नेपालको पूर्वी भाग धनकुटाको साँगुरीगढी गाउँपालिकामा रहेको नमस्ते झरना । पर्यटकीय स्थल भेडेटारबाट आठ किलोमिटरको दुरीमा सिम्सुवा भन्ने स्थानमा रहेको ८० मिटर अग्लो झरना हेर्न आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक पुग्ने गर्छन् । झरना स्थलमा रमाइलो र वनभोज गर्नको निमित्त नेपालको पूर्वी जिल्ला धनकुटा, झापा, मोरङ, सुनसरी तथा अन्य स्थानका साथै भारतबाट समेत पर्यटकहरू आउने गरेका छन्। झरना सम्म पुग्न धरान–धनकुटा मार्गबाट ३५ किमि उत्तर लागेपछि मार्गकाे छेवैमा रहेकाे सिम्सुवा मोडबाट उकालो पैदल बाटोको प्रयोग गर्नुपर्छ ।
तस्विरः आरपी गुरागाईं/सहीखबर
मकवानपुर । हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा घरेलु उत्पादन प्रदर्शनी तथा साँस्कृतिक कार्यक्रम हुने भएकाे छ । हेटौंडा १० वडाले ११ र १२ माघमा दोस्राे घरेलु उत्पादन प्रदर्शनी तथा साँस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरिने बुधबार पत्रकार भेटघाटमार्फत जानकारी दिइएको हो।
वडाध्यक्ष फूर्वा दोर्जे तामाङका अनुसार स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन, बजारीकरण र स्वरोजगार सिर्जनाको लक्ष्यसहित प्रदर्शनी आयोजना गर्न लागिएकाे हाे । नगरका १९ वटै वडाका घरेलु तथा हस्तकला, कृषि र ढाका कपडाका सामग्री प्रदर्शनी र बिक्रीमा राखिने छ। एक सय वटा निःशुल्क स्टलहरू व्यवसायीहरूलाई उपलब्ध गराइने उनले जानकारी दिए ।
अध्यक्ष तामाङका अनुसार स्थानीय संस्कृति र परम्पराको संरक्षणका लागि सांस्कृतिक नृत्य प्रतियोगिता पनि आयोजना गरिने छ। प्रतियोगितामा सबै वडाका इच्छुकले भाग लिन सक्ने बताइएकाे छ । नृत्य प्रतियोगितामा प्रथम स्थान प्राप्त गर्नेले ५० हजार रुपैंया, द्वितीय स्थान प्राप्त गर्नेले ३५ हजार रुपैंया र तृतीयले २० हजार रुयैंया पुरस्कार प्राप्त गर्ने छन्। साथै सान्त्वना पुरस्कार स्वरुप ४ समूहलाई प्रत्येक समूहलाई ५/५ हजार रुपैंया प्रादन गरिने उनले जानकारी दिए ।
कार्यक्रम आयोजनाका लागि ५७ सदस्यीय मूल समिति र ६ वटा उपसमितिहरू गठन गरिएको छ। टोल विकास संस्था, नगर समन्वय समिति, उद्योग वाणिज्य संघ, विद्यालय, जाल्पादेवी उद्यमी महिला केन्द्र, स्थानीय क्लब र राजनीतिक दलहरूको सहकार्यमा कार्यक्रम सञ्चालन हुने वडाध्यक्ष तामाङले जानकारी दिए।
मकवानपुर । हेटाैडा उपमहानगरपालिकाकाे पूर्वमा रहेकाे सेन बंशीय राजाकाे मकवानपुरगढी दरवारदेखि दक्षिण पश्चिम जंगलमा रहेकाे छ महादेव गुफा (गुफा थान । महादेव खाेला (खाेल्सा) काे बिचमा गुफा र गुफाकाे शिरबाट पानी झरना बहिरहेकाे देख्न सकिन्छ । गुफा थान संरक्षणकाे पर्खाइमा रहेकाे छ ।
गुफाभित्र रहेकाे सुरूङबाट मकवानपुरगढी दरबारसम्मै पुग्न सकिने तथा गढीमा केही विपत परे यही सुरुङ्ग प्रयोग गरेर सुरक्षित हुन तल (वेशी) आउने गरेकाे किम्बदन्ती रहेकाे छ । साथै गुफा भित्र धुप बाल्दा सुगन्ध गढी दरवारमा रहेकाे महादेब मन्दिरसम्म पुग्ने गरेकाे किंवदन्ती समेत रहेकाे छ । प्रचार प्रसार र संरक्षणकाे पर्खाइमा रहेकाे गुफाथान धार्मिक तथा पर्यटकीय हिसाबले महत्वपूर्ण गन्तब्य बन्न सक्छ ।
थप अनुसन्धान समेत गरी प्रचार-प्रसार र संरक्षण गर्न सके हटिया, हर्नामाडी राजदेवीको मात्र नभई मकवानपुरकै पर्यटक गन्तब्य स्थल बन्न सक्ने देखिन्छ । सम्बन्धित निकायहरूबाट आबश्यक पहल हुने हुनु पर्ने यो स्थान संरक्षकै पर्खाइमा रहेकाे छ । हाल उक्त क्षेत्रमा पिकनिककाे लागि तथा घुमघामकाे लागि विदाकाे दिनमा जिल्ला भित्रबाट मानिसहरु जाने गरेका छन् ।
पिकनिक स्थल बनेकाे भए पनि त्यो पर्याप्त देखिदैन् । तत्कालका लागि गुफाकाे पश्चिम तर्फ भर्याङ र दर्शन गर्न आउने महानुभाबहरूकाे लागि स्थान बढाउनु पर्ने तत्कालकाे आवश्यकता रहेकाे महादेव गुफा संरक्षण समिति अध्यक्ष ज्ञान बहादुर श्रेष्ठ बताउँछन् । स्थानीय गिरश नेपाल गुफाथानकाे संरक्षणकाे लागि पक्कि सडक निर्माण तथा अन्य निर्माणकाे लागि पहल भइरहेकाे बताउँछन् । नेपाल वडा कार्यालय तथा अन्य निकायबाट गुफा थानकाे संरक्षणमा सहयोग हुनेमा विश्वस्त छन् । भन्छन् ऐतिहासिक स्थलकाे संरक्षणमा हामी सबैकाे सहयोग र पहलकाे खाँचो छ ।
विभिन्न चाड पर्वमा मेला समेत लाग्ने उक्त स्थानमा पुग्न हेटौंडाबाट पुर्व चौघडा लेनडाँडा गुरौखाेला राजदेवी गुवावारी हुदै १२ किमि यात्रा मेनरोडकाे गर्नु पर्ने तथा त्यसपछि १ किमि उत्तर शाखा कच्ची सडकबाट जान सकिन्छ । गुफा भ्रमण पश्चात नजिकै राजदेवीमा रहेकाे सेन वंशिय राजकाे इष्टदेवी राजदेवी मन्दिरकाे दर्शन तथा वरपरकाे फाँट र रमणीय दृश्यकाे अवलोकन समेत गर्न सकिन्छ । साथै राजदेवीमा फलेका अर्गानिक तरकारीहरु समेत लिन सकिन्छ । बाटोमा खुवा(कुराउनी)काे लागि प्रख्यात चुच्चेखाेलाकाे खुवाले समेत स्वागत गरिरहेकाे हुनेछ ।
हेर्नुहाेस भिडियोः
दक्षिण एसियाको मानव निर्मित पहिलो सुरुङ मार्गमा प्रवेश खुला
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुर र बारा जिल्लाको सिमानामा पर्ने दक्षिण एसियाकै पहिलो मानव निर्मित सुरुङमार्ग पुनर्निर्माण सकिएको १७ महिनापछि स्थानीय सरकारलाई हस्तान्तरण गर्दै सर्वसाधारणको लागि खुला गरिएको छ ।
बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा न १५ मा पर्ने चुरियामाई सुरुङमार्ग पुनर्निर्माण कार्य २०८० साउन २२ गते सकिएको थियो । सुरुङमार्ग पुनर्निर्माणको लागि २०७८ साउन १४ गते शिलान्यास गरिएको थियो । आइतबार प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयले हेटौंडा उपमहानगरपालिकालाई हस्तान्तरण गरेको हो ।
राजधानी काठमाडौंलाई मकवानपुरको हेटौंडा हुँदै तराई जोड्न चन्द्र शम्मशेरको पालामा निर्माण गरिएको चुरियामाई सुरुङ मार्ग पुनर्निर्माणपछि अब सर्वसाधारणले तोकिएको शुल्क तिरेर वारपार गर्न पाउने छन् ।
प्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेल, हालका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाको उपस्थितीमा भौतिक पूर्वाधार मन्त्री अमन मास्केले हेटौंडा उपमहानगरपालिका प्रमुख मिना कुमारी लामालाई चावि हस्तान्तरण गरे । सुरुङ मार्गको भने प्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्री पौडेलले रिवन काटेर उद्घाटन गरेका थिए । यो ऐतिहासिक सुरुङ मार्गको एउटा खण्ड करिब ४० मिटर भत्किएको थियो । त्यसलाई मर्मत गरेर वारपार गर्न सक्ने बनाइएको हो ।
ऐतिहासिक यो यो सुरुङ मार्गमा २०२० सालसम्म सवारी नै आवतजात हुने गर्दथे । अहिले यसलाई पर्यटकीय स्थलको रुपमा विकास गर्न लागिएको पौडेलले बताए । “यो सुरुङमार्ग पर्यटकीय र अध्ययन थलो हो” पौडेलले भने “अवलोकन र पर्यटकीय केन्द्रको रुपमा विकास गर्ने योजना प्रदेश सरकारको थियो ।”
चुरियामाई सुरुङ विक्रम संवत १९७४ मै बनेको थियो । नेपालका प्रथम स्नातक इन्जिनियर भनिने ब्रिगेडियर जनरल डिल्लीजंग थापाले ५ सय मिटर लम्बाइको यो सुरुङ मार्ग डिजाइन गरेका थिए । चुरे पर्वतमा बनेको यो सुरुङ मार्ग साढे २ मिटर चौडाइ, ३ मिटर उचाइ र ५०० मिटर लम्बाइको छ । जसको एकापट्टिको भाग पुरिएपछि मार्गको करिब २ सय ८० मिटर मात्र बाँकी रहेको थियो ।
माटो, इँटा, चुना र सुर्की प्रयोग गरी निर्माण गरिएको यो सुरुङ मार्गबारे स्वीस भूगर्भविद टोनी हेगनले आफ्नो पुस्तक “दी हिमालयन किंडम अफ नेपाल”मा पनि चर्चा गरेका छन् ।
राणाकालमा रक्सौलबाट बाराको अमलेखगञ्जसम्म रेल चल्थ्यो, त्यहाँबाट मकवानपुरको भीमफेदीसम्म बनाइएको सडकमार्गमा चुरे पहाड छिचोल्दै हेटौंडा छिर्न समस्या थियो । चुरे पर्वत फोरेर घुमाउरो बाटो बनाउनुको विकल्पमा यो सुरुङमार्गबाट सीधा मार्ग खनेर गाडी चलाइएको थियो । यही सुरुङ मार्ग हुँदै चल्ने गाडीहरुले मकवानपुरको तत्कालिन सदरमुकाम भीमफेदीसम्म समान ल्याउँथे । काठमाडौंसम्म जोडिने सडक नभएकाले भीमफेँदीबाट भरिया लगाएर काठमाडौंसम्म सामान भित्राइन्थ्यो ।
प्रजातन्त्र पुनस्र्थापनापछि त्रिभुवन राजपथ बन्यो । त्यस बीचमै यो सुरुङ मार्गको बीच खण्डमा विष्फोट गराएर भत्काएर त्यसैमाथि सडक बनाइएको थियो । २०७२ सालको भुकम्पले यसका अझै बढी क्षति गराएपछि सुरुङमार्ग गुमानाम बन्दै आएको थियो । प्रदेश सरकारले त्रिभुवन राजपथको बक्स कटिङ रोडदेखि दक्षिणतिरको भागमा धसिएको स्थान मर्मत गरेर सुरुङ मार्ग खुलाइएको हो ।
पुरानो सुरुङ मार्गको २० मिटर जति भाग धसिएको अनुमान गरी मर्मतका लागि डीपीआर निर्माण गरिएको थियो । तर मर्मत सुरु गरेपछि ४० मिटर भाग धसिएको पाइएको थियो । यसैगरी सुरुमा १९८ मिटर लम्बाइमा पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने पूर्वानुमान भए पनि मर्मत गर्दै जाँदा २२२ मिटर लम्बाइमा निर्माण गरिएको हो ।
३ करोड ३६ लाख १३ हजार रुपैयाँको लागतमा माउन्टेन इन्फ्रा कन्स्ट्रक्सनले २०७७ साल वैशाखमा सुरुङ मार्ग पुनर्निर्माणको ठेक्का पाएको थियो । सुरुमा एक वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता भए पनि कोरोना महामारी, प्राविधिक कठिनाइ देखाउँदै दुई पटक म्याद थपेर काम गरिएको हो ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका र बारा जिल्लासम्म सीमा जोडिने चुरियामाई मन्दिरमा बनाइएको सुरुङ भग्नावशेष थियो । बागमतीका पूर्वमुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलको पालामा ऐतिहासिक चुरियामाई सुरुङको पुनर्निर्माण थालिएको थियो । २०७८ साउनमा थालिएको पुनर्निर्माण २०८० जेठमै वारपार गर्न मिल्ने बनाइएको थियो । १०६ वर्ष पुरानो सुरुङ पुनर्निर्माणसँगै एक अर्को इतिहास सुरु भएको प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुरसी लामाले बताए ।
कार्यक्रममा जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिकाका प्रमुख राजन पौडेलले भारतीय सिमानाको नजिकै रहेको सुरुङ मार्ग पर्यटकीय संभावना रहेको बताए । हस्तान्तरणपछि सुरुङलाई पर्यटकीय स्थलको रुपमा सञ्चालन गर्न उपमहानगरपालिकाले सहकार्य र समन्वय गर्ने पौडेलले बताए ।
अवलोकन शुल्क कति ?
उपमहानगरपालिकाले चुरियामाई सुरुङलाई पर्यटकीय स्थलका रुपमा सञ्चालन गर्न कार्यविधि निर्माण गरिसकेको छ । उक्त कार्यविधिमा सुरुङ अवलोकन गर्न आउने नेपालीलाई ५० रुपैयाँ र विदेशीलाई १२० रुपैयाँ शुल्क लाग्ने उल्लेख छ । विद्यार्थीहरुलाई २० रुपैयाँ प्रवेश शुल्क लाग्ने छ । पाँच वर्ष मुनिका बालबालिका, अपा· र जेष्ठ नागरिकले निःशुल्क अवलोकन गर्न पाउने छन् ।
चुरियामाई सुरुङ सञ्चालन कार्यविधि बनाएर उपमहानगरले पर्यटकीय स्थलको रुपमा विकसित गर्नेगरी अगाडि बढेको उपमहानगरपालिकाका प्रवक्ता तथा १ नम्बर वडा अध्यक्ष सविन न्यौपानेले जानकारी दिए । उपमहानगरपालिकालाई हस्तान्तरण भएपछि सम्बन्धित समितिलाई नै सञ्चालनका लागि हस्तान्तरण गर्न सक्ने कार्यविधि नगरपालिकाले बनाएको छ ।
राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ चन्द्र शम्शेरको पालामा वि.सं. १९७४ सालमा नेपाली सेनाका इञ्जिनियर डिल्लीजंग थापाले सुरुङमार्ग निर्माण गरेका थिए । नेपाली प्रविधि प्रयोग गरेर थापाले सुरुङमार्ग निर्माण गराएका थिए । करिब ५ सय मिटर लामो सुरुङ हुँदै मकवानपुरतर्फबाट प्रवेश गरेर बारा पुगिन्थ्यो । त्यतिबेला भारतबाट भीमफेदी हुँदै काठमाडौं पु-याउने साना सवारीसाधन ल्याउन सुरुङ बनाइएको थियो ।
हेटौंडामा सहकारी उत्पादन सामग्री प्रदर्शनी हुने
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडामा सहकारी र सहकारी संस्थाका सदस्यबाट उत्पादित सामग्रीको प्रदर्शनी तथा बिक्री मेला हुने भएको छ ।
‘उत्पादन, बजारीकरण तथा लगानीको आधार, उद्यम प्रवर्द्धन हाम्रो पूर्वाधार’ भन्ने नाराका साथ हेटौंडामा आगामी १६ पुसदेखि १८ पुससम्म हेटौंडामा प्रदर्शनी तथा बिक्री मेला हुने भएको हो । जिल्ला बचत तथा ऋण सहकारी संघ मकवानपुरको आयोजनामा हेटौंडा २ स्थित संघको आफ्नै भवन परिसरमा सामाग्री प्रदर्शनी तथा बिक्री मेला हुनेछ ।
सहकारी मार्फत उद्यम गर्ने सदस्यलाई प्रोत्साहन गर्ने तथा सहकारीका व्यवसायी सदस्यको व्यवसाय प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यका साथ प्रदर्शनी मेला आयोजना गरिएको संघले आइतबार पत्रकार भेटघाट आयोजना गरी जानकारी दिएको छ । मेलाले उत्पादक र उपभोक्ता बीच पुलको रुपमा काम गर्ने र सहकारीका सदस्यको उत्पादनको बजार प्रवर्द्धन गर्ने विश्वास लिइएको संघकी अध्यक्ष कल्पना श्रेष्ठले बताइन् ।
मेलामा कृषि सहकारीका साथै बहुउद्देश्यीय कृषि सहकारीहरुले समेत उत्पादन गरेका हस्तकला सामग्री, खाद्य सामाग्री, मसला सामग्री, डेरी परिकारसहित करिब ४० वटा स्टल रहने बताइएको छ । तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने प्रदर्शनीमा करिब १० हजार जनाले अवलोकन गर्ने अनुमान गरिएको छ ।
सहकारीले बचत र ऋणकाे काराेवार मात्र गरिरहेकाे नभै सहकारी मार्फत उद्यममा पनि कार्य गरिरहेकाे छ भन्ने सन्देश दिनका लागि मेला आयाेजना गर्न लागेको उनले बताईन । मेलामा सरिखेतको खाेरियामा छरेकाे मासकाे दाल, काेगटेको सिस्नोकाे पिठाे, मार्खुको मकैकाे खाेस्टाबाट बनेकाे चकटी लगायतका स्थानीय उत्पादनको प्रदर्शनी रहने छन् ।
संघकाे २० ओै स्थापना दिवसकाे अवसरमा हुने प्रदर्शनी तथा मेलामा विविध कार्यक्रम समेत हुनेछ । १६ गते हाजिर जवाफ प्रतियाेगिता, १७ गते सहकारी शिर्षकमा वक्तृत्वकला तथा +२ स्तरीय सहकारी निबन्ध प्रतियाेगिता र १८ गते नवनिर्मित भवनकाे उद्घाटन तथा मेलाकाे समापन गरिने श्रेष्ठले जानकारी दिइन ।
संघको आफ्नै भवन
जिल्ला बचत तथा ऋण सहकारी संघको २ तले भवन निर्माण गरिएको छ ।
१८ पुसमा संघकाे स्थापना दिवसकाे दिन नवनिर्मित भवनकाे बागमती प्रदेशका पहिलो मुख्यमन्त्री डाेरमणि पाैडेलले उद्घाटन गर्ने भएका छन् । संघले १ कठ्ठा १४ धुर जग्गामा दुई तले भवन निर्माणकाे लागि २ करोड ५ लाख खर्च भएको जनाएको छ ।
उक्त भवन निर्माणको लागि बागमती प्रदेश सरकारले ३३ लाख, बकैया गाउँपालिकाले ७ लाख, मनहरी गाउँपालिकाले ५ लाख, इन्द्रसराेवर गाउँपालिकाले २ लाख र थाहा नगरपालिकाले २ लाख रुपैया सहयाेग गरेको अध्यक्ष श्रेष्ठले बताइन् ।