मकवानपुर । अख्तियारको हेटौंडा कार्यालयमा ४ सय ९४ उजुरी दर्ता भएकाे छ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको कार्यालय हेटौडामा आर्थिक वर्ष २०७९–०८० काे साउनदेखि कार्तिक महिनासम्म विभिन्न अनिमियतासम्बन्धी उक्त संख्यामा उजुरी दर्ता भएकाे हाे ।
अख्तियार हेटौंडा कार्यालयले भ्रष्टाचार विरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा सार्वजनिक गरेकाे ४ महिनाकाे विवरणअनुसार बारा जिल्लाकाे सबै भन्दा बढी उजुरी दर्ता भएकाे छ । बाराकाे १ सय ३२ उजुरी दर्ता हुँदा पर्सा जिल्लाकाे १ सय २०, रौतहटकाे ८८, मकवानपुरकाे ८९, चितवनकाे ४३, धादिङकाे १४, दोलखाकाे ३, रसुवाको ३ तथा रामेछाप र काभ्रेपलाञ्चाेककाे १।१ उजुरी परेकाे आयाेगकाे हेटौडा कार्यालयले जनाएकाे छ ।
बागमती प्रदेशकाे नुवाकोट जिल्लाकाे कुनै उजुरी दर्ता नभएकाे विवरणमा उल्लेख गरिएकाे छ । उक्त अवधीमा अवधिमा दर्ता भएका उजुरीमध्ये १ सय ९० उजुरी फर्छ्यौट भइसकेको भ्रष्टाचार विरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा हेटौडामा आयोजित कार्यक्रममा कार्यालयले त्यस्तो विवरण सार्वजनिक गरेकाे हाे । गत आर्थिक वर्षदेखि सरेर आएको र चालु आर्थिक वर्षको चार महिनाको कूल उजुरी सङ्ख्या ९ सय ६२ रहेको बताइएकाे छ । यी उजुरीमध्ये २ सय ८१ वटा उजुरी फर्छ्यौट भइसकेको आयोगकाे विवरणमा उल्लेख गरिएको छ ।
उजुरीकाे प्रकृति अनुसार गैरकानुनी लाभका सबै भन्दा बढी उजुरी दर्ता भएकाे छ । गैरकानुनी लाभका विवरणकाे १ सय २७ उजुरी दर्ता हुँदा सार्वजनिक खरिद निर्माणका १ सय ५७, राजश्व हिनामिनाका २८, भूमिसम्बन्धी १९, शैक्षिक प्रमाणपत्रसम्बन्धी ११, घुससम्बन्धी ३ र गैरकानुनी सम्पत्ती सम्बन्धी ४ उजुरी दर्ता रहेको कार्यालयले जनाएकाे छ ।
आयोगकाे हेटौंडा प्रमुख नरहरी घिमिरेले इमान्दारी तथा कानून अनुसार कार्य गर्न सके भ्रष्टाचार नियन्त्रण हुने बताए ।
मकवानपुर । आमनिर्वाचन मतपरिणाम पूर्ण रूपमा आइसकेपछि राजनीतिक दल समानुपातिक उम्मेदवार टुंगो लगाउने सकसमा छन् । समानुपातिक उम्मेदवारको नामावली टुंगो लगाउने क्रममा व्यापक चलखेलसमेत भइरहेको बुझिएको छ । शक्ति र पैसाको बलमा समानुपातिक सांसद बन्न उम्मेदवार शीर्षनेताका घरदैलो धाउन व्यस्त छन् ।
निर्वाचन आयोगले समानुपातिक सिट बाँडफाँट गरेर ‘दलहरूलाई समावेशी क्लस्टरअनुसार नाम बुझाउन’ पत्राचार गरेपछि शीर्षनेताका घरदेखि पार्टी कार्यालयसम्म दौडधुप बढेको हो । समानुपातिक उम्मेदवार रहेका नेता अहिले राजनीतिक दलका शीर्षनेता एवं घरमा पुगेर ‘सांसद सुनिश्चितता’का लागि दबाब दिइरहेका छन् ।
आयोगले आज शनिबारसम्ममा ३३ प्रतिशत महिला तथा अपांगता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक र पिछडिएको क्षेत्रसमेतको प्रतिनिधित्व हुनेगरी ‘समावेशी समूह’अनुसार बन्दसूचीबाट नाम माग गरेको हो । संविधानले सुनिश्चित गरेको समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तअनुसार दलहरूले पाएको सिट ६ वटा समावेशी समूहमा बाँडेर प्रतिनिधित्व गराउनुपर्छ ।
खस–आर्य ३१.२५ प्रतिशत, आदिवासी जनजाति २८.७५ प्रतिशत, थारू ६.६५ प्रतिशत, दलित १३.८५ प्रतिशत, मधेसी १५.३५ प्रतिशत र मुस्लिम ४.४५ प्रतिशत प्रतिनिधित्व गराउनुपर्छ । तर, महिला छनोट गर्दा कुनै निश्चित ‘क्लस्टर’बाट यति नै पु¥याउनुपर्छ भन्ने बाध्यकारी व्यवस्था नभएकाले राजनीतिक दलले ‘चलखेल गर्न पाउने’ अवस्था रहन्छ ।
संघीय संसद्मा एकतिहाइ महिला सुनिश्चित हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ, तर समानुपातिकबाट महिला छान्दा ‘कुन क्लस्टरबाट कति ल्याउने ?’ भन्ने किटान नभएकाले दलहरूलाई खेल्ने ठाउँ रहेको छ । ‘कुन क्लस्टरबाट कति महिला छनोट हुने हो ?’ त्यसको असर अन्य क्लस्टरमा पनि पर्छ। त्यसैले समानुपातिकतर्फ बन्दसूचीमा रहेका नेताको दौडधुप भइरहेको छ ।
आयोगका अनुसार ‘समावेशी समूहअनुरुप नामावली पठाउन’ भनिए पनि संविधानले सुनिश्चित गरेको एकतिहाइ महिला, अपांगता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक र पिछडिएको क्षेत्रको प्रतिनिधित्वका हकमा दललाई विशेषाधिकार छ । यही टेकेर नेतृत्वले खेल्न पाउने भएपछि बन्दसूची माथिल्लो क्रममा रहेका उम्मेदवारले ‘आफू सांसद बन्न दलभित्र लबिङ’ थालेका हुन् । कतिपय दलका उम्मेदवारले सार्वजनिक रूपमै असन्तुष्टि पोख्दै नेतृत्वलाई खबरदारीसमेत गरेका छन् ।
प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलिया दलहरूलाई ‘खेल्ने ठाउँ भए पनि बढीभन्दा बढी समावेशी प्रतिनिधित्व होस्’ भन्नेमा आयोगको जोड रहेको बताउ“छन्। ‘कुन क्लस्टरबाट कति संख्या आउने ? भन्ने कुन क्लस्टरबाट कसलाई छनोट गर्छन्, त्यसले निर्धारण गर्छ । दलहरूलाई बन्दसूचीमा खेल्ने यही ठाउँ हो । तर, आयोगको चाहना बढीभन्दा बढी समावेशी प्रतिनिधित्व गरुन् भन्ने हो ।’
जनमतको टुंगियो
जनमत पार्टीले समानुपातिकमा पाएको सिटमा प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा सदस्यको नामावली टुंगो लगाएको छ । काठमाडौं कोटेश्वरस्थित होटलमा शुक्रबार बसेको केन्द्रीय समिति बैठकले समानुपातिक सांसदको नाम टुंगो लगाएको हो । बैठकले प्रतिनिधिसभामा पाँच जनाको नाम टुंगो लगाएको छ । निर्वाचन आयोगमा पेस सांसदको क्लस्टरमा चार महिला र एक मुस्लिम समुदायका छन् ।
धनुषाबाट अनितादेवी साह, मोरङबाट सोनु मुर्मु, सिराहाबाट विनिताकुमारी सिंह, महोत्तरीबाट गोमा सापकोटा र बर्दियाबाट अब्दुल खान समानुपातिकतर्फका सांसद बनेका छन् । दुई आदिवासी जनजाति, एक मधेसी, एक खस–आर्य र एक मुस्लिम समुदायको प्रतिनिधित्व रहेको जनमत पार्टीका महासचिव चन्दन सिंहले जानकारी दिए ।
त्यस्तै, केन्द्रीय समिति बैठकले मधेस प्रदेशतर्फ समानुपातिकबाट बाँडफाँट गरी प्राप्त सिटमा नाम टुंगो लगाएको छ । बैठकले निर्वाचन आयोगले गरेको पत्राचारकै आधारमा क्लस्टर छुट्याउँदै सात जनाको नाम टुंगो लगाएको हो । मधेसी महिलाबाट बबिता राउत, अल्पसंख्यकबाट पार्टीका महासचिव चन्दन सिंह, दलितबाट रञ्जुकुमारी खंग (खत्वे), मधेसी महिलामा अनिताकुमारी साह, मधेसी पुरुषमा पार्टीका उपाध्यक्ष वसन्तकुमार कुशवाह, मुस्लिममा हसिना खातुन र आदिवासी जनजातिमा भाग्यश्रीकुमारी चौधरीलाई पठाउने निर्णय भएको छ ।
यसैगरी, लुम्बिनी प्रदेशमा समानुपातिकतर्फ पाएको दुई सिटमा खस–आर्यबाट सुमन रायमाझी र आदिवासी जनजातिबाट गीता गुरुङको नाम टुंगो लगाएको छ ।
कांग्रेस, एमाले, माओवादी, रास्वपा, राप्रपा, जसपाले आज टुंगो लगाउने
निर्वाचन आयोगको पत्राचारअनुसार जनमत पार्टीले समानुपातिकतर्फको नाम टुंगो लगाए पनि प्रमुख राजनीतिक दल अझै आन्तरिक छलफलमै छन् । नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले), नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र), जनता समाजवादी पार्टी नेपाल (जसपा), राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)ले अझै टुंगो लगाउन सकेका छैनन् ।
यी दल आज शनिबारसम्ममा टुंगो लगाउनेगरी आन्तरिक छलफलमा छन् । शनिबार बैठक बसेर नामावली टुंगो लगाउने’bout छलफल हुने जनाएका छन् । कांग्रेसले केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति, एमालेको केन्द्रीय सचिवालय र जसपा केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको बैठक शनिबार बस्न लागेको हो । माओवादी केन्द्रको बैठकको टुंगो छैन । रास्वपा र राप्रपाले पार्टी बैठकबाटै टुंगो लगाउँने जनाएका छन् ।
कांग्रेस सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले निर्वाचनपछि पहिलोपटक शनिबार बस्नेगरी केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठक बोलाएका छन् । बैठकमा कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ प्राप्त ३२ सांसदमा क–कसलाई पठाउने भन्ने’ निर्णय गर्ने कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए । कांग्रेसलाई निर्वाचन आयोगले २९ महिला र तीन पुरुष सांसद पठाउन सूचित गरेको छ । त्यस्तै, प्रदेश सांसद’bout पनि सोही बैठकले निर्णय गर्ने भएको छ ।
कांग्रेसले प्रदेशमा १ सय ११ सिट पाएको छ । यसैगरी, एमाले केन्द्रीय सचिवालय बैठक शनिबारका लागि सरेको छ । शुक्रबार बोलाईएको सचिवालय बैठक स्थगित भएको एमालेका प्रचार विभाग उपप्रमुख विष्णु रिजालले बताए । उनले आवश्यक गृहकार्य नपुगेको भन्दै बैठक स्थगित गरिएको जानकारी दिए । शुक्रबारको बैठकमा समानुपातिकतर्फका सांसदको छनोट, निर्वाचन समीक्षालगायतका विषयमा छलफल हुने बताइएको थियो ।
एमालेले ३४ सिट पाएको छ । जसमा उसले १५ पुरुष र बाँकी महिला सांसद पठाउनुपर्ने छ । एमालेले प्रदेशमा ९१ सिट पाएको छ । त्यस्तै, शनिबार बिहान ८ बजे जसपा केन्द्रीय कार्यकारिणी समिति बैठक बस्ने प्रचार विभाग प्रमुख पूर्णबहादुर बस्नेतले बताए ।
बैठकले समानुपातिकतर्फका सांसद’काे निर्णय गर्ने भएको छ । जसपाले समानुपातिकमा पाँचजना पाएको छ । रास्वपाले १३ र राप्रपाले ७ सिट समानुपातिकमा पाएको छ । राजधानी दैनिकबाट
मकवानपुर । मकवानपुरकाे राक्सिराङ गाउँपालिकामा खाेलामा डुबेर १ जनाकाे मृत्यु भएकाे छ । राक्सिराङ गाउँपालिका वडा नम्वर ३ स्थित स्थानीय चुर्लिङ खोलामा डुबेर १ जनाको मृत्यु भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ ।
मृत्यु हुनेमा राक्सिराङ २ थुम्की बस्ने अन्दाजी ७८ वर्षीय म्याक्सो मोक्तान रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी नायव उपरीक्षक टेकबहादुर कार्कीले जानकारी दिए । उनका अनुसार मोक्तानको खाेला तर्ने क्रममा मंसिर २४ गते डुबेर मृत्यु भएको हो । उक्त घटनाबारे प्रहरीले आवश्यक अनुसन्धान गरिरहेको जनाइएको छ ।
मकवानपुर । गत साउन १२ गते संघीय सरकारको उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दिलेन्द्रप्रसाद बडू लाई ज्ञापन पत्र बुझाएपछि बनेको समितिले आधिकारीक निर्णय नगर्दै उद्योगिहरुलाई बक्यौता सहितको बिल पठाएपछि उद्योगीहरु आजबाट पुन आन्दोलित भएका छन् ।
देशमा उद्योगहरु स्थापना गरी आयतलाई प्रतिस्थापन गर्ने, स्वदेशमा रोजगारीका अवसरहरु श्रृजना गर्न साथै मुलकलाई आर्थिक रुपले सवल बनाउने उद्दश्यका साथ अमेरिकी सरकारको सहयोगमा हेटौडा औद्योगिक क्षेत्रको स्थापना भएको थियो ।
हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्रमा स्थापित उद्योगहरुलाई संचालनमा आएपछि उद्योगले भाडामा लिएको जमिन सम्बन्धित उद्योगलाई कमश हस्तान्तरण गर्दै जाने उद्येश्यको विपरीत औद्योगिक क्षेत्रहरु संचालन र व्यवस्थापनको जिम्मा पाएको औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले उद्योग स्थापना तथा संचालनमा बाधक सिर्जना गरेको भन्दै उद्योगिहरु आन्दोलीत भएका हुन् ।
औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले औद्योगिक क्षेत्र संचालन तथा व्यवस्थापन नियमावली २०७१ विपरीत २०७५ सालमा ७०० प्रतिशतसम्म भाडा बृद्धि गर्ने निर्णय गरेको र सोही मितिदेखि लागु हुने भन्दै २०७९ साउन २ मा उक्त भाडा वृद्धिको विल उद्योगहरुमा पठाएको छ । औद्योगिक क्षेत्र उद्योग महासंघ, उद्योग संघ मकवानपुर तथा उद्योगीहरुको उक्त निर्णयको विरुद्धमा आन्दोलत गरेका हुन् । उद्योगिहरुले उक्त निर्णयको घोर आपत्ति जनाएका छन् ।
औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडबाट एकतर्फि रुपले २०७५ सालदेखि लागुहुने गरी ७ सय प्रतिशतसम्मको जमिन बहाल वृद्धि नियम संगत नभएको र सोको व्यापक विरोध र असहमति जनाइए पश्चात मिति २०७२ साउन १५ मा उद्योग वणिज्य तथा आर्पूति मन्त्री तथा तत्कालीन उद्योग सचिवसमेतको उपस्थितिमा औद्योगिक क्षेत्रको भाडा लगायत तात्कालीन तथा दीर्घकालीन समस्या समाधान गर्न उद्योग मन्त्रालयका सचिवको संयोजकत्वमा अध्ययन समिति गठन गरिएको थियो ।
तर हालसम्म उक्त समितिले कुनै निर्णय गरेको छैन । समितिले कुनै प्रतिवेदन नै नआएकन पुनः रकम भुक्तानी गर्न ताकेता पत्र पठाइएपछि उद्योगीहरु आन्दोलित हुनु परेको उद्योग संघ हेटौंडाका अध्यक्ष स्वागतराज प्याकुरेलले बताए । उद्योगीहरु ७ दिने अल्टीमेटम सहित साउन १५ गतेपछि स्थागित गरेको आन्दोलनमा पुन सुरु गरेको अध्यक्ष प्याकुरेलले बताए ।
२०७२ सालमा भूकम्प, २०७४ सालमा नाकावन्दी, २०७७ सालमा कोभिड, २०७९ सालमा रुस यूकेन द्वन्दका कारण उत्पन्न आर्थिक मन्दीको कारण उद्योगहरुमा अत्यन्तै नकारात्मक प्रभाव परेको उनले बताए ।
“उद्योगहरुको उत्पादन घटेको छ । वैकंको व्याजदर बढेको छ, यो अवस्थामा उद्योगलाई बचाइराख्न छुट सुविधा र सहुलियत दिनु पर्नेमा राज्यबाट संचालित औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले जमिनको ७०० प्रतिशतसम्म भाडा वृद्धि गर्ने र त्यो पनि २०७५ सालको निर्णय अहिले असुल्न खोज्नु निन्दनीय छ” प्याकुरेलले भने ।
आफूहरुको आन्दोलनलाई बेवास्ता गरिएमा हेटौडा औद्योगिक क्षेत्रको सम्र्पण आर्थिक गतिविधिहरुलाई ठप्प पार्दै सम्पूर्ण उद्योगीहरु आन्दोलनमा उत्रन बाध्य हुने आन्दोलनकारीहरुको चेतावनी छ । उद्योगीहरुले गत साउन १२ गते उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दिलेन्द्रप्रसाद बडूलाई ज्ञापन पत्र बुझाएका थिए । त्यस लगतै ३ दिनपछि साउन १५ गते अध्ययन समिति गठन भएको थियो । तर हालसम्म उक्त समितिले कुनै निर्णय सार्वजनिक गरेको छै ।

आन्दोलनरत उद्योगीहरुको मागलाई आफूले केन्द्रमा पठाउने र जिल्ला तहमा आवश्यक समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने हेटौंडा औद्योगित क्षेत्र व्यवस्थापक भोजराज बिनाडीले बताए । बिनाडीका अनुसार हाल हेटौंडा औद्योगित क्षेत्रबाट बिलिङ भएको रकम १४ करोड बढी छ ।
क्षेत्रफलको दृष्टिकोणले देशकै ठूलो हेटौँडा आद्योगिक क्षेत्रका उद्योगीहरूलाई अहिले प्रोत्साहनभन्दा उद्योग बन्द गर्न बाध्य पार्न लागिएको आरोप लगाइरहेका छन् ।
लिमिटेडले हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्रको प्रति रोपनी १९ हजार ६ सय ९१ रुपैयाँको दरले भाडा भुक्तानी गर्न औद्योगिक क्षेत्रका १ सय ४९ वटा उद्योगहरूलाई पत्रसहित बिल पठाएको छ ।
कार्यालयले २०७५ को निर्णय अनुसारको बढेको जग्गा भाडा भुक्तानीका लागि उद्योगीहरूलाई पत्र काटेको हो । लिमिटेडले हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्रको हाल कायम भाडादरमा १ सय ३३ प्रतिशत वृद्धि गरेर सोही अनुसारको भाडा भुक्तानीका लागि पठाएको हो ।
२०७५ मंसिर ५ को निर्णयानुसारको भाडा तिर्नुपर्ने भन्दै ४ वर्षपछि उद्योग प्रतिष्ठानहरूलाई पत्र काटेको जनाइएको छ । औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन कार्यालय हेटौँडाका प्रमुख भोजराज विनाडीका अनुसार २०७५ सालमै भाडा बढाउने निर्णय कार्यान्वयन गर्न भनिएको थियो ।
बल्ल उठ्न थालेको र हाल तरलता अभाव र महँगीका कारण धरासयी अवस्थामा भाडा वृद्धिको निर्णयले हतोत्साहित बनाएको प्याकुरेलको भनाइ छ । हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्रमा रहेका १ सय ४९ वटा उद्योगमध्ये १ सय ३३ वटा सञ्चालनमा छन् । ५ वटा पूर्ण रूपमा बन्द अवस्थामा छन् । ११ वटा उद्योग निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ ।
मकवानपुर । मुक्तक मञ्च मकवानपुरले ३ जनालाई पुरस्कृत गर्ने भएको छ । बिहीबार मुक्तक मञ्च मकवानपुरको तेस्रो बैठकले ३ जनालाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय गरेको हो ।
मञ्चको आगामी पुष १६ गते वार्षिक साधारणसभामा २ जना मुक्तककार र माध्यमिक विद्यालयस्तरीय प्रतियोगिताबाट उत्कृष्ट १ जना गरी ३ जनालाई पुरस्कृत गर्ने भएको छ । मुक्तक मञ्च मकवानपुरका अध्यक्ष डीबी बर्तौलाले पिताको सम्झनामा स्थापना गरेको ७ हजार ७ सय ७ रुपैयाँ राशीको ‘बहादुरानन्द स्मृति मुक्तक पुरस्कार’ बाट सिन्धुलीका मुक्तककार लोकेन्द्र डहरे सम्मानित हुने भएका छ्न ।
यस्तै मुक्तक मञ्च मकवानपुरले ‘तारा स्मृति मुक्तक पुरस्कार’ मकवानपुरका अग्रज मुक्तककार देवराज खरेललाई प्रदान गर्ने भएको छ । साहित्यकार किसन पौडेलले स्थापना गरेक सो पुरस्कारको राशी ५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ रहेको छ । त्यस्तै मुक्तककार तथा गजलकार श्रीराम अधिकारीले स्थापना गरेको ‘इन्दिरादेवी अधिकारी मुक्तक पुरस्कार’ मकवानपुरभित्रका माध्यमिक विधालयस्तरीय ९ देखि १२ कक्षाका विद्यार्थीबिच प्रतिस्पर्धा गराई उत्कृष्ट १ जना विद्यार्थीलाई ५ हजार रुपैयाँ प्रदान गरिने भएको हो ।
मञ्च अध्यक्ष बर्तौलाको अध्यक्षतामा सल्लाहकारसहितको कार्यसमितिको बैठकले पुरस्कारको निर्णय गरेको थियो ।
