सांसदहरुले आगामी प्रदेश तथा सङ्घीय निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ ५० प्रतिशत महिला उम्मेदवारीको सुनिश्चितता हुनुपर्नेमा जोड दिए । प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकमा प्रस्तुत भएको आगामी निर्वाचनमा समानुपातिक समावेशी सहभागिताको सुनिश्चितता गराउने विषयको जरुरी सार्वजनिक महत्वको प्रस्तावमाथिको छलफलमा बोल्दै उनीहरुले संविधानले सम्बोधन गरेको समानुपातिक समावेशी सहभागिताको सुनिश्चितता हुनुपर्ने बताए ।
सांसद लक्ष्मी परियारले संविधानले व्यवस्था गरेको राज्यका हरेक निकायमा महिलालाई समानुपातिक समावेशी सहभागितालाई व्यावहारिक कार्यान्वयन गराउन निर्वाचनका दुवै प्रणालीमा ५० प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने धारणा राखे । उनले प्रत्यक्ष निर्वाचन र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा महिला र पुरुष दुवैको समान प्रतिनिधित्व हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
सांसद लक्ष्मीकुमारी चौधरीले आगामी प्रदेश तथा सङ्घीय निर्वाचनमा समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्वको सुनिश्चित गर्दै प्रत्यक्षतर्फ महिलाको सहभागिता बढाउन ध्यानाकर्षण गराए ।
सांसद चन्दा चौधरीले राजनीतिक दलले विभिन्न निर्वाचनमा महिलाको कम प्रतिनिधित्व गराउने गरेको बताउँदै अब हुने निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ कम्तीमा ५० प्रतिशत महिला सहभागिता सुनिश्चित गराउन माग गरे ।
सांसद रेखा शर्माले संविधानमा महिला सहभागिताको बाध्यकारी व्यवस्था हुँदाहुँदै पनि व्यवहारमा कार्यान्वयनका लागि दलहरु उदासीन रहेको बताइन । सांसद रङ्गमति शाहीले महिला समावेशिताको मुद्दामा राजनीतिक दलहरुको व्यवहार विभेदकारी देखिएको बताइन । सांसदहरु विनादेवी बुढाथोकी, लीलादेवी सिटौला, यशोदा गुरुङ सुवेदी, रेणुका गुरुङ, प्रमिला राई र पार्वतीकुमारी बिसङ्खेले आगामी निर्वाचनमा महिला र पुरुषलाई समान सहभागिता गराइनुपर्नेमा जोड दिइन । राजधानीडेली डटकमबाट
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडामा ५ वटा सवारी आपसमा ठोक्किएका छन् ।
पूर्व-पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत मकवानपुरको हेटौंडामा रिलायन्स इङ्लिस बोर्डिङ स्कुल बस सहित ५ सवारी एक आपसमा ठाक्किदा दर्जन बढी घाईते भएका छन् ।
बिहान सढे नौ बजेको समयमा हेटौंडा-१५ को रातोमाटे वन नर्सरी नजिक ट्याङकर, ट्याङ्की, स्कुल बस र कार सवारी एक आपसमा ठोक्किएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी प्रवक्ता टेकबहादुर कार्कीले बताए । उनका अनुसार एक स्कुल बस, दुई ट्याङ्की, एक तेलको ट्याङ्क र एक कार ठोक्किएको हो।
उनका अनुसार ५ वटा सवारी ठोक्किदा १५ जना सामान्य घाईते भएका छन् । मानविय क्षती भएको छैन् । सबैलाई हेटौंडा अस्पताल ल्याईएको छ ।
घाइतेको एक्स रे गर्न बाकी रहेकोले अवस्था एकिन नभएको प्रहरीले जनाएको छ । रिलायन बसका चालक ६७ बर्षिय श्याम बहादुर स्याङ्तानको भने टाउकोमा चोट लागेको प्रहरीले जनाएको छ । अन्य घाइते हुनेमा चालक र विद्यार्थीहरू रहेका छन् । घटनाको बिस्तृत विवरण आउन बांकी छ ।
मकवानपुर । नेपालको संविधानको धारा ३५ स्वास्थ्यसम्बन्धी हक अन्तर्गत (४) मा प्रत्येक नागरिकलाई शुद्ध खानेपानी तथा सरसफाइमा पहुँचको हक हुनेछ भनि उल्लेख गरिएको छ । तर अझै धेरै नागरिक पानीको लागि घण्टौको बाटो धाउन बाध्य छन् ।
मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले भने नगरवासीलाई निःशुल्क पिउने पानीको व्यवस्था गर्न सुरु गरेको छ । यता मकवानपुर जिल्लाकै बागमती गाउँपालिका वडा २ टाँडी टोलका स्थानीयहरुले कुवाको पानी भर्न घण्टौं दुख गर्न बाध्य छन् । “अचेल वर्षा भएकोले आफूले खाने पानी मात्रै बोक्नुपर्छ, २ देखि ३ घण्टामा पानी लिएर घर आइपुग्छौ, सुख्खा समयमा त रातभर निद्रा लाग्दैन” स्थानीय दहमाया पुलामीले भनिन् “विहान ढीलो भए पानी भर्न पाइन्न, यही तर्कनाले राती निद्रा लाग्दैन, एक घण्टा सुतेर पानी खेप्न जान्छौ ।”
बस्ति नजिक धारा नभएपछि उनीहरु खोलाको छेउ कुवाबाट पानी ल्याउँछन् । “झण्डै ९० घरको लागि त्यही एउटा कुवा छ, सुख्खा समयमा त भर्दा भर्दै कुवाको पानी सकिन्छ, अरुभन्दा अघि जान राती नै नसुति पानी लिन जाने गरेको उनले बताइन् ।
लिनजान त धेरै बेर लाग्दैन, तर पालो कुर्नै बेर लाग्छ, कुवाको पानी सकिने डरले सबै चाँडो आउन हतारिन्छन्, आफू जान नभ्याउँदा छिमेकीलाई गाग्रो पठाएर गाग्रो लाइनमा राख्न भन्ने गरेको स्थानीय ममता दर्लामीले बताइन् ।
तत्कालिन राइगाउँ गाउँ विकास समितिले पानीको व्यवस्थाको लागि पहल गरेपनि हालसम्म पानीको समस्या उस्तै रहेको छ । एक वर्ष अघि बागमती गाउँपालिकाले पानी संकलनको लागि ट्याङ्की निर्माण गरेको थियो । निर्माण गरीएको ट्याङ्की भन्दा पानीको मुहान तल भएपछि घरघरमा धारा आउने र पानी पाउने स्थानीयको सपना अधुरै छ । स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेताहरुले पानी दिने त भने पनि अहिले फर्केर नआएको स्थानीयको गुनासो छ ।
यता हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा स्थानीय तहको निर्वाचनताका घोषणा पत्रमै पिउने पानी निःशुल्क गर्ने एजेण्डा उठाएको गठबन्धनले भने आफ्नो घोषणा लागु गर्ने भएको छ । नगरपालिकाले मासिक १० हजार लिटरसम्म खानेपानी निःस्शुल्क उपलब्ध गराउने भएको हो। उपमहानगरमा मेयर मीनाकुमारी लामा, उपमेयर राजेश बानियाँ तथा १९ वटै वडाका अध्यक्षसहित खानेपानी व्यवस्थापन बोर्ड पदाधिकारीको बैठकले खानेपानी निःशुल्क उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको हो ।
बैठकले मासिक न्यूनतम शुल्क ८५ रुपैयाँ बराबरको १० हजार लिटरसम्म खानेपानी निःशुल्क उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको उपमेयर राजेश बानियाँले जानकारी दिए । उक्त निर्णय खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डअन्तर्गत जडान भएका धाराहरूमा मात्र लागू हुनेछ । निर्णय अनुसार २३ हजार ५ सय धाराको हकमा लागू हुने मेयर लामाले बताइन्।
उक्त सुविधाबाट हाल १ लाख ४५ हजार जनसंख्या लाभान्वित हुने दाबी गरिएको छ । निःशुल्क खानेपानी उपलब्ध गराए बापत उपमहानगरले हेटौंडा खानेपानी बोर्डलाई वार्षिक २ करोड ३९ लाख ७० हजार रुपैयाँ उपलब्ध गराउने छ । “उपभोक्ता समितिमार्फत खानेपानी प्रयोग गरिरहेकाहरुको हकमा भने विशेष निर्णय केही समयपछि गर्नेछौ” मेयर लामाले भनिन् ।
सत्तारुढ गठबन्धनले चुनावको समयमा न्यूनतम शुल्क बराबरको खानेपानी र विद्युत् निःशुल्क उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका थियो । उपमहानगरको वार्षिक नीति तथा कार्यक्रममा समेत यो विषय समेटिएको थियो ।
बागमती गाउँपालिका २ टाँडीवासीको पिडा एउटा उदाहरण मात्रै हो । मकवानपुर जिल्लाको विकट स्थानीय स्थानहरुमा अझै पिउने पानीको समस्या रहेको छ । स्वच्छ पिउने पानीको अभावपछि प्रदुषित पानी पिएकै कारण लाग्ने विभिन्न सरुवा रोगको संक्रमणले बेलाबेलामा महामारीको रुप लिने गरेको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लाको विकट राक्सिराङ्ग गाउँपालिका ९ कि सुन्तली चेपाङ्ग भोकोपेट ८ घण्टाको बाटो धाएर धादिङ जिल्लाको सिमाना आईपुगिन । एउटै खहरे दर्जनौ पटक तरेर, झांगाबाट ढुङ्गा खसेर लाग्ने त्रासै त्रासमा दौडिएकी सुन्तलीको मुहार भने प्रसन्न थियो कारण थियो ५ वटा बाख्रा ।
बाह्र महिना अन्नले पुर्याउन धौ धौ हुने उनले उन्नत प्रजातिको ५ वटा बाख्रा अनुदान पाइन् । जंगलमा बाख्रा छाडेरै भएपनि उत्पादन लिन सकिनेमा आशावादी छिन उनी । सुन्तली जस्तै खुसी देखिइन इन्द्रकुमारी नगरकोटी ।
काखे बच्चा च्यापेर बाख्रा लिन आएकी उनीलाई भीर र पहरामा कसरी बचेर फर्कने भन्ने चिन्ता थियो । “एउटा बच्चा च्यापेर आए, अब ५ बाख्रा पनि च्यापेर फर्कनु छ, घरसम्म पुर्याउन चिन्ता भए पनि बाख्रा पाएकोमा औधी खुसी छु” उनले भनिन् “बाख्राबाट अब हाम्रो जिविका चल्न सहयोग हुने छ ।”
मकवानपुरको विकट राक्सिराङ गाउँपालिका वडा नम्बर ९ खैराङको तारलिङका विपन्न परिवारलाई उन्नत जातको बाख्राको पाठा वितरण गरिएको थियो ।
सयुक्त राष्ट संघ विकास कार्यक्रमको आर्थिक सहयोगमा महिला सशक्तीकरण तथा गरिबि निवारण समूह नेपालले यहाँको २० परिवारलाई ५/५ वटाको दरले बाख्रा वितरण गरेको हो । बाख्राबाट आर्थिक उपार्जनमा स्थानीय विपन्न महिलालाई सहयोग पुग्ने समूह अध्यक्ष इन्दिरा न्यौपानेले बताइन् ।

विकट बस्तिमा कष्टकर दैनिकी गुजार्दै आएका स्थानीय चेपाङ, नेवारी तथा तमाङ समूदायमा बाख्रा पालनले जीविकोपार्जन सहज हुने सेवाग्राही सुन्तली चेपाङले बताइन् । “यि बाख्राबाट उत्पादन हुने पाठापाठीमार्फत आर्थिक स्तर बढाउन सकिन्छ भन्ने लागेको छ” उनले भनिन् “हाम्रो लागि एउटा बाख्रा किन्नै धौ धौ छ,संस्थाले ५ वटा दियो,अब आर्थिक रूपमा फड्को मार्न सकिन्छ कि ।”
बाख्रा वितरण कार्यक्रममा कृषि प्राविधिक भिमप्रसाद दाहालले बाख्राको स्वास्थ्यमा
हेरचाह गर्दा ध्यान दिनुपर्ने जानकारी बारे स्पष्ट पारेका थिए । “बाख्रा बिरामी भयो भने तपाईंको गाउँमै रहेका स्थानीय प्राविधिकलाई पनि भेट्न सक्नुहुने छ” दाहालले भने “यि बाख्राको स्याहार गर्दै अरू बाख्रा बढाउनु पर्छ,अनि व्यवसायीक बनिन्छ ।”
प्राकृतिक रूपमा उत्पादन हुने फलफुल तथा पाखो बारिमा उत्पादन हुने अन्नलाई निर्वाहमुखि गुजारा चलाउदै आएका यहाँका बिपन्न स्थानीयलाई केहि समय पालेपछि बाख्राबाट राम्रो आयआर्जन हुने गाउंपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लाले बताए । समूहले बितरण गरेको बाख्रालाई खोर गाउँपालिकाले निर्माण गरिदिने उनले बताए ।
बाख्रा वितरण गरिएकाहरूलाई स्थानीय गाउँपालिकाले खोर बनाउन सहयोग गर्नेछ भने पहिलो पटक उत्पादन भएको पाठाहरू उनीहरूले आफ्नो छिमेकीलाई सहयोग गर्नेछन्।
गरिबी उन्मुलन गर्दै महिलाको अवस्थामा सुधार ल्याउन आफूहरूले काम गर्दै आएको अध्यक्ष न्यौपानेले बताइन् । आर्थिक सशक्तीकरणको समूहले विपन्न परिवारलाई फलफूल खेती, कुखुरा पालन तथा बाख्रा पालनमा सहयोग गर्दै आएको कार्यक्रम संयोजक सचित रिजालले बताए । बाख्रा वितरण कार्यक्रममा समूहका पशु प्राविधिक पवित्रा संजेल, लेखाशाखाका सुजन पौडेलसमेतको उपस्थिति रहेको थियो ।

मकवानपुर । कपडाको व्यवसायमा मंहङगो मानिने ढाकाको उत्पादनमा हेटौंडाका महिलाहरु जोडिएका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले प्रदान गरेको एड्भान्स ढाकाको कपडा बुनाई तालिम मार्फत पोख्त बन्न लागिपरेका छन् ।
उपमहनगरको सहकार्यमा गरिवी निवारणका लागि लधु उद्यम विकास कार्यक्रम (मेड्पा) बाट दुई महिने ढाकाको कपडा बुनाई सम्बन्धी आधारभूत तालिम लिएकालाई उपमहानगरपालिकाले आफ्नै लगानीमा एड्भान्स तालिम दिएसँगै हेटौंडाका महिलाहरु ढाकाको कपडा उत्पादनमा जोडिएका हुन् ।
उपमहानगरपालिकाले हेटौंडाको १५, १७ र १८ नम्बरका ११ जना महिलाहरुलाई ढाकाको कपडा तथा अन्य सामग्री उत्पादनको लागि एड्भान्स तालिम दिएको हो । उनीहरुले तालिममा ढाकाको धागो मार्फत सल, पछ्यौरा, साडी, हाते व्याग कुर्ता र खादा जस्ता सामग्रीहरु उत्पादन थालेका छन् ।
करिब ३ लाख रुपियाँको लगानीमा उपमहानगरले ३ वटा वडाका ११ जना महिलाहरुलाई एड्भान्स तालिम दिदै आएको छ । महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउन यस्तो तालिम प्रभावकारी हुने हेटौंडा उपमहानगरपाकिला आर्थिक विकास महाशाखाका प्रमुख गंगा चौलागाईले बताइन् । अहिले तालिमको क्रममै सहभागिले निकै महंगो मुल्यका सामानहरु उत्पादन गर्ने थालेको उनले बताइन् ।
सहभागिलाई १२ वटा तान मार्फत ढाकाका विभिन्न सामान उत्पादन गर्नका लागि सिन्धुलीका बेलिमाया जिनेल मगर उनको सहयोगिले प्रशिक्षण दिइरहेका छन् ।
तालिममा सहभागीलाई हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका प्रमुख लामाले तालिमपछि ढाकाको कपडा तथा अन्य सामग्रीको उत्पादनमा जोडिदै आर्थिक उपार्जनमा लाग्न आग्रह गरीन् । उनले सधै परिवारको ऋण बोक्ने मात्र नभई उत्पादनसँग जोडिएर आफै सक्षम बन्ने कार्यमा लाग्न प्रत्सान गर्दै तालिम लिएका महिलाले बर्ष भरीमा धेरै उत्पादन र बिक्री गर्नेलाई सम्मान गरीने बताइन् ।
उनले भनिन् ‘व्यवसायमा जोडिनका लागि आर्थिक रुपमा असहज भए उपमहानगरपालिका तयार छ, तर काम गरौं आर्थिक समस्या पर्दैन ।’ नगरप्रमुख लामाले उत्पादन भएको सामग्री बिक्रीका लागि उपमहानगरपालिकाले वातावरण निर्माण गर्ने बताइन् ।