भरतपुर,चितवन । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले भरतपुर भ्रमण वर्ष २०८० काे उद्घाटन गरेका छन् । शुक्रबार नारायणी नदी किनारमा भ्रमण वर्षको उद्घाटन गर्दै प्रधानमन्त्री दाहालले पर्यटन क्षेत्रमा भरतपुर भ्रमण वर्ष ऐतिहासिक कदम हुने बताए ।
प्रधानमन्त्री दाहालले जंगलमा शिकार गरेको इतिहास बनाएको चितवनमा भ्रमण वर्ष ऐतिहासिक कदम हुने बताएका हुन् । उनले सुस्ताएको पर्यटन क्षेत्रलाई भ्रमण वर्षले राष्ट्रियस्तरमा उकास्ने अपेक्षा गरे । ‘देशलाई सन्देश मात्र दिएको छैन यथार्थमा नेतृत्व नै गरेको छ । ६ लेन रोड, विमानस्थल बिस्तारको कार्यक्रम, शिक्षा र स्वास्थ्यको हब बन्दै गर्दा महानगरपालिका, भरतपुरबासी आमजनसमुदायलाई हार्दिक धन्यवाद र शुभकामना दिन चाहन्छु ।’ उनले भने ।
प्रधानमन्त्री दाहालले भरतपुरसहित समग्र चितवनको विकासमा आफूले सहयोग गर्ने र योगदान गर्ने अवसर पाएको अनुभव सुनाएका छन् । ‘प्रशस्त पूर्वाधार रहेकाे भतरतपुर कृषि, सहकारी, उद्योग पर्यटन क्षेत्रलाई समेत आधार बनाएर अगाडि बढिरहेको छ ’ उनले भने, महानगरपालिकामा पर्यापर्यटन, खेल, धार्मिकको, आर्थिक केन्द्रको रुपमा क्रमशः अगाडि बढ्दै छ ।’
उनले समथर भूभाग, हिमश्रृंखला, मानव निर्मित पर्यटकीय गन्तव्यहरु रहेकाले प्रतिष्ठा वृद्धि गर्न, पर्यटकको संख्या र बसाइँ अवधि वृद्धि गर्ने प्रसस्त सम्भावना रहेकाे बताए । उनले भ्रमण वर्ष उद्घाटनबाट देशमा नयाँ र सकारात्मक सन्देश गएको बताए । उनले भने – ‘उद्घाटन सत्रको कार्यक्रमबाट देशका मुख्य दलहरु एक ठाउँमा उभिने संस्कारको विकास भएको छ ।’ २२ वटा पर्यटकीय गन्तव्य पहिचान गर्दै सौराहादेखि माडीको सोमेश्वरदेखि, बागमती प्रदेशको होचो भूभागको ५० बढी गन्तव्यको प्रवर्द्धन गर्ने उनले बताए ।
‘सिंगो देशलाई केही गर्न सकिँदैन भन्ने नकारात्मक भाष्यलाई इच्छाशक्ति भयो भने केही गर्न सकिन्छ भन्ने भ्रमण वर्षले सन्देश दिएको छ’ उनले भने ‘आफूले सुशासनको र सामाजिक न्यायको क्षेत्रमा जनताले महसुस गर्ने गरी काम गरेको दाबी समेत गरे ।’
यसैगरी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भरतपुरलाई पर्यटन विकासको प्रचुर सम्भावना भएको शहर भनेका छन् । भरतपुर भ्रमण वर्ष २०२४ को उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष ओलीले भरतपुर देशका विभिन्न क्षेत्रबाट बसाइँसराइ गरेर आएका र यहाँका आदिवासीको सुन्दर सम्मिश्रणको शहर भएको बताए ।
अध्यक्ष ओलीले भने- `चितवन पर्यटनको प्रचुर सम्भावना भएको शहर हो । यहाँको पर्यटनको प्रचुर सम्भावना देखेर नारायणी, कोसी हुँदै बङ्गालसम्म जोड्नका लागि जलमार्गको योजना अघि बढाएको थिए । ‘ उनले त्यही योजनाअनुरूप अहिले निजी क्षेत्रले नारायणीलगायत नदीमा जलपर्यटनका पूर्वाधार निर्माण गरेको बताए । अध्यक्ष ओलीले चितवन पूर्व–पश्चिम र हुलाकी राजमार्गसँग जोडिएको जिल्ला भएकाले पनि यहाँको सम्भावना धेरै रहेको बताए । भरतपुरको विकासका लागि सभाहल, ६ लेन सडक, हुलाकी सडकको काम आफू प्रधानमन्त्री हुँदा अघि बढाउन सहयोग पुर्याएको उनले बताए ।
मकवानपुर /दुध किसानहरुको मागलाई सरकारले बेवास्ता गरेको भन्दै मकवानपुरमा दुग्ध उत्पादक किसानहरुले राजमार्ग बन्द गराएका छन् ।
मकवानपुर जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी संघ कै नेतृत्वमा राजमार्ग बन्द गरेको हो । केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघ लिमिटेडको आन्दोलनलाई ऐक्वबद्धता जनाउँदै दुग्ध संघ मकवानपुरले राजमार्ग बन्द गरेको हो । मकवानपुरका करिव ६ हजार दुग्ध किसानको प्रतिनिधिमुलक उपस्थितिमा राजमार्ग बन्द गरेका हुन् । किसानहरुले मकवानपुर जिल्ला चारनाकाबाट मुख्य बजार हेटौंडामा भेला भएका किसानहरुले मुख्यचोक बुद्ध चोकमा नारबाजी गर्दै राजमार्ग बन्द गराएका हुन् ।
जिल्लाको पूर्वी क्षेत्र बकैया र बागमती गाउँपालिका, हेटौंडा वडा नम्वर १७ र १८ तथा मकवानपुरगढी गाउँपालिका र सुकौराका दूध किसानहरु हेटौंडाको सानोपोखरा चोकमा भेलाएका थिए । यसैगरी उत्तरी तर्फ भीमफेदी गाउँपालिका र पुरानो मकवानपुरगढी गाउँपालिका वडा नम्वर ५ र ६ का किसानहरु चौकिटोलमा भेला भए । पश्चिम क्षेत्र हेटौंडा १९, ३ र ११ तथा मनहरी गाउँपालिकाका किसान राप्ती पुलमा र दक्षिणतर्फ मनहरी १ र हेटौंडा १२, १३, १४ र १५, ७ र ८ का किसानहरु कर्रा पुलमा भेला भएर नाराबाजी सहित बुद्धचोकमा जम्मा भएका थिए ।
र्याली राप्ती रोड, जिल्ला प्रहरी कार्यालय, बसपार्क, राम मन्दिर, मेनरोड, उद्योग वाणिज्य संघबाट चौकिटोल ओरालो सहकारी मन्त्रालयसम्म पुगेर कोणसभामा परिणत भएको थियो । सडकमा किसानहरु हिँडेर करिब २ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध गर्ने मकवानपुर जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी संघका अध्यक्ष हरिप्रसाद कंडेलले जानकारी दिए ।

सरकारी स्वामित्वको दुग्ध वितरण आयोजना र निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित डेरी उद्योगहरुबाट किसानले पाउनुपर्ने भुक्तानी रकम पाउन सकेका छैनन् । विगत ६ महिनादेखि करिव ६० करोड बाँकी रहेको संघका अध्यक्ष कंडेलले जानकारी दिए ।
आन्दोलनरत किसानहरुले दुग्धको रकम भुक्तानी पाउनु पर्ने, दुग्ध विक्रीको ग्यारेन्टी हुनुपर्ने, मिल्क होलिडे सदाको लागि बन्द हुनुपर्ने उत्पादनका आधारमा अनुदान दिनुपर्ने, प्रति लिटर अनुदान कायम गनुपर्ने, किसानलाई सहुलियत कर्जाको व्यवस्था गर्नुपर्ने, सहकारी मार्फत पशुधन संरक्षण कार्यक्रम लागु हुनुपर्ने माग गरेको अध्यक्ष कंडेलले बताए । यसैगरी दुग्धजन्य पदार्थ निर्यातको प्रबन्ध तथा आयात प्रतिबन्ध गर्नुपर्ने माग रहेको उनले बताए ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लाको हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा १८ मा रहेको मुर्ति पार्क अझै हराभरा र आकर्षक हुने भएको छ । यसै आर्थिक वर्षमा सवा करोड बजेटको निर्माण थपिने भएकाे छ ।
मुर्तिहरुको बगैंचाको रुपमा अझै विकास गर्नको लागि स्थानीय तहको वडा सरकार लागिपरेको छ । पिकनिक स्टलबाहेक मुर्ति पार्क घुम्नको लागि अहिले प्रवेश निःशुल्क छ । यसै आर्थिक वर्षमा यो पार्कमा कम्पाउण्ड घेराबारा, बगैंचाको व्यवस्थापन, प्रवेशद्वारमा सेल्फि स्थल बनाउन लागिएको वडा अध्यक्ष अनिल बानियाँले बताए ।
यसै आर्थिक वर्षमा बागमती प्रदेश सरकार र उपमहानगरपालिकाको बजेटबाट गुप्तेश्वर मन्दिर निर्माण, पार्कको प्रवेशद्वारमा सेल्फि बगैंचा स्थापना, कम्पाउण्ड घेरावारालगायतको क्रममा सवा करोडको काम हुने वडा अध्यक्ष बानियाँले बताए । “अहिले पार्कको प्रवेशद्वार दायाँबायाँ पुष्प बगैंचाको निर्माण गरी सेल्फि पोइन्ट बनाउने योजना छ” बानियाँले भने “कम्पाउण्डभित्र रहेको कैलाश पर्वत नजिकै आकर्षक बगैंचा निर्माणाधिन छ ।”
यो क्षेत्रमा अहिले धमाधम काम भइरहेको उनले बताए । पहिलो पानीको समस्याको कारण पुष्प बगैंचाको व्यवस्थापन गर्न समस्या रहेकोमा अब पानी पर्याप्त छ । यस आर्थिक वर्षमै मन्दिर निर्माण, कम्पाउण्ड निर्माण पुष्प बगैचा निर्माण, सेल्फि पोइन्ट निर्माण गर्न लागिएको हो । यसले पार्कको लुक्स अझै बढाउने अपेक्षा गरीएको छ । पार्कमा फुटपाथ निर्माणपछि पार्क झनै आकर्षक बनेको छ ।

निर्माण कार्यकाे अनुगमनकाे क्रममा वडा अध्यक्ष अनिल बानियाँ
झण्डै ४० लाख खर्चेर ललितकला अनुसन्धान स्थलको रुपमा विकास गर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको मूर्तिपार्कमा २३ वटा मुर्तिहरु छन् । नेपालमै पहिलो पटक मकवानपुर जिल्लाको हर्नामाडी गुम्बा डाँडामा अन्तराष्ट्रिय मूर्तिकला महोत्सव आयोजना गरी यि मुर्तिहरु कोरीएका थिए । नेपाल सहित विभिन्न ६ राष्ट्रका २३ जना कलाकारहरुले ढुङ्गामा कुदेका हुन् ।
मुर्तिहरु मार्फत प्रकृतिका अनेकन रुपहरु र मानवीय शक्ति देखाउने जमर्को गरीएको छ । इटालीका मुर्तिकार बेटीनो फ्रान्सीनीले विश्वको पहिलो आमाको परिकल्पना गरी ढुङ्गाको मुर्ति बनाएका छन् । जसलाई मुर्तिपार्कको मध्यभागमा राखिएको छ । यसैगरी दक्षिण कोरियाका मुर्तिकार शीम जूम् शूले औद्योगिक वातावरणको परिकल्पना गरि एउटै ढुङ्गामा कलाको प्रस्तुति गरेका छन् ।
जापानका मुर्तिकार सूगीमोतो जुन यूचीरोले प्रकृतिमा पुष्ट छिप्पिएको भटमासको कोसा बनाएका छन् । यसैगरी मकवानपुरका स्थानीय कलाकारहरु लक्ष्मण भुजेलले उत्सुकताको मुर्ति र अर्का स्थानीय कलाकार ओमभक्त भण्डारीले भगवान गणेश एवम् कछुवाको स्वरुपको मुर्ति बनाएका छन् । यसैगरी रुपन्देही जिल्लाका बुद्ध थारुले ढुङ्गाको आकारलाई कुदेर “बुद्धको अर्थ आकार एवम् अष्टमंगल” बनाएका छन् ।
यसै आर्थिक वर्षभित्र पार्कमा उपमहानगरपालिकाको आफ्नै बजेटबाट फूलबारीको लागि ८ लाख लगानी हुँदैछ । यसैगरी बागमती प्रदेश सरकारको ३० लाख लगानीबाट दुप्चेश्वर मन्दिर निर्माण हुँदै छ । यसैगरी प्रदेश सरकारकै १५ लाख लगानीमा कम्पाउण्ड बन्ने छ भने ६५ लाख बजेटमा ललितकला आर्टको संरक्षणार्थ आधुनिक संरचनायुक्त भवन बन्नेछ । यसको लागि डिपीआर सकिएको अध्यक्ष बानियाँले बताए ।
११ विगाहा जमिनमा फैलिएको पार्कमा बुद्ध मुर्तिको स्थापनापछि पर्यटकको चाप झनै बढेको वडा सचिव दिपेन्द्र ढकालले बताए । पिकनिक स्टलको कारण बिदाको दिन आन्तरीक पर्यटकहरुको चाप लाग्ने गरेको सचिव ढकालले बताए ।
कस्तो बन्दैछ मुर्ति पार्क ? वडा अध्यक्ष अनिल बाँनियासँगको कुराकानी
सौराहा,चितवन । १८औं सौराहा फुड फेस्टिवलमा होटल आइकावा उत्कृष्ट भएको छ । चितवन व्राण्डको रुपमा स्थापित महोत्सव पर्यटकीय नगरी सौराहामा प्रणय दिवसको अवसरमा रेष्टुरेण्ट एण्ड बार एशोसियसन नेपाल (रेवान) सौराहाले फेस्टिवल आयोजना गरेको थियो ।
फेस्टिवलमा उत्कृष्ट होटल तथा रेष्टुरेन्टमा होटल आईकावा प्रथम, केसी रेष्टुरेन्ट द्वितीय र होली लज तृतीय हुँदै पुरस्कृत भएकाे महासचिव नवीन नेपालले बताए । सौराहा सहित चितवनको पर्यटन विकासको लागि प्रणय दिवसको अवसर पारेर फेस्टिवल आयोजना गरिएको हो । सौराहाका व्यवसायीले मुनाफा आर्जन गर्नु भन्दा पनि सौराहामा पर्यटक भित्र्याउन हरेक वर्ष फेस्टिवल गर्दै आएको कार्यक्रम संयोजक सूर्यबहादुर रिमालले बताए ।
फेस्टिबल अन्तर्गत विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम, स्वादिष्ट खानाका परिकार र विभिन्न प्रतियोगिता गरिएको संयोजक रिमालले बताए । समापन कार्यक्रममा वेटर रेस, विद्यालय स्तरीय नृत्य प्रतियोगिता, ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता र म्युजिकल चियर प्रतियोगितामा उत्कृष्ट हुनेलाई पुरस्कार तथा फेस्टिवल सफल बनाउन सहयोग गर्ने संघसंस्था तथा व्यक्तिहरुलाई मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो ।
उक्त अवसरमा रक्तक्यान्सरबाट पीडित व्यवसायी राजन तामाङको श्रीमतिलाई उपचारको लागि रेवान सौराहाले १५ हजार र सपना भिलेज सोसल इम्प्याक्टले १५ हजार आर्थिक सहयोग गरेका थिए ।
रत्ननगर नगरपालिका संरक्षक रहेको सो फेस्टिवलको सहआयोजकमा रेवान महिला समूह, क्षेत्रीय होटल संघ नेपाल, चितवन, युनाईटेड हात्ती सञ्चालन सहकारी संस्था रहेका थिए । ५ दिनसम्म सञ्चालन भएको फेस्टिवल पर्यटन प्रवर्द्बनका हिसाबले सफल भएको र ३० हजार पर्यटकले अवलोकन गरेकाे रेवान सौराहाका अध्यक्ष ध्रुुव गिरीले जानकारी दिए ।
चार दिन प्रवेश शुल्क नि:शुल्क गरेको रेवानले प्रणय दिवसको दिन फागुन २ गते मात्र प्रवेश शुल्क लिएको थियो । सो दिन १२ हजार बढीले फेस्टिवल अवलोकन गरेको अध्यक्ष गिरीले बताए । एक दिन लगाइएको प्रवेश शुल्क बापत भएको आम्दानी सौराहाको सौन्दर्यकणका लागि खर्च गर्ने योजना रहेको गिरीले बताए ।
समग्र सौराहाको पर्यटन विकास गर्ने, विभिन्न जातजातिका परम्परागत तथा स्थानीय, स्वदेशी, विदेशी खानाको प्रवर्द्धन गर्ने, स्थानीय कलासँस्कृति, भेषभुषाको जगेर्ना गर्दै पर्यटकीय गन्तव्यको रुपमा सौराहालाई राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय स्तरमा पहिचान गराउने, उज्यालो सौराहालाई निरन्तरता दिइने, प्रवेश टिकटबाट भएको आम्दानीले सौराहा पर्यटन मार्ग सौन्दर्यकरण गर्ने उद्देश्यले फेस्टिवल आयोजना गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला र बारा जिल्लाको सिमानामा पर्ने दक्षिण यसीयाकै पहिलो मानव निर्मित सुरुङमार्ग पुननिर्माण सकिएको छ । तर सर्वसाधारणको लागी प्रवेशमा भने खुला गरिएको छैन ।
बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा न १५ मा पर्ने चुरियामाई सुरुङमार्ग पुननिर्माणको लागि २०७८ साउन १४ गते शिलान्यास गरिएको थियो । असोजमा पुनर्निमाण सकिए पनि अन्य फिन्सिङको काम बाँकी भएकोले केही समय अझै लम्बिएको हो । ट्रस्ट हाल्ने समेतको काम भएको छ ।
राजधानी काठमाडौंलाई मकवानपुरको हेटौंडा हुँदै तराई मार्गसम्म जोड्न चन्द्र शमशेरको पालामा निर्माण गरिएको चुरियामाई सुरुङ मार्ग पुनर्निर्माणपछि अब वारपार गर्न सकिने भएको छ । यो ऐतिहासिक सुरुङ मार्गको एउटा खण्ड करिब ४० मिटर भत्किएको थियो । त्यसलाई मर्मत गरेर वारपार गर्न सक्ने बनाइएको बागमती प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार निर्देशनालयका प्रवक्ता हरिप्रसाद ओझाले बताए । प्रवक्ताका अनुसार अब केही दिनपछि विधिवत रुपमा सुरुङ मार्ग सर्वसाधारणको लागि खुला गरिनेछ । अध्ययक केन्द्रको रुपमा विकास गर्न स्थानीय तहलाई हस्तान्तरण गर्ने वा पर्यटन मन्त्रालय अन्तरगत हुने भन्ने निर्णय हुन बाँकी रहेको ओझाले बताए ।
“सुरुङमार्ग भन्नासाथ सवारीमै ओहोरदोहोर गर्ने भन्ने बुझिन्छ, तर यो यस्तो सुरुङमार्ग हैन, यो सुरुङ मार्ग ऐतिहासिक हो, जहाँबाट २०२० सालसम्म सवारी नै आवतजात हुने गर्दथे, अब अध्ययन, अनुसन्धानको लागि पर्याटनको लागि खुला हुने छ ।”
यो सुरुङमार्ग पर्यटकीय र अध्ययन थलो हो । यसलाई अवलोकन र पर्यटकीय केन्द्रको रुपमा विकास गर्ने योजना प्रदेश सरकारको रहेको निर्देशनालयका प्रवक्ता ओझा बताए । चुरियामाई सुरुङ विक्रम संवत् १९७४ मै बनेको थियो । नेपालका प्रथम स्नातक इन्जिनियर भनिने ब्रिगेडियर जनरल डिल्लीजंग थापाले ५ सय मिटर लम्बाइको यो सुरुङ मार्ग डिजाइन गरेका थिए । चुरे पर्वतमा बनेको यो सुरुङ मार्ग साढे २ मिटर चौडाइ, ३ मिटर उचाइ र ५०० मिटर लम्बाइको छ । जसको एकापट्टिको भाग पुरिएपछि मार्गको करिब २ सय ८० मिटर मात्र बाँकी रहेको थियो ।
माटो, इँटा, चुना र सुर्की प्रयोग गरी निर्माण गरिएको यो सुरुङ मार्गबारे स्वीस भूगर्भविद टोनी हेगनले आफ्नो पुस्तक “दी हिमालयन किंडम अफ नेपाल”मा पनि चर्चा गरेका छन् । उनले यसलाई “एसियाकै पहिलो मानवनिर्मित सुरुङ हुन सक्ने” उल्लेख गरेका छन् ।
राणाकालमा रक्सौलबाट बाराको अमलेखगञ्जसम्म रेल चल्थ्यो, त्यहाँबाट मकवानपुरको तत्कालिन सदरमुकाम भीमफेदीसम्म बनाइएको सडकमार्गमा चुरे पहाड छिचोल्दै हेटौंडा छिर्न समस्या थियो । चुरे पर्वत फोरेर घुमाउरो बाटो बनाउनुको विकल्पमा यो सुरुङमार्गबाट सीधा मार्ग खनेर गाडी चलाइएको थियो । यही सुरुङ मार्ग हुँदै चल्ने गाडीहरुले मकवानपुरको तत्कालिन सदरमुकाम भीमफेदीसम्म समान ल्याउँथे । काठमाडौंसम्म जोडिने सडक नभएकाले भीमफेँदीबाट भरिया लगाएर काठमाडौंसम्म सामान भित्राइन्थ्यो ।
प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि त्रिभुवन राजपथ बन्यो । त्यसैबीचमै यो सुरुङ मार्गको बीच खण्डमा विष्फोट गराएर भत्काएर त्यसैमाथि सडक बनाइएको थियो । २०७२ सालको भुकम्पले यसका अझै बढी क्षति गराएपछि सुरुङमार्ग गुमानाम बन्दै आएको थियो । प्रदेश सरकारले त्रिभुवन राजपथको बक्स कटिङ रोडदेखि दक्षिणतिरको भागमा धसिएको स्थान मर्मत गरेर सुरुङ मार्ग खुलाइएको भौतिक पूर्वाधार निर्देशनालयले जनाएको छ ।
निर्देशनालयका अनुसार सुरुङ मार्गको २० मिटर जति भाग धसिएको अनुमान गरी मर्मतका लागि डीपीआर निर्माण गरिएको थियो । तर मर्मत सुरु गरेपछि ४० मिटर भाग धसिएको पाइएको थियो । यसैगरी सुरुमा १९८ मिटर लम्बाइमा पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने पूर्वानुमान भए पनि मर्मत गर्दै जाँदा २२२ मिटर लम्बाइमा निर्माण गर्नुपरेको बताइएको छ ।
सुरुमा ३ करोड ३६ लाख लागतमा ठेक्का गरिएको थियो तर लम्बाइ बढेपछि संशोधित बजेट ३ करोड ८४ लाख पुग्यो ओझाले बताए । माउन्टेन इन्फ्रा कन्स्ट्रक्सनले २०७७ साल वैशाखमा सुरुङ मार्ग पुनर्निर्माणको ठेक्का पाएको थियो । सुरुमा एक वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता भए पनि कोरोना महामारी, प्राविधिक कठिनाइ देखाउँदै दुई पटक म्याद थपेर काम गरिएको हो ।
पहाड खोपेर बनाइएको सुरुङमा चुनासुर्की प्रयोग गरिएको थियो, अहिले पछि सर्वसुलभ उपलब्ध हुने निर्माण सामग्रीहरु नै प्रयोग गरिएको छ । उक्त मार्गबाट २०१९ सालसम्म सवारी आउजाउ हुने गरेको र आफूले यात्रा गरेको बागमती प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेलको भनाइ छ ।
“प्रजातन्त्र पुनः स्थापनापछि त्रिभुवन राजपथ बन्यो, ठूला ठूला सवारी साधनहरू भित्रिए, त्यो सुरुङ सानो भयो । त्यसक्रममा सुरुङमार्गको छेउमा विष्फोट गराएर भत्काइयो र त्यहीं सडक बनाइयो, सुरुङको आधा भाग नष्ट भयो” पौडेलले भने ।
“यो स्थान इञ्जिनियरीङको विद्यार्थीको लागि महत्वपूर्ण सावित हुनसक्छ” पौडेलले भने । हेटौंडा उपमहानगरको १५ नम्बर वडामा पर्ने यो स्थानमा उपमहानगरले सुरुङका डिजाइन गर्ने इञ्जिनियर डिल्लीजड्ड थापाको अर्धकदको शालिक समेत स्थापना गरिसकेको छ ।
तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरको पालामा सन् १९१७ मा निर्माण गरिएको उक्त सुरुङको केही साता अघि मात्र जीर्णोद्धारको काम सम्पन्न गरिएको हो । २०७९ साल वैशाख १९ गते पुननिर्माणको लागि शिलान्यास गर्दा १९८ मिटर लम्बाइको सुरुङ मार्ग मर्मतको संझौता भएको थियो तर काम गर्दै जाँदा २२५ मिटर लम्बाइ भएकोले पनि समय लम्बिएको ओझाले बताए । समयसँगै लागत पनि बढेको उनले बताए । सुरुङको चौडाइ साढे २ मिटर र उचाइ ३ फिट हुने गरी पहिलेकै स्वरूपमा पुनः निर्माण गरिएको छ । हाल सुरुङ मार्ग भित्र विद्युतीय लाइट जडान गरिएको छ भने सुरुङ मार्गको दुईतर्फको प्रवेश द्वारमा सजावटको काम गरिएको छ । तत्कालिन समयमा एक दशकभन्दा बढी सो सुरुङ मार्ग हुँदै साना हलुका सवारी साधनहरू आवतजावत गरेका थिए । पथलैया–हेटौँडा सडक निर्माण भएपछि भने यो सुरुङ सञ्चालनमा आउन छाड्यो ।