मकवानपुर । संघ, प्रदेश र स्थानीय तह (अन्तरसम्बन्ध तथा समन्वय) ऐन, २०७७ ले प्रदेश र स्थानीय तहबीचको अन्तर सम्बन्धलाई ब्यापक रुपमा समेट्न सकेको ठकर गर्दै यसतर्फ ध्यान दिन अनुराेध गरिएकाे छ ।
यसैगरी प्रदेश र स्थानीय तहबीच आउन सक्ने राजनीतिक प्रकृतिको विवाद समाधान गर्ने संयन्त्रको आवश्यकता संविधानले नै महशुस गरेकोले हाल प्रदेश र स्थानीय तहबीच देखा परेको समन्वय र सहकार्यताको अभाव पुर्ती नगरी संघीय संविधान प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसक्ने बताइएकाे छ ।
प्रदेश र स्थानीय तहबीच बन्ने विषयगत समितिको प्रभावकारीताले संविधान बमोजिम तहगत समन्वय र सहकार्य सहज हुने, प्रदेश र स्थानीय तहबीच विभिन्न विषयमा समन्वय र सहकार्य गर्ने बारे सुझाब दिइएकाे हाे ।
नेपाल कानून समाजद्वारा शुक्रबार हेटाैडामा आयोजित प्रदेश र स्थानीय सरकारको प्रभावकारी समन्वय र सहकार्यको वर्तमान अवस्था र भावि रणनीति विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा यस्ताे आवश्यकता बारे सुझाव दिइएकाे नागरिक संवाद केन्द्र प्रमुख रघुनाथ खरालले बताए ।
कार्यक्रममा नेपाल कानून समाजका कार्यक्रम निर्देशक अधिवक्ता मोहन आचार्यले प्रदेश र स्थानीय तहको समन्वयको अवस्था र चुनौतिबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
कार्यक्रममा नेपालकाे तीन तहकाे संरचनामा अन्तरसम्बन्ध सम्बन्धी ऐनमा भएका मुख्य ब्यवस्थाहरुमाथि चर्चा गरिएकाे थियाे । हाल विद्ममान तीन तहको कार्यात्मक अन्तरसम्बन्ध, समन्वय र पामर्शको विधि तथा प्रकृयाको ब्यवस्था गरिएको, मौलिक हकको कार्यान्वयन, भ्रष्ट्रचार नियन्त्रण, वातावरण संरक्षण लगायतका १८ वटा विषयहरु समेटिएको, संघले कानून नबनाएका कारण प्रदेश र स्थानीय तह र प्रदेशले नबनाएका कारण स्थानीय तह रोकिन नपर्ने विषय स्पष्ट पारिएको बारे छलफल गरिएकाे थियाे ।
प्रदेश तथा स्थानीय तहको अन्तरसम्बन्धको अवस्थामाथि पनी छलफल गरिएकाे थियाे । गाउँसभा र नगरसभाको सञ्चालन, बैठकको कार्यविधि, समिति गठन, सदस्यको पद रिक्त हुने अवस्था, गाउँसभा र नगरसभाका सदस्यले पाउने सुविधा, गाउँपालिका र नगरपालिकाको कर्मचारी र कार्यालय सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्रदेश कानूनबमोजि हुने, सवारी साधन कर, घरजग्गा रजिष्ट्रेशन शुल्क, मनोरञ्जन करको दर प्रदेशले लगाउने र गाउँपालिका र नगरपालिकाले उठाउने, बिज्ञापनको दर गाउँपालिका र नगरपालिकाले लगाउने र उठाउने तर ती करमध्ये घर जग्गा रजिष्ट्रेशन शुल्क, मनोरञ्जन कर विज्ञापन कर साठी चालिसको रुपमा दुवै तहले बाँडफाँट गर्ने, जिल्ला सभाको सञ्चालन, जिल्ला समन्वय समितिका सदस्यले पाउने सुविधा तथा जिल्ला सभा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्रदेश कानून बमोजिम हुने गरेकाे व्यवस्थाबारे पनि अधिवक्ताले मोहन आचार्यले प्रकाश पारेका थिए ।
संघीय प्रणालीको मुल उद्देश्य नै जनताको नजिकको सरकार र प्रभावकारी सेवा प्रवाह भएको, तीन तहको संघीयता प्रभावकारी हुन प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वय आवश्यक रहेकाे, प्रदेश र स्थानीय तहबीच साझा अधिकारको व्यवस्था भएको तर सुची तीनतहको मात्र रहेको, संविधानको धारा २३५, ९२०, ९३० मा प्रदेश सभालाई कानून बनाउने अधिकार रहेको, वित्तिय समानीकरण अनुदानको व्यवस्थाबारे प्रदेश तथा स्थानीय तहको अन्तरसम्बन्धको आवश्यकताबारे जानकारी गराइएकाे थियाे ।
यसैगरी नमुना विधेयकमा समेटिनु पर्ने मुख्य व्यवस्थाहरुमाथि पनि छलफल गरिएकाे थियाे । प्रदेश तथा स्थानीय तहबाट आफ्नो कार्यक्षेत्र अन्तर्गतका विषयमा कुनै आयोजना कार्यान्वयन गर्दा दोहोरो नपर्ने गरि समन्वय गर्नुपर्ने विषय, साझा परियोजना, लाभको बाँडफाँडमा समन्वय सम्बन्धी विषय, विषयगत समितिको संरचना अन्तर्गत समितिको व्यवस्था, स्थानीय तहबाट सदस्य तोक्दा समावेशी शिद्धान्तको आधारमा तोक्नुपर्ने व्यवस्था, विषयगत समितिको काम कतव्र्व्य र अधिकार, विवाद समाधान सम्बन्धी व्यवस्थाहरु त्या कार्यविधि, प्रदेश सरकारले स्थानीय तहसंग र स्थानीय तहले प्रदेश सरकारसंग सम्पर्क गर्दा अपनाउने तरिका र ऐनको कार्यान्वयनको मापन सम्बन्धी जानकारी गराइएकाे थियाे ।
बागमती प्रदेश सभा उपसभामुख अपसरा चापागाई, प्रदेश सभा सांसदहरु,विभिन्न पालिकाहरुकाे प्रमुख उपप्रमुख कानूनी सहजकर्ताहरुकाे समेत उपस्थिति रहेकाे कार्यक्रममा सहभागीहरुले समेत समूह छलफल गरेर प्रस्तुती गरेका थिए ।
खैजेडी भजन र पञ्चेबाजामा महिलाको लगाव (भिडियाे सहित)
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुर हेटौंडा ५ निवासी ५५ वर्षीय भगवती दाहालले स्कुले शिक्षाको थाहै पाइनन् । उनका दाजु र भाइहरुले उच्च शिक्षा हासिल गरे। तर भगवती र उनकी दिदीलाई स्कुल भर्ना समेत गरिएन । वि.स २०४१ मा १५ वर्षको उमेरमा विवाह भयो ।
औपचारिक स्कुले शिक्षा नपाएपनि उनलाई रामायण, देवी भागवत, कृष्ण चरित्र, गुणरत्नलगायतको विभिन्न खण्डहरु मुखारी छन् । “घरैमा दाजुहरुले पढेको हेरेर अक्षर चिने, बाह्रखरीको अक्षर चिन्न थालेपछि बुबा (रामजी गौतम) को किताब लुकी लुकी पढ्ने कोशिस गर्थें” उनले बाल्यबस्थाको स्मरण गरिन् । उनको बुबाले पनि भजन गाउँनुहुन्थ्यो, काम धन्दा सकेर उनका दुई दिदीबैनी बुबाको भजन भन्ने मेलामा पुगिहल्थे । “गाउँमा पूजा छ, भजन भन्ने रे भनेको सुनेपछि हामी हतारीदै काम भ्याएर पुग्थ्यौ, बुबाभन्दा अघि नै, सुटुक्क बसेर सुन्थेउ त्यहीबाट रस पसेछ” उनी भन्छिन् ।
अहिले उनको त्यही कलालाई साथीहरुले साथ दिएका छन् । उनीहरुको चर्चा गाउँ वस्ती, टोल र जिल्ला जिल्लामा फैलने क्रममा छ । अब भगवती एकै पनि छैनन् । उनको कला र गलालाई साथ दिन्छन् हेटौंडा ५ स्थित रुद्रेश्वर महादेव खैजेडी भजन समूहका महिलाहरुले । लोप हुँदै आएको खैजडी भजनमा यहाँका महिलाहरुले चासो दिएपछि मन्दिर व्यवस्थापनले पनि सहयोग गर्दै आएको छ ।
यहाँ पहिले ९ जना पुरुषहरुको समूह थियो भजनको लागि । पछिल्लो समय महिलहरुको मात्रै भजन समूह बनेको छ । जसको नेतृत्व गरेकी छिन् विष्णुकुमारी कार्कीले । महिलाहरुले पनि चासो दिन थालेपछि विस्तारै सिक्नेहरुको संङख्या बढ्यो । अहिले यहाँ १० जनाको महिला भजन समूह छ । समूहको केहीलाई अन्य व्यस्ततामा सङ्ख्या नपुग्दा पुरुष सदस्यहरु पनि सहभागी हुन्छन् । “पुरुषहरुको छुट्टै समूह अहिले पनि छ, तर चर्चामा महिलाकै समूह छ” समिति पूर्व अध्यक्ष बालचन्द्र दुलाल भन्छन् ।
महिलाहरुको भजन समूहको नेतृत्व उनै ५५ वर्षीया भगवतीले गर्छिन् । पूजा पाठमा रामायण, महाभारत, कृष्ण चरित्र, गुणरत्न माला जस्ताको कथालाई श्लोकको रुपमा उनी भट्याउँछिन् । अन्य जनचेतनामुलक कार्यक्रमहरुमा पनि उनीले उसै गरि श्लोक बनाउँछिन् । वातावरण दिवस होस्, श्रमिक महिला दिवस, लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको अभियान जस्ता सचेतनामूलक कार्यक्रमहरुमा उनी समय सापेक्ष शब्द भरेर श्लोक बनाउँछिन् । अरु महिलाहरुले साथ दिन्छन् खैजडी बाजाको साथमा ।
समूहबाट खैजेडी भजनको प्रस्तुती लिनको लागि निश्चित शुल्क तोकिएको छैन । नजिकै जाँदा, विभिन्न धार्मिक कार्यक्रमहरुमा शुल्क लिने गरिएको छैन । टाढाको बाटो जाँदा,रातभर नै प्रस्तुती दिंनु पर्दा भने यातायात र केही दक्षिणा लिने गरेको विष्णु कार्कीले बताउँछिन् । “हामीले तोकेर नै शुल्क राखेका छौंनौ, टीका दक्षिणमा दिएको लिने गरेका छौ” उनले भनिन् ।
खैजेडी भजनको लागि आवश्यक हार्मोनियर, झ्याली, साउण्ड सिस्टम, मादललगायतको सामग्री किन्दा समेत उनीहरुले आफू आफूबाटै पैसा उठाएर सामान जुटाएका थिए । केही अपुग सामग्री हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले केही महिना अघिमात्रै सहयोग दिएकाे दुलालले बताए ।
खैजेडी भजनकाे छाेटाे प्रस्तुति हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहाेस् ।
सचेतना र मेरिटेशनमा समेत उत्कृष्ट
खैजडी भजनको सुरुवात धर्मबाट भएको भएपनि अहिले यो विभिन्न सचेतनामूलक अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिका छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको विकट क्षेत्रबाट हेटौंडा बसाई सरेर आएको भगवतीको परिवारको अहिले आफ्नै घरमा सानो किराना पसल छ । व्यापार खास छैन, तर उनलाई व्यापारको चिन्ता पनि खास छैन । भन्छिन, यसो अल्झिने मात्रै हो । पसलमै बस्दा पनि यसो किताबहरु हेर्छु, समय बिताउँछु । विभिन्न अनावश्यक तनाव मनमा आउँदै, मन शान्त रहन्छ ।
भजन धर्ममाथिको समर्पित मात्रै छैन । यसले मेरिटेशनको भूमिका पनि निर्वाह गर्छ । अहिलेको व्यस्त दैनिकीमा विभिन्न तनावले गर्दा समस्यामा रहेकाहरुलाई यसले मेरिटेशनको काम समेत गर्ने पूर्व अध्यक्ष दुलाल बताउँछन् ।बालबालिहरुको समेत आकर्षण देखिन्छ । “अहिले धेरैको रहर विदेश जाने हुन्छ, पढाइ अनुसारको पैसा भएन भनेर बाहिर जानेहरु बढेका छन्, तर सानासाना बाबुनानीहरुको पनि सहभागीतामा रुचि देखिन्छ” कार्की भन्छिन् ।
पञ्चेबाजामा पनि महिलाको अग्रसरता
हेटौंडा १ की रुक्मिणी खत्रीको दैनिक र पहिचान फेरिएको छ अहिले । शुभकार्यको थालनी हुने स्थानमा उनको उपस्थिति अनिवार्य जत्तिकै भएको छ । त्यो पनि पञ्चेबाजा समूह सहित । ४५ वर्षीया खत्रीकी कान्छी बुहारी संगीतासहितको महिलाको समूह नौमती बाजा समूह सक्रिय छ अहिले । ५१ वर्षीया शान्तादेवी लौडरी जो निजामति कर्मचारी पनि हुन् । उनी नरसिंहा फुकेर सबैमा एकै साथ उर्जा भर्छिन् ।
यो पञ्चेबाजा बजाउने महिलाको समूह अहिले मकवानपुरमा चर्चाको छ । उषा बर्ताैला बाद्ययबादनमा पोख्त छिन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले महिलालाई पञ्चेबाजा बजाउने तालिम दिएको थियो । “हाम्रा दिदी बहिनीहरुको पौरख सामाजिक रुपान्तरणको जग बन्यो उपमहानगरको प्रवक्ता समेत रहेका वडा १ का अध्यक्ष सविन न्यौपानेले भने ।
पञ्चेबाजा बजाउनको लागि कुनै जात वा समुदायको हुनु पर्दैन, सिप सिकेर गर्ने कुरा हो, वडा १ कि वडा सचिव लौडारी भन्छिन् “महिलालाई घरै मात्रै उसको संसार हो भनेर अल्झाउनु हुँदैन ।” यो समूहले आफ्नो प्रस्तुतीको अवस्था, समय हेरेर ३० देखि ५० हजारसम्म शुल्क लगाउने गरेका छन् ।
वडा कार्यालयले जिल्लामै पहिलो पटक यो समूहलाई बजार बजाउने तालिम दिएको थियो । महिलालाई आर्थिक समृद्धिसँग जोड्न यस्ता कार्यक्रम ल्याइएको न्यौपानेले बताए “सिपले मनोरञ्जन मात्रै हैन आर्थिक पाटोमा पनि जोड दिन्छ, साथै संस्कृति संरक्षणमा पनि सहयोग पुग्छ” न्यौपानेले । पञ्चैबाजा पाँच बाजाको समूह हो। पन्चैबाजामा दमाहा, झ्याली, ट्याम्को, ढोलकी र सहनाई पर्छन्। पन्चैबाजा नेपाली धार्मिक एवम् सांस्कृतिक बाजाका रुपमा प्रयोग हुँदै आएको मौलिक संस्कृतिको धरोहर हो । नेपाली संस्कृतिमा पूजासहितका कार्य गर्दा शुभ साइतको महत्व हुन्छ। शुभसाइतमा मंगलधुन बजाउने प्रचलन छ ।
नेवारी बाजामा पनि चाख
संस्कृतीको संरक्षणमा नेवारी धिमे बाजामा पनि महिलाको संलग्नता बढ्न थालेको छ । धिमे बाजामा महिलाको आकर्षण बढाउँन छोरी उमेरकाहरुबाट बाजामा चाख बढ्न थालेको नेवाः गुठीः खल अध्यक्ष अनिल खड्गीले बताए । सबै संस्कृतीको आ आफ्नै महत्व छ, हरेक पर्व, जात्रा र मेलामा बजाइने धिमेबाजाका लागि पनि प्रशिक्षण आवश्यक भएको उनले बताए ।
मकवानपुर । नेकपा एमाले मकवानपुरगढी गाउँपालिका ५ नम्बर वडा कमिटीको पुर्नगठन गरिएको छ ।
मंगलबार भएको वडा भेलाले सन्तोष घिमिरेको अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति गठन गरिएको हो । पुनः घिमिरेकै अध्यक्षतामा २५ सदस्यीय कार्य समिति गठन भएको हो ।
यस्तै कमिटी उपाध्यक्षमा दिलकुमारी थिङ, सचिवमा रामप्रसाद तिमल्सिना, उपसचिवहरुमा अशोक बजगाईं र शिवराज तिमल्सिना चयन भएका छन् । अध्यक्ष घिमिरेको सभाध्यक्षता तथा नेकपा एमाले बागमती प्रदेश कमिटी सदस्य बलराम बलको प्रमुख आतिथ्यतामा भेला भएको हो ।
भेलामा एमाले प्रदेश कमिटी सदस्य नवराज तिमल्सिना, एमाले मकवानपुर सचिवालय सदस्य तथा मकवानपुरगढी गाउँपालिका ईञ्चार्ज बिदुर हुमागाईं, एमाले मकवानपुर सचिवालय सदस्य मेम्बर लो, एमाले मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष रामजी सापकोटा, अनेरास्ववियु मकवानपुरगढीका प्रभास घिमिरेलगायतको उपस्थिति थियो ।
एमालेले मकवानपुरका ८ वटा वडामा पार्टी कमिटी पुर्नगठन गरिसकेको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर–४ स्थित भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालय (प्राविधिक शिक्षालय) को व्यवस्थापन समिति अध्यक्षमा नवीन सिग्देल चयन भएका छन् । मंगलबार भएकाे समितिकाे बैठकले सिग्देललाई अध्यक्षमा चयन गरेकाे हाे ।
हेटौडा ४ का वडा अध्यक्ष तथा नेकपा एमाले मकवानपुर सचिन सिग्देल गत फागुन २४ गते भएको ५७ औं अभिभावक भेलाबाट चुनिएका समिति सदस्यहरुबाट सर्वसम्मत अध्यक्षमा चुनिएका हुन् । त्यस्तै विद्यालय व्यवस्थापन समिति सदस्यमा गोमा सुनुवार, रिमा श्रेष्ठ, कृष्णप्रसाद कँडेल, नारायणप्रसाद तिमल्सिना, राजेन्द्र बस्ताकोटी र राधिका चौंलागाई चयन भएका छन् ।
समिति अध्यक्ष चयन भएका सिग्देलले आफ्नो कार्यकालमा समग्र शिक्षाको गुणस्तर सुधारमा कुनै किसिमको सम्झौता नगरी अघि बढ्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । उनले ४ नम्बर वडा शैक्षिक अभियानमा लागिपरेको र भावी दिनमा उदारहणीय काम गरेर शैक्षिक क्षेत्रमा नगरभरीनै उल्लेख्य सुधार गर्ने बताए ।
यसैगरी मंगलबार भएकाे विव्यस बैठकले विद्यालयमा डेण्टी स्मृति कोषको स्थापना गरिने भएकाे छ । विद्यालयका पूर्वप्रधानाध्यापक डेण्टी जंग शाहको स्मृतिमा कोष स्थापना गरिने आफ्नो कार्यकालको पहिलो बैठकमा अध्यक्ष सिग्देलले घोषणा समेत गरेका छन् । सुरुवातमा १० लाख रुपैँया रकम कोषमा जम्मा गरिने उनले बताए । काेषकाे रकम विस्तारै बढाउँदै लगिने उनकाे भनाई रहेकाे छ । कोषबाट प्राप्त हुने व्याज रकमबाट विद्यालयमा अध्ययन गरीब तथा जेहेनदार विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरिने उनले जानकारी दिए ।
भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालयमा हाल २ हजार ३ सय विद्यार्थीहरु अध्यनरत छन् ।
मकवानपुर । पाखामा लगाएको डढेलोका कारण घर गुमाएको परिवारलाई हेटाैंडा उपमहानगरपालिकाले सहयोग गरेको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले हेटौंडा १८ सुकौराका मदनकुमार तामाङ बललाई सहयोग गरिएको हो ।
शनिबार दिउँसो घर नजिकैको पाखोडाँडामा लागेको डँढेलो हावाका कारण गोठमा सल्केको थियो । त्यही आगो घरमा सल्कदा बलको घरगोठ नष्ट भएको थियो ।
बलका ४ सन्तान र मदनकुमार घरैमा रहेकाे र उनको श्रीमती गितामाया बल तामाङ मेलामा गएको समयमा लागेको आगोले घरगोठ, खाद्यान्न र लत्ताकपडा, बालबालिकाहरुले अध्ययन गर्दै आएका पुस्तकहरु समेत जलेर नष्ट भएको वडा सदस्य योगराज खतिवडाले बताए ।
आगाेलागीबाट मानवीय र चाैपायकाे क्षेती नभएकाे खतिवडाले बताए । बलकाे परिवार अहिले छिमेकीको घरमा सहारा लिएर बसेका छन् ।
उपमहानगरबाट सिरक, डस्ना, खाद्यान्न, आवश्यक भाडाकुडाँ, त्रिपाल सहितको सामग्री पीडित परिवारलाई हस्तान्तरण गरिएको छ । यस्तै घर निर्माणका लागि जस्तापाता समेत उपमहानगरपालिकाले सहयोग गर्ने जनाएको छ । आगलागीबाट करिब ५ लाख क्षति भएकाे खतिवडाले बताए ।

आगलागीबाट नष्ट भएकाे घर । तस्बिर साैजनय याेगराज खतिवडा हेटाैडा १८ वडा सदस्य