मकवानपुर । हेटौंडा बजार क्षेत्रमा खानेपानीको उपलब्धता पर्याप्त बन्दै गएको छ । पानी दिवसको अवसरमा हेटौंडा खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डले शुक्रबारदेखि हेटौंडा बजार क्षेत्रमा वितरणका लागि दैनिक करिब ६० लाख लिटर खानेपानी थपिएको जनाएको छ ।
विश्व पानी दिवसको सन्दर्भ पारेर बोर्डले हेटौंडा उपमहानगरपालिका र गढीगाउँपालिकाको संगमस्थल सामरी खोला नजिकै निर्माण गरिएकाे हालसम्मकै ठूलो समवेल उद्घाटन गरिए पछि उक्त परिणाममा खानेपानी थपिएकाे हाे । उक्त समवेल निर्माण गरी दैनिक ६० लाख लिटर खानेपानी थप भएकाे बाेर्डले जनाएकाे छ ।
बोर्डले यसअघि हेटौंडामा दैनिक २ करोड ६२ लाख लिटर पानी वितरण गर्दै आएकोमा अब दैनिक ३ करोड २२ लाख लिटर पानी वितरण गर्नेछ ।बोर्डले हेटौंडामा २६ हजार नौसय धारामार्फत् पानी वितरण गरिरहेको छ । खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डका अध्यक्ष प्रताप विष्टका अनुसार बोर्डको आफ्नै आन्तरिक आयबाट करिब २५ लाख रुपैयाँ लगानीमा उक्त समवेल निर्माण गरिएको हो । हेटौंडामा जनसंख्या बढ्दो अवस्थामा रहेपछि पिउने पानीको समस्या बढ्दै जांदा बोर्डले अब २४ सै घण्टा धारामा पानी उपलब्ध गराउन सक्ने गरि ठुलो परियोजना सुरु गरेको अध्यक्ष प्रताप विष्टले बताए ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिकाकी मेयर मीनाकुमारी लामालगायतले समवेलको उद्घाटन गरेका हुन् । उद्घाटन कार्यक्रममा गढी गाउँपालिकाका प्रमुख दोर्जे लामा, हेटौंडाका उपमेयर राजेश बानियाँ, प्रमुख जिल्ला अधिकारी सूर्यप्रसाद सेढाईंलगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
बारा । जीतपुरसिमरा क्रिकेट कप प्रतियोगिताको उपाधिका लागि आज शनिबार मकवानपुर र पर्सा भिड्ने भएका छन् । समूह ‘बी’ को अन्तिम खेलमा शुक्रवार भैरहवालाई पराजित गर्दै मकवानपुर फाइनलमा प्रवेश गरेको हो ।
पर्सा समूह ‘ए’ को विजेता भइ फाइनल प्रवेश गरेकाे हाे । पर्साले आयोजक जीतपुरसिमरा स्पोर्टस् क्लब ७७ रन र कलैया क्रिकेट क्लबलाई पाँच विकेटले पराजित गरेको थियो । मकवानपुरले समूह चरणको पहिलो खेलमा जनकपुरमाथि ३१ रनको जीत निकालेको थियाे । मकवानपुरले दोस्रो जीत दर्ता गर्ने क्रममा खुकुरी क्रिकेट क्लब भैरहवालाई १५ रनले पराजित गरेको हो ।
टस हारेर व्याटिङको निम्तो पाएको मकवानपुरले निर्धारित २० ओभरमा ८ विकेट गुमाउँदै १४८ रन जोडेको थियो । मकवानपुरका लागि तक्षक सिम्ख्डाले ५४ रन बनाए । उनले २४ बलमा ६ छक्का र एक चौका प्रहार गरे । यसैगरी मकवानपुरका गौरव खड्काले २७, युविन बुढाथोकीले २१, बिशाल फुयालले १९ र सक्षम वस्ताकोटीले ११ रन बनाए । भैरहवाका रोशनलाल गुप्ताले चार ओभर बलिङ गर्दै ३१ रन खर्चिएर तीन विकेट लिए भने अजयकुमार चौहानले दुई र सन्तोष यादवले एक विकेट हात पारे ।
रनरेटका आधारमा फाइनलमा पुग्न मकवानपुरले दिएको १४९ रनको लक्ष्य १४।५ ओभरमै भेट्टाउनुपर्ने बाध्यताका साथ मैदानमा उत्रिएको भैरहवाले १९.३ ओभरमा सम्पूर्ण विकेट गुमाउँदै १३३ मात्र रन जोड्न सफल भयो । भैरहवाका रोशनलाल गुप्ताले २८, प्रज्वल थापाले २१, प्रकाश गिरी र अजय चौहानले समान १९ रन बनाए । मकवानपुरका सुवर्ण भट्टले तीन, पियुश शर्मा र बिशाल फुयालले समान २-२, समिर चौलागाई र अशिम श्रेष्ठले १-१ विकेट हात पारे ।
भैरहवाले १४.५ ओरभमा लक्ष्य प्राप्त गरेको भए रनरेटका आधारमा समूह विजेता बन्दै फाइनलमा प्रवेश गर्ने थियो भने १६ ओभरमा मकवानपुरलाई पराजित गरेको जनकपुर पेस फाउण्डेशन अन्तिम दुईमा प्रवेश गर्ने थियो । समूह ‘बी’ को यसअघिका खेलमा मकवानपुरले जनकपुरलाई ३१ रन र जनकपुरले भैरहवालाई ४८ रनले पराजित गर्दै समान २-२ अंक बटुलेका थिए । समूह ‘बी’ को अन्तिम खेलबाट फाइनल पुग्ने टोलीको टुङ्गो लागेको हो ।
खेलको प्लेयर अफ दि म्याच मकवानपुरका तक्षक सिम्ख्डा घोषित भए । उनलाई जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाका नगर उपप्रमुख भोलाप्रसाद अधिकारीले पुरस्कृत गरेका थिए । अभियान नेपालको आयोजना र जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाको सहयोगमा आयोजित प्रतियोगिताको प्रतियोगिताको विजेताले एक लाख र उपविजेताले ५० हजार नगद प्राप्त गर्नेछन् ।
मकवानपुर । मकवानपुरमा यस बर्ष ६ हजार १ सय ७१ विद्यार्थी माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई ) मा सहभागी हुने भएका छन्।
मकवानपुरमा एसइई परीक्षामा नियमित तर्फ ५ हजार ७ सय ५०, प्राविधिक धार तर्फ २ सय ६४ जना विद्यार्थी सहभागी हुनेछन् भने एक्जाम्टेड तर्फ १ सय ४९ जना सहभागी हुनेछन् । नियमित, प्राविधिक तर्फ र एक्जाम्टेड गरी ६ हजार १ सय ७१ जना विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल हुने शिक्षा विकास तथा समन्वय ईकाई मकवानपुरले जनाएको छ ।
आगामी चैत १५ गते बिहीबारबाट सुरु हुने एसइईको सम्पूर्ण तयारी पुरा भएको ईकाईले जनाएको छ। इकाईका अनुसार यस बर्ष हुने एसइई परीक्षाका लागि मकवानपुरका १० स्थानीय तह मध्ये ९ स्थानीय तहका २६ वटा विद्यालयमा परीक्षा केन्द्र कायम गरिएको छ। सामुदायिक तर्फ १ सय र संस्थागत तर्फ ३६ विद्यालय गरी १ सय ३६ विद्यालयका विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल हुने भएका छन् ।
गत वर्ष २५ परीक्षा केन्द्र रहेकोमा प्रजा जागृति मावि राक्सिराङमा नयाँ केन्द्र थप गरिएको हो। मकवानपुरको कैलाश बाहेक सबै पालिकामा एसईई परीक्षा केन्द्र निर्धारण गरिएको इकाइले जानकारी दिएकाे हाे । परीक्षाको तयारी पुरा भइसकेको बताइएको छ ।

चितवन । लेखक मणि अर्यालको `फिर्ती´ उपन्यास सार्वजनिक भएको छ । कविवर गोविन्दराज विनोदी, लेखकका मातापिता पुरुषोत्तम अर्याल र हेमकुमारी अर्याल, समीक्षक उदय अधिकारी, प्रतिमा सिलवाल र लेखराम सापकोटाले पुस्तक विमोचन गरेका हुन् ।
भरतपुर-१०, चितवनमा जन्मिएका मणि अर्याल हाल बाँकेको खजुरामा स्थायी बसोबास गर्छन् । सफल गीतकारको परिचय बनाएका अर्यालका आधा दर्जनभन्दा बढी म्युजिक भिडियो युट्युबमा उपलब्ध छन् ।
आफ्नो पहिलो आख्यान फिर्ती पाठकसामु ल्याएका अर्यालको यसअघि कुटी निबन्धसङ्ग्रह प्रकाशित छ । गीत, निबन्ध र आख्यानमा कलम चलाउने अर्याल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको काव्य विभागका सदस्य हुन् ।
समीक्षक उदय अधिकारी र प्रतिमा सिलवालले विभिन्न बाध्यतामा विदेशिएकाहरूको कथा समेटिएको फिर्ती सरल भाषामा लेखिएको ओजपूर्ण उपन्यास भएको बताए । कार्यक्रममा रमेश प्रभात, रेशम बिरही र सूर्यप्रकाश कँडेलले शुभकामना मन्तव्य राखेका थिए ।
खैजेडी भजन र पञ्चेबाजामा महिलाको लगाव (भिडियाे सहित)
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुर हेटौंडा ५ निवासी ५५ वर्षीय भगवती दाहालले स्कुले शिक्षाको थाहै पाइनन् । उनका दाजु र भाइहरुले उच्च शिक्षा हासिल गरे। तर भगवती र उनकी दिदीलाई स्कुल भर्ना समेत गरिएन । वि.स २०४१ मा १५ वर्षको उमेरमा विवाह भयो ।
औपचारिक स्कुले शिक्षा नपाएपनि उनलाई रामायण, देवी भागवत, कृष्ण चरित्र, गुणरत्नलगायतको विभिन्न खण्डहरु मुखारी छन् । “घरैमा दाजुहरुले पढेको हेरेर अक्षर चिने, बाह्रखरीको अक्षर चिन्न थालेपछि बुबा (रामजी गौतम) को किताब लुकी लुकी पढ्ने कोशिस गर्थें” उनले बाल्यबस्थाको स्मरण गरिन् । उनको बुबाले पनि भजन गाउँनुहुन्थ्यो, काम धन्दा सकेर उनका दुई दिदीबैनी बुबाको भजन भन्ने मेलामा पुगिहल्थे । “गाउँमा पूजा छ, भजन भन्ने रे भनेको सुनेपछि हामी हतारीदै काम भ्याएर पुग्थ्यौ, बुबाभन्दा अघि नै, सुटुक्क बसेर सुन्थेउ त्यहीबाट रस पसेछ” उनी भन्छिन् ।
अहिले उनको त्यही कलालाई साथीहरुले साथ दिएका छन् । उनीहरुको चर्चा गाउँ वस्ती, टोल र जिल्ला जिल्लामा फैलने क्रममा छ । अब भगवती एकै पनि छैनन् । उनको कला र गलालाई साथ दिन्छन् हेटौंडा ५ स्थित रुद्रेश्वर महादेव खैजेडी भजन समूहका महिलाहरुले । लोप हुँदै आएको खैजडी भजनमा यहाँका महिलाहरुले चासो दिएपछि मन्दिर व्यवस्थापनले पनि सहयोग गर्दै आएको छ ।
यहाँ पहिले ९ जना पुरुषहरुको समूह थियो भजनको लागि । पछिल्लो समय महिलहरुको मात्रै भजन समूह बनेको छ । जसको नेतृत्व गरेकी छिन् विष्णुकुमारी कार्कीले । महिलाहरुले पनि चासो दिन थालेपछि विस्तारै सिक्नेहरुको संङख्या बढ्यो । अहिले यहाँ १० जनाको महिला भजन समूह छ । समूहको केहीलाई अन्य व्यस्ततामा सङ्ख्या नपुग्दा पुरुष सदस्यहरु पनि सहभागी हुन्छन् । “पुरुषहरुको छुट्टै समूह अहिले पनि छ, तर चर्चामा महिलाकै समूह छ” समिति पूर्व अध्यक्ष बालचन्द्र दुलाल भन्छन् ।
महिलाहरुको भजन समूहको नेतृत्व उनै ५५ वर्षीया भगवतीले गर्छिन् । पूजा पाठमा रामायण, महाभारत, कृष्ण चरित्र, गुणरत्न माला जस्ताको कथालाई श्लोकको रुपमा उनी भट्याउँछिन् । अन्य जनचेतनामुलक कार्यक्रमहरुमा पनि उनीले उसै गरि श्लोक बनाउँछिन् । वातावरण दिवस होस्, श्रमिक महिला दिवस, लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको अभियान जस्ता सचेतनामूलक कार्यक्रमहरुमा उनी समय सापेक्ष शब्द भरेर श्लोक बनाउँछिन् । अरु महिलाहरुले साथ दिन्छन् खैजडी बाजाको साथमा ।
समूहबाट खैजेडी भजनको प्रस्तुती लिनको लागि निश्चित शुल्क तोकिएको छैन । नजिकै जाँदा, विभिन्न धार्मिक कार्यक्रमहरुमा शुल्क लिने गरिएको छैन । टाढाको बाटो जाँदा,रातभर नै प्रस्तुती दिंनु पर्दा भने यातायात र केही दक्षिणा लिने गरेको विष्णु कार्कीले बताउँछिन् । “हामीले तोकेर नै शुल्क राखेका छौंनौ, टीका दक्षिणमा दिएको लिने गरेका छौ” उनले भनिन् ।
खैजेडी भजनको लागि आवश्यक हार्मोनियर, झ्याली, साउण्ड सिस्टम, मादललगायतको सामग्री किन्दा समेत उनीहरुले आफू आफूबाटै पैसा उठाएर सामान जुटाएका थिए । केही अपुग सामग्री हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले केही महिना अघिमात्रै सहयोग दिएकाे दुलालले बताए ।
खैजेडी भजनकाे छाेटाे प्रस्तुति हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहाेस् ।
सचेतना र मेरिटेशनमा समेत उत्कृष्ट
खैजडी भजनको सुरुवात धर्मबाट भएको भएपनि अहिले यो विभिन्न सचेतनामूलक अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिका छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको विकट क्षेत्रबाट हेटौंडा बसाई सरेर आएको भगवतीको परिवारको अहिले आफ्नै घरमा सानो किराना पसल छ । व्यापार खास छैन, तर उनलाई व्यापारको चिन्ता पनि खास छैन । भन्छिन, यसो अल्झिने मात्रै हो । पसलमै बस्दा पनि यसो किताबहरु हेर्छु, समय बिताउँछु । विभिन्न अनावश्यक तनाव मनमा आउँदै, मन शान्त रहन्छ ।
भजन धर्ममाथिको समर्पित मात्रै छैन । यसले मेरिटेशनको भूमिका पनि निर्वाह गर्छ । अहिलेको व्यस्त दैनिकीमा विभिन्न तनावले गर्दा समस्यामा रहेकाहरुलाई यसले मेरिटेशनको काम समेत गर्ने पूर्व अध्यक्ष दुलाल बताउँछन् ।बालबालिहरुको समेत आकर्षण देखिन्छ । “अहिले धेरैको रहर विदेश जाने हुन्छ, पढाइ अनुसारको पैसा भएन भनेर बाहिर जानेहरु बढेका छन्, तर सानासाना बाबुनानीहरुको पनि सहभागीतामा रुचि देखिन्छ” कार्की भन्छिन् ।
पञ्चेबाजामा पनि महिलाको अग्रसरता
हेटौंडा १ की रुक्मिणी खत्रीको दैनिक र पहिचान फेरिएको छ अहिले । शुभकार्यको थालनी हुने स्थानमा उनको उपस्थिति अनिवार्य जत्तिकै भएको छ । त्यो पनि पञ्चेबाजा समूह सहित । ४५ वर्षीया खत्रीकी कान्छी बुहारी संगीतासहितको महिलाको समूह नौमती बाजा समूह सक्रिय छ अहिले । ५१ वर्षीया शान्तादेवी लौडरी जो निजामति कर्मचारी पनि हुन् । उनी नरसिंहा फुकेर सबैमा एकै साथ उर्जा भर्छिन् ।
यो पञ्चेबाजा बजाउने महिलाको समूह अहिले मकवानपुरमा चर्चाको छ । उषा बर्ताैला बाद्ययबादनमा पोख्त छिन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले महिलालाई पञ्चेबाजा बजाउने तालिम दिएको थियो । “हाम्रा दिदी बहिनीहरुको पौरख सामाजिक रुपान्तरणको जग बन्यो उपमहानगरको प्रवक्ता समेत रहेका वडा १ का अध्यक्ष सविन न्यौपानेले भने ।
पञ्चेबाजा बजाउनको लागि कुनै जात वा समुदायको हुनु पर्दैन, सिप सिकेर गर्ने कुरा हो, वडा १ कि वडा सचिव लौडारी भन्छिन् “महिलालाई घरै मात्रै उसको संसार हो भनेर अल्झाउनु हुँदैन ।” यो समूहले आफ्नो प्रस्तुतीको अवस्था, समय हेरेर ३० देखि ५० हजारसम्म शुल्क लगाउने गरेका छन् ।
वडा कार्यालयले जिल्लामै पहिलो पटक यो समूहलाई बजार बजाउने तालिम दिएको थियो । महिलालाई आर्थिक समृद्धिसँग जोड्न यस्ता कार्यक्रम ल्याइएको न्यौपानेले बताए “सिपले मनोरञ्जन मात्रै हैन आर्थिक पाटोमा पनि जोड दिन्छ, साथै संस्कृति संरक्षणमा पनि सहयोग पुग्छ” न्यौपानेले । पञ्चैबाजा पाँच बाजाको समूह हो। पन्चैबाजामा दमाहा, झ्याली, ट्याम्को, ढोलकी र सहनाई पर्छन्। पन्चैबाजा नेपाली धार्मिक एवम् सांस्कृतिक बाजाका रुपमा प्रयोग हुँदै आएको मौलिक संस्कृतिको धरोहर हो । नेपाली संस्कृतिमा पूजासहितका कार्य गर्दा शुभ साइतको महत्व हुन्छ। शुभसाइतमा मंगलधुन बजाउने प्रचलन छ ।
नेवारी बाजामा पनि चाख
संस्कृतीको संरक्षणमा नेवारी धिमे बाजामा पनि महिलाको संलग्नता बढ्न थालेको छ । धिमे बाजामा महिलाको आकर्षण बढाउँन छोरी उमेरकाहरुबाट बाजामा चाख बढ्न थालेको नेवाः गुठीः खल अध्यक्ष अनिल खड्गीले बताए । सबै संस्कृतीको आ आफ्नै महत्व छ, हरेक पर्व, जात्रा र मेलामा बजाइने धिमेबाजाका लागि पनि प्रशिक्षण आवश्यक भएको उनले बताए ।