मकवानपुर । हेटाैडा ११ मा रहेका त्रिभुवन माविमा शिक्षकहरूको स्वागत तथा बिदाइ कार्यक्रम भएको छ । सरस्वती आधारभूत विद्यालय त्रिभुवन माविमा एकिकृत भएपछि त्रिभुवन माविमा आउनु भएका नयाँ शिक्षकहरू तथा अन्य विद्यालयबाट सरुवा भई आउनु भएका शिक्षकहरूलाई कार्यक्रममा स्वागत गरिएको छ ।
सरस्वती आधारभूत विद्यालयबाट आउनु हुने शिक्षकहरू सिता सापकोटा तथा रिता लामिछाने र कार्यालय सहयोगी कमली थापालाई विद्यालयमा स्वागत गरिएको छ । यसै गरी श्री कालिका मावि नामटारबाट सरुवा भई आउनु भएका मावि सामाजिक शिक्षक राम कुमार बर्तौला, नयाँ नियुक्ति हुनुभएका बाल विकास शिक्षक मनिषा पौडेल र कार्यालय सहयोगी भवानी बस्ताकोटीलाई पनि कार्यक्रममा स्वागत गरिएको हो ।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक नारायण प्रसाद भण्डारीको सभाध्यक्षता तथा विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष दिवस पराजुलीको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा सेवा निवृत्त हुनु भएका विद्यालयका पूर्व प्रधानाध्यापक समेत रहनु भएका शिक्षक केदार प्रसाद बिडारी र शिक्षक प्रेम शर्मा सापकोटालाई बिदाइ गरिएको छ ।
बिंडारीले त्रिभुवन माविमा २० वर्ष प्रधानाध्यापक भई काम गरेका थिए भने सापकोटाले पनि लामो समय विद्यालयमा सेवा गरेका थिए । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि पराजुलीले त्रिभुवन मावि भौतिक रुपमा र शैक्षिक रुपमा सबल रहेकाले त्यसको निरन्तरताका लागि सधैँ विद्यालय प्रयत्नशील रहेको बताएका छन् ।
विद्यालयका सहायक प्रधानाध्यापक हस्तलाल श्रेष्ठले स्वागत मन्तव्य राखेकाे कार्यक्रममा सम्मानित हुनुहुने शिक्षकहरूलाई दोसल्ला, टोपी तथा कदर पत्रका साथ प्रधानाध्यापक नारायण भण्डारी र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष दिवस पराजुलीले सम्मानित गरेका थिए । विद्यालयका विज्ञान शिक्षक सुवास खनालले सहजीकरण गरेकाे उक्त कार्यक्रममा विद्यालयको शिक्षक अभिभावक सङ्घकी सदस्य देवकी लामिछाने, विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सदस्यहरू र विद्यालयका शिक्षकहरूको उपस्थिति रहेको थियो ।

एकातर्फ शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले गरेका परीक्षणहरूले विद्यार्थीले सिक्नुपर्ने भनी अपेक्षा गरिएका पचास प्रतिशत सिप पनि सिक्न सकेका छैनन् भन्ने देखाउँदै आएका छन् भने अर्कोतर्फ कोभिड–१९ महामारीले दुई शैक्षिक सत्रमा विद्यालयमा नियमित पठनपाठन हुनै पाएको छैन। विद्यार्थीले निकै कममात्रमा विद्यालयका शिक्षण सिकाइका कार्यमा संलग्नु हुने मौका पाएका छन्।
लामो समयसम्म बालबालिका विद्यालय जान नपाइ घरमा बस्दा अभिभावक आफ्ना बालबालिकाको भविष्य बर्बाद हुने हो कि भन्ने चिन्ताले छटपटिएका छन्। विद्यालयमा नियमित पठनपाठन हुँदासमेत कमजोर रहेका विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि अबका परीक्षणले कति घटेको देखाउने हुन् निश्चित छैन। यस्तो अवस्थामा विद्यालयको मात्र भर नपरी बालबालिकाको सिकाइलाई निरन्तरता दिन, सिकाइको दायरा र क्षेत्र बढाउन अभिभावक र समुदाय पनि लाग्नुपर्ने आवश्यकता भएको छ। समाज र घर/परिवारले सकारात्मक भूमिका निर्भाह गर्न सक्ने हो बालबालिकाको भविष्य बर्बाद हुन्छ कि भनेर अत्तालिइ हाल्नुपर्दैन।
औपचारिक शिक्षाको सुरुवातसँगै विद्यालय र विश्वविद्यालयको स्थापनापछि सिकाइ कक्षा कोठामा मात्र सीमित गर्ने कार्य पनि थालनी भयो। शैक्षिक संस्थाहरूले सिकाइलाई आफूमा सीमित राख्ने र सिकाइको परिभाषालाई साँघुरो पार्ने कार्य गरे। अझै स्पष्ट शब्दमा भन्ने हो भने पढाइ र सिकाइलाई शिक्षकले भट्याउने र विद्यार्थीले सुन्ने कार्यका रूपमा सीमित गरियो। सिकाइ भन्ने कुरा यत्रतत्र, जुनसुकै स्थान, वातावरण र समयमा हुन सक्ने कुरा हो। बालबालिकाले विद्यालयबाट मात्र होइन, अनौपचारिक रूपमा घर/परिवार, साथी दौतरी समूह, छरछिमेक र समाजबाट धेरै कुरा सिकिरहेको हुन्छ र सिक्न सक्छन्।
हुन त विद्यालयभन्दा बाहिर हुने सिकाइका कार्य योजनाबद्ध नहुन सक्छन्।बालबालिकाले घर/परिवार, साथीदौतरी समूह र समाजबाट जीवनोपयोगी तथा सकारात्मक कुराको साटो नकारात्मक पक्ष पनि सिक्ने सम्भावना हुन्छ। युरोपियनहरूले चौधौँ र पन्ध्रौँं शताब्दीमा नै ल्याएको बौद्धिक जागरण अभियान तथा परम्परागत बानीव्यवहार र सोचलाई पुनः मानव उपयोगिताको कसीमा परख गर्ने अभियान हाम्रो समाजमा आउनै सकेन। समाज परिवर्तन गर्छौँ भन्नेहरू र देशका अगुवाहरूले पनि सामाजिक बौद्धिक जागरणको नेतृत्व गरेनन् र सामाजिक अभियन्ताबाट गरिएका सीमित प्रयासहरू अभियानका रूपमा व्यापक हुन सकेनन्।
बालबालिको सिकाइको जग घर/परिवारमा बस्ने हो। तीन–चार वर्षको उमेरदेखि नै बालबालिकामा सिकाइप्रति चाहना, उत्सुकता, सिक्न उत्प्रेरणा जगाउन सकियो भने पछिल्ला उमेरमा सिकाइप्रति लगाव सहज हुन्छ। पुस्तक पढ्ने बानी तथा पठन संस्कृतिको विकास गराउन पनि विद्यालयको भन्दा घर/परिवारको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।नयाँ पुस्तामा सिकाइमा निरन्तर लाग्ने, नयाँ नयाँ ज्ञान, सिप, सिर्जनामा उत्सुक हुने, सोधखोज गर्ने, आफ्नै प्रयासबाट सिक्ने र वैज्ञानिक सोच निर्माण गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु अभिभावक र समुदायको मत्रा होइन, राष्ट्रकै लागि चुनौतीको कार्य हो।
परिवारमा बालबालिकाले सिक्ने वातावरण निर्माणका लागि वयस्कहरू पनि सिक्नका लागि उत्सुक हुने, नयाँ नयाँ ज्ञान, सिपमा जिज्ञासा राख्ने हुनुपर्छ। घर/परिवारमा वयस्क र प्रौढहरूले फुर्सदको समयमा पुस्तक पढ्ने, पढेका पुस्तक तथा ज्ञानबारे परिवारको बीचमा छलफल, चर्चा परिचर्चा गर्नेे हो भने बालबालिकालाई पढ्, पढ् भनिरहन पर्दैन। देखेर नै सिक्छन्। पढाइ र सिकाइप्रति जिज्ञासा जगाउँछन्। परिवारमा हुने सिर्जनात्मक कार्यले बालबालिकामा पनि सिर्जनात्मक कार्यमा लाग्ने उत्प्रेरणा मिल्छ। सानै उमेरदेखि आफ्नै प्रयासबाट सिक्ने, सिर्जनात्मक कार्यमा लाग्ने बानी निर्माण भयो भने वयस्कतासँगै सिर्जनामा उत्कृष्टता हासिल गर्न सक्छन्।
बालबालिकाबाट अपेक्षा गरिएका व्यवहार र कार्य अभिभावकले भन्ने मात्र होइन, आफैँ नियमित गरेर देखाउनुपर्छ। बालबालिकालाई पढ् पढ् भनेर पटक पटक भन्ने, हप्काउने, भनेको नमान्दा चिन्तिन हुने गर्नु भन्दा पनि बालबालिकासँगै बसेर पुस्तक पढ्ने, पढेका विषयमा छलफल गर्नु उपयुक्त हुन्छ। अभिभावकले सधैँ बालबालिकाले के गर्दैछन् ? के/कस्ता कार्यमा रुचि राख्छन् ? अवलोकन गर्नुपर्छ। आफूलाई मन नपर्ने र नकारात्मक असर गर्नेखालका कार्यमा व्यस्त हुने गरेमा पनि बालबालिकालाई यो गर, ऊ नगर भनेर निर्देशन गर्ने, उनीहरूले गर्दै गरेका कार्यमा ठाडो हस्तक्षप गर्र्नेे कार्य हितकर हुँदैन। छलफल सरसल्लाह गर्ने, आफ्ना अनुभव बाँड्ने, बालबालिकालाई लागेका विचार भन्न तथा व्यक्त गर्न उत्प्रेरित गर्ने र खुसीसाथ नकारात्मक व्यवहार रोक्ने वातावरण मिलाउनुपर्छ।
बालबालिकाका नकारात्मक प्रभाव पर्ने कार्य, व्यवहार र विचारलाई पनि रचनात्मक तरिकाले आलोचना गर्ने गर्नुपर्छ। सिकाइलाई रमाइलो कार्यका रूपमा लिने तथा रमाएर सिक्ने गरेमा सिकाइ दिगो हुन्छ। आफ्ना भावना र विचार सधैँ राम्रै हुन्छन् भन्ने छैन। फरक फरक विचारको मन्थनबाट सही विचार निर्माण गर्न सकिन्छ।अरूको विचार मन परेन भने पनि यो कारणले मन परेन भनेर व्यक्त गर्न लगाउने र छलफल चलाउने हो भने बालबालिकामा समालोचनात्मक चिन्तन विकास गर्न सहयोग पुग्छ।परिवारका वयस्क व्यक्तिले बालबालिकाले गरेका राम्रा कार्यलाई समर्थन गर्ने, सम्मान गर्ने तथा पुरस्कृत गर्ने कार्य छुटाउनु हुँदैन।
बालबालिकाको स्वभाव नै नयाँ नयाँ स्थान घुम्ने, नौला नौला चिजविजको अवलोकन गर्न चाहना राख्ने हुन्छ। अभिभावकले सम्भव हुने नयाँ नयाँ स्थानमा शिक्षामूलक तथा अवलोकन भ्रमण गर्न बालबालिकालाई आफूसँगै लैजाने, देखेका, महसुस गरेका विचार व्यक्त गर्न, केही कुरा टिपोट गर्न लगाउने गर्नु उपयुक्त हुन्छ। बालबालिका देखेर, अवलोकन गरेर, छोएर, चलाएर, खोज गरेर सिक्ने उत्सुकतालाई उत्प्रेरित गर्न सकेमा भविष्यमा खोजमूलक तथा अनुसन्धानका कार्यमा लाग्ने संभावना हुन्छ।
सिकाइलाई पुस्तक पढ्नेमा मात्र सीमित गरिनु हुँदैन। घर/परिवारमा दैनिक गरिने कार्य, जस्तो– खाना पकाउने, भाँडा माज्ने, कपडा धुने, घर सफा गर्ने, बगैँचा र करेसाबारीको काम गर्ने, परिवारका सदस्यले गर्ने व्यावसायिक कार्यबारे जानकारी राख्ने, सामान्य सहयोग गर्ने जस्ता कुरा पनि महत्त्वपूर्ण सिकाइ हुन्। यस्ता व्यावहारिक सिप आर्जनले एकातर्फ जीवन सञ्चालनमा सहजता हुन्छ भने अर्कोतर्फ यी कार्यसँग जोडिएको विज्ञान बुझ्ने , कारण र असर पत्ता लगाउने, खोज गर्ने बानी निर्माण हुन्छ। परिवारका वयस्क सदस्यले बालबालिकालाई अर्ती उपदेशमात्र दिने, हरेक कार्यमा नियन्त्रण गर्न खोज्ने कार्य भन्दा हरेक घटना, अवसरबाट सिक्न सहजीकरण गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
समुदायका अगुवाहरूको सोच र चरित्रसमेतमा परिमार्जन गरी बालबालिका अनुकूल बनाउनु आवश्यक छ। समाजको नेतृत्व गर्ने तथा समाजका अगुवाहरूले बालबालिकाको सिकाइलाई सहयोग गर्ने तथा सिकाइ अनुकूल वातावरण बनाउने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। वयस्क व्यक्तिहरूले सार्वजनिक स्थान, चिया पसल, होटलमा लामो समय गफ चुटेर बस्ने, एकले अर्कोका नकारात्मक टिप्पणी गर्ने, अफवाह फैलाउने जस्ता व्यवहार अन्त्य गर्नुपर्छ। वयस्कहरू आफैँ पनि अध्ययन, चिन्तन, मनन र उत्पादनमूलक कार्यमा लाग्ने, समाजिक क्रियाकलापमा बालबालिकालाई समेत सहभागी गराइ सिक्ने मौकाहरू सिर्जना गर्न आवश्यक हुन्छ।
ज्ञानप्रति जिज्ञासा जगाउनेतर्फ ध्यान दिने हो भने बालबालिकामा असल बानी निर्माण गर्न, सामाजिक सिप विकास गर्न, आत्मविश्वास बढाउन, समाजबाट शिक्षा लिन तथा सामाजिक हितका कार्यमा लाग्न उत्प्रेरणा जगाउन सहयोग पुग्छ।हाम्रो समाजमा आफन्त र साथीहरूलाई बजारिया वस्तुहरू, उपयोगहीन, विलासिताका सामग्री उपहारका रूपमा दिने गर्छौँ। त्यसको सट्टा उमेरअनुसार उपयुक्त पुस्तक, सिर्जनात्मक कार्यमा सहयोग गर्ने सामग्री उपहार दिने परम्परा बसाउन सकेमा बालबालिकाको अध्ययन र सिर्जनात्मक कार्यमा उत्सुकता जाग्छ, समाजमा पठन संस्कृति विकास हुन्छ।
कोभिडको महामारीले पारेको प्रभाव, कोभिड फैलन रोक्न बालबालिकाले अपनाउन सक्ने सतर्कता र गर्न सक्ने कार्यबारे छलफल गर्ने, घर/परिवार, समाजबाट सिक्ने वातावरण निर्माण गर्ने हो भने बालबालिका विद्यालयमा जान पाएनन् भनेर धेरै चिन्ता गरिरहन पर्दैन। परिवार सँगसँगै बस्न अभिभावकले बालबालिकालाई सिकाउने एक अवसर पनि हो। मौकाको सदुपयोग गर्न सके विद्यालयमा नियमित जान नपाउँदा पनि बालबालिकाको सिकाइले निरन्तरता पाउन सक्छ। nagariknews.nagariknetwork.com बाट साभार
मकवानपुर / जिल्ला प्रशासन कार्यलय मकवानपुरको जिल्ला कोभिड संकट व्यवस्थापनको बैठकले जिल्लाको स्थानीय तहलाई संक्रमणको जोखिमको अवस्था हेरेर विद्यालय खोल्न दिने निर्णय गरेको छ । गत चैत महिनादेखि बन्द रहेका मकवानपुरका शैक्षिक संस्थाहरू खोल्ने र नखोल्ने बारे अब सम्बन्धित स्थानीय तहहरूले निर्णय गर्न सक्ने गरि अधिकार दिइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी भरतमणी पाण्डेले बताए ।
उनका अनुसार अब स्थानीय तहले स्थानीय तहमा संक्रमणको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गराउँदै विद्यालय संचालन गर्न सक्नेछन् ।
जिल्लामा आजको दिनमा ३ सय ९ जना सक्रिय संक्रमित उपचाररत रहेका छन् । जसमा २८२ जना आफ्नै घरमा र २७ जना संस्थागत आइसोलेसनमा उपचाररत रहेको स्वास्थ्य कार्यलय मकवानपुरले जनाएको छ । शैक्षिक संस्था संचालन गर्दा जनस्वास्थ्यको मापदण्ड भने अनिवार्य पालना गर्नुपर्ने छ । यसबारे सम्बन्धित निकायले नियमित अनुगमन समेत गर्ने तयारी गरिएको छ ।
मकवानपुर /संविधानत: व्यवस्था भएका अधिकारहरू कार्यान्वयन नभएको अवस्थामा आमनागरिक समाजले घचघच्याउन नसकेको बताईएको छ । बाल श्रमिकहरू जताततै भेटिन थालेको तर सम्बन्धित निकायबाट निगरानी नभएको प्रती चिन्ता प्रकट गरिएको हो ।
संघीयताको कार्यान्वयनसंगै बनेको स्थानीय सरकारले पनि शिक्षामा खासै योगदान गर्न नसकेको सरोकारवालाहरूले बताएका हुन् । प्रदेश शिक्षा ऐन, नियमावली नबनेको कारण तोक र टिप्पणीको आधार सरकार चल्दै आएको शिक्षाको लागि राष्ट्रिय अभियान बागमती प्रदेश संयोजक प्रकाश खतिवडाले बताए ।
शिक्षाको लागि राष्ट्रिय अभियान नेपाल जिल्ला सन्जाल मकवानपुरको आयोजनामा भएको दीगो विकास लक्ष्यमा शिक्षा बिषयक छलफल तथा अभिमुखिकरण कार्यक्रममा सहजीकरण गर्दै सहजकर्ता कैलाश धितालले बाल श्रम नघटेको तर सरोकारवाला निकायहरू कुपचाप रहेको बताए ।
बालमैत्री पालिका, बालश्रम मुक्त वडा घोषणाको लागि हतार गरिए जसरी बालश्रम अन्य निगरानीका काम नभएको उनले बताए । बालबालिकाको क्षेत्रमा कार्यरत केही कार्यालयहरू संघीयतापछि खारेज हुंदा पनि बाल अधिकारको सवालमा काम गर्न असहज भएको उनले बताए ।
यसैगरी बालअधिकार परिषदलाई स्वायत्तता प्रदान गर्न नसकेको कारण पीडितले समयमै न्याय नपाएको धितालले बताए । बिद्यालयमा हुने बाल हिंसा, दुर्ववहार रोक्नको लागि खासै पहलहरू नभएको सवाल कार्यक्रम उठाईएको थियो । बालबालिकाको सवालमा बन्ने नीति निर्माणका क्रममा बालबालिका स्वयमलाई सहभागी गराउनमा पनि अझै प्रयाप्त कसरत नभएको सहजकर्ता धितालले बताए ।
शिक्षाको लागि राष्ट्रिय अभियानले सार्वजनिक शिक्षाको सुधारको लागि पहल गर्दै आएको छ । समान शिक्षा, गुणस्तरीय शिक्षामा पहुँच विकासको लागि पैरवी गर्दै आएको अभियानका जिल्ला संयोजक बुद्ध लामाले बताए ।
कार्यक्रम शिक्षाको लागि राष्ट्रिय अभियानका प्रदेश संयोजक प्रकाश खतिवडा, नारी संरक्षण केन्द्रका राम मिजार, मकवानपुर महिला समूह कार्यक्रम संयोजक निशा लामा, माइती नेपाल मकवानपुर फिल्ड सुपरभाईजर मन लामालगायत जिल्ला सन्जालमा आवद्ध सदस्य संस्थाका प्रतिनिधिको लागि कार्यक्रम गरिएको थियो ।
मकवानपुर / हात हातमा मोबाइल, मोबाइलमा इन्टरनेट पहुँच, इन्टरनेट तथा गुगलमा साँघुरीएको विश्व । खोज गर्न चाहेको विषय वस्तु एक क्लिक मै फेला पर्ने प्रविधिसँगै घट्दै आएको छ पुस्तकालय धाउने प्रचलन । पछिल्लो पुस्ताहरु पुस्तकालय धाएर पुस्तक तथा पत्रपत्रिका पढ्ने संस्कृती बारे लगभग अनविज्ञ हुन थालेका छन् ।
इन्टरनेटले साँघुरो बनाएको दुनियाँबाट लोप हुँदै आएको पुस्तकालय शिक्षा प्रणालीलाई मकवानपुरमा भने ब्युँताउने अभियान नै थालिएको छ । लामो समयदेखि बन्द रहेको पुस्तकालयहरु केही युवाहरुको पहलमा मकवानपुर जिल्लामा पुनः सुरु गर्ने र नयाँ खोल्ने अभियान नै थालिएको हो । प्राध्यापक तथा पत्रकार सुरेश श्रेष्ठ पछिल्लो समय प्राध्यापन र पत्रकारीतासँगै पुस्तकालय स्थापना गरी पठन संस्कृतीको विकासमा लागि परेका छन् ।
लोप हुँदै गएका विविध विषयहरुको अध्ययन, अनुसन्धान तथा खोजका लागि सहयोगी बन्न सक्ने पुस्तकालय शिक्षा प्रणाली आफैं मा लोप हुनथालेपछि यस क्षेत्रमा विशेष चासो र चिन्तन राख्नेहरुको लागि आफूहरुको अभियान सहयोगि बन्ने श्रेष्ठले बताए । मकवानपुरमा खोलिएका सामुदायिक तथा संस्थागत पुस्तकालयहरु आर्थिक अभाव तथा मानवीय निक्रियताका कारण पुस्तकालय शिक्षामा रम्नेहरु केही वर्षयता एकाएक घट्दै आएपछि यो अभियान थालिएको हो ।
हेटौंडाको चौघडामा नवजीवन ज्योति क्लबद्वारा सञ्चालित शान्ति पुस्तकालय १५ वर्षपछि अभियान टोलीको सकृयतामा हाल पुनः सुरु गरिएको छ । २० वर्षअघि ठेलामा पत्रपत्रिका र पुस्तकहरु लिएर पाठकहरुलाई ठाउँ ठाउँमा वितरण गर्दै अध्ययनको सेवा पु-याउने पुस्तकालय क्लबको एउटा कोठा मै सिमित थियो । विषेशतः गृहेणी, बालबालिका र सावारी चालकहरुलाई मध्यनजर गरी पुस्तक, पत्रपत्रिकाहरु वितारण गर्ने गरेको थियो ।
सञ्चारको बहुप्रयोगका कारण पुस्तकालय शिक्षामा चासो राख्नेहरु नै कम भएपछि पाठककै अभावमा पुस्तकालयहरु बन्द गर्नुपरेको थियो । पछिल्लो पटक यसवर्ष पुस्तकालय अभियान टोलीको सक्रियतामा पुस्तकालय व्यवस्थित रुपमा सुरु गरिएको छ । यसैगरी हेटौंडा–१, चौकीटोलस्थित नवज्योति पुस्तकालय पुनः सञ्चालनमा आउने भएको छ । पुस्तकालय पुनः सञ्चालनका लागि स्थानीयको भेलाले उत्सव ढुंगानाको संयोजकत्वमा ७ सदस्यीय पुस्तकालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापन तदर्थ समिति गठन गरिएको स्थानीय सन्तोष पराजुलीले जानकारी दिए । २०४७ सालमा स्थापना भएको पुस्तकालय २०५७ सालदेखि बन्द भएको थियो ।
पुस्तकालय अभियान समूह मकवानपुरको सहयोगमा विगतमा बन्द रहेका र नयाँ स्थापना गरेर पुस्तकालय सञ्चालमा ल्याउन थालिएको छ । पुस्तकालय पुनः सञ्चालनका लागि पुस्तकालय अभियान समूहले ५० हजार रुपैयाँ बराबरको पुस्तक सहयोग गर्दैै आएको छ । १५ भदौ अर्थात् राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवसको अवसरमा पुस्तकालय अभियान समूहले हेटौंडा–१, चौकीटोलस्थित नवज्योति पुस्तकालयसँगै मकवानपुर जिल्लामा ७ स्थानमा ७ वटा पुस्तकालय एकैदिन स्थापना गर्ने तयारी गरिरहेको अभियान समूहका सदस्य रोशन खनालले जानकारी दिए ।
स्थानीय सहकारी तथा टोल समूहहरुले समेत सञ्चालनमा ल्याएका कयौं पुस्तकालयहरु बन्द रहेको बेला मकवानपुरको पुस्तकालय सञ्चालन अभियान टोलीले पठन संस्कृतिको विकासको लागि योगदान गरेको पत्रकार सुरेश श्रेष्ठले बताए । “पठन संस्कृति हराउँदै गयो अनि हामीले यो पहल थालेका हौ” पत्रकार श्रेष्ठले भने ।
हेटौंडामा रहेको पुष्पलाल स्मृति पुस्तकालय धिमा गतिमा सञ्चालित छ । यहाँ पहिले जस्तो पाठकको चाप नभएको तर,बन्द नै गर्नुपर्ने अवस्था पनि नभएको पुस्तकालय व्यवस्थापनले जनाएको छ । पुस्तकालयलाई आर्थिक संकटबाट मुक्त राख्न नै सबै भन्दा मुख्य समस्या हुने गरेको छ ।
यसो त एशियाकै ठूलो पुस्तकालयको दाबी गरिंदै आएको हेटाैंडाको वन विज्ञान अध्ययन संस्थानको पुस्तकालयमा बाह्य पाठकहरुले प्रवेश गर्ने अवसर पाएका छैनन् ।
शहरमा रहने र सञ्चारको पहुँचलाई समात्न सक्ने विद्यार्थीहरु पुस्तकालयभन्दा मोबाइल र इन्टरनेमा रमाउँछन् । समयको सदुपयोग गर्न मोबाइल इन्टरनेट नै सहज भएपनि पुस्तक पढ्नुको मज्जा मोबाइलको इन्टरनेटले दिनै नसक्ने बताउँछन् साहित्यकार तथा प्राध्यायक घनश्याम घिमिरे ।
“व्यस्त जीवन शैलीको कारण पठन संस्कृती पनि विस्तारै लोप हुदैं आएको छ” मकवानपुर बहुमुखि क्याम्पसका उपप्राध्यापक निरा शर्मा गुरागाईले भनिन् “कामको व्यस्तताबाट बचेको समय आराम र मनोरञ्जनमा लगाउने धेरै छन्,फेसबुक टीकटकलगायतको सामाजिक सञ्जालमा समय बिताउनेहरु बढेका छन्,अध्ययन र खोजको लागि त्यति ध्यान जाँदैन अचेल ।”
‘पुस्तकालयमा पसेर पुस्तकहरु खोजिरहने समयमा इन्टरनेटबाट धेरै जानकारी बटुल्न सकिन्छ’ हेटौंडा–५ का रोजिन श्रेष्ठले भने । “पुस्तकहरुमा भन्दा इन्टरनेटमा अपडेट सामग्री पाइने भएकोले पुस्तकालयको पाठक घटेका हुनसक्छन” श्रेष्ठले भने “तर, पुस्तक तथा पत्रपत्रिकाको महत्वलाई कम आँक्न भने हुन्न ।” अभियानकर्मीहरुले स्थानीय स्तरबाट पनि पुस्तक संकलन अभियान समेत सञ्चालन गर्दै आएको छ ।
मकवानपुर जिल्ला बकैया गाउँपालिकामा पुस्तकालय निर्माण अगावै समुदायस्तरबाट सयौं पुस्तकहरु पुस्तकालयको लागि प्राप्त भएको अभियानकर्मी गोबिन्द चौलागाईले बताए ।
आज एकै दिन ५ वटा पुस्तकालय सुरु गरिदै
१४ औं राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवसको अवसर पारेर आज मंगलबार पुस्तकालय अभियान समूह मकवानपुरले जिल्लाका ५ स्थानमा पुस्तकालय सुरुवात गर्न लागेको छ ।
हेटौंडा–१ मा चौकिटोलमा नवज्योति पुस्तकालय, हेटौंडा–१८ दोभान चौरमा दोभानचौर सामुदायिक पुस्तकालय, बकैया गाउँपालिका–७, हात्तीचरणमा हात्तीचरण सामुदायिक पुस्तकालय, मकवानपुरगढी गाउँपालिका–५, धादिङमा हाम्रो सामुदायिक पुस्तकालय, भीमफेदी गाउँपालिका–४, निबुवाटारमा ज्ञानज्योति पुस्तकालय आजबाट सुरु गरिदै छ ।
पुस्तकालय अभियान समूहले यसअघि जिल्लाका ५ स्थानीय तहमा ६ वटा र छिमेकी जिल्ला बाराको निजगढ नगरपालिकामा एउटा गरी ७ वटा पुस्तकालय स्थापना गरिसकेको छ ।