मकवानपुर । देशभर एकैपटक नयाँ पुस्ता (जेनजी) नेतृत्वमा सुरु भएको आन्दोलन मकवानपुरमा पनि जारी छ । सामाजिक सञ्जाल बन्द, भ्रष्टाचार विरुद्ध लगायतको सवालमा तीव्र बनाइएको आन्दोलनले मकवानपुरको हेटौंडामा आज बिहान १० बजेदेखि नगरपालिका रोड हुँदै बुद्धचोकसम्म शान्तिपूर्ण र्याली निकालेको थियो ।
भ्रष्टाचार, असमानता र प्रशासनिक दुरुपयोगविरुद्ध जनचेतना फैलाउने र सरकारी निकायलाई जवाफदेही बनाउन दबाब सिर्जना गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएकाे आन्दोलनमा अहिले हेटौडाको बुद्धचोकमा प्रदर्शनकारीहरुको संङ्ख्या बढ्दो छ । हालै सरकारले फेसबुकसहित २६ वटा सामाजिक सञ्जाल बन्द गरेपछि युवाहरू आक्रोशित बनेका छन्।
प्रतिबन्ध लगाइएको सन्दर्भमा टिकटक भने खुला रहेकाले त्यही प्लेटफर्ममार्फत आन्दोलनको घोषणा गरिएको हो। विशेषगरी टिकटकमा ‘नेपो बेबी ट्रेण्ड’ ले तहल्का मच्चाइरहेको छ, जहाँ नेताका छोराछोरीको आलिशान जीवनशैलीमाथि युवाहरूले प्रत्यक्ष प्रश्न उठाएका छन्। ‘करप्ट पोलिटिसियन चाइल्ड’ शीर्षकमा हजारौं भिडियो बनेका छन्। ती भिडियोमा यस्तो सन्देश दिइएको छ| देशभर एकैपटक जेनजी नेतृत्वमा सोमबारदेखि सुरु हुने भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनको उत्रेका हुन् ।
काठमाडौंमा कर्फ्यू
जेनजी प्रदर्शनी निषेधित घेरा तोड्न थालेपछि काठमाडौंमा कर्फ्यू लगाइएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले काठमाडौँका निश्चित स्थानमा कर्फ्यु आदेश जारी गरेको छ । दिउँसो १२ः३० बजेदेखि राति १० बजेसम्मका लागि कर्फ्यु आदेश जारी भएको हो ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जारी गरेको सूचना अनुसार नयाँ बानेश्वर चोकदेखि पश्चिम एभरेस्ट होटल हुँदै बिजुली बजारसम्म, बानेश्वर चोकदेखि पूर्वतर्फ मिन भवन, शान्तिनगर हुँदै तीनकुने चोकसम्म, बानेश्वरदेखि उत्तर आइप्लेक्स मल हुँदै रत्नराज्य माध्यमिक विद्यालयसम्म र बानेश्वर चोकदेखि दक्षिण शंखमुल ओरालो हुँदै शंखमुल पुलसम्म कर्फ्यु आदेश जारी गरिएको उल्लेख छ ।
मकवानपुर । प्रत्येक वर्ष आश्विन कृष्ण प्रतिपदादेखि सुरु हुने सोह्रश्राद्ध अर्थात् पितृ पक्ष आजदेखि विधिवत् सुरु भएको छ । आज पहिलो दिन अर्थात प्रतिपदा तिथि श्राद्ध गर्नुपर्ने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले स्वीकृति दिएका पात्रो पञ्चाङ्गमा उल्लेख छ ।
आश्विन कृष्ण प्रतिपदादेखि आश्विन शुक्ल प्रतिपदासम्मका सोह्रवटा तिथिमा दिवंगत पितृलाई सम्मानका साथ तर्पण, सिदादान र पिण्डदान गरिने गरिन्छ । सोह्र दिनसम्म यो क्रम चल्ने भएकाले सोह्रश्राद्ध भनिएको हो । यो समयलाई अपर, प्रेत पक्ष आदि नामले पनि बुझिन्छ ।
चाडपर्व यज्ञयागादि तथा ठूलाकार्य गर्नु अघि पितृलाई श्रद्धा भक्तिका साथ सम्झिने वैदिक सनातन हिन्दू शास्त्रीय परम्पराअनुसार सोह्रश्राद्ध गर्ने गरिएको हो । यो समयमा पितृले आश गरी बसेका हुन्छन् भन्ने शास्त्रीय मान्यता छ । सोह्रश्राद्ध गर्नाले पितृप्रतिको आफ्नो दायित्वबोध पुरा हुनाका साथै पितृऋणबाट मुक्त भइन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास रहेको पण्डित रघुनाथ गुरागाईले बताए ।
आश्विन शुक्ल पञ्चमीपछिका अष्टमी, द्वादशी र औँसी, भरणी नक्षत्र र व्यतिपात योग परेका दिन जुनसुकै तिथि परेपनि रोकिएको सोह्रश्राद्ध गर्न सकिने शास्त्रीय विकल्पसमेत निर्णयसिन्धु, धर्मसिन्धुलगायत धर्मशास्त्रका ग्रन्थमा दिइएको नेपाल संस्कृत विश्विद्यालय वाल्मीकि विद्यापीठ धर्मशास्त्र विभागका प्रमुखसमेत रहेका समिति सदस्य प्राडा भट्टराईले जानकारी दिए ।
त्यसपछि पनि सोह्रश्राद्ध गर्न नसकिएमा सक्नेले आफैँ नसक्नेले ब्राह्मणमार्फत् दैनिक १०८ मन्त्र जप गर्न सकिने शास्त्रीय विकल्प रहेको उनले सुनाए । विधिपूर्वक यस्तो जप १० महिनासम्म गर्नुपर्छ । यो विधिबाट पनि पितृले तृप्ति प्राप्त गर्ने धार्मिक विश्वास छ ।
सोह्रश्राद्ध अपराह्नकाल पारेर पिताका तिथिका दिन गर्नुपर्नेमा कतिपय पुरोहितले आफू अनुकुल बिहानै श्राद्ध गर्नु भन्ने गरेको जानकारी आएकाले त्यो शास्त्रसम्मत नभएको समितिका अध्यक्ष प्रा शम्भुप्रसाद ढकालले बताए ।
पितृ पक्षको समाप्तिसँगै दुर्गा पक्ष अर्थात् बडा दसैँ सुरु हुन्छ । बडादसैँ मनाउनुअघि पितृ तृप्तिका लागि सोह्र श्राद्ध गर्ने गरिएको धर्मशास्त्रीय मत छ । ठूला पर्व वा चाड मनाउनुअघि पितृतृप्तिको कर्म गर्ने वैदिक सनातनी परम्परा रही आएको छ ।
सोह्रश्राध्द सकिए लगत्तै दशै प्रारम्भ हुनेछ । यसवर्षको असोज ६ गते घटस्थापना अर्थात नवरात्र आरम्भ हुनेछ । असोज १३ गते फुलपाति १४ गते महाअष्टमी १५ गते महानवमी र १६ गते विजयादशमीको टीका रहेको छ ।
मकवानपुर । चेपाङ समुदायले आज न्वांगी (छोनाम) पर्व मनाउँदैछन् । सो समुदायले न्वांगी पर्व हरेक वर्ष भदौ २२ गते सामूहिक रूपमा मनाउँदै आएका छन् ।
न्वांगी पर्व सामूहिक रूपमा भेला भएर विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम गरी मनाउँदै आएका छन् । चेपाङ बाहुल्यता रहेको चितवन, मकवानपुर, धादिङ र गोरखामा हरेक वर्ष पालैपालो गरी भदौ २२ गते राष्ट्रिय पर्व न्वांगीलाई उत्सवका रूपमा मनाउने गरिएको छ । उक्त उत्सवमा सहभागी हुन नपाउनेले आआफ्नो घर र टोलटोलमा मनाउने गर्छन् ।
भदौ २२ गते सामूहिक रूपमा न्वांगी मनाउँदै आए पनि आफ्नो कूलअनुसार चेपाङ समुदायले भदौ महिनाभरि नै न्वांगी मनाउने परम्परा रहेको छ । यस वर्ष चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिका–६ कालिखोलामा देशभरका चेपाङ एकै ठाउँमा भेला भएर न्वांगी मनाउन लागिएको छ । ‘हामीले भदौ २२ गते न्वांगीलाई राष्ट्रिय रूपमा सामूहिक मनाउँदै आएका छौं’ संविधान सभा सदस्य एवम् नेपाल चेपाङ संघ केन्द्रीय अध्यक्ष गोविन्दराम चेपाङले भने ‘ चेपाङ जातिका ६४ वटा थर हुने भएकाेले कूलअनुसार भदौको पूर्णिमादेखि भदौ महिनाभरि नै मनाउने गरिन्छ ।’
चेपाङ समुदायमा पितृलाई नचढाई र पूजा नगरी नयाँ फलफूल र अन्नपात खान हुँदैन भन्ने धार्मिक मान्यता छ । न्वांगी पर्वका दिन घैया धानको चामल, काउनो, पिँडालुलगायत अन्न र फलफूल भूमि र पितृलाई चढाउने गरिन्छ । यो पर्व चेपाङले नयाँ अन्न खाने दिन पनि हाे । न्वागी मनाउने क्रम घट्दै गएकाले यसलाई नयाँ पुस्तामाझ जोगाइराख्न प्रत्येक वर्ष यो पर्व बेग्ला-बेग्लै ठाउँमा मनाउने गरिएको छ । नयाँ उब्जिएको अन्नबाली मकै, केरा, पिँडालु, निबुवा, घैया धानलगायत प्रकृतिलाई चढाउने गरिन्छ ।
चेपाङ समुदायको यस प्रमुख पर्व न्वागीमा घरमा भित्र्याएको नयाँ अन्नबाली प्रकृतिलाई चढाएपछि मात्र खाने गरिन्छ । न्वागीपछि अनिकाल सकेर सहकाल आएको मानिन्छ । नयाँ अन्न र फलफूल पितृलाई नचढाई खाएमा देउता अनिकाल लाग्ने तथा रोगब्याध लाग्ने चेपाङ समुदायको धार्मिक विश्वास रहेको छ । न्वांगीमा चेपाङ झाँक्री (पान्दे)ले ढ्याङ्ग्रो ठोक्दै कुखुराको बलि चढाउँछन् । यस दिन चेपाङ समुदायले कुनै काम नगरी रमाइलो गर्छन् । नाता कुटुम्बलाई पनि निम्तो गरेर सामूहिक भोज खाने, नाचगान गर्ने र सुखदुःख साट्ने गर्छन् ।
चेपाङहरूले न्वागी पर्वलाई पान्देई घ्यासा पनि भन्छन् । भेला भएर उनीहरूले ढ्याङ्ग्रो बजाउने, टीका लगाएर आपसमा आशीर्वाद समेत थाप्ने गर्छन् । चेपाङहरू मुख्यगरी प्रकृति धर्म मान्ने गर्छन् । उनीहरू जङ्गलका गिठा-भ्याकुर खाएर जीवन धान्ने भएकाले वनजङ्गलसँग मिठो सम्बन्ध गाँसिएको हुन्छ ।न्वांगी चेपाङ जातिको जीवनशैली र संस्कृतिसँग जोडिएको पर्व हो ।
चेपाङ समुदायका मानिसहरूको २६ जिल्लामा बसोबास रहेको पाइन्छ । राष्ट्रिय जनगणना २०७८ का अनुसार नेपालमा चेपाङको सङ्ख्या ८४ हजार ३६४ जना छन् । चेपाङ समुदाय सबैभन्दा बढी चितवनमा रहेका छन् । जहाँ चेपाङको सङ्ख्या ३५ हजार ६३७ छ । यसैगरी मकवानपुरमा २३ हजार ६५०, धादिङमा १७ हजार १६० र गोरखामा ४ हजा २६८ जना रहेको जनगणना २०७८ को तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
न्वांगीका अवसरमा बागमती प्रदेश सरकारले २०७९ सालदेखि चितवन, मकवानपुर र धादिङ गरी तीन जिल्लामा भदौ २२ गते सार्वजनिक बिदा दिँदै आाएको छ । यस वर्ष प्रदेश राजपत्रमै सूचना प्रकाशित गरी बिदा दिएकाे छ । यस अघीका वर्षमा प्रदेश मन्त्रिपरिषद्काे निर्णयबाट बिदा दिइएकाे थियाे । मकवानपुरकाे राक्सिराङ गाउँपालिकाले न्वांगीकाे अवसरमा भदौकाे २१,२२ र २३ गते गाउँपालिका भर बिदा दिएकाे छ । यस्तै गोरखाको गण्डकी गाउँपालिकाले पनि सार्वजनिक बिदा दिँदै आएको छ ।
चेपाङ समुदायले राष्ट्रिय पर्वका रूपमा आफ्नो घरघर र टोलमा मनाउँदै आएको न्वांगी पर्वलाई नेपाल चेपाङ संघ अगुवाइमा २०६८ साल भदौ २२ गते सामूहिक रूपमा मनाउँदै आएका छन् ।
काठमाण्डौ । वर्षा र सहकालका देवता देवराज इन्द्रको पूजा आराधना गर्दै मनाइने इन्द्रजात्रा पर्वमा बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटा सहभागी हुनु भएको छ । परम्परागत रूपमा मनाइँदै आएको यो पर्वको अवसरमा राष्ट्रपतिलगायत विशिष्ट व्यक्तित्वहरू समेत काठकाण्डौ वसन्तपुर पुग्नु भएको थियो ।
शनिबार परेकाे इन्द्रजात्रामा सहभागी हुन राष्ट्रपति राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, सभामुख देवराज घिमिरेलगायत उच्च पदस्थ व्यक्तित्वहरू शनिबार अपराह्न बसन्तपुर पुग्नु भएको हो । भाद्र शुक्ल द्वादशीका दिन हनुमानढोका अगाडि धार्मिक विधिपूर्वक इन्द्रध्वजासहितको लिङ्गो ठड्याइएपछि प्रारम्भ हुने यो जात्रा विभिन्न प्रकारका नाचगान, रथयात्रा र देवीदेवताको पूजाआजा गरी आठदिनसम्म मनाउने प्रचलन छ।
शनिबार यसै अवसरको मुख्य रूपमा मनाइने इन्द्रजात्रा पर्व मनाइएको हो । सो अवसरमा राष्ट्रपति पौडेलका साथमा प्रदेश प्रमुख देवकोटाले हनुमानढोकास्थित गद्दी बैठकमा जीवित देवीका रूपमा रहेका श्री गणेश, श्री भैरव र श्री कुमारीको रथयात्रा अवलोकन गर्नु भयाे । इन्द्रध्वजाको लिङ्गो ठड्याएपछि सुरू भएको जात्राभरि भक्कुनाच, महाकालीनाच, लाखेनाच, दशअवतार तथा देवराज इन्द्रको वाहन ऐरावत हात्तीको प्रतीकका रूपमा पुलुकिसी नाच नचाउने गरिन्छ।
हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल चतुर्दशीका दिन मनाइने यो पर्व विशेष गरी काठमाडौँ, ललितपुर, भक्तपुर, धुलिखेल, दोलखालगायतका स्थानमा धूमधामका साथ मनाइन्छ। भाद्र शुक्ल द्वादशीका दिन हनुमानढोका अगाडि इन्द्र ध्वजासहितको लिङ्गो ठड्याइएपछि आठ दिनसम्म चल्ने यो जात्रा सुरु हुन्छ। यस अवधिमा विभिन्न नाचगान, रथयात्रा र देवी–देवताको पूजाआजा गर्ने परम्परा छ।
इन्द्र ध्वजलाई ‘इन्द्रध्वजोत्थान’ पनि भनिन्छ, जसको फेदमा भैरवको पूजा गर्ने प्रचलन छ। यो पर्व शत्रुमाथि विजय र शक्तिको प्रदर्शनका रूपमा मनाइने गरिएको मानिन्छ। इन्द्रजात्रा अवलोकनपछि प्रदेश प्रमुख देवकोटाले नेपालको बहुभाषी बहुजाति प्रथा परम्परा नेपालीहरुकाे अमुल्य निधि भएको प्रतिक्रिया दिनु भयाे । ‘नेपाली परम्परा र सँस्कृतिको अवलोकन विदेशी पर्यटकहरुले पनि चाख लिएर अवलोकन गर्ने खिच्ने गरेकाे देखेर झनै खुसी लाग्यो’ देवकाेटाले भन्नुभयाे ‘नेपाली परम्परा तथा संस्कृतिको बचावटको लागि यसकाे निरन्तरता र नयाँ पुस्तामा ज्ञान सिपकाे हस्तान्तरण आवश्यक छ ।’
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा चट्याङ लागेर १ जनाकाे मृत्यु भएकाे छ । शुक्रबार राती हेटौंडा –१५ कमेरोपानीमा चट्याङ लागेर हेटौंडा–१६ सानो आकाशधाराका ३७ वर्षीय बुद्ध बहादुर प्रजाकाे मृत्युकाे मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता श्यामु अर्यालका अनुसार चट्याङ लागेर हाल बारा निजगढ नगरपालिका–१३, बस्ने प्रजाको घटनास्थलमा नै मृत्यु भएको हो । स्थानीय धनबहादुर स्याङतानले सञ्चालन गरेको किराना पसलमा दैनिक उपभोगका सामान खरिद गर्न गएका बेला चट्याङ लागेर उनकाे मृत्यु भएको हो । प्रहरीका अनुसार शव परीक्षणका लागि हेटौंडा अस्पताल ल्याइएकाे छ ।