कोदो नेपालकाे प्रमुख अन्न बाली हो। यसको रोटी, ढिंडो लगायतका परिकार बनाइन्छ। कोदो भारतमा समेत उत्पादन हुने महत्त्वपूर्ण खाद्यान्नमा पर्छ । देशका केही पहाडी भेकको प्रमुख खाद्य बाली काेदो कडा मेहनत गर्ने श्रमजीवी मानिसहरूको रुचिकर खाद्यान्न हो । मधुमेह (डायबेटिज)-को रोग लागेको मानिसको लागि पनि यो निकै उपयोगी हुन्छ। यसमा क्यालसियम, फस्फोरस र फलामको मात्रा प्रचुर हुन्छ।
समुद्रसतहदेखि १८०० मिटर उचाइसम्ममा यसको खेती गर्न सकिन्छ। पहाडी क्षेत्रमा अन्न र गाईवस्तुको आहार दुवै हिसाबले उत्पादन गरिन्छ। उम्रिएको वा टुसा पलाएको कोदोबाट पेय पदार्थ बनाइन्छ । कोदो मुख्य रूपले छाङ वा जाँड जस्ता पेय पदार्थ बनाउन समेत प्रयोग गर्ने गरिन्छ। यसको पीठोले रोटी वा ढिंडो बनाइन्छ। यसको नल पशुको राम्रो आहार मानिन्छ।
वैज्ञानिक नामः Eleusine coracana, अङ्ग्रेजीःfinger millet हाे । विश्वको ग्रीक खाद्यान्न देवी ‘एल्युजिन’-को नामबाट यसको उत्पत्ति नाम इल्युजिन भएको हो। यसको साझा अङ्ग्रेजी नाम ‘फिंगर मिलेट’ फूलडाँठमा औंलाजस्तै बालाको झुप्पा आउने भएकोले त्यसैबाट आएको हो।
तस्विरःआरपी गुरागाईं/सहीखबर
मकवानपुर । नेकपा (एमाले) हेटौंडा उपमहानगरपालिका अध्यक्षमा २ जनाबीच प्रतिस्पर्धा हुने भएको छ । एमाले हेटौंडा उपमहानगर कमिटिमा बोलबहादुर कार्की र जेन श्रेष्ठबीच अध्यक्षमा प्रतिस्पर्धा हुने भएको हो ।
अध्यक्षमा उम्मेदावरी दिएका इन्द्र नेपाल र नवराज खतिवडाले उम्मेदवारी फिर्ता लिएसँगै कार्की र श्रेष्ठ चुनावी मैदानमा रहेका हुन् । ३ सय ३४ प्रतिनिधि रहेको निर्वाचनले ८१ सदस्यीय हेटौंडा उपमहानगर कमिटी निर्माण गर्ने प्रमुख निर्वाचन अधिकृत अर्जुन अर्यालले बताए । यसैगरी उपाध्यक्षमा ३ जनाकाे उम्मेदवारी परेकाे छ । उपाध्यक्षमा इन्द्रप्रसाद खतिवडा, धनबहादुर मुक्तान राजकुमार बास्तोलाकाे उम्मेदवारी परेकाे छ ।
यस्तै सचिवमा प्रकाश बानियाँ र शान्ता गौतम “प्रदिप” बीच प्रतिष्पर्धा हुनेछ । उपसचिव (खुल्ला) मा ५ जनाकाे उम्मेदवारी परेकाे छ । उक्त पदमा अर्जुनप्रसाद अर्याल, कवि रेग्मी, सुरेश मिजार “बेरोजगार”, शान्तेकुमार लामा तामाङ र शिवबहादुर थापाकाे उम्मेदवारी रहेकाे छ ।
यस्तै उपसचिव महिला तर्फ ३ जनाकाे उम्मेदवारी रहेकाे छ । उक्त पदमा चन्द्रावती पनेरु अधिकारी, जुना दंगाल र रञ्जिता सिलवालकाे उम्मेदवारी रहेकाे छ । सोमबार एमाले नगर कमिटिकाे निर्वाचन हुँदैछ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले जेसीजलाई युवालक्षित उत्कृष्ट कार्यक्रम पहिचान गरि अगाडि बढ्न शुभकामना दिएका छन् । मकवानपुरमा हेटौंडा जेसीजको आयोजनामा भएको पब्लिक स्पिकिङ समापन कार्यक्रमकामा उनले यस्तो शुभकामना दिएका हुन् ।
युवालाई उद्धमशीलतामार्फत् स्वरोजगार र रोजगारी सृजनाको बाटाेमा युवा डाेर्याउने जेसीजको आर्थिक कृयाशीलताको योगदान उत्कृष्ट रहेको प्रदेश प्रमुख देवकाेटाले बताए । ‘संस्कृति जगेर्ना र सामाजिक कार्यको धरातलमा स्थापित जेसीजले नेतृत्व, ब्यक्तित्व र उद्यमशीलता विकासमा अहम् भूमिका खेलेको छ’ उनले भने ।
देशको भविष्य थाम्ने युवापिढी कुहिराको कागजस्तै गन्तव्यहीन दिशामा गुज्रेको हो कि भन्ने अवस्था आएको भन्दै यस्तो पिरलोबाट बचाउन जेसीजले नेतृत्व तथा व्यक्तित्व विकासकोलागि योगदान गर्दै आएको उनले बताए । उनले युवालाई संस्कार, शिक्षा, सहयोग, श्रमशीलता, ब्यक्तिगत विकास र सकारात्मकता उर्जा थप्ने युवालक्षित जेसीजका कार्यक्रमहरूको प्रशंसायोग्य रहेको बताए ।
“युवाकालमा व्यक्ती कृयाशील छ भने उसमा बुढ्यौलीको आभाष कहिल्यै हुदैन, मान्छे उमेरभन्दा सोच र सक्रियता विहिन हुँला बुढो देखिन्छ” उनले भने । मान्छे क्षमता नभएर होइन क्षमता नचिनेर पछि परेको उनको भनाइ थियोे । जेसीजले युवामा उत्साह उजागर गर्ने गरेको उनले बताए । ‘भनिन्छ ९६ प्रतिशत डर वास्तविक नभएर काल्पनिक हुन्छन्’ उनले भने ‘महानभन्दा महान विचार नबोल्दासम्म अर्थहीननै रहने गर्छन् ।’
युवालाई उच्च मनोबलका साथ प्रगति पथमा लम्किनको लागि उनले आग्रह समेत गरे । निरन्तर र अर्थपूर्ण अभ्यासले राम्रो वक्ता बन्न सकिने बताउँदै,यसैको बलमा ब्यक्तित्व विकास हुने उनकाे धारण थियाे ।
देशभरबाट सहभागी ५८ मध्येबाट उत्कृष्ट १० जनाबाट पुरस्कृत छनौटको लागि कार्यक्रम गरिएको अध्यक्ष बिकेशलाल श्रेष्ठले बताए । प्रतियोगिताबाट सुस्मा आचार्य (पोखरा), रमेश भुर्तेल (कावसोती) र बन्दना विश्वकर्मा (कावसोती) क्रमशः प्रथम द्वितीय र तृतीय भएका थिए । उनीहरूलाई २५ हजार, १५ हजार र १० हजार नगद प्रदान गरिएको अध्यक्ष श्रेष्ठले बताए । सन् २०२० बाट जेसीजले सुरु गरेकाे यो प्रतियोगिताकाे पाँचौ संस्करण भएको उनले बताए ।
मकवानपुर । कुमारी लामाकाे निबन्धसंग्रह ‘दर्ज्यु संलाप’ काे हेटौंडा विमर्श गरिएकाे छ । शनिबार उक्त निवन्ध संग्रहमाथि विमर्श गरिएकाे हाे ।
किताबघर हेटौंडा र ‘आह्वान’को संयुक्त आयोजनामा भएको कार्यक्रममा लामाले आफू हुर्केको परिवेशलाई साहित्यमा समेट्दा अझ प्रभावकारी बन्ने बताइन् । आफ्नो पछिल्लो निबन्धसङ्ग्रह ‘दर्ज्यु संलाप’ माथिको विमर्श कार्यक्रममा लामाले आफ्नै पृष्ठभूमिका भुइँमान्छेका विद्रोहलाई निबन्धात्मक रुपमा ल्याउँदा निबन्धको दायरा अझै फराकिलो बन्न पुगेको बताइन् ।
कवि तथा समीक्षक निमेष निखिलको सुशासन कायम गर्ने बेग्लै निकाय हुँदाहुँदै लेखकले प्रश्न मात्रै उठाउने हो वा समाधान पनि गर्ने हो ? भन्ने सवालमा लामाले प्रश्न उठाउनु आवश्यक रहेको बताइन् । संविधानले छोरीलाई अंश र वंशको अधिकार दिंदैमा व्यवहारमा परिवर्तन नहुने उनकाे भनाई थियो । निबन्धहरूलाई शृंखलात्मक रुपमा प्रस्तुत गरिएको ‘दर्ज्यु संलाप’मा उल्लेखित पात्र कान्छी तामाङको जीवन आफ्नो लागि प्रेरणादायी रहेको उल्लेख गरिन् ।
विगतमा न्युन पारिश्रमिक दिएर तामाङहरूको शोषण भएको, ज्यानै मास्न सकिने कानूनी व्यवस्थाले राजनीति, शिक्षा, अर्थमा विगतदेखि नै दमनका शृङ्खला रहेकोले पात्रहरूमा तामाङहरूकै बाहुल्यता रहेको लेखक लामाले बताइन् ।
यश लामा, सुबास सजल, वनस्तम थिङ लगायतले पाठकीय टिप्पणी राखेकाे कार्यक्रममा आख्यानकार उमा सुवेदीले ‘आह्वान’का गतिविधिबारे जानकारी गराएकी थिइन् ।
हेर्नुहाेस भिडियो
मकवानपुर । नेपाल पत्रकार महासंघको नेतृत्व चयनका लागि आज निर्वाचन हुँदैछ । पत्रकार महासंघ अन्तर्गत केन्द्रीय समिति, प्रदेश समिति, जिल्ला समिति र प्रतिष्ठान शाखाको कार्यसमिति चयनका लागि देशैभर निर्वाचन हुन लागेको हो ।
नेपाल पत्रकार महासंघ केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक चिरञ्जीवी खनालले तिनै तहको निर्वाचनको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको बताए । निर्वाचन हुने स्थानका सबै मतपत्रसहित निर्वाचन प्रतिनिधि पुगेर सम्पूर्ण तयारी गरिसकेको बताइएकाे छ । महासंघको आज हुने निर्वाचनले केन्द्रीय समिति, १० प्रदेश समिति र ७७ जिल्ला शाखा तथा ४१ प्रतिष्ठान शाखामा नेतृत्व चयन गर्नेछ ।
केन्द्रीय समितिका पदाधिकारी तथा सदस्य र लेखा समितिका लागि केन्द्रीय निर्वाचन समितिले मतपत्र छापेर प्रदेश निर्वाचन समितिमार्फत शाखाहरूमा पुर्याइसकिएको छ । केन्द्रीय पदाधिकारीका लागि हल्का निलो, प्रदेशबाट निर्वाचित हुने केन्द्रीय सदस्यका लागि सेतो र अन्य केन्द्रीय सदस्य तथा लेखा समितिका लागि हल्का गुलाबी रङको मतपत्र तयार गरिएको छ । प्रदेश कार्यसमिति र शाखा कार्यसमितिले मतपत्रको ढाँचा र रङ आफैँ छनोट गर्न पाउने गरी गरिएको व्यवस्था रहेकाे छ ।
मकवानपुर जिल्ला शाखा अध्यक्षमा ४ जनाको उम्मेदवारी
नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुर जिल्ला शाखाको अध्यक्षका लागि ४ जनाको उम्मेदवारी परेको छ । निर्वाचन कार्यक्रमअन्तर्गत बुधबार भएको उम्मेदवारी दर्तामा अध्यक्ष पदका लागि पोष्टराज अधिकारी, सुरेश श्रेष्ठ, बालकृष्ण अधिकारी, अञ्जली थापा, र शिव कुमार रिजालको उम्मेदवारी दिएका थिए । बिहीबार अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिएका रिजालले उम्मेदवारी फिर्ता लिदैं अधिकारीकाे प्यानललाई सहयोग रहने जनाएका छन् ।
महासंघको निर्वाचन कार्यक्रमअन्तर्गत आज शुक्रबार विहान १० बजेदेखि दिउँसो ४ बजेसम्म मतदान हुनेछ । नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुर जिल्ला शाखाको १८ सदस्यीय समिति चयनका लागि निर्वाचन हुँदैछ । ३ वर्षे कार्यकालका लागि एक सय १७ जना मतदाताले मतदान गर्नेछन् । मकवानपुरमा विभिन्न पदका लागि ४९ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएकाेमा बिहीबार ४ जनाले उम्मेदवारी फिर्ता लिएका थिए । १ जना सदस्य, ७ जना प्रदेश परिषद सदस्य तथा १ जना केन्द्रिय परिषद सदस्य निर्विरोध निर्वाचित भइसकेका छन् ।
यसैगरी केन्द्रीय समितिको अध्यक्षका लागि चार जनाको उम्मेदवारी परेको छ । अध्यक्षका लागि देवीप्रसाद सापकोटा, निर्मला शर्मा, रमेश विष्ट र लालसिंह लामाले उम्मेदवारी दिएका छन् । वरिष्ठ उपाध्यक्ष पदका लागि गोविन्दप्रसाद चौलागाईं, दीपक आचार्य र रोसन पुरीले उम्मेदवारी रहेकाे छ ।
त्यस्तै उपाध्यक्ष महिलामा गङ्गा पौडेल र नितु पण्डितको उम्मेदवारी परेको छ । समावेशी उपाध्यक्षमा उमिदप्रसाद बागचन्द, मोहनकुमार सिंह र सुभाषप्रसाद साहले उम्मेदवारी दिएका छन् । यसैगरी महासचिवमा जन्मदेव जैशी, प्रकाश थापा, रामप्रसाद दाहाल र लेखनाथ न्यौपानेले उम्मेदवारी दिएको निर्वाचन समितिले जनाएको छ । महासंघका नौ हजार पाँच सयभन्दा बढी सदस्यले प्रत्यक्ष रूपमा मतदान गरी नेतृत्व चयनमा सहभागी हुदैछन् ।