मकवानपुर । हेटौंडा उपमहानगरपालिकका १ जनाको डेंगू संक्रमणबाट मृत्यु भएको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्वर १२, पदमपोखरीका राजेश प्रधानको डेंगू संक्रमणबाट विहीबार मृत्यु भएको हो ।
प्रधानलाई ३ दिन अघि हेटौंडास्थित सन्चो अस्पतालमा परीक्षण गराउँदा डेंगू संक्रमण पुष्टि भएको थियो । डेंगू संक्रमण देखिएपछि घरमै आराम गरेका प्रधान मंगलबार अस्पताल भर्ना भएका थिए । बुधबार थप उपचारका लागि चितवन भरतपुर लगिएको प्रधानको भरतपुरस्थित नयाँ मेडिकल कलेजमा उपचारको क्रममा मृत्यु भएको हो ।
मृतक प्रधानलाई दोस्रो पटक डेंगू संक्रमण पुष्टि भएको थियो ।
हेटौंडामा थप १२ जनामा डेंगू संक्रमण पुष्टि
यसैगरी हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा थप १२ जनामा डेंगू संक्रमण पुष्टि भएको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा डेंगू संक्रमण पुष्टि भएका १२ जना हेटौंडा उपमहानगरपालिका भित्रका भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
कार्यालयका अनुसार, विहीबार थपिएसँगै हेटौंडामा साउन १ गतेदेखि हालसम्म डेंगू संक्रमणको कूल संख्या ५४ जना पुगेको छ । जसमा २८ जना पुरुष र २६ जना महिला रहेका छन् ।
यस्तै, जिल्लामा साउन १ गतेदेखि विहीबारसम्म ५८ जनामा डेंगू संक्रमण पुष्टि भएको छ । जसमध्ये २७ जना महिला र ३१ जना पुरुष रहेको स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
मकवानपुर । उच्चशिक्षालाई उच्च प्रामथिकता दिदै मकवानपुरकाे एउटा वडा कार्यालयले विद्यार्थीलाई क्याम्पस जान नि:शुल्क बस सेवा प्रदान गर्ने भएकाे छ । यसकाे लागि सम्बन्धित वडाकाे स्थायीवासी हुनुपर्ने छ ।
यसकाे लागि वडा कार्यालयले सार्वजनिक सूचना प्रकाशित गरेकाे छ । मकवानपुरकाे हेटौडा उपमहानगरपालिकाबाट वडा नम्बर १८ ले क्याम्पस पढ्ने बिद्यार्थीहरुलाई बसभाडाकाे समस्या भएमा वडा कार्यालयले सहयाेग गर्ने भएकाे हाे । हेटौडा बजार पुग्न दैनिक १८ किलोमिटरको यात्रा गर्नुपर्दा वडावाट उच्च शिक्षा लिन हेटौडा बजार ओहाेर दाेहाेर गर्ने विद्यार्थीले दैनिक चर्को बसभाडा खर्च गर्नुपर्ने अवस्थालाई वडाले सम्बाेधन गर्न लागेकाे हाे ।

भाडाकै कारण क्याम्पस पढ्न समस्या नहाेस भनेर वडा कार्यालयले याे याेजना अघि सारेकाे वडाध्यक्ष अनिल बानियाँले बताए । वडाध्यक्ष बानियाँका अनुसार वडाले निर्णय नै गरेर कक्षा ११ देखि स्नातकोत्तरसम्म पढ्ने वडाभित्रका विद्यार्थीको हेटौडा आउजाउको भाडा तिर्ने निर्णय भएको छ । यसै वडामा कक्षा १२ सम्म अध्यापन हुने ज्याेती मावि छ ।
वडाबाट हेटाैंडा नआइपुग्दै जनप्रिय मावि प्राविधिक विद्यालय पनि हेटाैंडा १६ मा छ । तर हेटाैंडा बजारमै आएर आफूले राेजेकाे विषय पढीरहेकाहरुकाे सहजताकाे लागि वडाले याे याेजना अघि सारेकाे बताइएकाे छ ।
वडा कार्यलयले स्थानीय यातायात व्यवसायीसँग सहकार्य गर्ने याेजना बनाएकाे छ । हाल हर्नामाडीदेखि हेटौडा आवतजाआत गरेकाे भाडा प्रतिव्यक्ति ८० रुपैयाँ भाडा लिने गरेकाे छ ।
वडा कार्यालयको यो निर्णयसँगै अब वडाभित्रका ७५ जना भन्दा वढी विद्यार्थी निःशुल्क बस चढेर हेटौडासम्म अध्ययन गर्न सक्ने भएका छन् । वडामा जम्मा ४ वटा सामुदायिक विद्यालयमा कक्षा १० सम्म पढाइ हुन्छ । वाणिज्य, मानविकी र शिक्षा संकायका विषयमात्र पढाइ हुने र अन्य विषय पढ्न चाहने विद्यार्थीले हेटौडा बजारका क्याम्पससम्मै पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । उपमहानगरपालिकाले एमविविएस पढ्न हरेक विद्यार्थीलाई ५ लाख रुपैयाँ सहयोग गर्दै आएकामा यस वर्षदेखि आफ्नो वडाले पनि १ लाख रुपैयाँ दिने नीति लिएको अध्यक्ष बानियाँले बताए । यसपटक याे वडाबाट २ जना एमविविएस पढ्न छानिएका छन् ।
मकवानपुर । मकवानपुर बागमती गाउंपालिका ५ सिक्रे दोभानमा पहिरोले घर बगाउँदा बेपत्ता भएका मध्ये अर्काे १ जना मृत अवस्थामा भेटिएका छन् । मंगलबार बिहानकाे पहिरोमा परेर बेपत्ता भएका मध्ये ८ महिनाकी दिब्या पहरी मृत भेटिएकाे प्रहरीले जनाएकाे छ ।
विहीबार ६:४८ बजेको समयमा जिल्ला सिन्धुली हरिहरपुर गाउँपालिका ३ बनौलीस्थित बागमती खोलाको किनारमा दिब्या मृत भेटिएकाे मकवानपुर प्रहरी प्रवक्ता टेक बहादुर कार्कीले जानकारी दिए । पहिरोमा बगाएका बागमती गाउँपालिका-५ सिक्रे दोभानका ६० वर्षीय अक्कलबहादुर स्याङ्तान ज्वाई २५ बर्षीय जीवन पहरी, नाती ४ बर्षीय मिलन पहरी अझै बेपत्ता छन् । उनीहरुको खोजी कार्य भइरहेको कार्कीले बताए ।
सोमबार रातिदेखि परेको अबिरल वर्षाको कारण मंगलबार साउन २३ गते बिहान ४ बजेको पहिरोले घर बगाउँदा ७ जना बेपत्ता भएकाेमा अक्क्ल बहादुरकी श्रीमती ५५ बर्षीया सन्त माया स्याङ्तानकाे मंगलबार विहानै उद्दार गरी फापरवारीस्थित स्वास्थ्य संस्थामा लैजाँदै गर्दा बाटोमै मृत्यु भएको थियाे ।
पहिरोले स्याङ्तान, उनकी २२ वर्षीया छोरी शिला पहरी , ज्वाइँ २५ वर्षीय जीवन पहरी, नाती ४ वर्षीय मिलन पहरी, ८ महिनाकी नातिनी दिब्या पहरी र सिन्धुली हरिहरपुर गाउँपालिका-१ कोकटीका अन्दाजी १६/१७ वर्षका पासाङ घिसिङलाई बगाएकाे थियाे ।
पहिराे परी बेपत्ता भएका सिन्धुली हरिहरपुर-१ कोकटीका बस्ने १७ बर्षीय पासाङ घिसिङकाे मात्रै जीवित उद्दार गरिएकाे छ । घिसिङकाे हेटौडा अस्पतालमा उपचार भइरहेकाे छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश कृषि तथा पशुपन्क्षि मन्त्रि डा राजेन्द्रमान श्रेष्ठले कृषकहरुका लागि सम्मानित रुपमा बाँच्न पाउने परिस्थितिको सिर्जना गर्न कृषक परिचय पत्र वितरण गर्ने योजना अघि बढाइएको बताएका छन् ।
प्रदेश सरकारले कृषकहरूलाई डोर्याउदै कार्यस्थलमा अघि बढाउदै लगिरहेको मन्त्री श्रेष्ठले बताएका छन् । कृषि पेशा जीवनको र संस्कारको मूल आधार भएको भन्दै मन्त्री श्रेष्ठले खाद्य सम्प्रभुता सम्बन्धमा २०७५ सालमा नै कानुन निर्माण गरिसकेको, कृषि क्षेत्रमा महिलाहरुको सहभागिता हुने गरेको अवस्थामा पनि महिला र पुरुष समान भनिए पनि व्यवहारगत दलित सरह महिलाहरुलाई पनि पछाडी पारिएकोले समान अधिकारका लागि अगाडि बढ्नु पर्ने उनले बताए ।
मुलत उत्पादन र विकासका आधारभुत कुराहरुमा खाद्यान्न रहेकोले संधैभरि सबैले खान पुग्ने गरि उत्पादन गर्न तर्फ जोड दिन सरकार तत्पर रहेको बताए ।
कार्यक्रममा वागमति प्रदेश कृषि विकास निर्देशनालयका कृषि अर्थ विज्ञ रामहरी तिमल्सिनाले खाद्य अधिकार र खाध सम्प्रभुत्तामा बागमती प्रदेशको प्रयासका सम्बन्धमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै देशमा ४८ प्रतिशत जनसंख्या मात्र खाधमा पुर्ण सुरक्षित रहेको बताएका छन ।
वागमति प्रदेशमा कृषि उपजमा आत्मनिर्भर र जीवन स्तर उकास्नका लागि प्रदेश सरकारले चालू आवका लागि १४ करोड वजेट विनियोजन गरेको उनले बताए । कार्यक्रममा राष्ट्रिय कृषक समह महासंघ नेपालका कार्यक्रम संयोजक केदार कोइरालाले किसान परिवेशमा प्रस्तुतिकरण गर्दै कृषि र खाध सुरक्षा विग्रदो अवस्थामा रहेको बताए ।
नेपालको कृषकले भुगोल र पहिचानमा आधारित कृषि खोजेकोले किसानको वर्गिकरण सहि ढंगले हुनुपर्ने उनले बताए । साना किसानहरुले कम र विषादि रहित उत्पादन गर्ने र व्यवसायिक कृषकहरुले लाभ प्राप्तिको लागि साना किसानको तुलनामा कम स्वस्थकर उत्पादन गर्ने गरिएको तर उत्पादनको मूल्य भने एकै किसिमको प्राप्तिले साना किसानहरु कृषि तर्फ विमुख हुँदै गईरहेको पाईएको उनले बताए ।
त्यस्तै कार्यक्रममा जैविक विविधता अनुसन्धान तथा विकासका लागगि स्थानिय पहलकि वरिष्ठ कार्यक्रम अधिकृत रिता गुरुङले कृषिमा महिला मैत्रि नितिकमे आवस्यक रहेको, स्थानिय बीउ प्रणालिमा अध्ययन अनुसन्धान जरुरि।रहेको भन्दै कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन । यसैगरी शिवशक्ति कृषि सहकारी संस्थाका सचिव प्रल्हाद पुडासैनीले किसानलाई कुनै अफिसमा जादा अपहेलना सहनु परेको गुनासो गरे ।
राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ नेपालको आयोजनामा महासंघका अध्यक्ष नवराज बस्नेतको सभाध्यक्षतामा खाद्य अधिकार, खाद्य सुरक्षा तथा खाद्य संप्रभुताको सम्बन्धमा कार्यक्रम भएकाे थियाे ।
मकवानपुर । भाेलीबाट बागमतीकाे सबै जिल्लामा लम्पी स्किन विरुद्व खाेप लगाइने भएकाे छ । किसानहरु महासमस्याको रुपमा फैलिदैं आएको लम्पी स्किन प्रकोप विरुद्ध २५ साउनबाट बागमती प्रदेशका १३ जिल्लाको ९१ वटा स्थानीय तहहरुबाट अभियानको रुपमा खोप लगाइने भएको हाे ।
प्रदेश सरकारले लम्की स्किन नियन्त्रणको लागि ७५ लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । यो अभियानभरमा प्रदेशको १३ जिल्लाका ५० हजार वटा गाई, भैंसी तथा चौरीहरुमा खोप लगाइने छ । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय बागमती प्रदेशले लम्पी स्किन नियन्त्रण तथा रोकथामको लागि सप्ताहव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गर्न लागेको हो । यो अभियान एक सातासम्म चल्नेछ ।
हाल प्रदेशको सबै जिल्लामा गरी २ लाख ४ हजार ९८८ पशु लम्पी स्किनबाट प्रभावित छन् । जसमा १ लाख १० हजार ४४० पशु सक्रिय संक्रमित छन् । हालसम्म ६ हजार २९१ वटा पशुको मृत्यु भइसकेको छ । प्रकोप फैलिउसँगै १ लाख ३२ हजार ९ सय पशुलाई खोप लगाइसकिएको छ । अब २५ साउनबाट सुरु गरीने अभियानबाट ५० हजार पशुमा खोप लगाइने छ । यसको लागि ४८ हजार ५५० थान खोप सम्बन्तिध निकायमा पु-याइसकिएको छ भने, अभियानको क्रममा अपुग खोप खरिद गरिने छ । यो खोप लगाए वापत किसानले पैसा तिर्नु पर्दैन । यो खोप लगाइएपछि गाई भैसी वा चौरीलाई एक वर्षसम्म एन्टिभाइरसको रुपमा काम गर्ने मन्त्रालयका पशु विकास अधिकृत निशान्त शर्माले बताए ।
लम्पी स्किन यो रोगका कारण सामन्यतया १० देखि २० प्रतिशत पशुहरु बिरामी हुने र करिब ५ प्रतिशतसम्म मृत्युदर देखिन सक्ने उनले बताए । खास उपचार नभएको र लम्पी स्किनको कारण धेरै संख्यामा गाई/भैसी प्रभावित भई दूध उत्पादनमा ८० प्रतिशतसम्म कमी आएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
यस कारण कृषकहरुले ठूलो आर्थिक क्षति व्यहोर्नु परेको अवस्थालाई मध्य नजर गर्दै अभियानको रुपमा खोप कार्यक्रम सुरु गर्न लागिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । यस रोगको नियन्त्रणको लागि प्रभावकारी उपाय खोप लगाउने नै भएकोले लम्पी स्किनविरुद्ध खोप अभियान कार्यक्रम संचालन एक महत्वपूर्ण कदम हुन सक्ने शर्माले बताए । लम्पी स्कीन विरुद्धको खोप अभियान मार्फत प्रदेश भरी लम्पी स्किन न्यूनीकरणका लागि जनचेतना फैलाउने काम पनिसँगै गरिने मन्त्रालयका सचिव शरण पाण्डेले बताए ।
“कृषकको हितको लागि र यो हाम्रो जिम्मेवारी पनि हो त्यसैले लम्पी स्कीन सप्ताहव्यपी खोप अभियान कार्यक्रम बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्लाहरुमा एकै समयमा संचालन गर्न लागिएको हो” सविच पाण्डेले भने ।
कार्यक्रम संचालनका लागि प्रत्येक जिल्लाहरुमा स्थानीय तहहरुको समन्वयमा भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र मार्फत खोप कार्य संचालन गरिने उनले बताए । खोप अभियानको लागि प्रत्येक स्थानीय तहहरुको लागि आवश्यकता अनुसार स्थानीय तहको समन्वयमा विज्ञ केन्द्रमार्फत भ्याक्सिनेटरहरु समेत नियुक्ति गरिएको पाण्डेले बताए ।
खोप अभियान पश्चात पनि रोगको अवस्थाका आधारमा खोप कार्यलाई निरन्तरता दिइने मन्त्रालयका सचिव पाण्डेले बताए ।
मन्त्रालय मातहतको प्रदेश दुग्ध विकास बोर्डद्वारा जिल्ला दुग्ध उत्पादक संघ तथा अन्य सरोकारबालाहरुसँग खोप अभियान सम्बन्धी समन्वयात्मक बैठक बसेर यसबारे जानकारी र प्रचार प्रसारको काम पुरा गरिसकेको बताइएको छ
सम्बन्धित भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रहरुललाई आवश्यक खोप कार्ड, खोप अभिलेख फाराम तथा जनचेतनामुलक ब्रोसर कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयबाट उपलब्ध गराईएको छ ।
लम्पी स्किन Poxviridae समूहको Capripox भाइरसबाट गाई भैँसीमा लाग्ने एक प्रकारको भेक्टर बोन विषाणुजन्य संक्रामक रोग हो । यो रोग पशुबाट मानिसमा सर्दैन । बागमती प्रदेशमा पशुपालन तथा पशुजन्य उत्पादनको क्षेत्रमा गाई/भैँसीपालनको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । यस प्रदेशमा करिब १० लाख ९९ हजार ५६० गाई, ८ लाख ०६ हजार २१३ भैँसी रहेको छ भने वार्षिक दूध उत्पादन ४ लाख ५५ हजार १४१ मे.टन रहेको छ । बागमती प्रदेशमा २०७९ पुस महिनामा मकवानपुर जिल्लामा देखिए यता लम्पी स्किनको प्रकोप १३ वटा जिल्लामा देखिएको छ ।

| क्र सं | जिल्ला | प्रभावित पशु संख्या | सक्रिय संक्रमित पशु संख्या | मृत्यु भएका पशु संख्या | खोप लगाइएका पशु संख्या |
| 7 | चितवन | 10044 | 1269 | 242 | 8400 |
| 8 | धादिङ | 24217 | 6454 | 685 | 8603 |
| 9 | नुवाकोट | 14882 | 5182 | 772 | 6395 |
| 10 | रसुवा | 2114 | 665 | 180 | 0 |
| 11 | काठमाडौं | 5039 | 3703 | 384 | 11450 |
| 12 | ललितपुर | 1888 | 651 | 353 | 5625 |
| 13 | भक्तपुर | 6808 | 6018 | 353 | 5625 |
| जम्मा | 204988 | 110440 | 6291 | 132900 |
