मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ हुने प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभा निर्वाचनका लागि निर्वाचन आयोगले आचारसंहिता जारी गरेको छ । आयोगले निर्वाचन आचारसंहिता साेमबार राजपत्रमा प्रकाशित गरी जारी गरेको हो ।
आचार संहितकाे नाम निर्वाचन आचार संहित २०७९ रहेकाे जनाएकाे छ । साथै आचार संहिताका व्यवस्था आयाेगले ताेकेकाे मितिदेखि ताेकिएकाे क्षेत्रमा लागू हुने संहितामा उल्लेख गरिएकाे छ ।
हेर्नुहाेस राजपत्र
मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको समानुपातिक प्रणालीतर्फ भाग लिन ६८ दलले निवेदन दिएका छन् ।
निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका ७६ दलमध्ये प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको समानुपातिकतर्फ भाग लिन ६८ दलले निवेदन दिएकाे सहायक प्रवक्ता सूर्यप्रसाद अर्यालले आज एक विज्ञप्ती जारी गर्दै जानकारी दिए ।
त्यस्तै प्रदेश सभा सदस्यको समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्रदेश नं. १ मा ५५, मधेसमा ५९, बागमतीमा ५८, गण्डकीमा ५२ दलले निवेदन दिएका छन् । लुम्बिनीमा ५४, कर्णालीमा ४९ र सुदूरपश्चिममा ५० वटा निवेदन परेको विज्ञप्तीमा उल्लेख गरिएकाे छ ।
यस अघी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा सहभागी हुन ७५ दलले आआफ्नो निर्वाचन चिह्नबाट सहभागी हुने गरेर तथा १२ दलले संयुक्त निर्वाचन चिह्न लिएर निर्वाचनमा सहभागी हुनेगरी आयोगमा निवेदन दिएको जानकारी दिए । ती १२ दलले ४ दलका संयुक्त चिह्नबाट निर्वाचनमा सहभागी हुन चाहेका हुन् । यसरी आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा भाग लिने दलकोे संख्या ८७ र चिह्न ७९ कायम भएको हो ।
नेपाललाई जनसंख्या र भौगोलिक अनुकूलता तथा विशिष्टताका आधारमा १ सय ६५ निर्वाचन क्षेत्र कायम गरी प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रबाट एक जना रहनेगरी पहिलो हुने निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित हुने १ सय ६५ जना र सम्पूर्ण देशलाई एक निर्वाचन क्षेत्र मानी राजनीतिक दललाई मत दिने समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित भएका १ सय १० जना गरी प्रतिनिधि सभामा कुल २७५ सदस्य रहने संवैधानिक व्यवस्था छ । यसैगरी, प्रदेश सभामा प्रत्यक्षतर्फ ३३० र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ २ सय २० गरी नेपालका सातवटै प्रदेशमा गरी प्रदेश सभामा कुल ५ सय ५० सदस्य रहने व्यवस्था छ ।

मकवानपुर । बागमती प्रदेशका भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री सन्तबहादुर प्रजाले योजना कार्यान्वयनमा ढिलाई नगर्न निर्देशन दिएका छन् । मातहतका कार्यालयका कर्मचारीहरुलाई चालु आर्थिक वर्षका छुट्याइएका याेजना कार्यान्वयन गर्न ढिलाई नगर्न उनले निर्देशन दिएका हुन् ।
प्रदेशभित्रका पूर्वाधार विकास कार्यालय र सहरी विकास तथा भवन कार्यालयका कार्यालय प्रमुखहरुबीच सोमबार मन्त्रालयमा भएको कार्यक्रम प्रजाले भने ‘योजना कार्यान्वयन गर्न कुनै कानुनी वा नीतिगत समस्या छ भने पहिचान गरी चाँडै मन्त्रालयलाई जानकारी गराउनूस्, नभए अब चाँडै नै योजना कार्यान्वयन गर्नतिर लाग्नुपर्ने हुन्छ ।’ छलफलमा राज्यमन्त्री प्रजाले डीपीआर गर्नुपर्ने योजनाहरुको डीपीआर सुरु गरी चाँडै ठेक्का लगाउन निर्देशन दिएका छन् ।
बहुवर्षीय ठेक्का लागेर काम भइरहेका सडक, भवन तथा सडक पुलका योजनाहरु चाँडै सम्पन्न गर्न सम्बन्धित कार्यालयहरुलाई दबाब दिनुपर्ने अवस्था सृजना नगर्नुस उनले भने । यसअघि डीपीआर भएर बसेका योजनाहरुमा आवश्यक बजेट विनियोजन गरिएको भन्दै राज्यमन्त्री प्रजाले कुनै योजनामा बजेट हाल्न छुटेको भए संशोधन गरी बजेट हालिने प्रतिवद्धता पनि जनाए । कार्यालयहरुमा कर्मचारीको अभाव भएको गुनासो आएको भन्दै उनले सबै कार्यालयहरुमा स्थायी कर्मचारी थप गर्ने प्रक्रिया अघि बढिसकेको पनि बताए ।
विगतमा कार्यालयका कर्मचारीको मनमुटाव तथा सल्लाह र समन्वय नहुँदा पनि योजना कार्यान्वयनमा असर परेको स्मरण गर्दै त्यस्तो अवस्थाको अन्त्य गर्न राज्यमन्त्री प्रजाले सचेत गराए । छलफलमा मन्त्रालयका सचिव शंकरप्रसाद पण्डितले कार्यक्रमहरु कार्यान्वयनमा कुनै समस्या भए प्रष्ट रुपमा राख्न कार्यालय प्रमुखहरुलाई आग्रह गरे । कानून र नीति नियमको परिधिभित्र रहेर कार्य सम्पादन गर्नसमेत मातहतका कार्यालय प्रमुखहरुलाई सचिव पण्डितले निर्देशन दिए ।
मकवानपुर । यस बर्षको हरितालिका तिज पर्व आजबाट सुरु भएको छ । भाद्र शुक्ल द्वितीया तिथिबाट सुरु भइ शुक्ल पञ्चमीसम्म ४ दिन हिन्दु महिलाहरुले तिज पर्व मनाउने गर्छन ।
तिजको पहिलो दिन आज सोमबार मिठा परिकारका साथमा दर खाइ मनाइदैछ । दर खाने दिन चेलीबेटीहरु जन्मघरमा जम्मा भइ रमाइलो गर्ने गर्छन । भोलिपल्ट हरितालिका तीजको ब्रत भएकोले आज बेलुका दर खाने चलन छ ।
नजिक तथा टाढा रहेका चेलबेटी जन्म घरमा भेला भएर खिर, गुँद, हलुवा, ढकनी, घिउ, दही दूध मिठाई, फलफूललगायतका मिठा परिकारको दर खाने चलन छ । भोलिपल्ट निराहार व्रत बस्ने भएकाले भोलिपल्टको आडका लागि अघिल्लो दिन साँझ अथवा बेलुकी शरीरलाई तागत दिने खालका परिकार बनाएर दर खाने चलन रहेको जानकारहरु बताउछन ।
हरितालिका पर्वमा निराहार व्रत बस्नुपर्ने भएकाले ब्रतको अघिल्लो दिन ब्रतको दिनभर शरीरमा शक्ति सञ्चय गर्ने खालका खाद्यवस्तु सेवन गर्ने गरिएको हेटौंडाकी ६५ वर्षीय भावाना तिमल्सिनाले बताईन । हरितालिका तीजमा पानी पनि नखाई व्रत बस्ने गरिन्छ । त्यस दिन महिलाले नाचगान पनि गर्छन् । त्यसैले, शक्ति आवश्यक हुने भएकाले गुलिया र शरीरमा फुर्ति दिने खालका वस्तु सेवन गरिन्छ । कतै कतै साँझमा अन्य चिज नखाई दर खाने प्रचलन छ भने कति ठाउँमा पहिले खाना खाएर मध्यरातमा दर खाने गरिन्छ । दर पकाउन महिलालाई श्रीमान, दाजुभाइ, छोराले पनि सहयोग गर्ने र रातको समयमा नाचगान गर्दै रमाइलो गर्ने परम्परा पनि यथावतै छ ।
हिन्दु महिला दिदीबहिनीले निराहार व्रत बसी हरितालिका तीज भने मंगलबार मनाउँदै छन् । पछिल्लो समयमा व्रत बस्ने तरिकामा भने परिमार्जन हुँदै आएको छ । दरको नाममा कतिले माछा–मासु तथा मादक पदार्थ सेवन गरेकोे पाइन्छ । ती परिकारमा उच्च क्यालोरीयुक्त भएको यस्ता खानेकुरा चाँडै भोक लाग्न नदिने र शक्तिवर्धक हुन्छन् ।
तीजका दिन बिहानै नुहाइधुवाइ गरी भगवान शिवको आरधना गर्दै महिला नाचगान र रमाइलो गर्नमा व्यस्त हुने गर्छन् । पौराणिक कालमा हिमालय पर्वतकी पुत्री पार्वतीले भगवान् शिवलाई पतिका रूपमा पाउन बसेको व्रतसँग यो हरितालिका तीज जोडिएको पाइन्छ । तीजका दिन विवाह भएका महिलाले मात्र नभई अविवाहिता महिलाले सुयोग्य वर प्राप्त होस् भन्ने कामनाका साथ व्रत बस्ने गर्छन् । कति भने मनमा शान्तिका लागि व्रत बस्ने गरेका छन् । धार्मिक दृष्टिकोणले राम्रो मानिएको उपवास स्वास्थका लागि पनि उत्तिकै राम्रो हुन्छ । व्रतले शरीरमा भएको विकार हटेर जान्छन् । यसले शरीरका नराम्रो कोलेस्ट्रोल हट्नुका साथै यसले तौल नियन्त्रणमा पनि सहयोग गर्दछ ।
तिजमा खाइने खाद्यवस्तुले स्वास्थ्य बिग्रन सक्ने तर्फ समेत सजेत हुन जरुरी छ । अहिले तिज सुरु हुनु महिनौ अघि दर खाने चलन सुरु भएको छ । टोल छिमेक संघ सस्था लगायतको तीज मनाउने कार्यक्रमले होटेल पार्टी प्यालेस भरिभराउ हुने गरेको छ । यसरी तीज मनाउदा आफ्नो सस्कृतिलाई समेत जगेर्ना गर्ने गरि मनाउन सस्कृतिविद हरु सुझाव दिन्छन ।
दर खाने निहुँमा आफ्नो स्वास्थ्य बिग्रने खालका खाद्यवस्तु नखान चिकित्सकले सुझाव दिएका छन् । दरका रूपमा विभिन्न अखाद्य वस्तु, रंग हालेका मिठाई, विषादी हालेका तरकारी र फलफूल खानाले स्वास्थ्यमा नराम्रो असर गर्न सक्छ ।
चित्र कुमार सुबेदी
मुल बाटोमा देउराली
म त्यही वाटो नाप्छु हरेक हप्ता
मैले त्यो वाटो नापिन भने
मेरो परिवारको सास फेरिदैन ।
मुल वाटामा देउराली
विहानै ,
ढुङ्गो लाई म देउरालीमा अड्यााउछु
हरेक वाटो नपाइमा
एकदिन,
देउराली नेर म चिप्लिन्छु
उठ्न खोज्छु
टाउकाको रगत हातले छाम्दै
देउराली तिर हेर्छु
त्यही ढुङ्गो जसलाई मैले
बडो जतनले
देउरालीको टुप्पोमा अड्याएको थिए
उसैले ठोके छ .मेरो टाउको
सम्झे ढुङ्गो लाई त गुन लाग्दैन मने
के गुन लाग्थो निर्दयी मान्छेहरुलाई ।
नेर्पा, खाेटाङ
