हेटौंडा–१८ स्थित ज्योति माविले आयोजना गरेको राष्ट्रिय चित्रकला कार्यशाला मंगलबार सकिएको छ । मfध्यामिक तहमा चित्रकला विषय पठनपाठन गर्ने लक्ष्यसहित विद्यालयको ५५ औं स्थापना दिवसको अवसरमा ५ दिने कार्यशालाको आयोजना गरिएको थियो । ज्योति माध्यमिक विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हर्क रम्तेलका अनुसार विद्यालय पसिरसमा खुल्लारुपमा सञ्चालन गरिएको कार्यशालाको सजिलैसँग विद्यार्थीले अवलोकन गरेका छन् । १८ जना चित्रकारले कार्यशालामा चित्र तयार कोर्नुका साथै विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई चित्रकलाका बारेमा जानकारी समेत गराइएकाे थियाे ।






वैदेशिक रोजगारबाट सिर्जित समस्या न्यूनीकरण गर्ने सामूहिक प्रतिबद्धता र पहल आवश्यक
Tags: No Comments
मकवानपुर / वैदेशिक रोजगारको कारण समाजमा विभिन्न समस्या सिर्जना भएकोले यस्ता समस्या न्यूनीकरण गर्ने सामूहिक प्रतिबद्धता र पहल आवश्यक भएको बताईएको छ ।
वैदेशिक रोजगारमा संलग्न भएकाहरू बिचको भौतिक दुरिले उब्जने शंका उपशंका, समाजले लगाउने भेदभाव, लान्छना र सामाजिक लागतको दुरुपयोग भएको बताइएको हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन कामदार दिवस २०२१ को सन्दर्भमा एकीकृत ग्रामीण विकास सेवा संस्थाले आयोजना गरेको वैदेशिक रोजगारले निम्त्याएको सामाजिक असर न्यूनीकरण सम्बन्धि अन्तरक्रिया कार्यक्रम यस्तो चर्चा गरिएको हो । वैदेशिक रोजगारको कारण धेरै सकारात्मक काम भए पनि यसको केही नकारात्मक कामकै बढी चर्चा हुने गरेको र सकारात्मक प्रयास बारे परियोजना अधिकृत उमा पौडेलले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन् । वैदेशिक रोजगारको कारण बिप्रेषण, सीप, अनुभव, आत्मनिर्भरता, सामाजिक प्रतिष्ठा, उद्यमशीलता, जीवनस्तर सुधार जस्ता पाटामा फाईदा पुगेको पौडेलले बताइन्।
नेपालबाट ५६ प्रतिशत घरधुरी वैदेशिक रोजगारमा आवद्ध रहेको र जसमा ५ प्रतिशत महिला रहेको अधिकृत पौडेलले बताइन् । कार्यक्रममा हेटौंडा १७ का वडा अध्यक्ष भैरव राईले सचेतनामुलक कार्यक्रमले सामाजिक लान्छना कम गर्न सक्ने बताउंदै सचेतना र सही सन्दर्भहरूको प्रचारप्रसार अभियान जारी राख्नुपर्ने बताए । वैदेशिक रोजगारले सम्बन्ध बिच्छेद जस्ता घटनाले परिवार बिखण्डित भएको अध्यक्ष राईले बताए ।
कार्यक्रममा सामाजिक विकास महाशाखा प्रमुख बिष्णुकुमारी लामिछानेले, शाखा अधिकृत भैरव कमाललगायतले सामाजिक विकासको पाटोमा धेरै काम गर्न बांकी रहेको बताए । युवाको शक्ति र सिपलाई बुझेर स्थानीय सरकारले ध्यान दिनुपर्ने उनीहरूले बताए ।

श्रीमान वैदेशिक रोजगार रहेकै कारण आफूहरूमाथी अनावश्यक लान्छना लाग्ने गरेकोले संस्थाले सामाजिक परामर्श तथा स्वरोजगारको लागि सहयोग गरिदिन कार्यक्रममा सहभागी महिलाहरूले आग्रह गरेका थिए ।
कार्यक्रममा सुरक्षित आप्रवासन परियोजना (सामी) संयोजक अन्जिता थापा मगर, एकीकृत ग्रामीण विकास सेवाका सचिब मिनप्रसाद पौडेल, माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया लामा, नारी संरक्षण केन्द्र संयोजक राम मिजारलगायतले समसामयिक समस्या बारे जानकारी गराएका थिए ।
वैदेशिक रोजगारबाट २०७० सालयता रेमिटेन्समात्रै ७० खर्ब भित्रिएको र गत आर्थिक बर्षमा मात्रै ९ खरब रेमिटेन्स भित्रिएको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको थियो । तथ्यांकअनुसार यसबाट कुल ग्राहस्थमा २५ प्रतिशत योगदान छ ।
कार्यक्रम सहभागीहरूले वैदेशिक रोजगारलाई सुरक्षित र सम्मानित बनाउन सही सूचना प्रवाह गर्ने, नकारात्मक सन्देश प्रचारप्रसार नगर्नेलगायतको सवालमा प्रतिबद्धता पत्रमा हस्ताक्षर समेत गरिएका थिए । कार्यक्रम संस्थाका प्रशासन तथा लेखा अधिकृत शुभराज लामाले सन्चालन गरेका थिए ।
मकवानपुर । १ सय ८ औँ विपी जन्म जयन्ती आाज भदाै २४ गते विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइएकाे छ । नेपाली राजनीति र साहित्यमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका नेपालका प्रथम जन निर्वाचित प्रधानमन्त्री विपी कोइरालाको १ सय ८औँ जन्म जयन्ती विभिन्न कार्यक्रम गरी आज देशभर मनाइएकाे हाे ।
कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणको जोखिम कायमै रहेका कारण भौतिक दूरी कायम गरी मास्क लगाएर वा जुम प्रविधिका माध्यमबाट कार्यक्रम गर्न काँग्रेसले गरेकाे आह्वान अनुसार कार्यक्रम गरिएकाे बताइएकाे छ।
बिपी जयन्तीका अवसरमा नेपाली काँग्रेस, उसकाे भ्रातृ एवं शुभेच्छुक संस्था र विपी सङ्ग्रहालयले मुलुकभर विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्। काँग्रेसले १४ महाधिवेशनसँगै बिपी जयन्ती मनाउने भएको छ। यस अवसरमा बिपी सङ्ग्रहालयले काँग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माको प्रमुख आतिथ्यमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको छ।
विपी कोइरालाको विसं १९७१ भदौ २४ गते जन्म भएको थियो। उनका पिता कृष्णप्रसाद कोइरालाले जहानियाँ राणा शासनको विरोधमा गरिब किसानले पक्षमा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर विरद्ध लागेपछी कोइराला परिवार भारत निर्वासनमा जानुपरेको थियो।
निर्वासनमै बिपीले भारतको स्वतन्त्रता सङ्ग्राममा भाग लिएका थिए। भारत निर्वासनकै क्रममा जहानियाँ राणा शासनको अन्त गर्न विसं २००३ मा बिपीको नेतृत्वमा नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेस स्थापना भयो। विसं २००६ मा स्थापना भएको नेपाल प्रजातन्त्र काँग्रेससँग प्रजातन्त्र स्थापना नै मुख्य लक्ष्य लिएर एकता भएकाे थियाे ।
२००७ सालमा प्रजातन्त्र स्थापना पश्चात राणा-काँग्रेस सरकारमा बिपी गृहमन्त्री बने। विसं २०१५ को आमनिर्वाचनमा काँग्रेसले दुई तिहाइ बहुमत प्राप्त गरेपछि प्रथम जन निर्वाचित प्रधानमन्त्री बनेका कोइरालाले नेपालमा राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र समाजवाद स्थापनाका लागि राजनीतिक नेतृत्व प्रदान गरे।
विसं २०१७ पुस १ गते शाही नेपाली सेनाको शक्तिका भरमा जन निर्वाचित सरकार अपदस्त गरिएपछि कोइरालालगायत नेतालाई सिंहदरबारमा बन्दी बनाइएको थियो। एक महिनापछि सेनाको सुन्दरी जल आर्सनलका प्रमुखको सरकारी निवासलाई वरिपरि पर्खालले घेरेर नेता कोइराला, सांसदका प्रथम सभामुख कृष्णप्रसाद भट्टराई, नेता गणेशमान सिंहलगायत मन्त्रीलाई सुन्दरी जल बन्दी गृहमा सारियो।
विसं २०२५ मा स्वास्थ्य परीक्षणका लागि जेलमुक्त भएका कोइरालाले आठ वर्षसम्म भारतमा निर्वासित जीवन बिताएका थिए। भारतमा निर्वासित भएर प्रजातन्त्र पुनः स्थापनाका पक्षमा सङ्घर्ष गर्दा राष्ट्रियता कमजोर भएको विश्लेषण गरी विसं २०३३ पुस १६ गते राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलापको नीति लिई उनी स्वदेश फर्के।
उनले नेपाली साहित्यका क्षेत्रमा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पु¥याएका छन्। नेपाली साहित्यमा मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी धाराका प्रवर्तक कोइरालाका डेढ दर्जन कृति प्रकाशित छन्। कोइरालाका ‘तीन घुम्ती’, ‘मोदी आइन’, ‘हिट्लर र यहुदी’, ‘सुम्निमा’, ‘नरेन्द्र दाइ’ एवम् ‘बाबु, आमा र छोरा’ गरी छ उपन्यास प्रकाशित छन्। त्यसै गरी दुई कथा सङ्ग्रह ‘श्वेत भैरवी’ र ‘दोषी चस्मा’, हरिप्रसाद शर्माको सम्पादनमा ‘विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाका कथा र कविता’ प्रकाशित छन्।
गणेशराज शर्मासँगको वार्तामा आधारित ‘आत्मवृत्तान्त’, सुन्दरी जल बन्दी गृहमा बस्दाको दैनिकीमा आधारित ‘जेल जर्नल’, विसं २०३३ पुस १६ गते राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको नीति लिई स्वदेश फर्केपछि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट सीधै सुन्दरी जल बन्दी गृहमा लगिएपछि लेखिएको दैनिकी ‘फेरि सुन्दरी जल’ ले नेपालको तत्कालीन राजनीतिक अवस्थाको यथार्थ चित्रण गरेको छ।
प्रथम जन निर्वाचित सरकारका प्रधानमन्त्री, सांसदका सभामुख एवं मन्त्रीहरूलाई बन्दी बनाइएको सुन्दरी जल बन्दी गृहलाई विसं २०६१ भदौ २४ गते बिपी सङ्ग्रहालय बनाइएकाे छ । बिपीको जीवनका महत्त्वपूर्ण चिजबिजको सङ्कलन गरी दर्शनीय बनाइएको सङ्ग्रहालय विसं २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पले क्षतिग्रस्त बनेपछि पुनर्निर्माण हुदै गरेकाे छ । सङ्ग्रहालयमा बिपीको जीवनका महत्त्वपूर्ण सामग्रीका साथै विसं २००७ को क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको ट्याङ्कर, काँग्रेसले विसं २०३० जेठ ३० गते क्रान्तिलाई खर्च जुटाउन अपहरण गरेको नेपाल वायुसेवा निगमको विमान पनि राखिएको छ।
मकवानपुर /माइती नेपाल मकवानपुरमा सिलाई सीप सिकेका किशोरीहरूले आफूहरूलाई व्यवसायिक तथा आत्मनिर्भर हुनको लागि सहारा हुने अपेक्षा राखेका छन् ।
सिलाई प्रशिक्षणपछि जीवनपयोगी सीप समेत सिकेर फर्केका किशोरीहरूले यस्तो बताएका हुन् । प्रशिक्षणपछि फिल्ड अनुगमनमा गएका किशोरीहरूले अग्रजको व्यवसायिकता देखेर आफूहरूले पनि त्यसैगरी व्यवसाय सन्चालन गर्ने हिम्मत जागेको फिल्ड अनुगमनमा सहभागी कैलाश गाउँपालिका-५ कि नेहा थिङले बताइन् । माइती नेपालबाट सीप सिकेर व्यवसायिक जीवन बिताईरहेकी मकवानपुर बकैया गाउँपालिका – ७ खटखटाई निवासी प्रतिमा राईलाई भेटेपछि आफूले पनि यस्तै भबिष्यको कल्पना गरेको उनले बताइन् ।
बकैयाकी राई अहिले गाउँपालिका स्तरमा व्यवसायिक प्रशिक्षकको रूपमा व्यस्त छिन् । सिलाई व्यवसायबाटै २ सन्तानलाई पढाएर, घर खर्च पुर्याएर मासिक २५ हजार बचत गर्ने गरेको राईले बताइन् । “उहाँको लगाब र मेहनतबाट प्रेरित छु, अब म पनि सिकेको सिपलाई व्यवसायीक बनाउछु” फिल्ड भिजिटपछि बकैया गाउँपालिका-६ कि ललिता भुलुनले भनिन् ।

फिल्ड भिजिटमा जांदा आफूहरूलाई काम गरेर आत्मनिर्भर बन्ने हौसला मिलेको उनले बताइन् । पढाइ छुटे पनि सिपलाई व्यवहारमा ल्याउन सकेमा जीवनमा परनिर्भर रहन नपर्ने उनले बताइन् । फिल्ड भिजिटमा माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया लामा, फिल्ड सुपरभाईजर मन लामालगायत २० जना किशोरीहरू सहभागी थिए । तालिममा सिकेको सिपलाई व्यवहारमा उतारेर किशोरीहरू आत्म निर्भर हुंदा बैदेशिक रोजगारको चाह कम हुने र बेचबिखनमा पर्ने जोखिम पनि घट्ने प्रमुख लामाले बताइन् ।

फिल्ड भिजिट टोलीले ग्रामीण क्षेत्रका १ सय ५० घरमा घरभेट कार्यक्रम गरि सचेतना पर्चा पब्लेट पनि वितरण गरेका थिए । टोलीले माइती नेपालले प्रदान गर्दै आएको सेवाहरू बारे सचेतना पम्लेट वितरण गरेको फिल्ड सुपरभाइजर मन लामाले बताइन् ।

साउन महिनाको पहिलो प्रहर । सदा झै मर्निङ्ग वाकबाट फर्किए, नित्य कर्म सकें । ८ बज्यो । केजी कक्षामा अध्ययनरत छोरोको अनलाइन कक्षा सुरु भयो । उसलाई सहजिकरण गर्दै खाना बनाउँदै थिए । सँगसँगै मोबाइलमा राष्ट्रिय तथा स्थानीय समाचारहरु हेरें । त्यसपछी सामाजिक सञ्जालमा आँखा लगाउँदै थिएँ । केही महिला साथीहरुको टाइम लाइनमा मेहेन्दी, हरिया पंहेला चुरा तथा पोशाक लगाएको तस्बिर र टिकटकहरु छ्यापछ्याप्ती देखिरहेको थिए । खास्सै वास्ता लागेन । अक्सर यस्ता लुगा गहना, मेकअप जस्ता बाहिरी आवरण सजिने कुराले मेरो ध्यान कहिल्यै खिच्दैन।
आज पनि यि तस्बिर र टिकटकले मेरो आँखालाई अलमल्याएन । मन खिचेन । स्कृन सार्दै गएँ । एक जना दाइको स्टाटसमा टक्क आँखा रोकिए । आँखा मात्रै हैन, मन पनि खिच्यो ।
स्टाटस यस्तो थियोः ‘हाम्रो कामः ‘११ महिना कुरा लाउने, १ महिना चुरा लाउने ।’ एउटी बहिनीको स्ट्याटस खासमा दमदार थियो ।

स्टाटसले पढें । खिन्नता आभाष भयो । वास्तममा जो बहिनीले लेखेको र उहाँ दाइले साभार गर्नु भएको भएपनि कुरा घत लाग्दो थियो । स्टाटस को बहिनीले लेखिन् वा उहाँ दाइले बहिनीको हवाला दिंदै आफैं लेख्नुभयो यसले कुनै अर्थ राखेन, बरु अर्थ खोज्यो, महिनाको पहिचानको । के यही हो त महिलाको पहिचान ? महिलाहरुको कामै छैन ? कुरै काटेर ११ महिना बिताउँछन् र मेहेन्दी चुरा लगाएर सजिएरै मात्रै १ (साउन) महिना बिताउँछन् ?
महिलाको हैसियत नङ्ग्याउने यो सवाल । महिला मेकअप गरेर राम्री बनेर मात्रै बस्छन् भन्ने अर्थ लाग्ने यो कुराले महिलालाई कत्ति हेलित गरेको छ ? मेरो मनमा गडिरह्यो । हामी महिला सशक्तिकरणको सवाल उठाइरहेको छौ । महिलाको सशक्तिकरण महिलामात्रै लागेर संभव छैन । महिलाको हैसियतको प्रश्न उठ्दा महिलामात्रै नाङ्गिने भन्ने पनि हैन । महिलासँगै पुरुषको पनि हैसियत जोडिएर आउँछ । सबै महिलाहरु जो चुरा मेहेन्दी र मेकअपमा चासो राख्छन् रुचि राख्छन् उनीहरु बेकम्म छन् भन्नेमा पनि कहाँ तुक छ र ? आफैं आर्थिक उपार्जन गरेर सिङ्गाे घर एक्लै धानिरहेका महिलाहरुको पनि यस्ता सवालमा रुचि हुनसक्छ । त्यो आ–आफ्नो रुचिको कुरो हो । मलाई मन पर्दैन भन्दैमा मैले अरुको रुचिलाई कदापि घृणा गर्दिन, र मलाई मन पर्दैन भन्दैमा मलाई अलग सोच्नु पनि म माथिको न्याय हैन ।
आफ्नो सजावटको लागि श्रीमान् को पसिना खेर फालेको भन्ने आरोप बढी आउँछ महिलाहरुलाई । तर, मैले सामाजिक सञ्जालमा भर्खरै जस्को टिकटक र साउने सजावटको तस्बिरहरु देखिरहेका थिए सबै कामकाजी महिला नै थिए । एक दर्जन चुरा, एक प्याकेज मेहेन्दी र एकसेट कपडाको लागि श्रीमानकाे पर्स खोज्नु पर्ने महिला अब कमै छन् । जसलाई यस्ता खर्चको लागि श्रीमानको भर पर्नुपर्छ उनीहरु त्यस्तो सवालमा धेरै सौखिन रहेको पनि मैले पाएकी छैन ।
हामीले सशक्त समाज कल्पना गरेका हौं, जहाँ महिला र पुरुषलाई लिङ्गको आधारमा छुट्टाछुट्टै नजरले हैन समावेशी सोच र कल्पनाले हेरियोस् । पुरुष भएकै कारण उ जतिबेला पनि काम नै गर्छ, भन्ने सोच र महिला भएकै कारण उ जतिबेला पनि बेकमी बस्छे, आफ्नौ सौन्दर्यको मात्रै ख्याल गर्छे भन्ने निच सोच कहिलेसम्म हाबि होला हामीमा ?
अघिल्लो वर्ष असार मसान्त लाग्दै गर्दाको कुरा याद आयोः
एक जना पुरुष साथीले श्रीमतीको लागि चुरा रोज्न जान मलाइ अफर गरे, मैले आफूमा त्यो सिप नभएको बताएँ । उनले भने “तिमी त महिला जस्तो पनि छैनौ, जहिले मेकअप विहीन।” मलाई बाहिरी सजावटको सवालमा धेरैले यसै भन्नुहुन्छ । यसमा चित्त दुखाइ हुन्न मलाई । तर, आम महिलाको सवालमा समाजमा जुन सोच, चिन्तन र विश्लेषण गरिन्छ यसमा अझै धेरै साँघुराेपना देख्छु म । धेरै सुधारको खाँचो छ।
पुरुषहरुसँगै काँधमा काँध मिलाएर जिम्मेवारीको भारी बोक्न तयार हुँदा पनि महिला कै कुरा काटिन्छन् । यसको उदाहरण अहिले राजनीतिक नेतृत्वमा आएका महिलाको चर्चाको सवाललाई नै हेरौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, सांसद कोमल ओलीलाई कमजोर बनाउने अश्रको रुपमा किन लिङ्ग नै विषय वस्तु बन्यो ?
महिलालाई उसको प्रगतिबाट स्वाट्टै तल झार्नको लागि बलियो अश्रकाे रुपमा लिने गरिन्छ उसको लिङ्ग । लिङ्ग / इज्जतकै सवालमा प्रश्न उठाइदिएपछी महिला आफैं ब्याक हुन्छन् भन्ने सोचले गलत प्रचार र गलत आक्षेप लागाउने परिपाटीको अन्त्य नभएसम्म महिला जगतको प्रगति संभव छैन ।
चुरा र कुराको सवाल यहाँ पनि जोडिन्छ । भए नभएको कुरा लगाएर आफू पदमा पुग्ने र चुरा लगाएर (पुरुषलाई आकर्षित गरेर) फाइदा लिने भन्ने सवालमा यो कुरा उठेको हो । आफ्नो दक्षता र योग्यताको आडमा उभिएका महिलालाई पनि कुनै न कुनै रुपमा कुनै निकट पुरुषसँगको नाता सम्बन्ध जोडेर ब्याक हुन जबरजस्ती गरिने परिपाटीको अन्त्य हामीले नगरे कस्ले गर्छ । फरक लिङ्ग हुँदैमा सहकार्यमा साथसाथै हुन नहुने विकृत सोचको कारण महिलाको मात्रै हैन पुरुषको प्रगतिको बाटोमा पनि अवरोध सिर्जना भएका छन् ।
सजावटकै कुरा अलिकति जोडौं । महिला मात्रै हैन, आफू राम्रो देखिउँ, आकर्षित देखिउँ भन्ने सोच पुरुषमा पनि हुन्छ । यो कुनै गलत वा नराम्रो कुरा हैन । आत्म सन्तुष्टिपूर्ण आकर्षणले व्यत्तिको क्षमतामा निखारता ल्याउँछ । आत्मसन्तुष्टिले व्यत्तिको आन्तरीक क्षमतामा निखारता ल्याउँछ, यसले स्वातः कार्यदक्षतामा वृद्धि र सफलताको कडी जोड्दछ । आपसी सम्बन्धमा मिठास ल्याउँछ । चाहे पारीवारिक होस् वा साथी भाई बिच मिठासपूर्ण सम्बन्धले नै हो व्यक्तिलाई प्रगतिको शिखरमा डाे-याउँने।
अहिलेको महामारीको समयमा सबैजसो व्यक्तिमा एक प्रकारको मानसिक ‘प्रेसर’ चिच्याहट, हतास, तनाव व्याप्त छ । मानसिक रुपमा आफूलाई ‘फ्रेस’ राख्न स्वास्थ्य राख्न सक्नु नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय बनेको छ । जसरी जुन काम गरेर व्यक्ति खुसी हुनसक्न त्यही गरेर स्वस्थ्य रहनु पर्ने अवस्थामा छ । यो बेला पहिरनको सवाल जोडेर एउटा वर्ग समूदाय र लिङ्गको पहिचानमा अनावश्यक विषय जोडेर गिज्याउनुभन्दा आफ्नै सिर्जनशिलतामा समय लगाउनु धेरै गुणा बेश हुनेछ।
महिलाको सिर्जनशिलताको चर्चा गरौं, उनीहरुलाई प्रेरित गरौं अझै सिर्जनशिलताको लागि साथ दिऔं । परिवारको कुसल व्यवस्थापन गरेर पुरुषकै हाराहारीमा जिम्मेवारी निर्वाह गरेको कुराहरुलाई सकारात्मक रुपमा लिने प्रयास गरौं । चाडपर्व विशेषमा सजिएका, आकर्षित बनेका सवालभन्दा महिलाले परिवार, समाज र राष्ट्रको लागि गरेको योगदानको सवाल पक्कै बढी छ ।