मकवानपुर । मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरले मातृभूमि राष्ट्रिय सम्मान २०८० वरिष्ठ संस्कृतिविद् एवम् नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पूर्व उपकुलपति प्राडा जगमान गुरुङ्गलाई प्रदान गर्ने भएको छ ।
मातृभूमिले आफ्नै अक्षयकोषबाट स्थापना गरेको उक्त सम्मानको राशि नगद २५ हजार १ रुपियाँ रहेको छ । नेपाल र नेपालीलाई चिनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने व्यक्ति तथा संघसंस्था लाई प्रत्येक २ दुई वर्षमा प्रदान गरिने मातृभूमि राष्ट्रिय सम्मान २०८० गुरुङ्गलाई समर्पण गर्ने निर्णय गरिएको अध्यक्ष माधव पोख्रेलले जानकारी दिए ।
यसैगरी मातृभूमि लघुकथारत्न सम्मान २०७९, वरिष्ठ लघुकथाकार डा. विदुर चालिसेद्वारा लिखित पुस्तक लघुकथालय लाई समर्पण गरिने पोख्रेलले बताए । मातृभूमि कार्य समिति सदस्य किशन पौडेलद्वारा स्थापित उक्त सम्मान ११ हजार १ सय ११ रुपियाँ राशिको रहेको छ ।
मातृभूमिको स्थापना दिवस आगामी असोज ६ गते शनिबार हेटौंडामा बिबिध साहित्य कार्यक्रमको आयोजना गरि मातृभूमिले उक्त पुरस्कार तथा सम्मान समर्पण गर्ने भएको छ । सोही अबसरमा महाकाव्यकार मुना अर्यालको दोस्रो महाकाव्य “महाकाश” को पनि विमोचन गरिने छ ।
पोख्रेलका अनुसार मातृभूमि स्थापनाको २५ वर्ष पुगेको उपलक्ष्यमा २०८० साललाई रजत जयन्ती वर्ष मनाउने भएको छ । “मातृभूमिको अभियान- साहित्य, संगीत, संस्कृति, कलाको सम्मान” भन्ने उदेश्यले २०५६ साल असोज ६ गते स्थापना भएको मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरले भाषा र साहित्यको श्रीवृद्धिमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिदै आएको छ ।
मकवानपुर । जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले नगद चोरीमा संलग्न रहेको आरोपमा ४ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ ।
हेटौडा उपमहानगरपालिका वडा नं. ९ लामसुरेधाप स्थित सुशिला साउदको घरबाट नगद तिस हजार, सुनको सिक्री डेढ तोलाको १ थान, सुनको बाला १ तोलाको १ थान, सुनको चन्द्र हार १ तोलाको १ थान, सुनको टप ४ आनाको १ जोडी, सुनको मुन्द्र २ आनाको १ जोडी र घडी १ थान समेत गरी जम्मा मल्य पाच लाख बत्तिस हजार बराबरको सुनको गरगहना, घडी समेत चोरी गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।
प्रहरीले उक्त आरोपमा वर्ष २८ को भिमलाल लामा, २८ बर्षीय प्रदिप तामाङ, २९ बर्षीय आकाश तामाङलाई नियन्त्रणमा लिएको छ । उनीहरू सबै सिन्धुपाल्चोक जिल्ला पाँचपोखरी थाङ्पाल गाउँपालिका वडा नं. ७ निवासी हुन् । चोरी भएको सुनका गहनाहरु खरिद गर्ने सोही स्थानीय तहको वडा नं. ६ घर भई हाल काठमाण्डौ कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका वडा नं. ८ मा रितु सुन पसल संचालन गरी गरि बस्ने ३१ बर्षीय राजेन्द्र रसाईलीलाई पनि प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।
उनीहरूले माथि अनुसन्धान भैरहेको मकवानपुरका प्रहरी प्रवक्ता टेकबहादुर कार्कीले बताए ।
मकवानपुर । गर्मी बढेसँगै बागमती प्रदेशमा डेंगी संक्रमित बिरामीकाे सङ्ख्या बढीरहेकाे तथ्याङ्कले देखाएकाे छ । लार्भा खाेज र नष्ट गर अभियान चालिरहेकाे भएपनि प्रदेशमा डेंगी संक्रमितकाे सङ्ख्या बढीरहेकाे छ हालसम्म बागमती प्रदेशमा ४ जनाकाे ज्यान गुमिसकेकाे छ ।
डेंगीकाे कारण प्रदेशकाे ललितपुर जिल्लाका २ जना तथा धादिङ र मकवानपुरका एक/ एक जनाको डेंगु सङ्क्रमणको कारण ज्यान गएकाे छ । ललितपुर जिल्लाकाे इमाडोलकी ३८ बर्षीया महिला र थैवका ७१ बर्षीय पुरुषको डेंगु सङ्क्रमणको कारण मृत्यु भएको हाे । यता प्रदेशकाे राजधानी मकवानपुर जिल्लाकाे हेटाैंडा उपमहानगरपालिका ४९ वर्षीय पुरुष र चितवन जिल्लाकाे ७२ बर्षीय मिहलाकाे मृत्यु भएकाे छ ।
बागमती प्रदेशकाे स्वास्थ्य मन्त्रालयले महामारीकाे रुपमा संक्रमितकाे संङ्ख्याका नबढाेस् भनेर प्रचार प्रसारलाइ तिव्रता दिएकाे जनाएकाे छ । प्रदेशकाे स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार ९ भदौसम्म प्रदेशका १३ जिल्लामा ३ हजार ९२९ जनामा डेंगु सङ्क्रमण पुष्टि भएका छन् ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका सूचना अधिकारी डा.रविन भुसालका अनुसार अहिले पनि लार्भा खाेज र नष्ट गर भन्ने अभियान जारी छ । प्रदेशका १३ जिल्लामा १ जनवरी २०२३ देखि हालसम्म सबैभन्दा बढी धादिङमा डेंगु पुष्टि भएको छ । मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार धादिङमा २ हजार ५५३, काठमाडौँमा ४०६, मकवानपुरमा २५५, ललितपुरमा १९४, चितवनमा १७५, भक्तपुरमा १२९, नुवाकोटमा ७९, रामेछापमा ४२, काभ्रेपलान्चोक ३९, सिन्धुलीमा २७, सिन्धुपाल्चोक र दोलखामा १२/१२ जनामा डेंगु पुष्टि भएको छ ।
सबैभन्दा कम रसुवामा ६ जनामा डेंगु पुष्टि भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार जनवरीमा ५७, फेब्रुअरीमा ३०, मार्चमा २९, अप्रिलमा ५२, मेमा २७, जुनमा ११८, जुलाईमा ८६२ र अगस्ट २५ सम्म तीन हजार ९२९ जनामा डेंगु सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको छ ।
पछिल्लो एक साताको तथ्याङ्क अनुसार दोलखा, सिन्धुपाल्चोक र रसुवामा डेंगु सङ्क्रमितको सङ्ख्या स्थित रहेको छ भने धादिङ, काठमाडौँ, भक्तपुर, ललितपुर नुवाकोट, रामेछाप, चितवन, काभ्रेपलान्चोक, सिन्धुली र मकवानपुरमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्दै गएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।
डेंगु सङ्क्रमणबाट आफू र आफ्ना परिवारलाई जोगाउन लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न स्वास्थ्य मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ । सुत्दा झुलको प्रयोग गर्न, लामखुट्टेको टोकाइबाट बचाउने धुप तथा झोलको (रिपेलेन्ट) प्रयोग गर्न, ट्याङ्की र कुलरहरु कम्तीमा हप्तामा एक पटक सरसफाइ, वरपर पानी जम्न नदिने, पुरै बाहुला भएका अथवा लामो बाहुला भएका कपडा लगाउन र डेंगुका कुनै पनि लक्षण देखिएमा उपचारका लागि स्वास्थ्य संस्थामा जानको लागि आग्रह गरिएको हो ।
भदौमा डेंगु सङ्क्रमण भएका बिरामीको सङ्ख्या बढेको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०१९ मा ४ हजार ५४ जना, २०२० मा ८६, २०२१ मा १२८ जनामा डेंगु सङ्क्रमण देखिएको थियो भने सन् २०२२ को जुलाईदेखि २०२३ को जुनसम्म यस प्रदेशमा ४२ हजार ७१४ जनामा डेंगु रोग सङ्क्रमण भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ । चालु आर्थिक वर्षमा स्वास्थ्य मन्त्रालयले डेंगु प्रकोप नियन्त्रणका लागि महामारीजन्य रोगहरू नियन्त्रण र रोकथाम गर्न विभिन्न शीर्षकमा तीन करोड १२ लाख ५० हजार रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको मन्त्रालयका सूचना अधिकारी डाक्टर भुसालले जानकारी दिए ।
बच्नकाे लागि के गर्ने
डेंगी संक्रमण फैलाउने लामखुट्टेले विशेष गरी बिहान, दिउँसो तथा साँझको समयमा टाेक्छ । यस्ताे बेला टाेक्ने लामखुट्टेको टोकाईबाट डेंगी लाग्न सक्ने भएकाेले विशेक सचेत रहनु पदर्छ ।
यसबाट बच्नको लागि लामखुट्टेबाट बच्न पूरै शरिर ढाक्ने लुगा लगाउने, घर, कार्यस्थल र सार्वजनिक स्थानमा पानी जम्न नदिने, पानी राखेको भाँडालार्ई छोपेर राख्ने, दिउँसो पनि लामखुट्टे भगाउने धूप बालौँ र लामखुट्टेको टोकाईबाट बच्ने मलम लगाउने, घरभित्र लामखुट्टे छिर्न नसक्ने गरी झ्याल ढोकामा जाली वा सुत्ने बेलामा झुल लगाएर सुत्ने, अध्याँरा कुना–काप्चामा किटनाशक औषधि छर्कने, कम्तीमा हप्ताको एक पटक एयर कुलर, पानी ट्यांकी, फूलदानी, गमलामा राखिएका प्लेटहरु राम्ररी सफा गर्ने गर्नुपर्नेमा स्वास्थ्यकर्मीहरुले सल्लाह दिएका छन् ।
स्थानीय तहहरुले लामखुट्टे नियन्त्रणकाे लागि विशेष काम अभियान समयमा नै सुरु गर्नु पर्दछ । लामाखुट्टेकाे टाेकाइबाट बच्नु नै डेंगीकाे संक्रमणबाट बच्ने मुख्य उपाय हाे । विद्यालयहरुले पनि सभावित क्षेत्रमा लार्भा नियन्त्रणकाे लागि औषधिहरु छर्किनु पर्ने स्वास्थकर्मीहरुले पनि सुझाव दिएका छन् ।
नुवाकाेट बालकुमारी कमेरेगाँउ जन्मथलो भई काठमाडाैंमा रमाउँदै आउनु भएका पिँडालु पण्डितले नेपाली साहित्यका विविध विधामा कलम चलाउँदै आउनु भएकाे छ । बासुदेव गुरागाईं व्यङ्ग्य साहित्यमा पिँडालु पण्डित उपनामले चिनिनुहुन्छ । पण्डितले हालै ‘तँ अब बुढाे भइस्’ खण्डकाव्य प्रशासनमा ल्याउनु भएकाे छ ।
साहित्यकार बासुदेव गुरागाई साहित्य साधनामा अनवरत लागि परेका स्रष्टा हुनुहुन्छ । नेपाल सरकारको सहसचिव पदबाट सेवा निवृत्त पण्डित काठमाडाै गोगंबुमा रहेर साहित्यमा अनवरत कलम चलाउँदै आउनु भएकाे छ । गुरागाईं दुप्चेश्वर साहित्य र पर्यटनको साझा अभियान मूल नारा लिएर स्थापित दुप्चेश्वर साहित्य समाज नुवाकोटको विशिष्ट सदस्य तथा संस्थापक अध्यक्ष हुनुहुन्छ । पूर्व कर्मचारी समाजका आजीवन सदस्य तथा राष्ट्रसेवक कर्मचारी समाज नुवाकोटका सल्लाहकार रहनुभएका उहाँ दायित्व वाङ्मय प्रतिष्ठान र बुढ्यौली साहित्य समाज हेटौँडा लगायतका दर्जनौ संघसस्थामा आवद्ध हुनुहुन्छ ।
उहाँका यसअघी ‘स्वागत’ (फुटकर कविता सङ्ग्रह) २०५३, ‘नेता चिरञ्जीवी भव’ (हास्यव्यङ्ग्य काव्य) २०५९, ‘थोते हाँसो’ (हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रह) २०६२, ‘बास उठेका चराहरू’ (फुटकर काव्यिक रचनाहरूको सँगालो) २०६४, ‘मोफसलको मधुरिमा’ (नियात्रा सङ्ग्रह) २०६९, ‘बाजेको सेकुवा’ (हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रह) २०७०, ‘अनुमानित निष्कर्ष’ (छोटा कथा सङ्ग्रह) २०७२, ‘समयान्तर’ –कथा सङ्ग्रह) २०७२, ‘नुवाकोटका पशुपति ः दुप्चेश्वर महादेव’ (पर्यटन प्रवर्धनात्मक कृति) २०७३, ‘वसन्त वृक्ष’ सहस्र नेपाली हाइकु सङ्ग्रह २०७५, ‘फुमन्तर’ (लघुकथाहरू) २०७६, ‘नुवाकोटका पशुपति दुप्चेश्वर महादेवः सङ्क्षिप्त झलक २०७७, ‘रातो गुलाफ’ सुसेली–सङ्ग्रह २०७९, ‘बाबा दुप्चेश्वर’ (भजन–सङ्ग्रह) २०७९ प्रकाशित छन् ।
व्यङ्ग्यात्मक शैलीमा लेखिएकाे खण्डकाव्य ‘तँ अब बुढाे भइस्’ पब्लिकेशनबाट निस्कने बित्तिकै खण्डकाव्यकारकाे हातबाटै काठमाडौमै प्राप्त गरे पछि सरसर्ती पढ्ने मौका मिलेकाे हाे । काव्य उठान, काव्य शृङ्खला र काव्य बैठान गरि तीन भागमा लेखिएको सार्वजनिक खण्डकाव्यमा २३ शृङ्खला समेटिएको छ । स्रष्टालय बुक एण्ड पब्लिकेशन काठमाडाैले प्रकाशन गरेकाे खण्डकाव्य १ सय ८० पृष्टमा समेटिएकाे छ ।
डा. शैलेन्दुप्रकाश नेपालले खण्डकाव्यमा भूमिका लेख्दा नै सवैकुरा समेटिएर आएका छन् । विशिष्ट व्यक्तिबाट भएकाे विशिष्ट भूमिका बाधिएकाे पुस्तकलाई हामीले समिक्षा गर्नु भन्दा पनि देखिएका कुरा लेख्ने मात्रै हाे । तँ अब बुढाे भइस् अध्ययन गरिसके पछि केही लेख्न मन लाग्याे । पुस्तक प्राप्तीकाे केही समयपछी पाठककाे आँखाबाट पढ्दा जस्ताे बुझियाे त्यसैकाे आधारमा साहित्यलाई माया गर्ने साहित्यप्रेमी भएकाे नाताले आफ्नाे विचार व्यक्त मात्र गर्न खाेजेकाे छु । समिक्षाकाे रुपमा भन्दा बढि पढ्दा जसरी बुझियाे त्यसरी केही नलेखी रहन सकिएन ।
खण्डकाव्यकारले काव्य उठान यसरी गरेका छन्ः
वृद्धता
कसैकाे रहर हाेइन
न त अशक्तता नै
मान्छेकाे रोजाइ हाे
तैपनि नचाहँदा नचाहँदै
नबिराइकन
यो ऊ नभनीकन
प्रत्येकले भोग्नु पर्ने
यथार्थता हाे वृद्धता
वृद्धता
सृष्टिकाे यथार्थता हाे
समाजकाे यथार्थता हाे
जीवनकाे चक्र हाे
फलतः
प्रत्येक बस्तीका वृद्धहरु
लैङ्गिक हिसाबले
चाहे ती जे सुकै हुन्
एउटै भाषाले सम्बाेधित छन्
तँ अब बुढाे भइस् ।
कविता प्रायः साहित्यकारहरुले लेखेकै हुन्छन् । तर एउटै शिर्षककाेलाई समेटेर काव्यशैलीमा लेख्नु जटिल विषय हाे । कवि व्यङ्ग्यकार पिडालु पण्डित यस मामलामा पोख्त रहेकाे काव्य पढेपछि थाहा पाइन्छ । पण्डित एउटा भूगाेलमा जन्मिएर त्यही माटाेमा हुर्किएर अगाडि बढेका छैनन् । उहाँ नुवाकाेटमा जन्मिएर मकवानपुर हर्नामाडीलाई केही समय माया गर्दै काठमाडाैलाई कर्मथलाे बनाएर जन्म, जवानी, प्रौढ र पाकाे अवस्थामा फरक फरक भूगोलमा रमाएका छन् ।
पछिल्लाे समय नेपाली समाजकाे पारिवारिक संरचना र संस्कार छिन्नभिन्न हुँदै गएकाे छ । एकल परिवारमा रमाउने प्रवृत्ति बढ्दाे छ । प्रकृतिले समेत विभेद नगर्ने कुरामा मानिसले विभेद गर्न थालेका छन् । हामी जुन उमेरमा छौ त्यसकाे मात्रै अनुभव लिन्छौ तर अघि वा पछिकाे उमेरलाई हामी वास्तै गर्दैनौ । यसैलाई कवितामा कविले वृद्धता रहर नभएकाे यथार्थताकाे रुपमा काव्य उठानमै लेखेका छन् ।
प्रकृतिका सवै चिज समेत एक पछि अर्को गर्दै बुढाे हुँदै जाने चक्रलाई टार्न सकिदैन । तर कुनै समय आफ्नैलाई कर्तव्य जिम्मेवारी बोधले गरिएकाे व्यवहार वृद्ध अवस्थामा गुन बन्दैन अबगुण बनेर निस्कन्छ अनी कविकाे मिठाे शैलीमा व्यङ्ग्य यसरी जुर्मुराउँछः
हिजो को खाइ काे खाइ गरेकाहरु
मुस्किलले आज पत्युत्तरमा ला खा ला खा गर्छन्
यस्तो काे खाइ काे खाइ र ला खा ला खा
अस्ती उसले गर्याे
हिजो मैले गरें
समयचक्रसँग
आज उ गर्दैछ
अनि उ पनि भाेग्छ यही परिणाम
र पछ्याउँदै जान्छ
प्रत्येक युगमा प्रत्येक पिढीमा
टारेर नटर्ने सारेर नसर्ने
सव चिज गलाउने
भनसुनले नगल्ने
मलजलले नढल्ने
सब चिज डढाउने
आगोले नडढ्ने
विडम्वान छ यसकाे गति
समयकाे अन्तरालमा
सबैले पाउँछन् याे उपाधी
तँ अब बुढाे भइस् ।
उहाँकाे उमेर सरकारी जागिरबाट अवकाश प्राप्त जीवनमा धकेलिएकाे केही समय भयाे । यस हिसाबले समेत पहिले उहाँकाे भाेगाइ पुस्तकमा आएकाे छ । त्याे भन्दा बढी समाजकाे यथार्थ धेरै जेाडिएर आएकाे छ । काव्य उठानका सन्दर्भमा उहाँले लेख्नु भएकाे विषयले तपाई हामी सबैलाई साेच मग्न बनाउँछ । मानिस जन्मन्छ र जन्म पछि मरण निश्चित छ । तर यो शाश्वत सत्य हामी जीवनको उत्तरार्ध अबस्थामा मात्रै स्वीकार गर्ने अबस्थामा पुग्छौ ।
हामी सिक्नु पर्ने बेला आफू भन्दा ठूलाबाट संस्कार सिक्दैनौ । आफूले भोगेको भोगाई अरुको व्यबहार अन्यले आफ्नालाई गरेको क्रियाकलाप यस्तै को सेरोफेरोमा तँ अब बूढो भइस् लेखिएको छ । यो खण्डकाव्यले आफ्नो अरुको उनीहरुको सबैको कथाब्यथा बोकेको छ यो कुरा लेखकले आफ्ना भनाईमा समेत समेटेका छन् ।
कर्मचारीहरु पदमा रहँदा सेवाग्राहीसँग गरेका व्यवहारलले अवकास पछि त्यही सेवाग्राहीलाई देख्दा आफ्नाे विगत सम्झेर रमाउनु मात्र सकिने वर्तमानमा कर्तव्यच्युतकाे पीडाले पाेल्ने गरेकाे यथार्थ समेत पुस्तकमा यसरी लेखिएकाे छ ।
उहिलेकाे तँ
मदले मात्तिएकाे थिइस
पदले पात्तिएकाे थिइस
……………………
तर्साउथ्याे
टाेपी उध्रिएका
सेवाग्राहीहरुलाई
……………..
अनी बाध्य पार्थ्यो तिनलाई
तिनका भएजती खल्ती
छामछुम छामछुम पार्न
………………………
अहिले यदाकदा
तिनै रैती दुनियाँलाई
आफ्ना सामु देख्दा
शिर निहुरिन्छ तेरो
आखाँ धमिलिन्छ तेराे
एकाएक बाेली लकपकिन्छ
र धर्मराउँछन् गोडाहरु
…………………………
त्यसैकाे सम्झनाले तँलाई
रातकाे निन्द्रा भगाईदिन्छ
आँट हराउँछ
र लुक्छस तँ
सिरक च्यापेर
चिसो कोठा भित्र
एकाकी बनेर
किनकी
तँ अब बुढाे भइस् ।
उमेर थपिदै जादा ज्यानमा बल भरिन्छ । अनि हामी कसैलाई गन्दैनौ । त्यति मात्रै होइन पद पाँउदा र दाम कमाउँदा त यतिकै सधै चल्छ भन्ने ठान्ने हाम्रो स्वार्थी अबगुण छ ।आँट हुँदा शक्ति हुँदा संसार आफूसँग हुने तर सास मात्रै हुँदाकाे परिकल्पना गर्दै यसरी कविताले सहज रुपमा व्यङ्ग्य गरेकाे छः
उहिले तँ जिउँदाे छँदा
गाउँकाे ठालु थिइस
टाढा नधाईकनै
सर्लक्क बिक्थ्यो तेराे बाेली
थहरिन्थे गाउँका सारा बस्ती
आज तँ
सास भएर पनि
मृत क्षणमा छस्
त्रसित छस् आफैसँग
तेरो यो भाेगाइमा
साथ दिने काेही छैनन्
र त बाध्य छस्
यी सब भाेग्न तँ आफैं
किनकी तँ अब बुढो भइस
उहिलेकाे समाजमा परिवारका सदस्य बढ्दै गए पछि विवाह भएका छोरालाई छुट्याएर राख्ने चलन थियाे । याे क्रम सकिए पछि घरमुलीसँग कुनै एक छोराका परिवार वस्ने प्रचलन रहेकेा पाइन्छ । तर यहिले परिवारका सदस्य सकेसम्म अली पर जान्छन् । नसके पर जान्छन तर जेष्ठनागरिकसँग बस्न रुचाउँदैनन । त्यसकाे त उमेरमा हरेक मन्छेले कसैले गन्दैनन् । उसले भाेली देख्दैन् । वितेकाे समयबाट वर्तमान आत्मसात गर्दैन । त्यसैले परिवारमा समेत विचलन आउने गरेकाे छ । विचलन मात्रै आउँदैन बुढापाका उमेरमा प्रवेश गरेकाहरुकाे वासस्थान समेत फरक हुने गरेका छन्
अस्तिकाे चकचक
हिजोकाे मौसमी शक्ति
सान मान र सम्मान
……………………….
यी सब बिस्तार बिस्तार
खिया लाग्दै जाने छन्
अलपत्रिने छन्
……………………
ओछ्यान घरकाे पनि हुन सक्छ
ओछ्यान अस्पतालकाे पनि हुन सक्छ
ओछ्यान हेरचाह केन्द्रकाे पनि हुन सक्छ
बुद्धाश्रम सामाजिक संघसंस्था
ठाउँकुठाँउ
बाटोकुबाटो
पाटीपौवा
जहाँकाे पनि हुन सक्छ
……………………………..
तँप्रति लक्षित हुँदै
सबकाे एकीकृत आवाज हुने छ
तँ अब बुढाे भइस् ।
बालबालिका र बुढापाकालाई भगवानकाे रुपमा लिइन्छ । बालबालिका अवाेध भएरै भगवानका रुप हुन्छन् । बुढापाकासँग बाेध हुन्छ, ज्ञान हुन्छ, अनुभव हुन्छ, उपदेश हुन्छ, आशिर्वाद हुन्छ अनी भगवान हुन्छन् । बालबालिका र बुढापाका नभएकाे घर अन्धकार हुन्छ भनिन्छ । यो खण्डकाव्य साेझाे अर्थमा कविता काव्यमात्र नभइ यथार्थ समाजकाे मिसिएकाे व्यङ्ग्यकाव्य हाे । साधारण भाषामा सरल तरिकाले समाज र यस भित्रका कुरितिलाई यसले झटाराे हानेकाे छ । बालबालिका र प्रौडपुस्ता भन्दा बढी यसले युवा पिडीलाई व्यङ्ग्य गरेकाे छ । गिज्याएकाे छ । सस्कार सिकाउन खाेजेकाे छ ।
यस भित्र सामाजिक परिवेश मायाप्रेमका विषय राजनीतिक धरातल र प्रौढअवस्थालाई नजरअन्दाज गरिएका विषय र बुढो भएपछि वा हुदाँ आउने समस्या समेतलाई मिहिन ढंगले केलाइएकाे छ । पढ्नै पर्ने अझ सबै सबै पढ्नु पर्ने साथै विचारणीय विषयवस्तु समेत पुस्तकमा छन् । पढिरहँदा कतै कुनै सकस छैन । पढन सुरु गरेपछि पुस्तकबाट टाढा जान मन लाग्दैन । ३०–४० वर्षका युवापुस्ताले यसलाई अध्ययन गरेर मनन समेत गर्नु पर्ने विषय उठान छन् । त्याे पिढीले बुढ्यौलीलाई गम्भिरतापूर्क मनन गर्न सकेकाे खण्डमा कम्तिमा साहारा विहिन भएर समाजकाे जिउँदाे जाग्दाे इतिहास बुढपाकाहरुले उतरार्धमा दुःखलाई कम महसुस गर्न सक्ने सन्देशलाई गतिलो गरी प्रहार गरिएकाे छ ।
काव्य वैठानमा काव्यकारले थाेरै शक्ति भए पनि काम लाग्ने रुपमा बुढ्यौलीलाई प्रष्टाउँदै युवाहरु बुढाहरुसँग झुकेकाे भाव व्यक्त गरेका छन् । अनि कहिल्यै बुढाे नभन्ने अपमान नगर्ने गरी यसरी विट मार्ने जमर्को गरेका छन्
तँ अब बुढाे भइस्
बुझेर भने वा नबुझेर
हेपेर भने वा जिस्क्याएर
तर भने
मज्जैले भने
अलिकति पनि ढाँटिएन यहाँ
समाजले जे भन्छ त्यही भनियो
………………………………………..
बुढाहरुले बुझेका छन्
जिउ चल्न सक्तैन
गर्ने आँट छ
समाजले साथ दिदैन्
न त यसका लागि
शारीरिक अवस्था नै
…………………………..
अस्तिकाे समाज हिजो थिएन
हिजोकाे समाज आज छैन्
आजकाे समाज भाेलि भेटिने छैन
न तभाेलिकाे समाज नै
पर्सि भेटिने छ
समाज परिवर्तनकाे परिणाम
त्याज्य हुँदै छन् बुढाहरु
………………………………
निरन्तर पाइरहे छन् यौटा उपाधि
तँ अब बुढाे भइस्
………………….
मुढो भुवाउँछ
तर अलिकति छउद्दजेल पनि बल्छ
र शक्ति दिन्छ
…………………
तर मान्छे
मान्छेकै सदुपयोगमा फरक छ
मान्छैकै उपयाेगमा फरक छ
अझ फरक छ मान्छे
बुढाबुढीकाे हकमा
……………………..
उ खोज्छ
युवा जस्तै जोस उनीहरुमा
………………………………..
तर पाउँदैन उ बुढाबुढीमा
त्याे जोस
त्यो शक्ति
त्यो उर्वरता
अनि बर्बराउन थाल्छ
एकाेहाेराे भनिरहन्छ तिनैलाई
तँ अब बुढाे भइस् ।
………………………..
फिर्दै छ मान्छे
बुद्धिमा
विवेकमा
व्यवहारमा
र प्रयोगमा
………………..
तब त झुके युवगाहरु
सलाम गरे बुढाहरुलाई
……………..
अब हामी
भुलेर पनि तपाईहरुलाई
अपमानकाे शैलीमा हाेच्याएर
जुक्ति र शक्तिमा कम आँकेर
कहिल्यै भन्नै छैनौ
…………………..
कदापि भन्ने छैनौ
तँ अब बुढाे भइस् ।
खण्ड काव्य ‘तँ अव बुढाे भइस्’ मा आउनु पर्ने आवाज आएकाे छ । आउनै पर्ने परिवेश आएकाे छ । भाेगाइ आएका छन् । तिताे यथार्थता आएकाे छ । बालक आएकाे छ । युवा प्रौड आएकाे छ । जवानी आएकाे छ । राजनीति आएकाे छ । जागिर आएकाे छ । पद आएकाे छ । मायाप्रेम आएकाे छ । उन्माद आएकाे छ । यिनैलाई व्यङ्ग्य आएकाे छ । बुढ्यौली आएकाे छ । तर युवा पुस्तालाई सवक सिकाएकाे छ ।
‘तँ अव बुढाे भइस्’ ले साहित्यमा थप शोभा बढाएको छ । कवि व्यङ्ग्यकार पिडालु पण्डित उर्फ बासुदेव गुरागाईले फरक विषय उठान गरी सृजना गर्नु भएकाे यस कृतिले साहित्यकाे भण्डार नकाेक्याउने भएकाेले सवैले एकपटक चाख्नै पर्ने देखिन्छ । बुढ्यौलीमा पनि अग्रज सष्ट्रालाई कृतिगत सफलताको शुभकामना ।
थाहामा फिल्म फेस्टिवल हुने
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे थाहा नगरपालिकाको पर्यटन प्रबर्धन गर्ने उद्धेश्यका साथ नगरपालिकामा क्रियाशिल थाहा कला केन्द्रले पर्यटनका लागि फिल्म फेस्टिवल भन्ने नाराका साथ आगामी मंसिर ९ गतेदेखि १५ गतेसम्म थाहा फिल्म फेस्टिवल–२०२३ को आयोजना गर्ने भएकाे छ ।
महाेत्सव अन्तरगत चलचित्र, लघु चलचित्र, म्युजिक भिडियो, भ्लग छायांकनको स्थल विकास तथा प्रचार गर्ने, थाहा नगरपालिकाको मुख्य पर्यटकीय क्षेत्रहरुको पहिचान गरि फेस्टिबलमा चलचित्रकर्मीहरुबीच प्रचार गर्ने चलचित्र, लघु चलचित्र, म्युजिक भिडियो क्षेत्रका दिग्गज कलाकारहरुलाइ थाहाको बारेमा जानकारी गराउने उद्देशले महाेत्सव आयाेजना गर्न लागिएकाे हाे ।
कार्यक्रम अवधिभर थाहाको पर्यटकीय क्षेत्रको अवलोकन गर्ने थाहानगरको पर्यटन बढाउने तस्वीरहरु कार्यक्रम स्थलमा राखी अवलोकन गराइनेछ । यसैगरी चलचित्र, लघु चलचित्र, म्युजिक भिडियो, भ्लग तथा ईत्यादिका निर्माता, निर्देशक, कलाकार तथा निर्माण पक्षलाई थाहा नगरपालिकासङ्ग पारस्परिक गराउन प्रयास गर्ने आयाेजकले जनाएकाे छ ।
चलचित्र, लघु चलचित्र, म्युजिक भिडियाको निर्माता, निर्देशक तथा निर्माण समूहसंग विषेश अन्तरक्रिया गराइनेछ । मकवानपुर जिल्लामै पहिलो पटक फिल्म फेस्टिवलको आयोजना हुन लागिरहेकोले फेस्टिवलका विशेष आकर्षक हुने आयाेजककाे दाबि छ । फेसिटवलमा विभिन्न समूहबाट सहभागि भई आएका सामग्रीहरुबाट छानिएका डकुमेन्ट्रि, फिचर फिल्म र सर्ट फिल्महरुको प्रदर्शनी हुने बताइएकाे छ । कार्यक्रमको कुल लागत २७ लाख ८० हजार लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।
मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने साविक पहाडि गा.वि.सहरु दामन, पालुंग, बज्रबाराही, चित्लाङ्ग, टिष्टुङ र आग्राको सम्पूर्ण भुभाग मिलेर थाहा नगरपालिका बनेको छ । थाहा नगरपालिका पर्यटनको प्रचुर सम्भावना रहेको क्षेत्र हो । प्राकृतिक एवं भौगोलिक हिसाबले नै आकर्षक र मनमोहक रहेको यस क्षेत्रमा हाल पर्यटन प्रवद्धन गर्नका लागि नगरपालिका र विभिन्न निकायहरु विविध तवरबाट लागि परिरहेका छन् ।
यसकाे लागि थाह नगरपालिका र संस्कृृति, पर्यटन तथा सहकारी मन्त्रालय बागमती प्रदेशको प्रत्यक्ष सहभागिता रहेको छ । कला केन्द्रले आयोजना गर्न लागिरहेको फेस्टिवलले थाहा नगरपालिकाको पर्यटन प्रवर्धनमा थप टेवा पुग्नेमा आशा गरिएकाे छ ।
