मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा बालश्रम अन्त्यका लागि नीतिगत छलफल गरिएकाे छ । प्रदेशकाे श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयको आयेजनामा बुधबार भएकाे कार्यक्रमकाे बागमती प्रदेश श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्री प्रेमभक्त महर्जनले गरे ।
श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयको आयोजना तथा स्वतन्त्रता अभियान नेपाल, दिगो विकास लक्ष्यका लागि नागरिक मञ्च र राष्ट्रिय बाल संरक्षण सञ्जालको सहकार्यमा कार्यक्रम आयोजना गरिएकाे हाे । कार्यक्रमकाे उद्घाटन गर्दै मन्त्री महर्जनले प्रदेश सरकारले बालश्रम नीति ल्याउने तथा बालश्रम अन्त्यका लागि मन्त्रालयले काम गरिरहेको बताए । उनले समृद्धिका लागि बालश्रम अन्त्य हुनुपर्ने बताए । पछिल्लो समय गरिबीका कारण मात्रै बालश्रम नहुने उनले बताए ।
‘बालबालिकाहरु बालश्रममा लाग्नुको मुख्य कारण परिवारिक कलह, अशिक्षा हुन्’ उनले भने । बालश्रम अन्त्य गर्नका लागि मन्त्रालयले नीतिगत ढंगबाट अघि बढ्न बालबालिकासँग सरोकार राख्ने संघ संस्थाहरुसँगको छलफल गरेर अघि बढ्ने बताउँदै मन्त्री महर्जनले भने ‘परिवारमा कलह भएकै कारण बालबालिकाहरुले पढाई छाड्ने गरेका, आर्थिक अभावका कारण कलह हुने गरेकोले आर्थिक उपार्जन गर्ने क्रियाकलापहरु सञ्चालन गर्न मन्त्रालयले नीति बनाएर अघि बढ्छ ।’
मन्त्रालयका सचिब बलराम निरौलाले बालश्रम अन्त्य तथा श्रमको लागि संविधानमा भएका ब्यवस्था, अनुसूची ७ ( संघ र प्रदेशको साझा अधिकार) बारे जानकारी गराएका थिए ।
यसैगरी सामाजिक सुरक्षा र रोजगारी, ट्रेड युनियन, औद्यिगिक विवादको समाधान, श्रमिकका हक, अधिकार र विवाद सम्बन्धी कार्य
कार्यविस्तृतिकरण प्रतिवेदन माथि पनि जानकारी गराएका थिए । श्रमिक एवं श्रमिकको सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी प्रादेशिक नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन जस्ता सवाल बागमती प्रदेश सरकारको बालबालिका सम्वन्धी नीति रहेकाे उनले बताए ।
वालश्रम, बालविवाह, यौनशोषण र दुर्व्यवहार बेचविखन र ओसारपसार जस्ता घटनाहरुबाट बालबालिकाहरु पीडित रहेनु मुख्य सवाल रहेकाे उनले बताए । यसैगरी खासगरी होटल, रेष्टुरेन्ट, चियापसल तथा क्याटरिङ्ग, इटाभट्टा, घरेलु काम, निर्माण कार्य तथा सवारीसाधनमा बालश्रमको प्रयोग हुनु प्रदेश सरकारकाे लागि मुख्य चुनाैति भएको उनले बताए ।
‘प्रदेश सरकारले सबै क्षेत्रमा बालश्रमको अन्त्य गरिने नीति लिएकाे उनले बताए । कानून विपरीत श्रममा संलग्न बालवालिकाहरुको उद्धार र पुस्थापना गर्ने तथा कानुन विपरीत बालश्रममा लगाउनेलाई कारवाही गर्ने गराउने कार्यनीति हामीले लिएका छाै’ निराैलाले भने । श्रममा संलग्न हुनबाट रोक्न विद्यालय वाहिर रहेका बालबालिकाहरुलाई विद्यालय भर्ना गरी औपचारिक शिक्षाको सुनिश्चितता गर्ने कार्यनिति लिएकाे उनले बताए ।
बागमती प्रदेश सरकारको श्रम तथा रोजगार नीति रणनीतिक उद्धेश्यहरुकाे रुपमा गुणस्तरीय र उत्पादनशील रोजगारिका अवसरम वृद्धि गर्ने, दक्ष तथा सीपयुक्त जनशक्ति उत्पादन गर्ने, श्रमिकको अधिकारको रक्षा तथा श्रम प्रशासनक सुदृढिकरण गर्ने नीति रहेकाे उनले बताए ।
बालश्रम निवारणमा स्थानीय तह, ट्रेड यनियन, रोजगारदाता र बालश्रमको क्षेत्र कार्यरत संघसंस्थाहरूसंग प्रभावकारी सहकार्य, समन्वय र सञ्जाल स्थापना गरिने उनले बताए ।
ट्रेड युनियन, मर्यादित श्रम, श्रम सम्बन्ध र सामूहिक सौदाबाजी एवं श्रम विवाद समाधान, श्रम निरिक्षण तथा श्रम अडिट, श्रम बजार सुधार, श्रमिक आपूर्तिकर्ता, बोनस विवाद समाधान, योगदानमूलक सामाजिक सुरक्षा, बालश्रम निवारण बालश्रम निषेध र नियमित गर्ने ऐन, २०५६, र सोको नियमावली २०६२ मा सुधार सवालमा प्रदेश सरकारले भूमिका निर्वाह गर्दै कानून बनाएर अघि बढ्नमा प्रदेश सरकारको श्रम तथा रोजगार क्षेत्रमा प्रदेशको भूमिका रहेने निराैलाले बताए ।
यसकाे लागि वहस पैरवी सूचना प्रवाह समन्वय गर्नमा नागरिक समाजको भूमिका रहने उनले बताए ।
कार्यक्रममास्वतन्त्रता अभियान नेपालको कार्यकारी सचिब रितु भट्ट राईले बालश्रमका प्रमुख कारणहरुमा बालश्रमिक व्यक्ति तथा परिवारसँग सम्बन्धित कारणहरू रहेकाे बताइन् । परिवारमा रहेको चरम प्रार्थिक गरिवी,अविभावक तथा परिवारका सदस्यहरु प्रशिक्षीत हुनु, वासश्रमको बारेमा परिवार र स्वयं बालवालिकालाई पर्याप्त जानकारी नहुनु, परम्परागत शोषण, विभेद तथा हिंसायुक्त गलत मान्यता एवं अभ्यासहरु, पारिवारिक ऋण, विद्यालय शिक्षा पुरा नगरी विचैमा छाड्नु, शहरी जीवनप्रतिको भाकर्षण, पारिवारिक विखण्डन र वालवालिकाको परित्यक्तता तथा हिंसा परिवार तथा समुदायमा विद्यमान भेदभावहरू जस्ता कारणहरु रहेकाे उनले बताइन् ।
यसैगरी स्थानीय स्तरमा बाल संरक्षण सेवा सहितका वाल संरक्षण प्रणाली, संरचनाहरु नहुनु, गरिव तथा पछाडि पारिएका र जोखिममा रहेका समूहका लागि सामाजिक संरक्षण तथा सामाजिक सहायताको कार्यक्रमहरू नहुनु, बजार अनुगमन तथा श्रम निरीक्षण र कानूनी कार्वाही व्यवस्थित र प्रभावकारी नहुनु, शिक्षामा रहेको विभेद तथा आधारभुत सार्वजनिक सेवाहरूको निजीकरण गर्नु र महँगो हुनु, शहर र ग्रामिण क्षेत्रबीच विकासका कार्यक्रमहरूको सन्तुलन नरहनु, बालश्रमिक प्रयोगकर्ताहरु निति निर्माणमा प्रभावशाली रहनु, उद्योग, व्यवशाय तथा सार्वजनिक खरिदको आपूर्ति प्रणालीको अनुगमन र उत्तरदायित्व प्रवर्द्धन गर्ने व्यवस्था नहुनुले राज्य प्रणालीसँग सम्बन्धित कारणहरू बालश्रमका प्रमुख कारणहरु रहेकाे उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा दिगो विकास लक्ष्य ८.७ का लागि नागरिक मञ्च बागमती प्रदेशका अध्यक्ष प्रकाश खतिवडाले बालश्रम अन्त्यका लागि सबैको सहयोग आवश्यक रहेको बताए ।
कार्यक्रममा प्रदेशसभाका सदस्य विन्दु श्रेष्ठ, प्रदेश नीति तथा योजना आयोगका सदस्य डाक्टर दिपेन्द्र श्रेष्ठ, स्वतन्त्रता अभियान नेपालका कार्यकारी सचिब रितु भट्ट राई, राष्ट्रिय बालसंरक्षण सञ्जालका अध्यक्ष ज्ञानभक्त महर्जनलगायतको उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रममा बागमती प्रदेशका विभिन्न मन्त्रालय, कार्यालय, संघसंस्था तथा स्थानीय तहका कर्मचारीहरुको सहभागिता रहेको थियो ।
मकवानपुर । नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढाएको छ। निगमले मंगलबार सूचना प्रकाशित गरी पेट्रोलमा प्रतिलिटर १ रुपैयाँ र डिजेलमा २ रुपैयाँ बढाएको हो।
बढेको मूल्य मंगलबार मध्यरातिदेखि लागू हुनेछ। यसैगरी मट्टीलेत र एलपी ग्यासको मूल्य भने हाल यथावत राखिएको निगमले जनाएकाे छ। हवाई इन्धन आन्तरिक तर्फ २ रुपैयाले मूल्य घटाएकाे छ । यसैगरी निगमले इवाई इन्धन अन्तराष्ट्रिय तर्फ समेत मूल्य समायोजन गर्दै घटाएकाे जनाएकाे छ ।
हेर्नुहाेस निगमकाे विज्ञप्तिः

मकवानपुर । मकवानपुरकाे मनहरी गाउँपालिका ५ बसन्तपुरमा मान्छे र बाख्रा मारी जंगलतिर भागेको बाघलाई नियन्त्रणमा लिइएकाे छ । बाघलाई मनहरी बसन्तपुर स्थित सुकौरा खोलाबाट नियन्त्रणमा लिइएकाे हाे ।
१४ पुसमा घाँस काट्न निस्केकी कान्छीमाया रुम्बाकाे उक्त बाघकाे आक्रमणबाट मृत्यु भएकाे थियो । यसैगरी साेही राती स्थानीय सुर्य बहादुर मोक्तानकाे ७ वटा बाख्रा समेत मारेकाे थियाे । बाघ शिकार खोज्दै पुनः गाउँ फर्कने क्रममा डार्ट गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ । पर्सा राष्ट्रीय निकुन्ज र चितवन राष्ट्रीय निकुन्जको टोली डार्ट गरेर बाघलाई नियन्त्रणमा लिएकाे हाे ।
चितवन राष्ट्रिय निकुन्ज तथा पर्सा राष्ट्रिय निकुन्जका प्राविधिकहरु,नेपाली सेना, जनप्रतिनिधिसहितको टोलीले मरेको बाख्रा देखाएर बाघलाई आकर्षित गरी डार्ट गरेर नियन्त्रणमा लिएका हुन् । टाढैबाट गोली हाने जसरी बाघ वा अन्य वन्यजन्तुलाई सुईमार्फत बेहोस बनाउने औषधी लगाउने प्रक्रियालाई डार्ट गर्ने भनिन्छ ।
बाघ आउने सम्भावित बाटोमा बाघले मारेका बाख्रा राखिएकामा मंगलबार साँझ बाघ आएको थियाे । बाख्रा खाने क्रममा उक्त टोलीले डार्ट गरेकाे मनहरी गाउँपालिका ५ नं वडाध्यक्ष दिपेन्द्र अधिकारीले जानकारी दिए । बाख्रालाई घिसार्ने क्रममा डार्ट गरिएको र केही परमात्रै बाघ बेहोस अबस्थामा फेला परेकाे प्रहरीले जनाएकाे छ । डार्ट गरिएपछि शिकार राखिएको वरपर ४ वटा हात्ती प्रयोग गरेर बाघको खोजी गरिएको थियो । बेहोस् अबस्थाको बाघलाई पर्सा राष्ट्रिय निकुन्ज लगिएकाे प्रहरीले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्रालय बागमती प्रदेशकाे आयोजनामा बालश्रम अन्त्यकाे लागि नीजि क्षेत्रकाे भूमिका सम्बन्धी छलफल कार्यक्रम मंगलबार हेटौडामा भएकाे छ ।
बालश्रममा रहेका बालबालिका तथा जोखिमयुक्त श्रममा रहेको बालबलिकाको समस्या सम्बोधनमा रोजगारदाता तथा निजी क्षेत्रलाई जिम्मेवार र क्रियाशिल बनाउन सरोकार र निजि क्षेत्रविच बालश्रम निवारण सम्बन्धी छलफल भएकाे हाे । बालश्रम अन्त्यका लागि रोजगारदाता र निजी क्षेत्रको नेतृत्वको भूमिका सम्बन्धी कार्यक्रममा श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्री प्रेमभक्त महर्जनले बालश्रम न्यूनीकरण तथा अन्त्यकाे लागि नीजि क्षेत्र र सरोकारवालाहरु सँग समन्वय गर्दै प्रदेश सरकारले आफ्नाे भूमिका निर्वाह गर्ने बताए ।
बालबालिकालाई श्रममा लगाएमा कानून बमोजिम कारवाही गर्न सरकार तत्पर रहने मन्त्री महर्जनले बताए ।बालश्रम अन्त्य नभएसम्म समृद्धि हासिल गर्न नसकिने बताउँदै मन्त्री महर्जनले भने ‘पछिल्लो समय गरिबीका कारण मात्रै बालश्रम नहुने भएकाेले परिवारिक कलह, अशिक्षाका कारण बालश्रममा लाग्ने गरेका छन् ।’ बालश्रम अन्त्य गर्नका लागि मन्त्रालयले नीतिगत ढंगबाट अघि बढ्न बालबालिकाहरुसँग सरोकार राख्ने संघ संस्थाहरुसँगको छलफल गर्ने उनले बताए । मन्त्री महर्जनले बालश्रम अन्त्य गर्नका लागि प्रदेशका अन्तर मन्त्रालयको सम्बन्ध कायम राख्न जरुरी रहेको र आफूहरुले सामाजिक विकास र उद्योग मन्त्रालयसँग सहकार्य गर्ने प्रतिवद्धता समेत जनाए ।
कार्यक्रममा श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव बलराम निरौलाले मन्त्रालयले बालश्रम न्यूनीकरणकाे लागि गरिएकाे पहल तथा कार्यक्रमबारे जानकारी गराएका थिए । यसैगरी नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ बागमती प्रदेशका विवेक मानन्धर बालश्रम अन्त्यका लागि नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले गरेकाे पहलहरुकाे बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
कार्यक्रममा ट्रेड युनियन एनएफसीजी उपाध्यक्ष ऋतु भट्ट राई, राष्ट्रिय बाल संरक्षण संजाल अध्यक्ष जानभक्त महर्जन नागरिक मञ्च बागमती प्रदेश अध्यक्ष प्रकाश खतिवडा प्रस्तुति गरेका थिए । खतिवडाले दिगो विकास लक्ष्य ८.७ काे बारेमा प्रस्तुति गरेका थिए । उनले दिगो विकास लक्ष्य ८.७ का लागि सबैको सहयोग आवश्यक रहेको बताए ।
अन्तराष्ट्रिय श्रम संगठन र केन्द्रीय तथ्यांक विभागको प्रतिवेदन २०२१ अनुसार नेपालमा ११ लाखको संख्यामा बालश्रम रहेको र झण्डै २ लाखको हाराहारीमा बालबालिका जोखिमयुक्त श्रममा रहेको तथ्याङ्कबाट देखिन्छ। नेपाल सरकारले बालश्रम निषेध तथा नियमित गर्ने ऐन, २०५६ र नियमावली २०६२ लगायतका कानुनहरु मार्फत बालश्रमलाई सम्बोधन गर्दै आएकाे छ ।
यसैगरी बालश्रम सम्बन्धी राष्ट्रिय गुरु योजना र बालश्रम मुक्त नगरपालिका घोषणा कार्यविधि २०७७ लागु गरी नेपालमा सबै प्रकारका बाल श्रम अन्त्य गर्ने लक्ष्य नेपाल सरकारले राखेकाे छ । यद्यपी यी नितिगत प्रयासहरुको व्यवहारिक कार्यान्वयन तथा बदलिएको राज्य संरचनामा देखिएको अन्यौलता र पर्याप्त लगानी हुन नसकेका कारण अपेक्षीत मात्रामा परिणाम हासिल हुन सकेको कार्यक्रममा सरोकारवालाहरुले बताएका छन् । बालश्रम निवारणमा निजी क्षेत्रले योगदानकर्ता र समाधानमा सरोकारवाला दुवैको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताइएकाे छ ।
श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा स्वतन्त्रता अभियान नेपाल, दिगो विकास लक्ष्यका लागि नागरिक मञ्च र राष्ट्रिय बाल संरक्षण सञ्जालको सहकार्य रहेको थियो । श्रम मन्त्रालयमा सचिव निरौलाको सभाध्यक्षता तथा मन्त्री महर्जनको प्रमुख आतिथ्यता रहेको कार्यक्रममा प्रदेश नीति तथा योजना आयोगका सदस्य डा दिपेन्द्र श्रेष्ठ लगायत बालबालिकासँग सरोकार राख्ने विभिन्न संघ संस्थाका प्रतिनिधीहरुको उपस्तिथी रहेको थियो ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारका प्रमुख सचिव डा. हरिप्रसाद लम्सालले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि शिक्षकको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताएका छन् । मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकाले हात्तीसुँढेमा आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।
शैक्षिक समस्या समाधान गर्न अभाव र समस्याका बिच हामीले राम्रो गर्न सक्नुमा नै सामर्थ्य देखिने बताउँदै राम्रो काम गर्ने शिक्षक, विद्यालय र विद्यार्थीलाई प्रोत्साहित गर्नुपर्ने उनले बताए । ‘समाजलाई बदल्न चाहने शिक्षकले पहिले परिवर्तनको सुरुवात आफैंबाट गर्नुपर्छ’ प्रमुख सचिव लम्सालले भने ‘गुणस्तरीय शिक्षाका लागि सीमित साधनका बिच शिक्षकले जवाफदेही भएर काम गर्नुपर्छ ।’
गाउँपालिकाका अध्यक्ष धर्मराज लामिछानेले विद्यालयहरुले स्रोत र साधन सीमित हुँदा गुणस्तरीय शिक्षा दिनु चुनौती रहेकाेले गाउँपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषिलाई प्राथमिकता दिएर काम गर्दै आएको बताए । शिक्षा विकास निर्देशनालयका महानिर्देशक खुबिराम अधिकारीले प्रदेश सरकार शैक्षिक गुणस्तर वृद्धिका लागि प्रतिबद्ध रहेको बताउँदै शिक्षक र विद्यालयको क्षमता विकासमा सहयोग गर्दै आएको बताए ।
गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत महेश श्रेष्ठले पालिकाको शैक्षिक अवस्थाका बारेमा जानकारी गराएका थिए । पालिकामा शैक्षिक सुधारका शिक्षक बैङ, शिक्षकलाई तालिमलगायतका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको उनले बताए । कार्यक्रम बकैयाको सेतीदेवी आधारभूत विद्यालयका प्रअ गोमा रानाभाट, बाघभैरव माविका प्रअ रमेश लामा, महेन्द्र माविका प्रअ दीपा सिग्देल, जनक माविका प्रदीप भोम्जनलगायतले शैक्षिक क्षेत्रमा देखिएका नीतिगत, आर्थिकलगायतका समस्याहरु र समाधानका उपायहरुका बारेमा धारणा राखेका थिए ।
कार्यक्रममा प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका सचिव विनोदकुमार भट्टराई, वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव डा. केदार बराल, वन मन्त्रालयका महाशाखा प्रमुख शिव सापकोटा, मुख्यमन्त्री कार्यालयका आर्थिक प्रशासन शाखका अधिकृत श्रीराम पुडासैनी, गाउँपालिकाका विभिन्न शाखाका प्रमुखको उपस्थिति रहेको थियो ।