- जुनु खड्का
समय अनुकूलको क्रान्तिले
नयाँ मोड ल्याउँछ
आमूल परिवर्तनको ढोका खोल्छ
क्रान्तिले एकातिर शान्ति
अर्कोतिर द्वन्द्व ल्याउन सक्छ
निचोड राम्रो भए सफलताको
ढोका उघार्न सक्छ ;
समयको चक्रमा
अहिले मृत्यु क्रान्ति चलिरहेको छ
मृत्यु जित्न हरेकले
आफ्नो शरीरसँग लड्दै
क्रान्तिमा उत्रिन बाध्य छन्।
सडकको बिचमा बोलेको टायरको
कालो निलो धुवाँको मुस्लो
जस्तै ज्वालाका मुस्लाहरु मडारिँदै
जोतिँदै ,परेड खेल्दा
शरीरका इन्द्रीय थकित भयभीत छन्
पहिलो प्रहरबाट ढलाउने दाउमा
शिरमै बज्रको चोट परे झैं छ चोट
जून चोटले दाहिने गिदी देब्रे
देब्रे गिदी दाहिने भएर
मृत्यु नजिकै देखिन्छ
त्यही मृत्युलाई जित्न
शरीरका स्नायु जोतेर अहिले
मानिस मृत्यु जित्ने क्रान्ति गर्दै छ।
नयाँ पुराना सबै इन्जिनहरुमा
धुवाँको कालो धब्बाले घेर्न खोजे झैं
मानव बस्तीमा सियो बनेर पस्ने
अनि सबैलाई मृत्युको धागोमा उन्ने क्रम छ
कुन बेला कुन समयमा सियोको तीखो
भागले शरीर छेड्ने हो पत्तो छैन
दुखेको आत्मा र भोको पेट
छरपस्ट हुँदैछ
कामबिनाको माम नहुँदा
भोकहरूको अर्को महामारी चल्दैछ
यस्तो कठिनाइसँग जुधेर मानिस
सकुशल रहन परस्परमा भेट नहुने,
आफ्ना पीडालाई दबाएर केबल
बाँच्न कै लागि मानिस क्रान्ति गर्दै छ।
हो ,साँच्चिकै मानिस मक्स, सेनिटाइजर
र भौतिक दुरी लिएर मृत्यु जित्ने
क्रान्ति गर्दै छ
शुक्लागण्डकी तनहुँ
- छविलाल खड्का
एउटा आयाे । भटमासकाे बीउ राेप्याे । भन्याे – “पुरानाे बाली भटमास । माटाे सुहाउँदाे, देश सुहाउँदाे बाली । एक छत्र राज गर्छ । यसैकाे बाेलबाला हुन्छ ।” मल जल पाए माटाेकाे काम हुर्काउने हाे । हुर्कियाे ।
अर्काे आयाे । भटमासकाे नानाथरी आलाेचना गर्याे । हुनुसम्म दाेहाेलाे काड्याे । जमाना अनुसार नयाँ नयाँ बीउ राेप्ने प्रस्ताव गर्याे । मैले स्वीकारें । उसले मकै,गहुँ, धान ……….. राेप्याे । यसकाे विशेषताका बारेमा लामै चर्चा गर्याे । मेराे काम हुर्काउने, हुर्काएँ ।
पुन: धान र घैया आए । भनें – मकै, गहुँ, धान राेप्दा प्रतिस्पर्धा बढ्याे । कसैकाे बर्चस्व नहुँदा सबैकाे पहिचान गुम्ने डर भयाे । अब यसरी हुँदैन । हामी मिलेर आयाैं । हाम्राे बीउ राेपाैं । सबै जनताले भातै भात खाने छन् ।” हाे जस्ताे लाग्याे । धान र घैयाकाे हाइब्रिड फलाएँ । करिब करिब सबै जनतालाई पुग्ने फल्याे ।
पपट्टाे र दम्दराेबिच सिंगाैरी चल्दा भात खानेले खान नपाएकाे हल्ला चल्याे । “याे माटाे जाँच गर्नु पर्याे । गतिलाे माटाे नाईं ।” केहीले माटाेलाई दाेषी देखाएर आफू पानीमाथि अेाभानाे हुन खाेजे । यस्तै यस्तै कुराले माटाेकाे कन्सिरी तात्याे र भन्याे – ” यी यत्रा माटाे जाँच ! असली बीउ राेप न । खालि बैगुनी बैगुनी बीउ राेप्ने अनि माटाेकाे दाेष ! ”
काेहलपुर
मकवानपुर । साहित्य सङ्गम मकवानपुरको ३१० औँ साहित्य सन्ध्या भर्चुअल माध्यमबाट भएकाे छ । ३१० औँ नियमित साहित्य सन्ध्या कार्यक्रम शनिबार भएको हाे । साहित्य सङ्गम मकवानपुरका अध्यक्ष निमेष निखिलको सभाध्यक्षतामा सन्ध्या कार्यक्रम भएको हो ।
साहित्य संगम मकवानपुरकी उपाध्यक्ष अनिता न्यौपानेले स्वागत गरेकाे कार्यक्रममा सहभागी साहित्यकार तथा नवसर्जकहरुले गजल, कवितालगायतका साहित्यिक रचना वाचन गरेका थिए ।
कार्यक्रममा साहित्यकार शम्भु प्रसाद बासकोटा, विष्णु गौतम, दिपक मुढावारी, रमेशमोहन अधिकारी, चिरञ्जीवी लामिछाने, देवराज तिवारी, मसान उपासक, सुभाष सञ्जाल, डिबी बर्ताैला लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
- त्रिपुरा’ पोखरेल’ खरेल
आज एउटा लघुकथा लेख्नैपर्छ। कलम ,कपी लिएर कौशीमा जान्छु । मस्तिष्कमा कथाहरू ढुँडी लागिसके छन् । कुन चाहिँ कथा लेख्नु अन्योलमा पर्छु ।
“कुकुरको साबुन छैन, किन नल्याएको? ” मुकेशको स्वरमा अलिकति झर्को मुछिएको पाउँछु । कथाको प्रसङ्ग टुट्छ। अर्को कथा सोच्ने आँट गर्छु । बाहिरको वातावरण हल्लामय छ । एउटा चर्को नारी आवाज सुन्छु,”पाल्न र माया गर्न नसक्नेले किन बिहे गर्नु।” एउटा पुरुषको ठूलो स्वरले नारी स्वरलाई दबाउने कोशिश गर्छ, “तँ आइमाई नकरा, मेरो लाखौं रूपियाँ माइती ओसारेर भाइबहिनी पोसेको बिर्सिस् ? ”
लेख्न छोडेर बाहिर दृष्टि दिन्छु पैंतालीसदेखि पचास वर्षका बूढाबूढीको झगडा, पढ्ने समयमा तन्नेरी छोरो मूकदर्शक बन्न वाध्य छ । बाबुआमा दिनरात झगडा गर्छन्, यस्तो वातावरणमा हुर्केको उसले भविष्य निर्माण गर्छ कि ध्वस्त पार्छ उसैलाई थाहा छैन । म फेरि लेख्न बस्छु।
मोबाइलको घण्टी बज्छ,उठाउँछु। उताबाट मातेको मान्छेको आवाज आउँछ,”तपाईंको गाडीमा ड्राइभर रहेनछ मलाई राख्नुस्, मेरो गाडी सालोले बेचिदियो , फेरि मेरै घरमा आएर मलाई धमास दिएर त्यसकी दिदी पनि लिएर गयो। “मनमनै काखी बजाएँ” मोरो ! राति अबेरसम्म भट्टीमा रक्सी धोक्छ। घरको संघारमा खुट्टा टेक्ने बित्तिकै भाँडभैलो मच्चाएर स्वास्नी कुट्छ, धन्न माइतीले लगेछन्। ” चारबजे पछाडि आउनु अहिले म व्यस्त छु।” उसलाई पन्छाउने कोशिस गरें।
मेरो कथामा पुरुष पात्रहरूको पुरुषत्वको अहम् थपियो। मुकेश , बीच बाटोमा झगडा गर्ने बेकामे लोग्ने, स्वास्नीसित झगडा गरेर छुट्टै बस्ने मत्तु ड्राइभर ….. आदि । यीमध्ये कसलाई कथामा स्थान दिउँ? मभित्र प्रश्नवाचक चिह्न तेर्सियो।
“अलिकति पर सर त घाम ताप्नुपर्यो ।” मेरै ठाउँ रोज्ने पुरुषको आवाज मेरो पतिको थियो।
सिक्किम