मकवानपुर । नेपालको संविधानमा प्रत्येक नागरिकलाई राज्यबाट आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क प्राप्त गर्ने र स्वास्थ्य सेवामा समान पंहुच हुने हकको व्यवस्था गरेको छ ।
जनस्वास्थ्य सेवा ऐन २०७५ को दफा ३ को उपदफा ४ (८) मा मानसिक स्वास्थ्य सेवालाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको सूचीमा समावेश गरिएको छ । यसैगरी अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकार सम्बन्धी ऐन २०७४ को परिच्छेद –७ मा स्वास्थ्य, पुनस्थापना, सामाजिक सुरक्षा तथा मनोरन्जनको व्यवस्था गरिएको छ। सोही ऐनको दफा ३५ र ३६ ले मानसिक वा मनोसामाजिक अपा·ता भएका व्यक्तिका लागी थप सेवा सुविधाको समेत सुनिश्चितता गरेको छ ।
तर व्यवहारमा यसको कार्यान्वन निराशाजनक छ । सरोकारवालाहरुले यस्तो ऐन कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वन हुनु पर्ने माग गर्दै आएका छन् तर कार्यान्वयन पाटो प्रभावकारी बन्न सकेको छैन । मानसिका स्वास्थ्य समस्याको कारण आत्महत्यास हुने गरेकोले यस्तो समस्याको उपचारमा सहज पहुँच हुनु पहिलो सर्त हो ।
नेपालमा गत आर्थिक वर्षमा ६ हजार ८९३ जनाले आत्महत्या गरेको तथ्याङ्क जसमा मानसिक स्वास्थ्य समस्या नै प्रमुख कारण औल्याइएको छ । गत आवमा मकवानपुर जिल्लामा मात्रै १२५ जनाले आत्माहत्य गरेका थिए । मानसिका स्वास्थ्य समस्याको उपचारमा असजता भएकै कारण परिवारले समेत समस्यालाई लुकाउने र उपचारमा चासो नराख्ने गरेको कारण समस्या बढी हुने गरेको बागमती प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालयका शुसिल आचार्यले बताए ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरको आयोजना तथा कोशिश मकवानपुरको सहयोगमा आयोजित स्थानीय स्तरमा सञ्चालित मानसिक स्वास्थ्य सहयोग कार्यक्रमका बारेमा सेवा प्रदायक तथा सरोकारवालाहरु बीचको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै आचार्यले यस्तो बताएका हुन् । बनेको नीति नियमहरु उपयोगी भएपनि कार्यान्वयन पाटो कमजोर भएको कारण उपचारमा पहुँन नभएको सहभागीहरुले बताएका थिए ।
मानसिक स्वास्थ्य समस्यालाई न्यूनीकरण/ निराकणको लागि स्थानीय तहबाट कार्यक्रमहरु गर्नुपर्ने उनले बताए ।
सामुदायिक मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम, यस कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि सरकारी तथा गैर सरकारी निकायसंग आवश्यक समन्वय तथा सहकार्य गर्ने, कार्यक्रमको प्रभावकारीताको लागि स्थानीय तहमा अधिकार सम्पन्न समन्वय समिति गठन गरी त्यसको काम कर्तव्य र अधिकार तोक्ने, स्थानीय तहबाट नै स्वास्थ्यकर्मीको क्षमता विकास, क्लिनिकल सुपरिवेक्षण, जनचेतनामुलक कार्यक्रम, औषधी खरिद प्रेषण सेवा तथा पुनस्र्थापना सेवा संचालन गर्न बजेट विनियोजन गर्ने, जनस्वास्थ्यका अन्य कार्यक्रमहरुसंगै मानसिक स्वास्थ्यलाई एकीकृत गर्दै लैजाने जस्ता कार्यक्रम गर्नुपर्ने उनले बताए ।
कार्यक्रममा सहभागीहरुले समेत स्थानीय तहबाट गर्नुपर्ने कामको लागि सुझाव दिएका थिए । विद्यालय हरुमा मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम, आत्महत्या रोकथाम कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यन्वयन गर्ने, आत्महत्या,रोकथाम गर्न सकिने घटना बारेमा जनसहभागीतामा दिवस मनाउने व्यापक प्रचार प्रसार गर्ने, कृषिक्षेत्रमा प्रयोग हुने औषधिको पंहुचमा नियन्त्रण गर्न सम्बन्धित क्षेत्रसंग समन्वय र सहकार्य गर्ने बारे सुझाव दिएका थिए ।
यसैगरी बालवालिका तथा किशोर किशोरी मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम,जेष्ठ नागरिक मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम, अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम, जोखिममा परेका समुदाय वा समूह (जस्तै कैदी बन्दी, हिंसा पिडित, प्राकृतिक प्रकोप पिडित, पूर्वलडाकू आदि) का लागी मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम गर्न सुझाव दिएका थिए ।
मंगलबार भएको कार्यक्रममा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, स्वास्थ्य शाखाका कर्मचारी, स्वास्थ्यकर्मीहरु, गैससकर्मीहरु, अपा·ता तथा मानसिका स्वास्थ्य समस्या भएका सरोकारवालाहरुको सहभागीता रहेको थियो ।
कार्यक्रममा कोशिश मकवानपुरको सुनिरा लामा, स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरको प्रमुख कृष्णबहादुर मिजारले पनि कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
स्थानिय तहमा सञ्चालित मानसिक स्वास्थ्य सहयोग कार्यक्रमको बारेमा छलफल गरी उक्त कार्यक्रमको प्रभावकारी, यसले पारेको प्रभाव तथा चुनौतीहरुका बारेमा समिक्षा गर्ने, मानसिक स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक सुस्वास्थ्यसंग सम्बन्धित भएका नीति नियमहरुका बारेमा छलफल गर्ने, आधारभूत मानसिक स्वास्थ्य सेवामा पहुंच अभिवृद्धि गर्नका लागि स्थानीय तहको भूमिका बारेमा छलफल तथा अधिकारवालाहरुको अनुभव आदान प्रदान गर्ने, मानसिक स्वास्थ्य सेवामा पहुँच अभिवृद्धि गर्न प्रभाबकारी कार्ययोजना तयार गने उद्देश्यले कार्यक्रम गरीएको स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुर सूचना अधिकारी लक्ष्यण घिमिरेले बताए ।
कार्यक्रममा सहभागीहरुले अहिलेका जनप्रतिनिधिले भौतिक विकासलाई बढी प्राथमिकता दिने गरेकोले मानसिका स्वास्थ्य समस्या जस्ता सवालमा ध्यान कम भएको गुनासो गरेका थिए । पालिका स्तरमा मनोसामाजिक परामर्शकताको व्यवस्था हुनुपर्ने, स्वास्थ्यचौकी कर्मचारी, स्वयमसेविका तथा विद्यालय नर्सलाई प्रशिक्षण तथ्यांक संकलनमा ध्यान राख्नु पर्ने, जेष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला, बालबालिका तथा समुदाय अभिमुखिकरण जेष्ठ
नागरिक सेवा केन्द्र, मनोरन्जन केन्द्र चिल्ड्रेन पार्कको व्यवस्था हुनुपर्ने जस्ता सवाल उठाएका थिए ।
खेल महोत्सवको तयारीः मुख्यमन्त्रीले उद्घाटन गर्ने
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरको खेल क्षेत्रको विकासको उद्देश्यसहित यही पुष ५ गतेबाट सञ्चालन हुन लागेको बृहत् खेलकुद तथा व्यापार महोत्सवको तयारी करिब अन्तिम चरणमा पुगेको छ । खेलका लागि आवश्यक संरचना निर्माण, खेल तालिका निर्माण, महोत्सव स्थलको घेराबारा, स्टल निर्माण लगायतको कार्य धमाधम भैरहेको हो ।
खेलकुद महोत्सवको उद्घाटन बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री शालिकराम जमरकट्टेलले गर्ने भएका छन् । खेलकुद महोत्सवप्रति मकवानपुरका खेलकुद संघका पदाधिकारी एवम् खेलाडीहरु उत्साही बनेका छन् । खेलकुद विकास समितिमा आबद्ध विभिन्न संघका पदाधिकारी तथा खेलाडीहरु महोत्सवका लागि एकजुट भएर खटिएका छन् । महोत्सव आयोजना स्थल टिसिएन चौर महोत्सवको लागि सजिएको छ । खेलकुद र खेलाडीको हितको लागि आयोजना हुँदै गरेको महोत्सव सफल बनाउन सबै एकजुट रहेको उनीहरुको भनाई रहेको छ ।
‘महोत्सवको तयारी करिब अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ९० प्रतिशत तयारी सकिसकेको छ’, आयोजक संस्था मकवानपुर जिल्ला खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष बेष खड्गीले भने, ‘पवित्र उद्देश्यले आयोजना गर्न लागिएको यस महोत्सवलाई सबैले सहयोग गरिरहनुभएको छ । आम जिल्लाबासीलाई महोत्सवमा उपस्थितीका लागि हार्दिक अनुरोध समेत गर्दछौं ।’ महोत्सवमा राष्ट्रिय, प्रदेश तथा स्थानीय गरी १३ वटा विभिन्न विधामा खेलकुद प्रतियोगिता हुनेछ ।

महिलाको राष्ट्रिय उसु प्रतियोगिता, महिलाकै राष्ट्रिय भलिबल, कबड्डीीतर्फ महिला पुरुष दुवै विधाको प्रदेशस्तरीय प्रतियोगिता, कराँतेको जिल्लास्तरीय प्रतियोगिता, फुलकन्ट्याक्ट कराँतेको जिल्ला स्तरीय, आर्चारीको खेल प्रदर्शन, रेस्लिङको आमन्त्रित र कुस्तीको अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शन गर्ने आयोजकको तयारी छ । ब्याड्मिन्टनको खुला प्रतियोगिता, आइटीएफ तेक्वान्दो र हक्कीको प्रदेशस्तरीय प्रतियोगिता र महिलाको लागि ७ ए साइड फुटबल प्रतियोगिता हुनेछ । सबै प्रतियोगिताको विजेता उपविजेताले नगदसहित ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन् ।
खेलकुद महोत्सवबाट कम्तिमा २५ लाख रुपैयाँ खेलकुद विकास समितिले बचत गर्ने लक्ष्य राखेको छ । महोत्सवबाट प्राप्त हुने रकम खेलकुद समितिमै राखेर खेल र खेलाडीको बृत्तिविकासमा लगाउने योजना रहेको छ । महोत्सवमा खेलकुदको स्पर्धासँगै कृषि, पर्यटन, हस्तकला, खेलकुद सामग्री, धार्मिक, सामुदायिक, स्वास्थ्य, जनचेतनामुलक, खानाखाजाका स्टल समेत रहनेछ । यस्तै बाल उद्दान, राष्ट्रिय तथा स्थानीय कलाकारको प्रस्तुती, खुला नृत्य प्रतियोगिता र लाइभ दोहोरी समेत आयोजना हुने आयोजकले जानकारी दिएको छ ।

मकवानपुर । आदिवासी जनजाती समुदायको बाहुल्यता रहेको हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१९ महिलाहरुको प्रजनन् स्वास्थ्यलाई ध्यान दिँदै बर्थिङ सेन्टरको स्थापना गरिएको छ ।
उपमहानगरपालिका भित्रका वासिन्दा गर्भ परीक्षण सहितको सुबिधाबाट बञ्चित रहँदै आएकोले यस क्षेत्रका महिला स्वास्थ्यलाई ध्यान दिँदै ज्यामिरे शहरी स्वास्थ्य केन्द्रमा बर्थिङ सेन्टरको सुरुवात गरिएको हो । सेन्टरको उपमहानगरपालिकाका नगर प्रमुख मीनाकुमारी लामाले उद्घाटन गरेकी हुन् । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको सहयोगमा सुत्केरी गराउनका लागि आवश्यक सामग्री जडानपछि उपमहानगरपालिका–१९ नम्बर वडा कार्यालयको आयोजनमा बर्थिङ सेन्टरको उद्घाटन गरिएकाे हाे ।
बर्थिङ सेन्टरको उद्घाटन गर्दै नगर प्रमुख लामाले महिलाहरुमा उमेर पाक्दै गएपछि देखिने पाठेघर र स्तन सम्बन्धी समस्यालाई लुकाउने बानी तत्कालै सुर्धानु पर्ने बताइन् । उनले घरपरिवार, छिमेकको डरले आफ्नो शारीरिक समस्या लुकाउने समस्या रहेको छ, त्यसलाई तत्काल छाड्न आग्रह गरिन् । ग्रामीण भेगमा रहेका जनताको स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यान दिँदै उपमहानगरले शहरी स्वास्थ्य केन्द्र सञ्चालनमा ल्याएको भन्दै उनले सेवा लिन सबैलाई सचेत गराईन् ।
कार्यक्रममा हेटौंडा १९ का अध्यक्ष नरनाथ सुवेदीले बर्थिङ सेन्टरमा आएर प्रसुति सेवा लिन आग्रह गरे । यहाँका नगरवासीले प्रसुति सेवा लिन बजारसम्म धाउनु पर्ने बाध्यतालाई रोक्नका लागि सेवा सुरु गरिएको उनले बताए । स्वास्थ्य केन्द्रबाटै सुत्केरी गराएमा भोलि बालबालिकाको जन्मदर्तामा कुनै समस्या नपर्ने उनको भनाई थियो ।
केन्द्रमा बर्थिङ सेन्टरको सुरुवातसँगै निमित रुपमा गर्भपरिक्षण, सुत्केरी जाँच र प्रसुति सेवा सञ्चालन हुने शहरी स्वास्थ्य केन्द्रका प्रमुख प्रकाश बर्तौलाले जानकारी दिए । उनले ९/१० बर्षदेखि स्वास्थ्य केन्द्र सञ्चालन भएपनि भौगोलिक समस्या र आर्थिक अवस्था कमजाेर रहेका कारण यहाँका बासिन्दा उपचार गराउन कम आउने गरेको बताए । उपचारकाे लागि हेटौंडा बजारसम्म जानका लागि सडक र भौगोलिक बिकटताका कारण करिब २ भण्टा सम्म लाग्ने उनले बताए । बर्थिङ सेन्टरसहितकाे सुविधाले आएका बिरामीलाई केन्द्रले उपचार सेवा दिन सकिने छ उनले भने ।
बर्थिङ सेन्टर उद्घाटनको अवसरमा शहरी स्वास्थ्थ केन्द्रको संयोजन र १९ नम्बर वडा कार्यालयको आयोजनामा निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिएको छ । बिशेषज्ञ डाक्टर सहित सञ्चालन गरिएको शिविरमा २ सय २८ जनाले सेवा लिएको शहरी स्वास्थ्य केन्द्रले जनाएको छ ।

मकवानपुर । मनहरी गाउँपालिका अध्यक्ष कप फुटबल प्रतियोगिताको फाइनलमा २ र ७ नम्बर वडाले स्थान बनाएका छन् । मंगलबार भएको सेमिफाइनल खेलबाट २ र ७ नम्बरले फाइनल भिडन्त पक्का गरेका हुन् ।
मंगलबार भएको पहिलो सेमिफाइनलमा २ नम्बर वडाले ६ नम्बर वडालाई ट्राइबेकरमा ५-३ ले पछि पार्दै फाइनल यात्रा तय गरेको हो । खेलको निर्धारित समय बराबरीमा सकिएपछि खेल ट्राइबेकरमा धकेलिएको थियो । निर्धारित समयकाे खेलमा दुवै वडाले १-१ काे बराबरी खेलेपछी खेल पेनाल्टी शुट आउटमा धकेलिएकाे थियो । २ नम्बरका गोलकिपर अशोक मोक्तान म्यान अफ दि म्याच भए ।
यसैगरी मंगलबार नै भएको ७ नम्बर वडा र ८ नम्बर वडा बिच भएकाे सेमिफाइनल खेलबाट ७ नम्बर वडा फाइनल प्रवेश गरेका छ । ८ नम्बर वडालाई १-० गोल अन्तरले पछि पार्दै ७ नम्बरले फाइनलमा २ नम्बरसंगको भेट पक्का गरेको छ । खेलको पहिलो हाफमै ७ नम्बर वडाको तर्फबाट रवि लोले गरे । उक्त गोल गोलनै ७ को लागि जीतका लागि निर्णायक गोल रह्यो ।
मंसिर ३० गते देखि मनहरी-७ रमौली स्थित क्षेत्रीय मदन भण्डारी रंगशालामा सुरु भएको चौथो अध्यक्ष कप फुटबल प्रतियोगिताको फाइनल तथा समापन पुस ५ गते हुनेछ । मनहरी गाउँपालिकाको सहयोग र मनहरी खेलकुद विकास समितिले आयोजना प्रतियोगिता भएको हो ।
प्रतियोगितामा प्रथम हुने टिमलाई नगद १ लाख रुपैयाँ र दोस्रो हुनेलाई नगद ५० हजार रुपैयाँसहित शिल्ड , मेडल र प्रमाणपत्र प्रदान गरिने छ । साथै विभिन्न विधामा उत्कृष्ट खेलाडी र राष्ट्रिय स्तरका खेलाडीलाई नगद सहित सम्मान गरिने आयोजकले जनाएको छ ।
मकवानपुर । वेचविखन प्रभावितकाे सवालमा कार्य याेजना बनाएर काम गर्नकाे लागि यसक्षेत्रकाे तथ्याङ्क अध्यवधिक राख्न सराेकारवालाहरुले आग्रह गरेका छ्न । मकवानपुरकाे हेटौंडामा आज जिल्ला स्तरीय सरोकारवालाहरुसँग समिक्षात्मक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सराेकारवालाहरुले यस्ताे बताएका हुन् ।
भएकाे सुनिता फाउण्डेशनको आयोजनामा भएकाे कार्यक्रममा हेटाैडा उपमहानगरपालिका प्रमुख मिना कुमारी लामाले स्थानीय सरकारले काम गर्नकाे लागि तथ्याङक अनिवार्य भएकाेले गैससहरुले तथ्याङ्कमा ध्यान दिन आग्रह गरिन् ।
मानव बेचबिखनबाट प्रभावित पीडितहरुको पक्षमा विभिन्न कार्यक्रमहरु गर्दे आएको संस्था सुनिता फाउण्डेशनले हाम्रो सम्वृद्धि परियोजना अन्तरग समिक्षात्मक कार्यक्रम गरिएकाे थियाे । फाउण्डेशनकाे संस्थापक अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक सुनिता दनुवारले बेचबिखनमा परी प्रभावित भएका महिलाहरुको आर्थिक पुनर्मिलनकाे लागि जोड दिएकाे बताइन् । दाेहाेर्याएर बेचबिखनमा पर्ने संभावनालाई यस्ता कार्यक्रमले सहयाेग गर्ने उनले बताइन् । प्रभावितहरुलाई आयस्रोतका विभिन्न माध्यममा सहजीकरण गरेको संस्थाकाे प्रबन्ध निर्देशक दनुवारले बताइन् ।
बेचबिखन विरुद्वकाे कार्यक्रममा प्रदेश सरकारले गैससहरुसँग पनि सहकार्य गरेकाे र प्रदेश स्तरीय वेचविखन विरुद्वकाे नीति पास भएकाेमा बागमति प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयकी महिला विकास अधिकृत चन्दा व्यञ्जनकारले सराेकारवालाहरुलाई धन्यवाद दिइन् ।
कार्यक्रममा फाउण्डेशनकी परियोजना अधिकृत अनामिका खतिवडाले हाम्रो सम्वृद्धि परियोजाको प्रस्तुतिकरण गरेकी थिईन् । बेचबिखन प्रभावितहरुको आर्थिक पुर्नमिलन कार्यक्रम ४ वटा जिल्लामा सञ्चालन भएको खतिवडाले बताईन । सिन्धुपाल्चोक, नुवाकोट, काठमाडौं र मकवानपुरमा रहेको यस गैर सरकारी संस्थाको केन्द्रिय कार्यालय काठमाडौं हो ।
मानव बेचबिखन न्युनिकरणका लागि विभिन्न राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा सहकार्य तथा विभिन्न सञ्जालमा आवद्ध भएर कार्य गरिरहेको उनले बताईन ।संस्थाले बेचबिखनमा परेका महिलाहरुको आर्थिक विकासका लागि उनीहरुको चाहना अनुसार व्यवसायिक तालिमहरु दिनुका साथै व्युटिसियन र्काेस, कुखुरापालन, माछापालन, बाख्रापालन, जस्ता आर्थिकोपार्जनका पक्षमा सघाउ पुर्यएर उनीहरुको आर्थिक स्तर सुधार गर्न सघाउ गरेको खतिवडाले बताइन् ।
अन्र्तक्रिया कार्यक्रममा फाउण्डेशनकी अध्यक्ष तारा देवी खनाल, हेटौंडा उपमहानगरपालिका ४ का वडाअध्यक्ष नवीन सिग्देल, हेटौंडा– ११ कि वडाध्यक्ष जूना दाहाल, मकवानपुरगढी गाउँपालिका वडा ४ का वडाध्यक्ष अर्जुनप्रसाद तिमल्सिना गैसस जिल्ला शाखा मकवानपुरकी अध्यक्ष रमिला सापकोटालगाएतको उपस्थिति रहेको थियो ।
