काठमाण्डौ । वर्षा र सहकालका देवता देवराज इन्द्रको पूजा आराधना गर्दै मनाइने इन्द्रजात्रा पर्वमा बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटा सहभागी हुनु भएको छ । परम्परागत रूपमा मनाइँदै आएको यो पर्वको अवसरमा राष्ट्रपतिलगायत विशिष्ट व्यक्तित्वहरू समेत काठकाण्डौ वसन्तपुर पुग्नु भएको थियो ।
शनिबार परेकाे इन्द्रजात्रामा सहभागी हुन राष्ट्रपति राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, सभामुख देवराज घिमिरेलगायत उच्च पदस्थ व्यक्तित्वहरू शनिबार अपराह्न बसन्तपुर पुग्नु भएको हो । भाद्र शुक्ल द्वादशीका दिन हनुमानढोका अगाडि धार्मिक विधिपूर्वक इन्द्रध्वजासहितको लिङ्गो ठड्याइएपछि प्रारम्भ हुने यो जात्रा विभिन्न प्रकारका नाचगान, रथयात्रा र देवीदेवताको पूजाआजा गरी आठदिनसम्म मनाउने प्रचलन छ।
शनिबार यसै अवसरको मुख्य रूपमा मनाइने इन्द्रजात्रा पर्व मनाइएको हो । सो अवसरमा राष्ट्रपति पौडेलका साथमा प्रदेश प्रमुख देवकोटाले हनुमानढोकास्थित गद्दी बैठकमा जीवित देवीका रूपमा रहेका श्री गणेश, श्री भैरव र श्री कुमारीको रथयात्रा अवलोकन गर्नु भयाे । इन्द्रध्वजाको लिङ्गो ठड्याएपछि सुरू भएको जात्राभरि भक्कुनाच, महाकालीनाच, लाखेनाच, दशअवतार तथा देवराज इन्द्रको वाहन ऐरावत हात्तीको प्रतीकका रूपमा पुलुकिसी नाच नचाउने गरिन्छ।
हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल चतुर्दशीका दिन मनाइने यो पर्व विशेष गरी काठमाडौँ, ललितपुर, भक्तपुर, धुलिखेल, दोलखालगायतका स्थानमा धूमधामका साथ मनाइन्छ। भाद्र शुक्ल द्वादशीका दिन हनुमानढोका अगाडि इन्द्र ध्वजासहितको लिङ्गो ठड्याइएपछि आठ दिनसम्म चल्ने यो जात्रा सुरु हुन्छ। यस अवधिमा विभिन्न नाचगान, रथयात्रा र देवी–देवताको पूजाआजा गर्ने परम्परा छ।
इन्द्र ध्वजलाई ‘इन्द्रध्वजोत्थान’ पनि भनिन्छ, जसको फेदमा भैरवको पूजा गर्ने प्रचलन छ। यो पर्व शत्रुमाथि विजय र शक्तिको प्रदर्शनका रूपमा मनाइने गरिएको मानिन्छ। इन्द्रजात्रा अवलोकनपछि प्रदेश प्रमुख देवकोटाले नेपालको बहुभाषी बहुजाति प्रथा परम्परा नेपालीहरुकाे अमुल्य निधि भएको प्रतिक्रिया दिनु भयाे । ‘नेपाली परम्परा र सँस्कृतिको अवलोकन विदेशी पर्यटकहरुले पनि चाख लिएर अवलोकन गर्ने खिच्ने गरेकाे देखेर झनै खुसी लाग्यो’ देवकाेटाले भन्नुभयाे ‘नेपाली परम्परा तथा संस्कृतिको बचावटको लागि यसकाे निरन्तरता र नयाँ पुस्तामा ज्ञान सिपकाे हस्तान्तरण आवश्यक छ ।’
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले आज २० भदौमा परेको पैगम्बर मोहम्मद जन्म जयन्तीको शुभकामना सन्देश दिनु भएको छ ।
“पैगम्बर मोहम्मद जयन्ती (ईद-मिलाद-उन-नबी) को पवित्र अवसरमा सम्पूर्ण मुस्लिम समुदाय तथा समग्र मानवलाई हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु” उहाँले सन्देशमा भन्नुभएको छ ।
यो दिन ईस्लाम धर्मका संस्थापक पैगम्बर हजरत मोहम्मद सल्ललाहु अलैही वसल्लमको जन्मको सम्झनामा हर्षोल्लासपूर्वक मनाईन्छ । पैगम्बर मोहम्मदको जीवन र शिक्षाले मुस्लिम समुदायलाई मात्र होईन, सम्पूर्ण मानव जातीलाई शान्ति, सहिष्णुता, दया र मावताको मार्गमा अघि बढ्न प्रेरित गरेको छ ।
उहाँले दिएको सन्देशले सबैलाई एकअर्काप्रति आदर र सद्भाव राख्न प्रोत्साहन गर्ने प्रदेश प्रमुख देवकोटाले उल्लेख गर्नुभएको छ। मानव जीवनमा आउने कठीनायी र चुनौती सामना गर्दा धैर्य र संयमको अभ्यास गर्नुपर्ने उहाँको जीवनले सिकाएको देवकोटाले सन्देशमा उल्लेख गर्नुभएको छ ।

नेपाल विभिन्न धर्म, संस्कृति र समुदायको साझा फुलबारी हो । उहाँले दिएको शिक्षा र मार्गदर्शनले मानवजातीलाई शान्ति, भातृत्व र न्यायको मुल्य मान्यतामा आधारित समाजको निर्माण गर्न प्रोत्साहन गर्दछ । उहाँले देखाउनु भएको सहिष्णुता र दयाको मार्गलाई अंगाल्दै समाजमा शान्ति, स्थायित्व र सद्भाव कायम राख्दै आफ्नो जीवनलाई सकारात्मक रुपमा अघि बढाउन, समाजमा मेलमिलाप र एक अर्काप्रति दयालु बन्न प्रयास गर्नेमा देवकोटाले जोड दिनुभएको छ ।
उहाँको “आफ्नो लागी जे चाहन्छौ, अरुका लागी पनि त्यहि चाह” भन्ने आदर्शबाट समाजलाई आपसी सद्भाव र भाईचाराको सुत्रमा बाँध्न प्रेरित गदर्छ । यो विशेष दिनले हामीलाई आत्मनिरीक्षण गर्ने र पैगम्बर मोहम्मदको शिक्षालाई व्यवहारमा उतार्न, समाजमा फैलिएको घृणा, अन्याय र विभाजनलाई अन्त्य गर्नका लागी एकजुट हुन प्रेरित गर्दछ ।
“पैगम्बर मोहम्मदको जन्मजयन्तीको यो पवित्र अवसरले सबैको जीवनमा शान्ति, खुशी र समृद्धि ल्याओस भन्ने कामना गर्दछु यो दिनले हामीलाई प्रेम, करुणा र भाईचारा फैलाउन प्रेरित गरोस् र संसारमा शान्ति र एकताको भावना सुदृढ बनोस् सबैमा शुभकामना”देवकोटाले सन्देशमा उल्लेख गर्नुभएको छ ।
मकवानपुर । चेपाङ समुदायकाे न्वागी पर्वको अवसरमा २२ भदौमा बागमती प्रदेशका ३ जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिइएको छ । बागमती प्रदेश सरकारले न्वागी (छोनाम) को अवसरमा प्रदेशका मकवानपुर, चितवन र धादिङ जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको हो ।
बिहीबार आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले सूचना जारी गर्दै २२ भदौ आइतबार चितवन, मकवानपुर र धादिङ जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिइएको जनाएको हो । बागमती प्रदेश सरकारको गत चैतमा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले चेपाङ समुदायको न्वागी पर्वको बिदा दिने निर्णय गरेको थियो । मन्त्रालयकी सह–प्रवक्ता रविता कार्कीद्वारा हस्ताक्षरित सूचनामा भनिएकाे छ ‘बागमती प्रदेश राजपत्रको खण्ड ८, सङ्ख्या ३२, भाग ३ मा २०८१ चैत २१ गते प्रकाशित सूचना बमोजिम उक्त बिदा दिने निर्णय गरिएको हो ।’
चेपाङ समुदायको बाक्लो बसोबास रहेका उक्त जिल्लाहरूमा न्वागी पर्वको अवसरमा प्रदेश सरकारले केही वर्ष अघीदेखि सार्वजनिक बिदा दिदैं आएकाे छ । मकवानपुरकाे राक्सिराङ गाँउपालिकाले २१,२२ र २३ भदौमा पालिका भर ३ दिन सार्वजनिक विदा दिने निर्णय गरेकाे छ ।
प्रत्येक वर्ष २२ भदौमा चेपाङ समुदायले विशेष पर्व न्वागी (छोनाम) मनाउने गर्छन् । यो दिन नयाँ अन्न खाने दिन भएकाले यसलाई छोनाम भनिएको हो । प्रकृति पूजा गरेर मनाइने यो पर्वमा नयाँ बाली प्रकृतिलाई चढाएर वर्षभरि खान पुगोस् भनेर कामना गरिन्छ । चेपाङ समुदायको बाक्लो बसोबास रहेको चितवन, धादिङ, मकवानपुर, गोरखालगायतका जिल्लामा यो पर्व विशेष रूपमा मनाउने गरिन्छ ।
न्वागी मनाउने क्रम घट्दै गएकाले यसलाई नयाँ पुस्तामाझ जोगाइराख्न प्रत्येक वर्ष यो पर्व बेग्ला-बेग्लै ठाउँमा मनाउने गरिएको छ । नयाँ उब्जिएको अन्नबाली मकै, केरा, पिँडालु, निबुवा, घैया धानलगायत प्रकृतिलाई चढाउने गरिन्छ । चेपाङ समुदायको यस प्रमुख पर्व न्वागीमा घरमा भित्र्याएको नयाँ अन्नबाली प्रकृतिलाई चढाएपछि मात्र खाने गरिन्छ । न्वागीपछि अनिकाल सकेर सहकाल आएको मानिन्छ । नयाँ अन्न र फलफूल पितृलाई नचढाई खाएमा देउता अनिकाल लाग्ने तथा रोगब्याध लाग्ने चेपाङ समुदायको धार्मिक विश्वास रहेको छ ।
पहिला भदौ महिनाको पूर्णिमाको दिन नयाँ बालीको नयाँ अन्न खान आफ्नै जातिको झाँक्री (पान्दे/पाण्डे)लाई घरमा बोलाएर रातभरि एकपाखे ढ्याङ्ग्रो बजाएर पान्देई घ्यासा (पितृ मन्छाउँदै) मनाउने गरिए तापनि २०६८ सालपछि २२ भदौमा मनाउने गरिएकाे छ । यस पर्वको अवसरमा कुखुराको बलि दिने चलन समेत रहेको छ । २२ नाले वंशावली भएका कारण चेपाङहरूले भदौ २२ गते मुख्य पर्व न्वागी मनाउने चलन रहेको पाइएको छ ।
यस दिन छरछिमेक, नाताकुटुम्बलाई निम्तो गरेर सामूहिक भोज खाने, नाचगान गर्ने र सुख-दुःख साट्ने गरिन्छ । चेपाङहरूले न्वागी पर्वलाई पान्देई घ्यासा पनि भन्छन् । भेला भएर उनीहरूले ढ्याङ्ग्रो बजाउने, टीका लगाएर आपसमा आशीर्वाद समेत थाप्ने गर्छन् । चेपाङहरू मुख्यगरी प्रकृति धर्म मान्ने गर्छन् । उनीहरू जङ्गलका गिठा-भ्याकुर खाएर जीवन धान्ने भएकाले वनजङ्गलसँग मिठो सम्बन्ध गाँसिएको हुन्छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका वन तथा वातावरणमन्त्री भरतबहादुर केसीले वन क्षेत्रलाई उद्योग र उत्पादनसंग जोड्नु पर्ने बताएका छन् । बुधबार मकवानपुरको बागमती गाउँपालिका स्थित राइगाउँ र फापरबारीमा दुईवटा सब डिभिजन वन कार्यालयको भवन उद्घाटन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् ।
‘हिजो हरियो वन नेपालको धन थियो, हामीले हाम्रा डाँडाकाडालाई सामुदायिक वन मार्फत हरियो बनायौ’ मन्त्री केसीले भने अब यसको उपयोग गर्ने बेला भएकाेले सामुदायिक वनलाई उत्पादनसँग जोड्नु पर्छ र वन मार्फत आर्थिक उपार्जन गर्नु पर्छ ।’ उनले सम्भावना रहेका सम्पूर्ण सामुदायिक वनहरुमा उद्योग कलकारखाना खोल्ने र वनसँग सम्बन्धित बस्तु उत्पादन गर्ने र नागरिकलाई आर्थिक उपार्जनसंग जोड्नु पर्ने बताए ।
समृद्ध नेपाल सुखी नेपालीको सपना साकार गर्न नागरिक समृद्ध भइ आर्थिक उपार्जन समेत हुनुपर्ने हुँदा वन क्षेत्रमा उद्योग खोल्ने र उत्पादनसँग जोडेर रोजगारी सृजना गरिनु पर्ने आवश्यकता रहेकाे उनले बताए । मन्त्री केसीले नागरिकलाई छिटो, छरीतो र मुस्कानसहितको सेवा प्रदान गर्न कर्मचारीलाई आग्रह गरे । वनको सही व्यवस्थापन र प्रयोगमार्फत आर्थिक समृद्धि हासिल गर्नुपर्ने उनले बताए । वन व्यवस्थापनमा संघ, प्रदेश र स्थानीय तीनै तहको सरकारकाे सक्रिय सहभागिता अपरिहार्य हुनु पर्ने उनकाे भनाइ थियाे ।
कार्यक्रमा बागमती प्रदेशका वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव केदार बरालले बागमती प्रदेशमा हालसम्म ३८ वटा वन कार्यालयका भवन निर्माण भइसकेको जानकारी दिए । अन्य प्रदेशको तुलनामा बागमती प्रदेशले वन क्षेत्रमा अग्रणी रुपमा काम गरेको उनले बताए । उनले प्रदेश सरकारले वनक्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकता दिएर काम गरेको भन्दै सोहि अनुसार कर्मचारीले पनि काम गर्नुपर्ने बताए । पूर्वाधार निर्माणसँगै अब सेवा र सुविधा गुणस्तरीय बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
कार्यक्रममा बागमती प्रदेश सभा सदस्य प्रेम बहादुर पुलामीले वन क्षेत्रको संरक्षण र उपयोगितामा विशेष ध्यान दिनु पर्ने बताए । उनले सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउन समेत आग्रह गरेका छन् । यस्तै बागमती गाउँपालिकाका अध्यक्ष सर्केश घलानले सामुदायिक वनले संरक्षणसँगै आर्थिक उपार्जन गर्नुपर्ने र सामुदायिक वनमा संकलित रकमलाई पारदर्शी ढंगले उपयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
डिभिजन वन कार्यालय हेटौंडाका प्रमुख राकेश प्रसाद चन्द्रवंशीको अध्यक्षता तथा वन निर्देशनालय बागमती प्रदेशका निर्देशक विद्यानन्द झासहित सरोकारवालाको सहभागिता भएको कार्यक्रममा अध्यक्ष चन्द्रवशीले सब डिभिजन वन कार्यालयले आगामी दिनमा गुणस्तरीय सेवा र सुविधा प्रदान गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
पौने पाँच करोडमा डिभिजन वन
डिभिजन वन कार्यालय हेटौंडाद्धारा ठेक्का व्यवस्थापन भई निर्माण भएका दुवै भवन निर्माणमा पौने पाँच करोड रुपैंया लागत लागेको छ । बागमती गाउँपालिका वडा नम्बर १ राईगाउँ स्थित राईगाउँ सव डिभिजन वन कार्यालय निर्माणका लागि कार्यालयले २ करोड ९६ लाख ३७ हजार ३५० रुपौयामा ठेक्का आव्हन गरेकोमा सुशन निहारिका जेभिसँग २ करोड ४९ लाख ४४ हजार १८८ रुपैयामा सम्झौता भइ निर्माण भएकाे हाे ।
यसैगरी बागमती – ८ फापरबारी स्थित सव डिभिजन वन कार्यालयको २ करोड ९६ लाख ५६ हजार ९३८ रुपौयामा ठेक्का आव्हन गरेकोमा २ करोड २४ लाख २६ हजार ९११ रुपैंयामा सुशन कन्ट्रक्सनसँग सम्झौता भई निर्माण भएको हो ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशमा लम्पी स्किन रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि गाई र भैंसी गरी ९६ हजार ३ सय ४७ वटा खोप लगाईएको छ । प्रदेश सरकारले चलाएको सप्ताहव्यापी खोप अभियान अन्तरगत प्रदेशका १३ जिल्लामा उक्त परिमाणमा खाेप लगाइएकाे हाे ।
यो वर्ष प्रदेशकाे ललितपुर जिल्लाबाट लम्पी स्किन रोगको प्रभाव न्यूनिकरणका लागि खोप अभियानको सुरुवात गरिएको थियो । त्यसपछि १३ वटै जिल्लामा अभियान सञ्चालन गरिएको बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएकाे छ । बागमती प्रदेशका १३ जिल्लाका १ लाख २० हजार पशुलाई लम्पी स्किन विरुद्ध खोप लगाइने लक्ष्य सहित गत १ भदौबाट अभियान संचालन गरिएकाे थियाे ।
सप्ताहव्यापी खोप अभियान अन्तर्गत मकवानपुर जिल्लामा सबै भन्दा बढी खोप लगाइएको छ । मकवानपुरका २४ हजार ६ सय ९५ गाईभैँसीलाई खोप लगाइएको छ । यसैगरी सिन्धुलीमा १० हजार ३ सय २८ वटा गाई तथा भैँसीलाई खोप लगाइएको छ । त्यस्तै दोलखामा ९ हजार ९ सय ८२, नुवाकोटमा ७ हजार ७ सय २४, काभ्रेपलाञ्चोकमा ७ हजार ६ सय ९८, सिन्धुपाल्चोकमा ६ हजार २ सय ८४, धादिङमा ६ हजार ५१, चितवनमा ६ हजार १५ वटा लम्की स्किन रोग विरुद्धको खोप लगाइएको छ ।
यसैगरी रामेछापमा ४ हजार ४ सय ३७, काठमाडौंमा ४ हजार ३ सय ५०, रसुवामा ३ हजार ६ सय ३४, ललितपुरमा ३ हजार ६ सय ६, भक्तपुरमा १ हजार ५ सय ४३ वटा गाईभैँसीमा लम्की स्किन रोग विरुद्धको खोप लगाइएको छ । सप्ताहव्यापी कार्यक्रम अन्तर्गत खोप लगाउन सुरु गरिएको खोप कार्यक्रम अहिले पनि निरन्तर जारी रहेको मन्त्री मधुसूदन पौडेलले बताए ।
मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार बागमती प्रदेशभर कुल गाईको संख्या ६ लाख ९४ हजार २ सय १७ रहेको छ भने भैँसीको संख्या ५ लाख ४९ हजार १ सय ८२ रहेको छ । ती पशुहरू मार्फत वार्षिक रूपमा जम्मा ४ लाख ८१ हजार ७७१ मिल्क टन दूध उत्पादन गर्ने गरेका छन्। जिल्लागत रूपमा हेर्दा चितवनमा सबैभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने गरेको देखिन्छ । जहाँ सात स्थानीय तहमा ९२ हजार २ सय ५६ गाई र ७२ हजार २ सय भैँसी छन्।
आर्थिक वर्ष २०८०।८१ मा बागमती प्रदेशमा मात्र ११ हजार २१८ गाई तथा भैँसी लम्पी स्किन रोगका कारण मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्यांक छ। सोही अवधिमा ३७ हजार ८९ गाईभैँसी संक्रमित भएका थिए भने कुल २ लाख ५६ हजार ७५९ पशु प्रत्यक्ष वा परोक्ष रूपमा प्रभावित भएका थिए। यसअघि प्रदेशभर २ लाख ४५ हजार २२२ गाई तथा भैँसीलाई लम्पी स्किन रोगविरुद्धको खोप लगाइसकिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
मन्त्रालयले १ भाद्र २०८२ बाट प्रदेशका १३ वटै जिल्लामा सप्ताहव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गरकाे थियाे । बागमती प्रदेश सरकारले लम्पी स्किन रोगको नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि प्रदेशव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गरी खोप लगाउँदै आएकाे छ । लम्पी स्किन रोगले गाई तथा भैँसीको छालामा गाँठा वा फोका देखिने, उच्च ज्वरो आउने, दूध उत्पादनमा गिरावट आउने, शरीर सुन्निने र जनावर अशक्त देखिने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् ।