- गाेपिनी दाहाल
मकवानपुर जिल्लाको बागमती गाउँपालिका वडा नम्बर ४ झुरझुरेमा सहिद पार्क निर्माणका लागी तत्कालिन जनयुद्धका नेतृत्वकर्ता एवं नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले २ माघ २०७५ मा शिलान्यास गरे । जनयुद्धको इतिहास बोकेको यो पार्कलाई स्थानीय सरकारले पर्यटकीय क्षेत्रको रुपमा विकास गर्ने सपना देखेको छ । तर आर्थिक लगानी नजुट्दा पार्क व्यवस्थित हुन सकेको छैन ।
तत्कालिन नेकपा माओवादी र तत्कालिन सरकारी सुरक्षकर्मीबिच भएको भिडन्त स्थलमा सहिद पार्क निर्माण गरी ऐतिहासिक पर्यटकीय क्षेत्रको रुपमा विकास गर्ने लक्ष्य भए पनि बजेटको अभावमा थोरै मात्रै काम भएको बागमती गाउँपालिकाका अध्यक्ष सर्केस घलान ‘मधु’ बताउँछन् । बागमती गाउँपालिकाको झुरझुरे बजारबाट ५ मिनेट सिँढी चढेपछि पुगिन्छ झुरझुरे सहिद पार्क ।
जनयुद्धमा भएको घटनाको अध्ययन क्षेत्रको रुपमा विकास गर्न सकेमा पर्यटकीय स्थलको दरिलो संभावना समेत बोकेको यो क्षेत्रलाई ऐतिहासिक पर्यटकीय पार्क बनाउन गाउँपालिकाले २०७५ सालमा २० लाख रुपैया विनियोजन गरी सिढी निर्माण पार्कको प्रारम्भिक खाका निर्माण ग-यो । त्यसपछिको धेरै काम बाँकी रहेको अध्यक्ष घलान् बताउँछन् ।

सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा २०६२ साल माघ ८ गते राती भएको भिडन्तका क्रममा स्थानीय मानबहादुर बज्यु र प्रताप बज्यु, २८ माओवादी नेता कार्यकर्ता र सुरक्षाकर्मी गरी ठूलो संख्यामा ज्यानमा गएको थियो । यही स्थानलाई पर्यटकीय क्षेत्रको रुपम विकास गर्न सहिद स्तम्भ, भ्युटावर, पिकनिक स्थल, पैदल मार्गसहितको पार्क निर्माणका कम गर्ने योजना तय भएका छन् । पार्कबाट देखिने मनरम झुरझुरे बजार पर्यटकको लागि आकर्षक छ । तर पार्क भित्र बनेका संरचना भने दीगो हुन सकेको छैन ।
“हिउँदा बाटो बनायो वर्षाको झरीले बगाएर उस्तै पार्क, बजेटको राम्रो सदुपयोग भएको देखिदैन” स्थानीय दीपक वाइबाले भने “स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारले चासो दिने हो भने यो ऐतिहासिक पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्छ, चासो नै पुगेन ।”
हर घटनाको आ आफ्नै महत्व हुन्छ, आफ्नै इतिहास । सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा ३५ जनाको हत्या भएको फारपबारी युद्ध स्थल भनेर समेत चिनिने यो पार्कलाई आकर्षक पर्यटकीय स्थालको रुपमा विकास गर्न आगामी बजेटमा व्यवस्था गर्न संघीय सरकारसँग माग गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष घनाले बताए ।
“संघीय सरकारको पर्यटन मन्त्रालयसँग १० करोड मागेका छौ, जति बजेट आउँछ, हरेक वर्ष केही न केही थप्दै जाने तयारी छ” उनले भने । हालसम्म यो पार्कमा ८३ लाख रुपैया लगानी भइसकेको गाउँपालिकाको रेकर्डमा देखिन्छ ।

यस्तो छ इतिहास
मकवानपुरको तत्कालिन फापरबारी गाउँ विकास समिति वडा न १ मा शसस्त्र माओवादी र नेपाली सेनाबीचको भिडन्तमा परेर ३५ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । उक्त दिनको स्मरण गर्दै अहिले पनि माघ ८ गते यहाँ ‘उत्सव’को रुपमा लिने गरिएको छ ।
वि.स २०६२ पौष १८ गते युद्ध विराम भंग भएपछि राज्यपक्ष र माओवादीपक्षबीचमा युद्ध झर्नै चर्किदै आएको थियो । एकअर्कालाई विरोधि शक्तिको रुपमा ब्याख्या गर्दै अघि बढेको कारण शान्तिपूर्ण बहस र छलछफलको वातावरण बन्न नसकेकै कारण ३५ जनाले ज्यान गुमाउनु परेको थियो । जुन घटना २०६२ माघ ८ गते भएको थियो ।
घटनापछि मानवअधिकार सन्धि अनुगमन समन्वय समिति (सचिवालयः अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) ले स्थलगत अनुगमन र अनुसन्धान गरेको थियो । उक्त अनुगमनपछि प्रकाशित रिपोर्ट अनुसार उक्त भिडन्तमा परेर ५ सैनिक र १ प्रहरी गरी ६ जना सुरक्षाकर्मी, २६ जना माओवादी र ३ जना सर्वसाधारणको ज्यान गएको थियो । माओवादीका २४ पुरुष र २ महिला तथा सर्वसाधारणमध्ये १ जना बृद्ध र ४ वर्षको एकबालक को ज्यान गएको थियो ।
मानवअधिकार सन्धि अनुगमन समन्वय समितिको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय अनुगमन टोली २०६२ माघ १२ गते घटनास्थलतर्फ प्रस्थान गरेको थियो । टोलीले चार दिनसम्मको अनुगमन अवधिमा घटनास्थलको अध्ययन, विवरण संकलन गरेको थियो । साथै अध्ययनको क्रममा टोलीले प्रत्यक्षदर्शी, स्थानीय वासिन्दा, पीडितको परिवार, आफन्त, युद्धका दुबै पक्षका आधिकारिक व्याक्तिहरू, सुरक्षानिकाय तथा स्थानीय प्रशासन स“ग समेत घटनाको सम्बन्धमा छलफल गरी जानकारी संकलन गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेछ छ ।
झुरझुरेमा २०६२ माघ ८ गते बेलुकी करीव ६ बजे देखि बिहान २ बजेसम्म भिडन्त भएको थियो । जसमा शाही नेपाली सेनाबाट हवाई आक्रमण समेत भएको थियो । मूख्य भिडन्तस्थलभन्दा ४ किलोमिटर टाढा फापरबारी– १ लम्कनामा सुरक्षाकर्मीले हेलिकप्टरबाट प्रहार गरेको वमको छर्राले ४ वर्षीय बालकको मृत्यु भएको थियो भने युद्धको मुख्य स्थल झुरझुरेमा दुई सर्वसाधारणको मृत्यु हुनुको साथै दुई घर र एक गोठ जलेर नष्ट भएको थियो ।
घटनास्थल मकवानपुर जिल्ला फापरबारी गाविस वडा नं. १ लम्कना भन्ने ठाउँमा पर्दछ । यो जिल्ला सदरमुकामबाट करिब ५६ कि.मी., फापरबारी गाविस वडा नं. ५ फापरबारी बजारबाट करिब ९ किलोमिटर र राज्य पक्ष र तत्कालिन विद्रोही पक्षबीच भिडन्त भएको मुख्यस्थल फापरबारी झुरझुरेबाट करिब ४ कि.मी. उत्तर पूर्वमा पर्दछ ।

समय बितिरह्यो बनेन् पार्क
माओवादी जनयुद्धका क्रममा मकवानपुरको तत्कालिन फापरबारी गाविस (हाल बागमती गाउँपालिका) को झुरझुरे घटनाको १९ वर्ष लागेको छ । यसै दिनको अवसरमा नेकपा माओवादी केन्द्र माघ ८ गते उत्सव मनाउनु बाहेक अन्य समयमा खासै चहलचहल यहाँ छैन ।
शान्ति सम्झौतापछि सो क्षेत्रमा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवारले निर्वाचन जितेका थिए । वि.स २०७४ र २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनले पनि बागमती गाउँपालिकाको नेतृत्व पूर्व लडाकुको हातमा सुम्पेको छ । २ पटक बागमती गाउँपालिकाको अध्यक्ष पदमा निर्वाचित माओवादी केन्द्रका नेता सर्केश घलानका अनुसार उक्त घटना भएको स्थान झुरझुरेलाई युद्ध पार्कको रूपमा विकास गर्ने कार्ययोजना बनाइएको छ । पार्कलाई पर्यटकीय गन्तव्यको रुपमा विकास गर्न स्थानीयहरुबीच सहकार्य भएको अध्यक्ष घलान बताउँछन् ।
गतवर्ष पनि ६३ लाख बजेटको संरचना निर्माण गरिएको गाउँपालिकाका प्रशासकीय अधिकृत झम्क घलान बताउँछन् । “केही संरचना बनेका छन्, केही डिपीआर बनाउनको खर्च भयो, अब प्रदेश र संघीय सरकारले सहयोग गरेमा यहाँ ऐतिहासिक पर्यटकीय गन्तव्य एकदमै राम्रो बन्ने छ” घलानले भने ।
मकवानपुरको हेटौंडाको सहिद स्मारक, तपोवन, त्रिवेणी धाम, सुरुङमार्ग, मुर्ति पार्कलगायतको क्षेत्र घुमेर बागमती गाउँपालिकाको यो पार्क अवलोकन गरी सिन्धुली पुग्न सकिन्छ । सिन्धुली जिल्लाको सिमाना नजिकै रहेको झुरझुरे पार्क घुमेर वासस्थानको लागि झुरझुरे बजार पनि व्यवस्थित छ । यहाँबाट केही घण्टाको दुरीमा सिन्धुलीको सिन्धुली गढी दरबार अवलोकनमा जान सकिन्छ । राजधानी दैनिकबाट
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ७ मा प्रथम नागस्वती स्थानीय कृषि उत्पादन तथा संस्कृति प्रर्वद्धन मेला हुने भएको छ । हेटौडा ७ काे नागस्वती युथ क्लबको आयोजनामा हुने मेला वैशाख १९ देखि ३० गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ ।
साेमबार हेटौडामा पत्रकार भेटघाट गर्दै सम्मेलनकाे जानकारी नागस्वती युथ क्लवका अध्यक्ष अमर गुरुङले दिए । स्थानीय संस्कृति प्रवर्द्धन तथा कृषि प्रदर्शनी गर्ने उद्देश्यले मेलाको आयोजना गर्न लागेको आयोजकले जनाएको छ । ‘मेलामा मकवानपुर जिल्लामा उत्पादन भएका विभिन्न कृषि प्रदर्शनीहरू राखिने छ गुरुङ्गले भने ‘स्थानीय कृषकहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि विशेष कार्यक्रम समेत मेलामा समावेश गरिने छ ।’
यसैगरी, मेलामा स्थानीय संस्कृतिसँग सम्बन्धित विभिन्न कला, सङ्गीत तथा नाच प्रस्तुतिहरू हुने छन्। राष्ट्रिय तथा स्थानीय स्तरका चर्चित कलाकार धुर्मुस सुन्तली, प्रताप दास, पृति आले, शान्ति श्री परियार, प्रमोद खरेल लगायतको प्रस्तुति रहने आयोजकले जनाएकाे छ । मेलामा बाल उद्यानसहित खाना तथा खाजाका स्टल रहने र मेला अवधीभर स्थानीय तथा राष्ट्रिय कलाकारहरुको प्रस्तति हुने अध्यक्ष गुरुङले बताए ।
मेलामा व्यापारीक स्टलहरु ५० वटा र अन्य स्टल १५ वटा रहने छन् । सुरुवातकाे २ दिन निशुल्क प्रवेशकाे व्यवस्था मिलाइएकाे मेलामा २१ गतेबाट टिकटकाे व्यवस्था गरिएकाे उनले जानकारी दिए । स्थानीय कृषि उत्पादनलाई प्राथमिकता दिई प्रदर्शनीमा राखिने मेला अवधीमा ५० लाख रुपैंया खर्च हुने तथा मेला अवधिभर १ लाख दर्शकले अवलोकन गर्ने आयोजकले अनुमान गरेकाे छ ।
मकवानपुर । व्यवसायिक रुपमा पुशपालन गरिरहेका र व्यावसाय उन्मुख किसानलाई तालिम प्रदान गरिएकाे छ । मकवानपुरकाे बकैया गाउँपालिकामा रहेकाे हात्तिसुँडे दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था लिमिटेडले कृषकहरुकाे लागि ५ दिने तालिम दिएर व्यवसायकाे लागि प्रेरित गरेकाे हाे ।
सफा दुध उत्पादन,व्यवसायिक पशुपाल, घाँस तथा आहार व्यवस्थापन सम्बन्धी तालिममा सहकारीका १२५ जना सदस्य किसानहरु सहभागी थिए ।
किसानहरुलाई सुजल डेरी पाेखराका व्यवस्थापक डा लक्ष्मण ढकालले सफा दुध उत्पादन,व्यवसायिक पशुपाल, घाँस तथा आहार व्यवस्थापनका क्रममा ध्यान दिनुपर्ने बारेमा महत्वपुर्ण जानकारी प्रदान गरेकाे सहकारीका अध्यक्ष ताेयानाथ दाहालले बताए । व्यवसायकाे लागि किसानलाई सिप तथा क्षमता विकासमा तालिम उपयाेगी भएकाे र सिपलाई व्यवहारमा ल्याउनेलाई गाउँपालिकाले समेत सहयाेग गर्ने पालिका अध्यक्ष धर्मराज लामिछानेले बताए ।
सहकारीमा ३५३ जना रहेका छन् । दैनिक २ हजार लिटर दुध संकलन गर्दै आएकाे हात्तिसुँडे सहकारीमा आवद्धहरुले दुधकाे पैसा भुक्तानी नहुँदा भने समस्या भएकाे अध्यक्ष दाहालले बताए ।
विक्री भएकाे दुधकाे भुक्तानी नपाएर आजित भएका किसानलाई राहत दिनकाे लागि गाउँपालिका जमानि बसेर उद्याेग सञ्चालन गर्ने संभावनाकाे खाजि थालिएकाे लामिछानेले बताए ।
इच्छाशक्ति र दक्ष सिप व्यवसायिक जीवनकाे दरीलाे आधार
Tags: No Comments
मकवानपुर । इच्छाशक्ति भएकाहरुलाई दक्ष सिपले व्यवसायिक जीवनमा दरीलाे आधार निर्माण गर्ने प्रदेश युवा परिषद बागमतीका कार्यकारी अध्यक्ष सन्तोष चौलागाईले बताएका छन् ।
तालिममा सिकेकाे सिपलाई प्रयाेग गरी मेहनतका साथ व्यवसाय सुरु गर्ने साना व्यवसायीहरुका लागि सहयोग गर्न प्रदेश युवा परिषद सबै प्रतिवद्ध रहेको चाैलागाईंले बताए ।
प्रदेश युवा परिषद बागमतीको आर्थिक सहयोग र हेडम्वा डेभलवमेन्ट एडभाजर फाउन्डेशनको आयोजानामा हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नं १९ बस्तीपुरमा सञ्चालित उद्यमशिलता तथा सिप विकास तालिमकाे समापन कार्यक्रममा उनले यस्ताे बताएका हुन् ।
कार्यक्रममा हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नं १९ का वडा अध्यक्ष नरनाथ सुवेदीले स्थानीय सरकारकाे हैसियतले नागरिकलाई सिप र सेवा दिनु आफूहरुकाे दायित्व रहेकाे बताए । सिप सिक्न र स्वराेजगार बन्नकाे लागि अग्रसर हुन उनले आग्रह गरे ।
थोरै लगानीमा गर्न सकीने साना व्यवसाय प्रर्वद्धनका लागि ७ दिने तालिम प्रदान गरिएकाे हेडम्वा डेभलवमेन्ट एडभाजर फाउन्डेशनका अध्यक्ष अनन्त कुमार बानियाँले बताए । समापन कार्यक्रममा टोल विकास सस्था नगर समन्वय समितिका सदस्य अन्जु पण्डित, जनजागरण दुद्य उत्पादन सहकारी संस्थाका अध्यक्ष देवेन्द्र अर्याललगायतकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
तालिममा आठ जना प्रशिक्षकहरुले व्यवसायको अर्थ तथा परिभाषा स्व–विश्लेषण तथा मुल्यांकन र पृष्ठपोषणको आवश्यकता र महत्व, सफल उद्यमीका विशेषताहरु, व्यवसायिक योजनाको अर्थ, आवश्यकता र महत्व बारे प्रशिक्षण गराइएकाे थियाे । यसैगरी व्यवसायिक योजना ,उत्पादन योजना, स्व–रोजगार र ज्यालादारी काममा भिन्नता, व्यवसायमा जोखिम तथा जोखिम व्यवस्थापनका, व्यवसाय दर्ता प्रक्रीया तथा सरकारी नीतिनियमलगायतका विषयमा सहजिकरण गरिनुका साथै चटपटे, पानीपुरी , मम, चाउमिनलागायत परिकार निर्माण तालिम प्रदान गरिएकाे थियाे । सहभागीहरुलाई अभ्यास कक्षासमेत गराइ परिकार तयारीकाे पूर्ण ज्ञान भएकाे तालिमकी सहभागी अञ्जना बस्नेतले बताइन् ।
यसैगरी कार्यक्रमका विशिष्ट अतिथि हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नं १९ का अध्यक्ष नरनाथ सुवेदीले तालिम पश्चात सिकेको सीप अनसार नै व्यवसाय सुरु गर्न र लिएको प्रमाणपत्रको कदर गर्न अनुरोध गर्नुभयो ।
तालिममा अनन्त बानियाँ, जिल्ला कृषि सहकारी संघका नरेश आचार्य, घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालयका लेखमान राउत, सुनिल राई राकेश शाह, सुरेश श्रेष्ठ लगायत प्रशिक्षकहरुले प्रशिक्षण गर्नुभएको थियो ।
घलेगाउँकाे गुन्द्रुकलाई गुणस्तरकाे मान्यता
Tags: No Comments
मकवानपुर । हेटौंडा उपमहानगरपालिका १२ घलेगाउँमा कञ्चनजंगा कृषि सहकारी संस्था लधु उद्यमी उद्योगले उत्पादन थालेको अर्गानिक गुन्द्रुक प्रयोगका लागि सरकारी मान्यता प्राप्त भएकाे छ ।
लधु उद्यमीहरुले उत्पादन गरेको गुन्द्रुक प्रयोगका लागि उपयुक्त भएको भन्दै हेटौंडा स्थित खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयले अनुज्ञा पत्र दिएको हाे । उपमहानगरको लगानीमा सञ्चालन गरिएको तालिमबाट उद्यममा लागेको साना व्यवसायी मध्य गुन्द्रुक उद्योगले पहिलो पटक सरकारी गुणस्तरको मान्यता प्राप्त गरेको बताइएको हाे।
मान्यता प्राप्त गरेसँगै जिल्ला भित्र र बाहिरी शहरमा विक्रीका लागि बाटो खुलेको छ । करिब चार महिना लामो परिक्षण र निगरानी पश्चात खाद्य प्रविधी तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयले गुन्द्रुक प्रयोगका लागि योग्य रहेको भन्दै अनुज्ञा पत्र दिएका उपमहानगरपालिका उद्योग शाखाका प्रमुख हिमप्रसाद पौडेलले बताए । उपमहानगरपालिकाको १ लाख रुपियाँ बाट थालेको अर्गानिक साग उत्पादन गरी बनाएको गुन्द्रुकले बजारीकरणका लागि स्वीकृति पाउँदा आफूहरुलाई हाैसला मिलेकाे उद्यमी समुहका अध्यक्ष चिनीमाया गुरुङले बताइन् ।
गाउँमा आयआर्जनका लागि यसले याेदान गर्न अपेक्षा गरिएकाे छ । ‘सबै माैसममा खेतीपातिकाे काम हुँदैन, यसै बसेका थियौं, काम गर्नका लागि लगानी भएपछी गुन्द्रुकको काम थालेका हौं ’ अध्यक्ष गुरुङले भनिन् । नगरको पैसा र सहकारीको ८० हजार रुपियाँबाट १५ कठ्ठा जमिन भाडामा लिएर रायाेकाे साग लगाई गुन्द्रुकको उत्पादनमा लागेको उनले बताइन् ।
अनुज्ञा पत्र नहुँदा बजारमा विक्री गर्न नाएकाेले हाल ३ लाख रुपियाँ बराबरको गुन्द्रुक घरमै राखेको उनले जानकारी दिइन् । अब बजारीकरणको बाटो खुलेको छ, उपमहानगरले सहयोग गरेपछी समुहमा रहेका १२ जनाले गरेको थिए । गत असोजमा कामको लागि सम्झौता गरेसँगै समुहले मंसिरबाट गुन्द्रुकको उत्पादन थालेका थिए । उद्योग शाखाको तथ्याङक अनुसार उपमहानगरले ८०० भन्दा बढीलाई विभिन्न प्रकारका तालिम दिएपनि अहिले २६८ जना उद्यममा जोडिएको जनाएको छ ।