मकवानपुर । कृषि शिक्षा प्रसार तथा अनुसन्धानबीच समन्वययात्मक गोष्ठी हेटौंडामा भएको छ ।
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय कृषि बिज्ञान निर्देशनालय बागमती प्रदेशको आयोजनामा गोष्ठी गरिएको हो । कार्यक्रममा बागमती प्रदेशको कृषि मन्त्री बसुन्धरा हुमगांईले मन्त्रालयले ऐन र कार्यबिधिहरु धेरै निर्माण गरेको र कार्यान्वयन चरणमा गइसकेको बताए । चाहेमा धेरै काम गर्न सकिने बताउंदै कामको लागि इच्छा शक्ति महत्त्वपुर्ण भएको उनले बताए ।
कार्यक्रममा बिषय बिज्ञ चित्रबहादुर कुंवर, प्रा. डा अर्जुनकुमार श्रेष्ठलगायतले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । हाल नेपाल १४० वटा बिद्यालयमा कृषि बिषय पढाइ हुने गरेको र उनीहरूले बिदेशमा समेत कृषि शिक्षाको लागि अवसर लिने गरेका छन् । प्रती बर्ष २ हजार ६७० जना कृषि अध्ययनको लागि विश्वविद्यालयमा भर्ना हुने गरेको कार्यपत्र प्रस्तुतकर्ता श्रेष्ठले बताए । कृषि अध्ययनमा आकर्षण बढेकोले आशावादी हुने ठाउँ रहेको उनले बताए ।
नेपालको विश्वविद्यालयमा आन्तरिक र बाह्य समस्या रहेको उल्लेख गर्दै कृषि तथा वन विश्वविद्यालयलाई सरकारले कृषि मन्त्रालय अन्तरगत राख्नु पर्ने उनले बताए । अन्य संकाय जत्तिको लगानीले कृषि, वनमा नपुग्ने भएकोले शिक्षा मन्त्रालयले सम्बोधन गर्न नसकेको उनले बताए ।
यसैगरी कार्यपत्र प्रस्तुतकर्ता कुंवरले माटोको शक्ति बढाउनको लागि ध्यान दिनुपर्ने, कृषकको भौगोलिक क्षेत्रको समस्या पहिचान गर्ने, समाधान खोज्ने, अनुगमन, निरीक्षण, निराकरण गर्ने तर्फध्यान दिनुपर्ने बताए ।
कार्यक्रम मन्त्री हुमगाईले प्रदेशका सबै जिल्लामा कृषि र पशुका कार्यालयहरु खोलेर नागरिकलाई सहज रुपमा सेवा दिने तयारीका साथ लागिपरेको बताए । राजनीतिक अस्थिरताका कारण पनि काम दु्रतगतिमा अगाडि बढ्न नसकेको उनले बताए । तीन तहका सरकारले आफ्ना अधिकार लिएर काम गरेमा सफल हुने बताए ।
कार्यक्रम बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास राज्यमन्त्री इन्द्रमायाँ गुरुङले शिक्षालाई सिपमा जोड्नुपर्ने बताइन् ।
यसैगरी मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेन्द्र देव पाण्डेले नेपाललाई चाहिने खाद्यान्न अहिले पनि विदेशबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेकोले कृषिमा संभावना खोजी अनिवार्य रहेको बताए ।
मकवानपुर । हेटाैडा उपमनपा-१० बसपार्कमा रहेका फलफुल तथा तरकारी व्यवसायीहरुलाइ हेटाैडा १ महादेव टाेल स्थित ३६ कट्ठा जमिनमा निर्माण गरिएको १०७ वटा स्टलमा सार्न आज उद्घाटन गरिएको हो । अब यहांको ७३ वटा हाेलसेल ३३ वटा खुद्रा स्टलहरुको रूपमा यहाबाट तरकारी तथा फलफूल खरिद बिक्री गरिनेछ ।
हेटाैडा नगरका पुर्व प्रमुख हरि वहादुर महतकाे कार्यकालमा मिति २०७८ कात्तिक १४ गतेबाट निर्माण कार्य सुरु गरिएको उक्त स्टलहरू एक बर्षमा निर्माण सम्पन्न गरिएको हो । बजार निर्माणको लागि हालसम्म करिव ३ कराेड लागनि भैसकेकाे छ।
उक्त क्षेत्रकाे गहिराे भुभाग उठाउनका लागि मात्र ४ हजार टिप ग्राभेल प्रयाेग भएकाे तरकारी तथा फलफूल व्यवासायी संघका अध्यक्ष खड्गबहादुर मुक्तानले बताए ।
स्टलहरूको उद्घाटन कार्यक्रममा नगर प्रमुख मिना कुमारी लामाले हेटाैडामा प्रदेश स्तरीय तरकारी थाेक बजार व्यवस्थापन गर्ने याेजना साकार भएकाे बताइन् । आगामी दिनमा मासुको लागि खसी बजार समेत यहि क्षेत्रकलाग आसपासमा व्यवस्थापन गर्ने याेजना रहेकाे लामाले बताइन् ।
हेटौंडाको मुख्य राजमार्ग बिस्तार रोकेर बाईपास सडक निर्माण हुंदा यो बजार मुख्य हाईवेमा पर्ने छ । यो बाइपास राेड प्रयाेगमा आउदा वजारकाे ट्राफिक समस्या समेत समाधान हुने र दुर्घटना व्यवस्थापन गर्ने लगायतमा समेत सहयोग हुने उनले बताइन् ।
त्यसैगरि कार्यक्रममा नगर उपप्रमुख राजेश बानियाँले दुर्व्यसनिहरुकाे भिड रहने यस स्थललाई कृषि पर्यटनसंग जाेडेर नमुना तरकारी व्यावसाय स्थल निर्माण गरेकाे बताए । स्थानिय उत्पादनलाइ जाेड दिएर स्थानिय कृषकहरुकाे उत्पादनकाे बजारिकरण गर्ने, नगरपालिकाकाे दायित्वमा यस क्षेत्रकाे थप विस्तार गर्ने, हरेक व्यवसायीलाई व्यवस्थित बनाउदै लैजाने बानियाँले बताए ।
हेटाैडा उपमहानगरपालिका १ महादेव टाेल स्थितमा नेपाल फलफुल तथा तरकारी व्यापारी संघकाे आयाेजनामा संघ र हेटाैडा उपमहानगरपालिकाकाे संयुक्त लगानिमा हेटाैडा उपमनपा-१ स्थित नयाँ निर्माण स्टलकाे उद्घाटन गरिएको हो ।
मकवानपुर । मकवानपुरका किसान रासायनिक मल नपाउँदा आन्दाेलित भएका छन् । मकवानपुरकाे उत्तरी क्षेत्रमा रासायनिक मल नपाएपछि किसानहरु आन्दोलनमा उत्रेका छन् । आलु लगाउने समय नजिकिँदै गर्दा मलको अभावका कारण चिन्तित बनेका थाहा नगरपालिकाको किसान आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् ।
थाहा नगरपालिकाका किसान आन्दोलन संघर्ष समितिले मलको सहज आपूर्ति गर्न विहीबार नगरपालिकामा ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएको छ । राज्य किसानप्रति जवाफदेही नहुँदा सरकारबाट निश्चित मुल्य निर्धारण गरिएका युरिया, डीएपी जस्ता मलहरू तेब्बर मुल्य तिरेर खरिद गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको ध्यानाकर्षण पत्रमा भनिएको छ । “मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा माघ महिनाको पहिलो हप्तादेखि आलु लगाउनुपर्ने सिजन प्रारम्भ हुन्छ । आलुको लागि प्रति किसान ६ बोरादेखि १५ बोरासम्म मल आवश्यक पर्छ । समानुपातिक मल वितरणको नियमले प्रतिकिसान १० किलो मल मात्रै प्राप्त हुन्छ । जुन आलु बालीको लागि प्रयाप्त होइन ।” ध्यानाकर्षणमा उल्लेख छ ।
नेपाल कृषि प्रधान देश भएपनि विगत केही बर्षदेखि मलको अभाव हुने गरेको छ । आधुनिक कृषि प्रणाली र व्यवसायीक रुपमा किसान आत्मनिर्भर हुनुपर्ने अवस्थामा उन्नत जातको बीउ, मल र बजार व्यवस्थापन जस्ता सामान्य कुरामा समेत राज्य संवेदनशील हुन नसक्दा मुलुक भरका किसान मर्कामा परेको समेत ध्यानाकर्षण गराइएकाे छ ।
मल आएपछि त्यसको बाडफाँड आवश्यकता र ओैचित्यको आधारमा गर्नुपर्ने उनीहरुको माग छ । किसानको समस्यालाई मध्यनजर गरी थाहा नगरपालिकाले आम किसानको हकहितको निमित्त काम गरोस् भन्दै थाहा नगरपालिकामा ज्ञापन पत्र बुझाएको बताइएकाे छ ।
यता, कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड हेटौंडाको गोदाममा रासायनिक मल थुप्रिएर बसेकाे र किसानले नपाएकाे गुनासाे बढेपछी निर्वाचनमा विजयी भएकाे प्रमाणपत्र लिने वित्तिकै मकवानपुर क्षेत्र नम्बर–२ का सांसद महेश कुमार वर्तौला कम्पनीकाे हेटौंडाको गोदामनै निरिक्षण गरेर यो मल तत्काल वितरण गर्नका लागि निर्देशन दिएका थिए । स्थानीय तहका कर्मचारी र सहकारी संस्थाहरुका कारण समयमानै मल वितरण गर्न थप समस्या भएको कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेड हेटौडा प्रमुख प्रकाश ज्ञवालीले सांसद बर्तौला समक्ष जानकारी गराएका थिए ।
मकवानपुर जिल्लाका दश वटा स्थानीय तहका लागि वितरणका लागि ल्याइएको मल विरतरणकाे विषयमा कार्तिकको अन्तिम साता पत्राचार गरिएको र अहिलेसम्म हेटौंडा उपमहानगरपालिका भन्दा बाहेकका क्षेत्रका स्थानीय स्थानीय तहले समयमानै समन्वय नगर्दा मल वितरणमा समस्या भएको ज्ञवाली बताउँछन् । आवस्यक मल अभाबका कारण खेतबारीमा किसानले बढी मुल्य तिरेर मल खरिद गर्नुपर्ने अर्को बाध्यता पनि रहेको छ । मलकाे समस्या तत्काल समाधान गरी किसानले सहज रुपमा मल पाउने वातावरण बनाउन बर्ताैलाले निर्देशन समेत दिए थिए ।
गोदाम भरी रासयनिक मल भएरपनि अभाव भइरहँदा व्यापारीहरूले मनोमानी मूल्यमा बिक्री गर्दै कालोबजारी गरिरहेको किसानहरुले आरोपसमेत लगाएका छन् । मुलकभर सरकारी अनुुदानको मल कृषि सामग्री र साल्ट ट्रेडिङले खरिद–बिक्री गर्दै आइरहेका छन् । कोटाका आधारमा कृषि सामग्रीले ७० प्रतिशत र साल्ट ट्रेडिङले ३० प्रतिशत मल आयात गर्छन् । जसका लागि दुवै कम्पनीले ग्लोबल टेन्डर आह्वान गर्छन् । यसपटक कृषि सामग्रीले समयमै मल आयात गरेको दाबी गरे पनि सिजनकै बेला किसानले भने मल पाइरहेका छैनन् ।
मकवानपुर । मकवानपुरको बागमती नदीमा १ लाख माछाका भुरा छाडिएको छ । विहीवार प्रकृतिक जलाशय मत्स्य प्रर्वद्धन एवं संरक्षण केन्द्र हेटौडा मकवानपुरले रहु र नैनी जातका १ लाख माछाका भुरा बागमती नदीमा छाडिएको हो ।
केन्द्रका कार्यालयका प्रमुख सरोज कुमार यादवले प्राकृतिक जलाशयमा जलीय जैविक विविधता संरक्षण तथा त्यसमा आश्रित समुदायको जिवन उकास्नको लागि स्थानीय जातको मान्छा छोड्ने कार्यक्रम गरिएको बताए । खोला नालामा फोहोर ढल मिसाउने, बिषादी हाल्ने, करेन्ट लगाउने, लगाएतका कारणबाट जलचर मासिने क्रम बढेकाले यसको संरक्षण गरी नदीमा आश्रित समुदायको जिवनस्थर विकासका लागि यस्तो गरेको यादवले बताए ।
उनका अनुसार नेपालमा ४ लाख १ हजार हेक्टर प्राकृतिक जलाशयको क्षेत्रफल रहेको र देशमा उत्पादन हुने कुल ९७ हजार मेट्रिक टन माछा मध्ये २१ प्रतिशत माछा प्राकृतिक जलाशयबाट उत्पादन हुने बताए । जसमध्ये प्राकृतिक जलाशयमा ४ लाख जनसंख्या निर्भर रहेको समेत यादवले बताए । कार्यालयले यस अघि नारायणी नदीमा ४० हजार भुरा छोडेको थियो भने मकवानपुरको सामारी नदीमा पनी ३४ हजार माछाका भुरा छाडेका थियो । आर्थिक वर्ष ०७९/८० को कार्यलयको वार्षिक कार्यक्रमको रुपमा ६ वटा कार्यक्रम रहेकोमा आगामी कार्यक्रम कोशी,कर्णाली,सप्तकोशी, कालीगण्डकी लागयतका नदीहरुमा रहेको जानकारी गराईएको थियो ।
बागमती गाउँपालिका अध्यक्ष सर्केश घलानले गाउँपालिकामा पनि माछा मारेर जिविका चलाउने गर्ने समुदाय रहेको भन्दै भविश्यमा यो कार्यले उक्त समुदायलाई सहयोग पुग्ने बताए । घलानले वर्तमान समयमा खोलानालमा विभिन्न विद्युतिय उपकरणको प्रयोग र कल कारखानाबाट फालिएका विभिन्न केमिकलहरुले गर्दा खोलानालामा माछाको संख्या घट्न पुगेकोले सबै मिलेर यस्तो कार्य रोक्नुपर्ने बताए ।
मकवानपुर । भेटेरेनरी अस्पताल तथा पशु बिज्ञ केन्द्र हेटौंडाले स्थानीय तहको सिफारिसमा मात्र किसानलाई सहुलियत प्रदान गर्ने भएको छ । केन्द्रले आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को लागि स्वीकृत कार्यक्रम तथा प्रथम चौमासिक समीक्षा गर्दै उक्त कुराको जानकारी गराएको हो ।
मकवानपुर जिल्लाका १० वटै स्थानीय तहका कृषि तथा पशु शाखा प्रमुख, योजना शाखा प्रमुख स्थानीय तहका वडा अध्यक्षहरुको उपस्थितिमा समीक्षा तथा जानकारी कार्यक्रम भएको हो ।
केन्द्रबाट चालु आर्थिक वर्षमा किसानको लागि पशु तथा पन्छि व्यबसाय गर्न प्रदान गरिने बिउ पुजि सहुलिएन ऋण प्राप्त प्रक्रियाको जानकारी गराइएको निमित्त प्रमुख ब्रज किशोर ठाकुरले बताए ।
कृषकहरुलाई स्थानीय पालिका र बिज्ञ केन्द्रबाट प्रदान गरिने सहुलियतमा दोहोरोपना आए पछि यस वर्षदेखि स्थानीय तहको सिफारिसमा मात्रै सहुलियत प्रदान गरिने गरि कार्यबिधि बनाइएको बिज्ञ केन्द्रका योजना शाखा प्रमुख डा. आभाष कोइरालाले बताए ।
केन्द्रले किसानको लागि प्रदान गरिने कार्यक्रम बारे सूचना यसै साताबाट जिल्लाको सम्बन्धित स्थानीय तहबाट प्रकाशन गरिने तयारी भएकाले सम्बन्धित किसानहरुलाई सेवा लिन केन्द्रका पशु सेवा प्राबिधिक प्रदीप सापकोटाले बताए ।