निर्माण व्यवसायीले डिभिजन सडकमा लगाए ताला
Tags: No Comments
मकवानपुर । निर्माण व्यवसायी संघ मकवानपुरले सडक डिभिजन कार्यालय हेटौंडामा ताला लगाएका छन् । निर्माण व्यवसायी सरकारको विकास निर्माणको काम गरेबापतको भुक्तानी नपाएपछि आन्दोलित हुदै डिभिजन सडकमा ताला लगाएका हुन् ।
विभिन्न क्षेत्रमा निर्माणको कार्य सम्पन्न हुँदा समेत भुक्तानी नपाएकाे विराेधमा निर्माण व्यवसायीले भुक्तानी निकासा माग गर्दै डिभिजन सडक कार्यालय हेटौंडामा शुक्रबार तालाबन्दी गरी धर्ना दिएका छन् । निर्माण व्यवसायी संघ मकवानपुरले डिभिजन सडकमार्फत भएका कामको भुक्तानीको निकासाका लागि माग गर्दै धर्ना र तालाबन्दी गरिएको हो ।
कार्यालयकाे मुख्यद्वारमा संघ मकवानपुर अध्यक्ष बालगोपाल कँडेललगायतका निर्माण व्यवसायीले तालाबन्दी गरी विरोध जनाएका थिए । संघले सडक र पुल निर्माण गरिएको २५ करोड भन्दा बढी रकम भुक्तानी नपाएको जनाएको छ । गत फागुनदेखि नै निर्माणको कामको बिलसहित भुक्तानी माग गर्दासमेत भुक्तानी पाएका छैनन् । सडक डिभिजन कार्यालय, हेटौंडा मातहतका मकवानपुर, बारा र पर्सा जिल्लामा भएका कामको भुक्तानी नपाएपछि तीन जिल्लाका निर्माण व्यवसायी संयुक्त रूपमा धर्नामा बसेका थिए ।
निर्माण व्यवसायीले लगाएको ताला प्रहरीले खोलेको थियो । सडक डिभिजन कार्यालय, हेटौंडाका प्रतिनिधि र धर्नामा बसेका निर्माण व्यवसायी संघ मकवानपुरका पदाधिकारीबिच छलफल भएको थियो । छलफलमा निर्माण व्यवसायीले तत्काल भुक्तानीको व्यवस्था गर्न माग गरेपछि सडक डिभिजनका कर्मचारीले भुक्तानीका लागि पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।
संघ मकवानपुरका अध्यक्ष कँडेलले व्यवसायीले काम सम्पन्न गरेर भुक्तानी माग गरेकाे लामाे समय हुँदा समेत भुक्तानी नपाएपछि धर्ना र तालाबन्दी गरिएको जानकारी दिए । निर्माण व्यवसायीको माग तत्काल सम्बोधन नभएमा थप आन्दोलनका कार्यक्रम गर्न संघ बाध्य हुने समेत उनले बताए । ‘कार्यालयमा ताला लगाउनु रहर हाेइन बाध्यता हाे’ कँडेलले भने आफ्नाे सम्पत्ति वैंकमा राखेर लगानि गरि निर्माण गरेका काम सम्पन्न भईसकेपछि पनि भुक्तानी नहुँदा यस्ताे कदम चाल्न बाध्य भएका हाैं ।’ ‘निर्माण व्यवसायीलाई राज्यले पिडामा पारेकाे छ हाम्राे माग तत्काल सम्बाेधन नभए शसक्त रुपमा सडकमै आन्दाेलनमा उत्रने छौं’ उनले भने ।
संघका अनुसार डिभिजन सडकलगायतका कार्यालय र स्थानीय तहका ५० करोड रुपियाँभन्दा बढी रकम निर्माण व्यवसायीले भुक्तानी पाउन बाँकी रहेको छ । काम गरेको बिलसहित भुक्तानीलाई अनुरोध गर्दा समेत विभिन्न बहानामा भुक्तानी नपाएको संघले जनाएकाे छ ।
संघले डिभिजन सडक मार्फत निर्माण व्यवसायीले करिब १७ करोड रुपियाँ निर्माणको कामबापत भुक्तानी पाउन बाँकी रहेको भन्दै तत्काल भुक्तानीको व्यवस्था मिलाउन माग गरेको छ । स्थानिय तहहरुबाट १५ कराेड भुक्तानी हुन बाँकी रहेकाे छ भने पुल निर्माणकाे १२ कराेड, सडक निर्माणकाे १५ कराेडसम्म भुक्तानी रहेकाे संघले जनाएकाे छ । जिल्लाभर करिव ५० कराेड रकम भुक्तानी बाँकी रहेकाे बताइएकाे छ ।
मकवानपुर । मुक्तक मञ्च मकवानपुरले विद्यालयस्तरीय खुला मुक्तक प्रतियोगिता गर्ने भएको छ ।
मञ्चको आयोजना र हेटौडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ को प्रबर्द्धनमा असार १४ गते शुक्रवार विद्यालय स्तरीय मुक्तक प्रतियोगिता आयोजना गरिने कार्यक्रम संयोजक अजर फुयालले जानकारी दिए । प्रतियोगितामा मकवानपुर जिल्लाका सामुदायिक तथा सस्थागत विद्यालयमा ८ देखि १२ कक्षासम्म अध्ययनरत विद्यार्थीले सहभागिता जनाउन पाउने मञ्च सचिव सुबास सजलले जानकारी दिए ।
प्रतियोगितामा सहभागी जनाउन यसअघि विद्युतीय वा छापा माध्यमबाट सार्वजनिक नगरिएको २ वटा मुक्तक असार १० गते भित्र सूचनामा उल्लेखित स्थान र इमेलमा पठाउन सकिने उनले बताए । प्रतियोगितामा प्रथम हुनेले ३ हजार द्वितीय हुनेले २ हजार र तृतीय हुनेले १ हजार पुरस्कार प्राप्त गर्ने मञ्च अध्यक्ष सागर तिमल्सिनाले बताए । यसै गरि सान्त्वना २ जनालाई जनही ५/५ सय प्रदान गरिने उनले जानकारी दिए ।
मकवानपुर । हेटौंडाका सौजन डीसी अहिले ३३ वर्ष भए । कक्षा ८ मा पढ्दा नै लागुऔषधको लतमा फसिसकेका थिए । नशाको लत यति एकोहोरो बनायो कि उनी कक्षामा नै ब्राउन सुगर बोकेर जान्थे । साथीहरुसँग कक्षामै प्रयोग गर्थे ।
कक्षा १० पढ्दै गर्दा समकक्षी तान्या अग्रवालसँग विवाह गरे । लगत्तै उनीहरु दुबै सन् २०१० मा रोजगारको शिलशीलामा दुबई पुगे । लागुऔषधको लत दुबईमा पनि कायम नै रह्यो । उनी यो नशा छोड्न चाहन्थे । सन् २०१३ मा नेपाल फर्के । त्यसपछि नशाको लत छोड्न कै लागि २ महिने छोरा र श्रीमती तान्यालाई हेटौंडामा कोठाभाडामा राखेर आफू पुनर्स्थापना केन्द्र खोज्दै काठमाडौं पुगे । सोही दिन (सन् २०१३) रात छोरा सिआन बिरामी परे । उपचारको क्रममा सिआनको ज्यान गयो । “त्यो चोटले मलाई झन् नशा छोड्नै पर्छ भन्ने लाग्यो” सौजन भन्छन् ।
३ महिनाको बसाइपछि घर फर्के । तर, परिवार र समाजले सहज स्वीकार गरेन । उनले हार मानेन्, सङघर्ष जारी राखे । उनी गित, संगित, बाद्यबाधनमा रुचि राख्थे । जीवनमा साँगेतिक पाटोमा रमाउन चाहन्थे । तर, लागु औषधको लतले उनलाई त्यो यात्रामा टिकीरहन दिएन ।
आफूले लागु पदार्थ प्रयोग छोडेपछि सन् २०१६ मा उनले आफैं पुर्नस्थापना केन्द्र सुरु गरे । अहिलेसम्म एक हजारभन्दा बढी युवालाई लागुऔषधको लतबाट छुटाइसकेका छन् । अहिले उनी आफैं पुर्नस्थापना केन्द्र सञ्चालक हुन् । पैतृक १० कठ्ठा जग्गामा उनले केन्द्र स्थापना गरेका छन् । उनले पुर्नस्थापना केन्द्र सुरु गरेको ८ वर्ष बित्यो ।

उनले सञ्चालन गरेको हेटौंडा ९ स्थित सिआन पुनर्स्थापना केन्द्र बागमती प्रदेश भरकै उदाहरणीय केन्द्र रहेको भनेर प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रालयले २०७५ सालमा ५० हजार दिएको थियो । साथै यही सालमा प्रदेशको कृषि मन्त्रालयले केन्द्रलाई सम्मान गर्यो ।
लागूऔषध प्रयोगकर्ताहरुका लागि उपचार तथा पुनर्स्थापना केन्द्र संचालन निर्देशिका, २०७५ अनुसार पुनर्स्थापना केन्द्रमा चौबिसै घण्टा शुद्ध खानेपानीको उपलब्धता, बगैंचाको व्यवस्था, आफ्नै संरचनामा तालिम संचालनको छुट्टै हल, खेल मैदान, उपचारत व्यक्तिलाई पर्याप्त पुग्ने गरी सुत्ने बस्ने ठाउँको व्यवस्था, पालोपहरा तथा सुरक्षाकर्मी जस्ता मापदण्ड तोकिएका छन् ।
पठशाला जस्तो सुधार केन्द्र
सिआन पुनर्स्थापना केन्द्रमै खेल मैदान, व्यायमशाला, स्वास्थ्य जाँचको लागि कोठा छ । विहान व्यायम र खेलमा सहभागी हुन्छन् । दिउँसो अभिव्यक्ति/भाषण कलाको कक्षा हुन्छ । साँझ सबै मिलेर फूलबारी र तरकारी बारीमा काम गर्छन् ।
पुनर्स्थापना केन्द्रको लागि तरकारी उनीहरु आफैंले फलाएका छन् । एउटा गाई पालेका छन्, दुध दहिको जोहो आफैं गर्छन् । अहिले यही बसेर आफ्नो कुलत छुटाउने कोशिसमा ५७ जना छन् जहाँ १९ वर्षदेखि ६७ वर्षका व्यक्तिहरु औषधको लत छुटाउने अभ्यास गरिरहेका छन् । केन्द्रमा ७० जना राख्न सकिने क्षमता रहेको छ ।
सिआनमा हाल ११ जना पूर्व प्रयोगकर्ताहरुले त रोजगारी नै पाएका छन् । केन्द्रमा नियमित सेवा लिनेहरुले तिरेको शुल्कबाट केन्द्र चलेको छ । यहाँ मासिक १८ हजार शुल्क तोकिएको छ । केन्द्रले वार्षिक २ जनालाई ६ महिने आवासिय सेवा निःशुल्क प्रदान गरिएको सौजन बताउँछन् ।

अहिले यहाँ सामान्य परिवारदेखी मेयर, मन्त्रीसम्मका सन्तान लत छुटाउन प्रयासरत छन् । लत छुटाउनको लागि यहाँ बसेका ५० प्रतिशतलाई मानसिक स्वास्थ्य समस्या छ । केही आफूलाई पूर्ण रुपमा स्वस्थ्य भएपछि सरकारी सेवामा प्रवेश गरेका छन् केही निजी विद्यालयहरुका सञ्चालक बनेका सौजन बताउँछन् । केन्द्रमा रहेकाहरुले पनि आफूमा राम्रो सुधार भएको आभाष गरेको बताए ।
“लागुऔषधमा लागेकै कारण आफ्नो पहिलो सन्तान गुमाएँ, सन्तान गुमाउँदाको पीडाले मलाई अरु युवा पनि जोगाउनु पर्छ भन्ने निष्कर्षमा पुर्यायो, अनि केन्द्र खोलेँ” उनले भने “सही समयमा रिह्याबमा गएकै कारण म बँचेको हुँ, अरुलाई पनि बँच्नको लागि यो (पुनर्स्थापना केन्द्र) आवश्यक देखेँ ।”
लागुऔषध दुर्व्यसनी विरुद्धको अभियानमा सक्रिय डीसीलाई उनकी श्रीमती तान्याको पनि साथ छ । डीसीले लागुऔषध प्रयोगकर्ता पुरुषहरुको लागि अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् । तान्याले भने लागुऔषध प्रयोग गर्ने महिलाको लागि सचेताना तथा रोकथाक कार्यक्रम सुरु गरेकी छिन् ।
८ वर्ष श्रीमानसँग यो अभियानमा सहकार्य गरेकी उनी अहिले महिलालाई सूइ साटासाट नर्गनको लागि सचेत गराउने, लागु औषधको डोज घटाउँदै लैजनाको लागि प्रेरित गर्ने, परामर्श सेवा दिने काम गर्छिन् । उनले यस्तो सेवाको लागि सिआन महिला पुनर्स्थापना केन्द्र स्थापना गरेकी छिन् । यहाँ ४७ जना महिलाहरु नियमित सेवा लिइरहेका छन् ।
“महिलाहरुमा प्रायः स्कुल कलेजका छात्रा धेरै छन्” उनी भन्छिन् “पुनर्स्थापना केन्द्र कै अभाव देखिन थालेको छ, उनीहरुलाई अब सम्पर्कमा राखेर रोकथामको लागि मात्रै पहल गरेर संभव छैन ।” आगामी आर्थिक वर्षबाट महिलाहरुको लागि पनि पुनर्स्थापना केन्द्रको स्थापना गर्ने तयारी रहेको उनीहरु बताउँछन् ।

हेटौंडा १० कर्राका विजय हाडा अहिले लागु औषधको विरुद्धको अभियामा छन् । उनै वियजलाई १२ वर्ष पहिले नशामा फसेकै कारण समाजले वास्ता गर्दैनथ्यो ।
विजय भन्छन् “लागु औषध दुर्व्यसनीमा फसेका समाजले “पागल” उपनाम दिन्थ्यो, जसले गर्दा पुनर्स्थापना केन्द्रबाट सन्चो भएर फर्केकाहरुलाई समेत परिवार र समाजमा सहज थिएन । सानोतिनो काममा पनि हामीलाई विश्वास नगर्ने, काम गर्ने अवसर नै नदिएपछि फेरी उही लतमा फर्किने संभावना अधिक हुने रहेछ ।” उनी आफैं पनि ८ पटकसम्म पुनर्स्थापना केन्द्रमा बसे ।
यसो त सियान पुनर्स्थापना केन्द्रमा पनि ७० प्रतिशत प्रयोगकर्ताहरु फेरी फेरी दोहोरिएर सेवाका लागि आउने गर्छन । तर पछिल्लो एक दशक यता उनको दैनिक फेरिएको छ । लागु औषध दुर्व्यसनीमा फसेका युवाहरुलाई उनी सहीबाटो देखाउने अभियानमा सक्रिय छन् ।
लागुऔषध दुर्व्यसनीकै कारण मानसिक समस्या भएकाहरुलाई रेखदेख गर्छन । परामर्श गर्छन् । विद्यालय, क्याम्पस तथा समुदाय स्तरमा लागु औषध दुर्व्यसनी विरुद्धको सचेतना अभियान चलाउँछन् । उनी आफैं सञ्चालक रहेको हेटौंडा ९ को पिरु फाउण्डेस सुधार केन्द्र (लागुऔषध तथा मादक पदार्थ उपचार केन्द्र) मा अहिले १५ जनाले सेवा लिइरहेका छन् । उनको अनुभवमा अहिले किशोरावस्थामा लागुऔषधको लतमा फस्नेको संख्या बढी छन् ।
विजय भन्छन् “आफूले बानी सुधार गरेर फर्क्यो, समाजले ट्यापे भनेर विभेद गर्थ्यो खप्न नसकेर फेरी त्यही फसें, छोराको बाउ भइसकेको थिएं, परिवारले पत्याउँदैनथ्यो, यस्तो वातावरणकै कारण लत छुटाउन समस्या हुन्छ ।”

पुनर्स्थापना केन्द्र सञ्चालकहरुको अनुभवमा ९३ प्रतिशत प्रयोगकर्ताहरु सामाजिकीकरण हुन नसकेपछि पुनः पुनर्स्थापना केन्द्रमा फर्कने गर्दछन् । ति मध्ये केही दिवाकालिन सेवा लिन्छन, केही किप इन टच (खानमन लाग्दा मन भुलाउन केन्द्रमै आएर समय बिताउने, मन भुलाउने) गर्छन् ।
अभिभावको पीडा
छोराछोरी लागुऔषधको नशामा लागेपछि अभिभावलाई कस्तो पीडा हुन्छ भन्ने उदाहरण हुन हेटौंडा ९ की कमला मिजार । कमला ५ वर्ष अगाडी डिप्रेसनको शिकार भइन् । कारण थियो सन्तान लागु षधमा फस्नु । “आफूले लाड प्यारले हुर्काएको १९ वर्षीय छोरा लागुऔषधमा फसेको जब थाहा पाएँ मैले आफैंलाई सम्हाल्न सकिन, तनाव बढ्दै जाँदा म पनि डिप्रेशनमा फसेँ । तर विस्तारै सबै समस्या हल भए” उनले भनिन् ।
हेटौंडा–९ सिमेन्टरोड निवासी कमला युनाइटेड ब्रुअरीमा कार्यरत थिइन् । विहान घरबाट निस्कदा छोरालाई राम्रसंग बस्नु खाजा खानु भनेर दिनहुँ सय डेढसय दिने गर्थिन् । साँझ कामबाट फर्कदा छोरो दीपसागर सुतिरहेको हुन्थ्यो । अनिदो जस्तो देखिने राता राता आँखा, भोक लागेको छैन खाजा खाए भन्ने जवाफ, दिनहुं दुब्लाउंदो अवस्थाको छोराको स्वास्थ्य । छोरो बिरामी भयो भनेर डक्टर–धामी तिर धाइन् रोग निको भएन । अन्ततः छोराको रोग पत्ता लाग्यो लागुऔषध दुर्व्यसनीका शिकार ।
अहिले अवस्था फेरीएको छ । २३ वर्षीय दीपसागर मिजार लागुऔषध प्रयोगकर्ताहरुलाई पुर्नजिवन दिन संभव छ भनेर लागि परेका छन् । अहिले बाबु समेत भैसकेका दीपसागर सिआन पुर्नस्थापना केन्द्रमा काम गर्छन् । “छोराको परिवार देखेर साह्रै खुसी छु अहिले” कमलाले भनिन् “सबैले पागलखाना भन्थे, मैले छोरो मर्नुभन्दा त्यही राखेर उपचार गर्नु राम्रो ठानेर ७ महिना राखे ।”
मकवानपुर जिल्ला लागुऔषध समन्वय समिति मकवानपुरका संयोजक समेत रहेका सौजन डिसीका अनुसार अहिले जिल्लामा ७ वटा पुनर्स्थापना केन्द्रहरु छन् । जसमा २ सय प्रयोगकर्ताहरु केन्द्रमै बसेर सेवा लिइरहेका छन् । अन्य सम्पर्क सेवा लिनेहरुको एकिन तथ्याङ्क छैन ।

जिल्ला लागुऔषध समन्वय समिति मकवानपुरले केही समय अघि यहाँ झण्डै ८ हजारको संङ्ख्यामा लागुऔषध प्रयोगकर्ताहरु रहेको र सम्पर्कमा आएका मध्ये सुईबाट लागुऔषध प्रयोग गर्नेहरुको संङ्ख्या मात्रै झण्डै ८ सयको नजिक रहेको बताएको थियो ।
हाल मकवानपुरमा ५० जना पुर्व लागुऔषध प्रयोकर्ताहरु पुर्नस्थपना केन्द्र सञ्चालमा सक्रिय रहेको छन् । अभियान्ताहरु भन्छन् “लागु औषध निस्तेज समाज निर्माणको लागि परिवारले आफ्नो बालबालिकालाई अनुशासित हैन जिम्मेवार बनाउनु जरुरी छ ।”
नेपाल सरकार गृहमन्त्रालयले वेब साइडमा सार्वजनिक गरेको रिपोर्ट अनुसार नेपालमा लागुऔषध प्रयोगकर्ता सर्वेक्षण २०७६ गरिएको थियो । त्यो बेला ८ हजार ७३२ महिला सहित १ लाख ३० हजार ४३४ जना लागुऔषध प्रयोगकर्ता रहेको देखिन्छ । यस अघि २०६९ मा गरिएको सर्वेक्षणमा ९१ हजार ५३४ जना प्रयोगकर्ता थिए । वार्षिक वृद्धिदर ५ दशमलब ०६ प्रतिशत रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
गृहमन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार हाल बागमती प्रदेशमा मात्रै कुल ४० हजार ८५५ पुरुष, ५ हजार ६२५ महिला गरी जम्मा ४६ हजार ८८० जना छन् । जसमा धुवाँबाट सेवन गर्नेहरु सबैभन्दा बढी ३५ प्रतिशत छन् । यस बाहेक मुखबाट खाएर नाकले सुँघेर र सुइबाट समेत लिने गर्दछन् ।
मन्त्रालयका अनुसार हाल नेपालमा लागुऔषध दुर्व्यसनमा फसेका व्यक्तिहरूलाई दुर्व्यसनबाट छुटाई समाजमा पुनर्स्थापना गर्न नेपालभर २४० भन्दा बढी उपचार तथा पुनर्स्थापना केन्द्रहरू संचालनमा रहेका छन । लागुऔषधको प्रयोगबाट प्रयोगकर्ताहरूमा हेपाटाइटिस बी/सी, क्षयरोग, एच.आई.भि./एड्स, एस.टि.डी., कुपोषणलगायत विभिन्न स्वास्थ्य समस्या देखापर्दछन् । त्यसैगरी लागुऔषधको सेवनबाटै व्यक्तिको अकालमा ज्यानै पनि जाने गर्दछ ।

गलत संगत वा अन्य केही कारण लागु औषधको नशामा फसिहाले पनि स्वयम् व्यक्ति, परिवार (अभिभावक) तथा समाजको सही सहयोगले उनीहरुलाई सहीबाटोमा फर्काउन सकिने मकवानपुर बहुमुखी क्याम्पस समाजशास्त्र विषयका प्रोफेसर जगन्नाथ सापकोटा बताउँछन् ।
लागुऔषधको ट्राञ्जिट मकवानपुर
प्रहरीमा भएको तथ्याङ्क अनुसार मकवानपुर जिल्ला लागुऔषधको ट्राञ्जिट बनेको छ । बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा बागमती प्रदेशको १० जिल्ला (उपत्यका बाहेक) मा मात्रै ८ हजार ५६८ किलोग्राम विभिन्न किसिमका लागूऔषध बरामद गरेको थियो ।
प्रदेश प्रहरी प्रवक्ता एसएसपी दुर्गा रेग्मीका अनुसार ८ हजार ५६८ किलोग्राम विभिन्न लागुऔषधमध्ये ६ हजार ६८ किलोग्राम लागु औषध मकवानपुरबाट मात्रै बरामद गरिएको थियो । यो आर्थिक वर्षमा लागुऔषध केसका ३६३ वटा मुदा दर्ता भएकोमा १५३ वटा मुद्दा मकवानपुरमा दर्ता भएका थिए । यसैगरी प्रदेशको १० जिल्लाबाट ५५६ जना पक्राउ परेकामा २५० जना मकवानपुरबाट पक्राउ परेका थिए ।
चालु आर्थिक वर्षको हालसम्म प्रदेशको १० जिल्लाबाट ५ हजार २३४ किलोग्राम विभिन्न किसिमका लागूऔषध बरामद गरेको मध्ये मकवानपुरबाट मात्रै २ हजार ७३३ किलोग्राम बरामद गरिएको छ । यसैगरी यो अवधिमा ३०८ वटा मुद्दा दर्ता हुदाँ १४१ वटा मकवानपुरबाट दर्ता भएका छन् । यही अवधिमा लागु औषध कारोवारमा संलग्न ४९० जना पक्राउ परेका छन्, जसमा मकवानपुरबाट मात्रै २३० जना पक्राउ परेका छन् ।
जिल्ला लागु औषध समन्वय समिति मकवानपुरले केही समय अघि यहाँ झण्डै ८ हजारको संङ्ख्यामा लागुऔषध प्रयोगकर्ताहरु रहेको र सम्पर्कमा आएका मध्ये सुईबाट लागु औषध प्रयोग गर्नेहरुको संङ्ख्या मात्रै झण्डै ८ सय जना रहेका छन् ।
महिलाको संलग्नता पनि बढ्दो देखिन्छ । गत आर्थिक वर्षमा प्रदेशको १० जिल्लाबाट ३२ जना महिला पक्राउ परेका थिए, जसमा मकवानपुरबाट १८ जना थिए । चालु आर्थिक वर्षको हालसम्म ४६ जना पक्राउ परेकोमा २७ जना महिला मकवानपुरबाट पक्राउ परेका छन् ।

स्थानीय स्तरमा हुने विपद् सम्बन्धी मकवानपुरगढीमा सार्वजनिक सुनुवाइ
Tags: No Comments
मकवानपुर । स्थानीय स्तरमा हुने विपदबाट जोगाउनका बागमती प्रदेशका मन्त्री, सांसद तथा स्थानीय तहका पदाधिकारीसँग आग्रह गरिएकाे छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिका ६ भालुखोलामा भएकाे सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा स्थानीयवासीले आगलागी, चट्याङ्, बाढी, पहिरो जस्ता विपदबाट जोगाउन आग्रह गरेका हुन् ।
जनपत्र मिडिया प्रालि हेटौंडाले संसद सहयोग परियोजना संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (युएनडीपी) को सहकार्यमा स्थानीय स्तरमा हुने गरेको आगलागी, चट्याङ्, बाढी, पहिरो जस्ता विपद्का विषयमा गरेकाे सार्वजनिक सुनुवाइ कार्यक्रममा मकवानपुरगढीमा शिवम सिमेन्ट र हेटौंडा सिमेन्ट उद्योगको खानीमा जथाभावी उत्खनन् गरेका कारण बाढी पहिरोका घटना बढ्दै गएको स्थानीयले गुनासाे गरेका छन् । बिशेषगरी मकवानपुरगढीको बुङदल, सोलिथुमको चुहार लगायतका क्षेत्रमा चट्याङका कारण जनधनकाे क्षती हुने गरेकाे समेत सहभागिहरुले गुनासो राखेका थिए ।
कार्यक्रममा प्रदेशका अर्थमन्त्री जगन्नाथ थपलीयाले आगालागी, वन डढेलो जस्ता प्राकृतिक सवालमा व्यवस्थापन नै चुनौती रहेकाे बताए । ‘वन जोगाउन हिजो जनतामा जुनप्रकारको चासो देखिन्थ्यो आज त्यो छैन’ उनले भने ‘बेवास्ता बढेकोले चुनौति बढेको हो । निययन्त्रणको लागि अब सचेतना बढाउनुको अर्को विकल्प छैन ।’ पर्या–पर्यटनालाई जोगाउनु पर्ने बताउँदै उनले यसमा जनताको चासो र चिन्ता चाहिने बताए । पहिरो नियन्त्रण भने संभव हुने बताउँदै यस्ता सवालहरुमा विज्ञसँग छलफल गरेर आगामी बजेटबाट सम्बोधन गर्न प्रदेश सरकार तयार रहेकाे भनाई व्यक्त गरे।
यसैगरी वन मन्त्री केशवप्रसाद पोखरेलले बजेट र योजना बनाउने बेलामा जनताको गुनासा सुन्न पाउनु भनेको योजनालाई समेट्न सजिलो हुने बताए । उचित समयमा उचित कार्यक्रम भएको बताउँदै उनले भने ‘जनताको जिउ धनको सुरक्षा जनप्रतिनिधिहरुको कर्तव्य हाे ।’ ‘अब बन्ने योजनामा जनगुनासाहरुलाई समेट्न कोशिस गरिने छ’ उनले भने । उनले आगालागी नियन्त्रणको पूर्वतयारी आवश्यक भएको आभाष हामीले पनि गरेका बताए । ‘प्रदेशको कुल भुभागको ५३ प्रतिशत जनिम वनले ढाकेकोले वनलाई आर्यआर्जनसँग जोड्नु पर्छ’ मन्त्री पाेखरेलले भने ‘प्रदेश सरकारले यसअघि (चैत्र २० गते) नै स्वदेशी काठमात्रै प्रयोग गर्ने निर्णय गरिसकेको छ ।’ वनमा डढेलो लाग्नै नदिन र वनलाई जनजीविकासँग जाेड्न प्रदेश सरकारलाई दबाब पुगेको उनले बताए। ‘स्थानीय समूह, स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार र संघीय सरकारको समन्वयमा यस्ता विपद् रोक्नको लागि सहकार्य गर्नुपर्छ’ उनले भने ।
यस्तै प्रदेश सभा सदस्य भारती पाठकले वन डढेलोले मानवीय क्षतिको समेत जोखिम बढेको बताइन् । वन डढेको आवश्यक पनि छ तर अहिले व्यवस्थापनको कमजोरी र सिपको अभावनको कारण वन डढेलो विपद् बन्न पुगेको उनले बताइन्। ‘वनमा डढेलो लाग्न नदिन सचेत हुनु भन्दा लापरवाही बढी हुन थालेको छ’ उनले भनिन् ‘यसको बारेमा बहस हैन पूर्व तयारी आवश्यक छ ।’ वनको काठ, जडिबुढी नष्ट भएको छ, वन जोगाउन जनचेतना सिप पनि चाहिएको उनले बताइन् । अग्नी नियन्त्रणमा लाग्नेहरुको सुरक्षा प्रदेश सरकारले के गरेर गर्न सकिन्छ समितिमा सल्लाह गर्ने उनकाे भनाई थियाे ।

प्रदेश सभा सदस्य लक्ष्मी श्रेष्ठले सबैले आ आफ्नो स्थानबाट विपदबाट बच्न सचेत हुनु पर्ने तथा उचित ध्यान दिनु पर्ने बताइन् । उनलेअहिले बागमती प्रदेश र मकवानपुर जिल्लामा समेत विपद्का घटना धेरै भएकाले यसको नियन्त्रण सहित पूर्व तयारीमा लाग्न सरकारले ध्यान दिनुपर्ने उनले बताइन् ।
स्थानीय रामचन्द्र हुमगाईले आगालागी भएमा निभाउन दमकल नै जान नसक्ने स्थान रहेकाे पालिका भएकाेले आगो लाग्दा निभाउनको लागि तालिमप्राप्त टिम तयारी अवस्थामा राख्न पर्ने बताए । यसैगरी नारायणप्रसाद बञ्जराले वन्यजन्तुले बाली नाश गरेर किसानलाई हैरान पारेकाेले वनक्षेत्रमा तारजाली गरी सुरक्षित बनाउनु पर्ने बताए । यस्तै गोविन्द दुलालले विपद्का कारण वर्षेनी २ देखि ४ जनासम्मको मृत्यु हुने गरेको बताउँदै स्थानीय सरकार के हेरेर बसेको छ ? भन्दै विपद्का विषयमा सरकारले योजना बनाउन समेत नसकेकाेमा प्रश्न उठाए ।
पत्करबाट मल बनाउने पाइलट कार्यक्रम सुरु गरिएको डिभिजन वन कार्यालयले जानकारी दिएकाे छ । यसले डढेलो नियन्त्रणसँगै किसानको आयलाई जोड्न सकिने कार्यालयकाे भनाई छ । यसैगरी रिचार्ज पोखरीहरु निर्माण थालिएको समेत बताइएकाे छ । रेड्क्रम उपशाखा सभापती नानीराम तिमल्सेनाले वन जोगाउन र डढेलो रोक्न अग्नी नियन्त्रण रेखा बनाउन सकिने बताए । तालिमप्राप्त जनशक्तिको अभाव तथा सबै उपभोक्तालाई अग्नी नियन्त्रणबारे आधारभूत तालिम आवश्यक रहेकाे उनले बताए । मकवानपुरगढी गाउँपालिका चट्याङको उच्च जोखिममा रहेको छ तर यसको प्रभाव कम गर्ने योजनाबारे जानकारी नभएकाे भन्दै उनले विपद व्यवस्थापनको लागि दक्ष जनशक्ति आवश्यक रहेकाे बताए। विपद परिहालेमा उद्वार गरी उपचारमा लैजान हेलिप्याडको समेत खाँचो रहेकाे औल्याए ।
यसैगरी अर्जुन न्यौपानेले खोलमा तटबन्धन हुनुपर्नेमा तार जाली लगाएर झारा टार्ने काम मात्रै भएकाे बताए । सिमेन्ट खानीको ओभर बटमको कारण बाढीपहिरोमो त्रास अति छ, यसलाई सरकारले कसरी हेरीरहेको छ ? चरण क्षेत्रको अतिक्रमणले समेत पनि बाढी पहिरोको क्षति बढाएको उनकाे भनाई थियाे । वन डढेलोको कारण पानीको पाइपहरु डढेर तत्काल नै समस्या देखिएको र पिउने पानीको मुहान सुक्दै गएको नमुना सामुदायिक वनका अध्यक्ष बलराम अधिकारीले बताए ।
कार्यक्रममा बागमती प्रदेशसभा सदस्यहरु विन्दु श्रेष्ठ, सकुन्तला श्रेष्ठ, बालकुमारी विश्वकर्मा, मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका अध्यक्ष दोर्जे लामा स्याङतान, निबर्तमान अध्यक्ष विदुर हुमागाई, वडा नम्बर–६ का अध्यक्ष कृष्ण बजगाईलयायतले विपदबाट हुने जोखिम नियन्त्रणकालागि सबै एक भएर लाग्नुपर्ने भनाई राखेका थिए । सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रम जनपत्र मिडिया प्रालिका अध्यक्ष हरि हुमागाईको अध्यक्षतामा भएको हाे ।
मकवानपुर । सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरले २ जना स्रष्टालाई सम्मान गरकाे छ । सिस्नुपानी नेपालकाे स्थापना दिवसमा बैशाख १९ गते बुधबार सिस्नुपानी मकवानपुरले दाङका उत्तमकृष्ण मजगैयाँ र मोरङका अनिल पौडेललाई सम्मान गरेकाे हाे ।
सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका पूर्व अध्यक्ष डा.गणेशकुमार पौडेल स्मृति हास्यव्यङ्ग्य सम्मान २०८० बाट दाङका मजगैयाँलाई सम्मान गरिएकाे सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका अध्यक्ष राजकुमार लामिछाने जानकारी दिए । उक्त सम्मानकाे राशी २५ हजार १ सय रुपैया रहेकाे छ । यसैगरी मकवानपुरे हास्यव्यङ्यकार आरसी रिजालले स्थापना गरेकाे आरसी रिजाल हास्यव्यङ्ग्य सम्मान २०८० मोरङका पौडेललाई प्रदान गरिएकाे हाे । उक्त सम्मानकाे राशी १५ हजार रुपैया रहेकाे लामिछानेले जानकारी दिए ।
सम्मानित दुवै स्रष्ट्रालाई प्रमुख अतिथि सिस्नुपानी नेपालका अध्यक्ष लक्ष्मण गाम्नागेले पुरस्कारसहित सम्मानित गरेका हुन् । स्थापना दिवसकाेअवसरमा सिस्नुपानी नेपालले आयोजना गरेकाे हास्यव्यङ्ग्य रचना वाचन कार्यक्रममा हास्यव्यङ्य रचना तथा प्यारोडी गीत प्रस्तुत भएकाे थियाे ।
संस्थाका अध्यक्ष राजकुमार लामिछानेको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ का अध्यक्ष नवीन सिग्देल, नेपाल लेखक संघका केन्द्रीय सदस्य ह्यग्रिव आचार्य, सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका संयोजक निमेष निखिल कवि शान्ति प्रिय वन्दनालगायतकाकाे उपस्थिति रहेको थियो ।