मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा १३ पदमपोखरीमा साँस्कृतिक महोत्सव हुने भएको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका १३ नम्बर वडा कार्यालयको आयोजनामा ३ दिने प्रथम पदमपोखरी साँस्कृतिक महोत्सव हुने भएको हो ।
वडा कार्यालयले बुधबार पत्रकार भेटघाट मार्फत आगामी ४-६ फागुनसम्म पदमपोखरीको लोकतान्त्रिक चोकमा महोत्सव हुने जानकारी दिइएको हो । स्थानीय व्यापार, कृषि उपज उत्पादनको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले महोत्सव आयोजना गर्न लागिएको वडा सदस्य तथा महोत्सव मूल समारोह समितिकी संयोजक रन्जु गेम्जाले जानकारी दिइन् । महोत्सवले वडाबासीको आर्थिक स्थितिलाई समेत उकास्ने तथा पदमपोखरीको पहिचानसँगै आन्तरिक पर्यटनलाई टेवा पुर्याउने, कला, साहित्य तथा संस्कार, संस्कृति जगेर्ना गर्न सहयोग पुग्ने उनले बताइन् ।
नेपाली राष्ट्रिय मौलिकतालाई झल्कने गरी राष्ट्रिय तथा स्थानीय कलाकारहरुको प्रस्तुती, स्थानीय परम्परागत उपभोग्य कृषि उपज मकैको खोस्टाबाट बनेको चकटी, बाबियो/बाँसजन्य सामग्री मान्द्रो, नाङ्लो र परालबाट बनेको गुन्द्री, काठजन्य सामग्री, कृषिजन्य उत्पादन तरकारी, फलफूल, मकै, कोदो, फापर, गहुँ चामलको पिठो महोत्सवको आकर्षण रुपमा रहने बताइएको छ ।महोत्सवमा खानाका विभिन्न परिकारसहित ८० वटा स्टलहरु रहने छ ।
महोत्सवमा रोज मोक्तान, प्रिति आले, प्रकाश तितुङ, बिक्रम लुङ्बा, धिरेन लामा लगायत कलाकारहरुको सांगीतिक प्रस्तुती रहने छ । १३ नम्बर वडाको ४ लाख रुपैयाँ, हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको २ लाख रुपैयाँ र बागमती प्रदेश सरकार संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयबाट १ लाख रुपैयाँ गरी कुल ७ लाख रुपैयाँको सहयोगमा महोत्सव आयोजना गर्न लागिएको वडा अध्यक्ष पेम्बा लामाले जानकारी दिए ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुरसिंह लामाले लोकतन्त्र प्राप्त गर्न रेडियोको योगदान रहेको बताएका छन् । रेडियो मकवानपुरको १५ औं वार्षिकोत्सव तथा रेडियोको सञ्चालक संस्था दिव्यतारा बहुउद्देश्यीय सहकारीको २७ औं स्थापना दिवसको अवसरमा उनले यस्तो बताएका हुन् ।
रेडियाेकाे सप्ताहव्यापी कार्यक्रमको समापन तथा सामुदायिक सम्मान कार्यक्रममा उनले सञ्चार माध्यम नै प्रजातन्त्रको सम्पत्ति भएको बताए ।
‘प्रदेशको सञ्चार माध्यमको वृत्ति विकासका लागि सरकार सदैव तयार रहेको छ’ उनले भने । ‘मुलुकको परिवर्तनका लागि सञ्चार क्षेत्रको महत्वपूर्ण योगदान छ’ उनले भने, ‘सञ्चार क्षेत्रको सशक्त माध्यम रेडियो हो । अझै सामुदायिक रेडियोले समाज परिवर्तनमा छुट्टै योगदान दिन सक्छ ।’
फरक क्षेत्रका व्यक्तिहरुलाई सम्मान गरेर रेडियो मकवानपुरले सामुदायिक रेडियोको कतव्र्य निर्वाह गरेको भन्दै उनले प्रशंसा गरे । पछिल्लो समय नेपालमा सञ्चार माध्यमले फड्को मारेको उल्लेख गर्दै मुख्यमन्त्री लामाले सञ्चार माध्यमले दिने सूचना सत्यतथ्य र विश्वसनीय हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
यस्तै जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख ललितबहादुर घलानले भूगोल र बजार अनुसारको मिडिया हुन जरुरी रहेको बताए । ‘पछिल्लो समय सञ्चार माध्यमको दर्ता र सञ्चालन बढ्दो क्रममा रहेको छ’ उनले भने संख्यात्मक वृद्धीले गुणस्तरीयता नआउने भएकाेले यस विषयमा पनि सोच्नुपर्ने बेला आएको छ ।’ मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी तीर्थराज चिलुवालले सामाचार लेखेकै कारण कुनै पत्रकार तथा सञ्चार माध्यम डरत्रासमा बस्नु नपर्ने बताए । ‘पत्रकारसहित आम सर्वसाधारणलाई शान्ति सुरक्षा प्रदान गर्नका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालय सदैव तयार रहेको छ’ उनले भने ।

सामुदायिक सम्मानद्वारा कार्की र उप्रेती सम्मानित
सगरमाथा आरोही विक्रम कार्की र अमर माविका प्रधानाध्यापक मालती उप्रेतीलाई रेडियो मकवानपुरले सामुदायिक सम्मान, २०८१ बाट सम्मानित गरेको छ । रेडियोको १५ औं वार्षिकोत्सवको समापनका क्रममा बकैया ४ का कार्की र हेटौंडा १ की उप्रेतीलाई नगद १० हजार रुपैयाँसहित सम्मान गरिएकाे हो ।
कार्कीले सगरमाथासहित नेपालको ३० वटा हिमालको सफल आरोहण गरिसकेका छन् । उनी मकवानपुरकै एकमात्र सगरमाथा आरोही हुन् । यस्तै अमर माविको प्रधानाध्यापकको रुपमा कार्य गर्दै आएकी उप्रेतीलाई शैक्षिकस्तर सुधार गरी उत्कृष्टता प्रदर्शन गरेकाेमा रेडियोले सम्मान गरेको हो । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुरसिंह लामा, बागमती प्रदेशसभा सदस्य लक्ष्मीदेवी श्रेष्ठ, रेडियो मकवानपुर सञ्चालक समितिका अध्यक्ष आनन्दराम पराजुलीलगायतले उनीहरुलाई नगद, सम्मानपत्र र दोसल्ला सहित सम्मान गरेका हुन् ।
यसैगरी रेडियोले उत्कृष्ट कर्मचारीको रुपमा प्राविधिक शाखा प्रमुख एनिस लुइँटेललाई नगद ७ हजार रुपैयाँसहित सम्मान गरेको छ । कार्यक्रममा मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघको नवनिर्वाचित कार्यसमितिलाई समेत सम्मान गरिएको थियो ।
रेडियोको वार्षिकोत्सव एवम् सहकारीको स्थापना दिवसको अवसरमा माघ १६ देखि २२ गतेसम्म सप्ताहव्यापी कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो । यस वर्ष सहिद बासुदेव घिमिरेको परिवारलाई सम्मान, संस्कृत वेद विद्यालय हेटौंडा १० लाई खाद्यान्न हस्तान्तरण, सिद्धस्थली अस्पतालसँगको सहकार्यमा मकवानपुरगढी ४ मा निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर, अमर माविमा सेनेटरी प्याड सहयोग हस्तान्तरण, मिडिया कप फुट्सल प्रतियोगिता लगायतका कार्यक्रम आयोजना गरिएको रेडियोका स्टेसन म्यानेजर गणेशदर्पण अधिकारीले जानकारी दिए ।
रेडियो मकवानपुर सञ्चालक समितिका अध्यक्ष आनन्दराम पराजुलीको अध्यक्षतामा वार्षीक उत्सव कार्यक्रम भएकाे हाे ।
मकवानपुर । सरकारको राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम अन्तरगत पाठेघरको मुखको क्यान्सर गराउने एचपीभी (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) विरुद्धको खोप सरकारले आजदेखि देशभर सुरु गरेको छ ।
फेब्रुअरी ४ आज मनाईने विश्व क्यान्सर दिवसको अवसर एचपीभी खोप लगाउन सुरु गरिएकाे हाे । देशव्यापी अभियानका रुपमा आज २२ माघदेखि ६ फागुनसम्म खाेप अभियान सञ्चालन हुदैछ । पहिलो पटक अभियानकै रुपमा खोप कार्यक्रम आएकोले विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थी तथा विद्यालय बाहिर रहेका किशाेरी लक्षित गरी खोप लगाइने भएकाे छ ।
मकवानपुर जिल्ला २२ हजार ७ सय १३ किशोरीलाई पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरुद्धको खोप (एचपिभी) लगाउने लक्ष्य रहेको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएकाे छ । मकवानपुरका दश पालिकाका विद्यालय जाने २२ हजार ५९ जना छात्रा र विद्यालय नजाने ६ सय ५४ किशोरीलार्ई एचपिभी (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) खोप लगाउनले लक्ष्य रहेको स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरका सूचना अधिकारी लक्ष्मण घिमिरेले जानकारी दिए ।
अभियानमा देशभरका विद्यालयका कक्षा ६ देखि १० सम्मका र विद्यालय बाहिर रहेका १० देखि १४ वर्ष उमेर समूहका १६ लाख ८८ हजार ७६८ किशोरीलाई खोप दिइदैछ । यसका लागि २७ हजार स्वास्थ्यकर्मी र ५४ हजार स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ । सरकारले १ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ लगानी गरी १७ लाख ७० हजार २० डोज खोप लगाउँदै छ । घिमिरेका अनुसार मकवानपुर जिल्लाका कक्षा ६ देखि कक्षा १० सम्मका १० देखि १४ वर्ष उमेर समुहमा पर्ने छात्रालाई लक्षित गर्दै खोप अभियान सञ्चालन गरिएकाे छ । खोप अभियान मकवानपुरका २४० वटा विद्यालय र ११० वटा स्वास्थ्य संस्थाबाट सञ्चालन गरिनेछ । देशभर १८ हजार विद्यालय र ८ हजार स्वास्थ्य संस्थामा खोप केन्द्र तोकिएका छन् ।

जिल्लामा सबैभन्दा बढि हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका ११ हजार १७३ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाइँदै छ भने सबैभन्दा कम इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाका ४८६ किशोरीलाई खोप लगाइने भएकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरका विद्यालयमा अध्ययनरत ११ हजार ६८ छात्रा तथा विद्यालय बाहिरका किशोरीको संख्या १ सय ५ रहेको छ । इन्द्रसरोवरको ४४८ विद्यालयका छात्रा र ३८ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य छ ।
यसै गरी थाहा नगरपालिकाको १ हजार ८१६ विद्यालयका छात्राहरुलाई एचपिभी खोप लगाइने भएकाे छ भने ७३ जना विद्यालय बाहिरको बालिकालाई खोप लगाइने छ । भीमफेदी गाउँपालिकाका ८ सय ११ विद्यालयका छात्रा र ३३ जना विद्यालय बाहिरका किशोरी, मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको १ हजार १२ विद्यालयका छात्रा र ६१ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाउने लक्ष्य स्वास्थ्य कार्यलायकाे छ ।
त्यसैगरी मनहरी गाउँपालिकाले २ हजार २ सय विद्यालयका छात्रा र विद्यालय नजाने ६२ किशोरीहरुलाई खोप लगाउने लक्ष्य राखेको छ भने, राक्सिराङ गाउँपालिकाले ७ सय ७९ विद्यालयका र १९ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य लिइएको छ । कैलाश गाउँपालिकाले विद्यालयका ९ सय २२ र विद्यालय बाहिरका ७९ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाउने लक्ष्य राखेको छ ।
बागमती गाउँपालिकाले विद्यालयका १ हजार ३०७ विद्यालयका छात्रा र विद्यालय बाहिरका ३२ किशोरीलाई तथा बकैया गाउँपालिकाका १ हजार ६९६ विद्यालयका छात्रा र विद्यालय बाहिरका १५२ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाइने विवरण सहितकाे लक्ष्य स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरमा पेश गरेको सूचना अधिकारी घिमिरेले बताए ।
मकवानपुरमा खोप अभियानमा ३६७ जना तालिम प्राप्त स्वास्थ्यकर्मी र ७३४ जना स्वयंमसेवक परिचालन गरिएकाे छ । प्रत्येक खोप केन्द्रमा एक जना स्वास्थ्यकर्मी र २ जना स्वयंमसेवक परिचालन गरिएकाे स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएकाे छ ।
सरकारले खोप सन् २०३० सम्ममा कम्तीमा ९० प्रतिशत किशोरीलाई लगाउने लक्ष्य लिइएको छ । सन् २०३० सम्ममा पाठेघर मुखको क्यान्सर निर्मूल ९० प्रतिशतलाई खोप लगाउने, ९० प्रतिशतको स्क्रिनिङ गर्ने र ९० प्रतिशतको सफल उपचार गरिने बताइएकाे छ । यसलाई ९०ः९०ः९० योजनाकाे रुपमा अघी सारिएकाे छ ।

एचपीभी भनेको के हो ?
एचपीभी भनेको भाइरस हो । यसमा दुई सयभन्दा बढी प्रजातिका भाइरस छन् । तीमध्ये पनि १६ देखि १८ प्रजातिका भाइरसले क्यान्सर गराउँछन् । त्यसमध्ये पाठेघर मुखको क्यान्सर गराउने भाइरस चार थरी रहेकोले नेपालमा सोही विरुद्ध खोप अभियान सुरु गरिएको हाे ।
यी भाइरसहरू प्रमुख गरी शारीरिक सम्बन्धबाट सर्ने भएकाले शारीरिक सम्बन्ध राख्नु पहिला नै खोप लगाएमा प्रभावकारी हुनेछ । पाठेघरको मुखको क्यान्सर ३० वर्षपछि देखिने गर्छ । त्यसकारण अहिले लगाइएको एचपीभी खोपको असर ३० वा ३५ वर्ष पछि देखिने गर्छ ।
खोप लगाउँदा सामान्य असर देखिन सक्छ । कहिलेकाहीँ बालिका सियो देखेर डराउने, केही प्यानिक हुने हुन्छन् । यसका साथै खोप लगाएको ठाउँमा दुख्ने हुन्छ । दुखाइका कारणले कहिलेकाहीँ ज्वरो पनि आउन सक्छ ।
देशभर पाठेघर मुखको क्यान्सर भएका संख्या करिब २२ सय छ । वार्षीक २ हजार १४९ जना महिला पाठेघर मुखको क्यान्सरबाट पीडित रहेको सरकारी तथ्यांक छ । तीमध्ये करिब १३ सय जनाको बर्सेनि मृत्यु हुन्छ । सुरुमा परीक्षण गरेर पहिचान हुन सके बचाउन सकिन्छ ।
यो खोप भाइरस संक्रमणविरुद्ध हो । पाठेघर मुखको क्यान्सरको प्रमुख कारण एचपीभी अर्थात् ह्युमन प्यापिलोमा भाइरसलाई मानिन्छ । यो भाइरसको संक्रमणबाट जोगाउँछ । ह्युमन प्यापिलोमा भाइरसको संक्रमण एक न एकपटक हुन्छ नै । लामो समयसम्म संक्रमण भइरहँदा संक्रमणबाट हुने घाउबाट क्यान्सरमा परिणत हुन्छ । यो खोपको काम नै ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस संक्रमण रोक्ने हो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा राष्ट्रिय नवसर्जक उत्सव हुने भएको छ । नवसर्जक उत्पादन तथा पठन तथा लेखन संस्कृतिको विकास गर्ने उद्देश्य उत्सव आयोजना गर्न लागिएकाे हाे ।
आयोजक नवसर्जक साहित्य चौतारी नेपालले सोमबार हेटौंडामा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरी आगामी ९–१० फागुन मा हेटौंडामा राष्ट्रिय नवसर्जक उत्सव तथा प्रथम अधिवेशनको हुने जनाकारी दिएकाे छ । कार्यक्रममा हेटौंडा–४ का वडाध्यक्ष नवीन सिग्देलले साहित्य क्षेत्रमा नयाँ पुस्तालाई जोड्न उत्पादन र आकर्षण गर्ने उद्देश्यले आयोजना गर्न लागिएकाे नवसर्जक उत्सव कार्यक्रम निकै फलदायी हुने बताए ।
२८ जेठ २०७७ मा पहिलो पटक बाल उत्सव कार्यक्रम आयोजना गरेकाे नवसर्जक साहित्य चौतारी नेपालले यस वर्ष नवसर्जक उत्सव कार्यक्रम आयोजना गर्न लागिएकाे संस्थापक तथा संरक्षक दीपक गौतमले जानकारी दिए । ‘फागुन ९ गते सिर्जनात्मक लेखन कार्यशाला तथा फागुन १० गते बहस, स्रष्टा सम्मान, राष्ट्रव्यापी गजल प्रतियोगिता तथा रचना वाचन कार्यक्रम हुने छ’ उनले भने ।
पहिलाे दिन ९ फागुनमा हेटौंडा स्थित भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालयमा ८ विधामा सिर्जनात्मक लेखन कार्यशाला हुने उनले बताए । २ घण्टा सञ्चालन हुने कार्यशाला अन्तरगत मुक्तक लेखन, गजल लेखन, लोक लयमा कविता लेखन, गद्य कविता लेखन, कथा लेखन, नाटक लेखन, निबन्ध (यात्रा संस्मरण) लेखन र चित्रकला हुनेछ । यसैगरी १० फागुनमा हेटौंडा–११ शहीद स्मारकमा नवप्रतिभा प्रवर्धनमा विद्यालय र स्थानीय सरकारबीच बहस हुनेछ । साेही दिन राष्ट्रव्यापी नवसर्जक (२५ वर्ष मुनिका) गजल प्रतियोगिता समेत आयोजना हुने गौतमले जानकारी दिए । गजल प्रतियोगितामा उत्कृष्ट ३ जनालाई नगद ७ हजारसहित प्रमाणपत्र प्रदान गरिने छ ।
त्यसैगरी ७ प्रदेशका ७ नवसर्जक प्रतिभालाई नगद ७ हजार ७ सय ७७ रुपैयाँसहित प्रादेशिक नवप्रतिभा सम्मान, एकजना अग्रज बालसाहित्य सर्जक/अभियन्तालाई नगद १५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँसहितको लोकनाथ न्यौपाने स्मृति अग्रज बालसाहित्य सम्मान समर्पण गरिने छ भने नवसर्जक मुक्तक वाचन समेत हुनेछ । यस्तै ७ प्रदेशका नवसर्जक प्रतिभाका रचना वाचन, संस्थासँग जोडिएका २५ वर्षमुनिका कृति प्रकाशन गर्ने नवसर्जकलाई कृति प्रकाशन सम्मान समेत प्रदान गरिने कार्यक्रम रहेकाे उनले जानकारी दिए । उत्कृष्ट प्रदेश समिति पुरस्कार, नवप्रतिभाका सांस्कृतिक नृत्य तथा गायन र प्रथम केन्द्रीय अधिवेशन गरी कार्यक्रम समापन गरिने उनले बताए ।
कार्यक्रममा ३५० जना विद्यार्थी र ५० जना शिक्षकको सहभागिता रहने बताइएकाे छ । उत्सवको लागि ४ लाख खर्च हुने आयोजकको अनुमान गरेकाे छ । नवसर्जक उत्सवको लागि हेटौंडा उपमहानगरपालिका, हेटौंडा–४ नम्वर वडा कार्यालय तथा भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालयकाे व्यवस्थापन रहेकाे आयोजकले जनाएकाे छ ।
पत्रकार सम्मेलनमा नवसर्जक साहित्य चौतारी नेपालका सल्लाहकार रमेशमोहन अधिकारी, अर्चना दाहाल, विष्णुप्रसाद न्यौपाने, उपाध्यक्ष कृतिका लौडारी लगायतको उपस्थित रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा रहेकाे वैदिक संस्कृत गुरुकूललाई रुद्रप्रसाद/विष्णुकुमारी स्मृति पुरस्कार प्रदान गरिने भएकाे छ ।
हेटौंडा–१८ हर्नामाडी ठूलोदमारमा रहेकाे वैदिक वानप्रस्थ आश्रम संस्कृत गुरुकूललाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिने भएकाे हाे । रुद्रप्रसाद/विष्णुकुमारी रिजाल स्मृति पुरस्कार कोषले हरेक २/२ प्रदान गर्दै आएको ५० हजार रुपैयाँ नगद राशीको उक्त पुरस्कार यसबर्ष आश्रमलाई दिने निर्णय गरेको काेषका संयोजक आरसी रिजालले जानकारी दिए ।
हेटौंडा–४ मा रहेकाे कोष संयोजक रिजालले आगामी चैत महिनामा पुरस्कार प्रदान गरिने बताए । यसअघि उक्त पुरस्कारबाट आँचल साहित्य कलापुञ्ज मकवानपुर र नवसर्जक साहित्य चौतारी सम्मानित भएका छन् । १५ जना दलित समुदायका विद्यार्थी अध्ययनरत आश्रममा २० जना विद्यार्थी आश्रित छन् ।