मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दिपक प्रसाद देवकोटाले आज मंगलबार परेको माघे सक्रान्ती (माघी) पर्वको अवसरमा शुभकामना सन्देश व्यक्त गर्नु भएको छ ।
‘बागमती प्रदेश, देश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरुमा सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य, उन्नति तथा समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गर्दछु‘ उहाँले शुभकामना सन्देशमा भन्नु भएको छ ।
माघे सक्रान्ती/माघी पर्वलाई खासगरी थारू र मगर समुदायले मनाए पनि यो पर्व सम्पूर्ण नेपालीले आ-आफ्नै तरिकाले मनाउने प्रचलन छ । मौलिक संस्कृतिका धनी थारू समुदायले यसलाई अति उल्लासका साथ नयाँ वर्षको रूपमा नाँचगान, आफन्त भेटघाट गरि मनाउने गर्दछन् ।
यो पर्वमा पवित्र नदी तथा त्रिवेणीहरुमा गएर स्नान गरि घ्यू, चाकु, तीलको लड्ड, तरुल र अन्य परिकार खाएर रमाइलो गरिन्छ । देवघाट, बराहक्षेत्र, त्रिवेणीधाम, रिडीलगायतका पवित्र तीर्थस्थलहरुमा मेला लाग्ने गर्दछ । सूर्य धनु राशीबाट मकर राशीमा प्रवेश गर्ने हुनाले माघे संक्रान्तिलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ ।आजदेखी उत्तरायण आरम्भ हुने गर्दछ ।
बिशिष्ट र मौलिक पहिचान बोकेका हाम्रा चाडपर्वहरु हाम्रा खुसी जीवनका आधार रहेको उहाँको शुभकामना सन्देशमा उल्लेख छ । ‘यी पर्वहरूले सामाजिक र राष्ट्रिय एकता, मेलमिलाप, सद्भाव र सहिष्णुता कायम गर्न महत्वपूर्ण योगदान दिन्छन्, हामीले हाम्रा बिशिष्ट पहिचानहरुलाई संरक्षण र प्रबर्द्धन गर्नुपर्दछ‘ उहाँले शन्देशमा भन्नु भएको छ ।
आफ्नो मौलिकपनलाई आत्मसात् गरी समृद्धि मार्गमा अघि बढ्नको लागि सबैलाई यो पर्वले प्रेरणा प्राप्त होस् भन्नु भएको छ ।
देवघाट, चितवन । चितवन, तनहुँ र नवलपरासीकाे सिमामा रहेकाे पवित्र तीर्थस्थल देवघाटधाममा माघे सङ्क्रान्ति मेलाको सम्पूर्ण तयारी पुरा भएकाे छ । माघे सङ्क्रान्तिकाे अघिल्लो दिन पुस मसान्तबाट एक महिनासम्म लाग्ने मकर मेलाको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको हो ।
माघ महिनाभर मेला लाग्ने भएकाले विगतका वर्षहरूको तुलनामा यस वर्ष भक्तजनहरुको भीड बढी हुने अनुमान देवघाट क्षेत्र विकास समितिले गरेकाे छ । मेला व्यवस्थापनकाे लागि समिति अध्यक्ष भीमबहादुर रानाको अध्यक्षतमा १५१ सदस्यीय मूल समारोह समिति गठन गरी माघे सङ्क्रान्तिको तयारी गरिएको हो । उनका अनुसार मेलालाई व्यवस्थित गर्न २२ वटा उपसमिति गठन गरी काम गरिएको छ ।
विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक सदन बरालले सङ्क्रान्तिको दिन पाँच लाख भक्तजन आउने अनुमान गरी सोही अनुसार तयारी गरिएको जानकारी दिए । माघलाई पवित्र महिना मानिने हुँदा यो अवधि भर महामहोत्सव लाग्नेछ । माघ महिनाभरीमा करिब आठ लाख भक्तजन आउने अनुमान गरिएको उनले बताए ।
मेलाको लागि डुङ्गाको शुल्क निर्धारण, चितवन र देवघाट जोड्ने झोलुङ्गे पुल मर्मत, अस्थायी शौचालय निर्माणलगायत काम सकिएको समितिका अध्यक्ष राना बताए । ‘नदीमा स्नान गर्नेका लागि रेखाङ्कन सकिएकाे छ’ उनले भने ।
धार्मिक क्षेत्र देवघाटधाममा माघे संक्रान्ति स्नान गर्नेको लागि माघ १ गते मंगलबार बिहान सवेरैदेखि घुइँचो लाग्ने गरेकाे छ । विगतको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दा याे क्रम मंगलबार दिनभर रहनेछ ।
पुष २९ गते सोमबार बिहान त्रिशुली र कालीगण्डकीकाे संगमस्थल बेणीमा ओमकार अङ्कित बासँको लिङ्गो गाडेर विधिपूर्वक पूजा गरी उद्घाटन गरिएसँगै देवघाटमा स्नानका लागि खुला हुने गरेकाे छ । देवघाटमा स्नान गर्न मेला भर्न लाखौँ स्वदेशी तथा विदेशी भक्तजन अहिले देवघाटमा छन् । भक्तजनको आवतजावतकाे व्यवस्थापनकालागि देवघाटको झोलुङ्गे पुल ओहोर दोहोर पङ्क्तिबद्ध रूपमा गराउन प्रहरी र स्वयंसेवकले सतर्कता अपनाएका छन् । यस्तै नदी वारपार गर्न सःशुल्क डुङ्गाको व्यवस्था गरिएको छ ।

यसै गरी सवारी साधनकालागि आँपटारी देवघाटको मूल सडकबाट देवघाटबाट बाहिरिने र रामनगर देवघाटको बाटो भित्रने व्यवस्था छ । दासढुङ्गाबाट सिधै जाने हकमा सवारी साधन देवघाटको महेश सन्यास आश्रमसम्म आवतजावत गर्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
रातमा आउने भक्तजनकालागि धुनीको व्यवस्था मिलाइएकोमा सोमबार बिहानसम्म पनि धुनीकाे व्यवस्था गरिएकाे थियाे । शान्ति सुरक्षा र यातायात व्यवस्थाकालागि चितवन, तनहुँ र नवलपरासीबाट प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र ट्राफिक प्रहरी परिचालन गरिएको छ ।
माघे संक्रान्तिसँग देवघाटको धार्मिक एवं सांस्कृतिक महत्वको सम्बन्ध जोडिएको छ । दामोदर कुण्ड स्रोत भएर बहँदै आएको त्रिशूली र मुक्तिनाथ हुँदै आएकी कालिगण्डकी नदीको सङ्गम देवघाटको बेणी धार्मिक स्थलकाे रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण रहेकाे छ । यहाँ माघेसंक्रान्तिमा स्नान गरे मोक्ष पाइन्छ भनेर शास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ ।
धार्मिक मान्यता अनुसार माघेसंक्रान्तिका रात देवताहरू देवघाट स्नान गर्न आउने जनविश्वासले नै यो दिन स्नान गर्न आउनेको संख्या उल्लेखनीय हुने गरेको हो । ‘भविष्य पुराण’, ‘विष्णुवचन’ तथा ‘धर्मसिन्धु’ नामक ग्रन्थमा यस दिन पवित्र तीर्थस्थलमा स्नान गरी घिउ, चाकु, तिलको लड्डु, सागपात, तरुल, बस्त्र, पानीको भाँडो र मकलसहितको सिदा दान गरेमा विशेष फल प्राप्त हुने र उक्त पदार्थ आफूले खाएमा शरीर पोषिलो हुनाका साथै निरोग भइने जनविश्वास छ।
सोमबार राति भक्तजन देवघाटमा जाग्राम बस्ने प्रचलन छ। धर्मशास्त्र अनुसार सौरमासका हिसाबले माघेसंक्रान्तिदेखि सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने हुनाले यसलाई ‘मकर संक्रान्ति’ भनिएको हो। माघ १ गतेदेखि सूर्य दक्षिणी गोलार्द्धबाट उत्तरी गोलार्द्धतर्फ प्रवेश गर्ने भएकाले दिन लामो र रात छोटो हुँदै जाने विश्वास गरिन्छ।
देवघाटमा नेपालसहित भारतलगायत तेस्रो मुलुकबाट भक्तजन स्नानका लागि आउने गर्दछन्। विगतका वर्षमा भन्दा यस वर्ष भक्तजनको संख्या बढी हुने अपेक्षा गरिएको छ । पहिलाे राती बस्ने धेरै हुने गरेकाे तर यातायातकाे सहज पहुँचका कारण विहानै आएर स्थान र दर्शन पश्चात फर्कने भक्तजनहरु बढी हुने गरेका स्थानीय बताउँछन् ।
मकवानपुर । मकवानपुरे लोक गायक सोमबहादुर घलान हेटौंडामा सम्मानित भएका छन् । शनिबार वासुदेव रिजाल स्मृति प्रतिष्ठान मकवानपुरले घलानलाई ५० हजार रुपैयाँसहित सम्मान गरेको हो ।
‘आलु र तामा हजुर छेपारोलाई जामा भ्यागुतोलाई स्टकोट…’ गितका गायक पछिल्लो समय बिमारी छन् । उनलाई बिमारी अवस्थामै कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिका प्रमुख मिना कुमारी लामा तथा प्रतिष्ठान अध्यक्ष आरसी रिजाल लगायतले सम्मान गरेका थिए । घलान शिक्षण पेशाका साथै संस्थानमा रोजगारी गरी रातोमाटे गाउँ पञ्चायतका अध्यक्ष समेत भएका थिए । घलानको आफ्नै शब्द र स्वरमा रहेको उक्त गीत रेडियो नेपालमा रेकर्ड भएको छ ।
कार्यक्रममा गायक घलानलाई रङ्गकर्मी उज्ज्वल शर्मा भण्डारीले शब्दमा थप चिनाएका थिए । यसैगरी कार्यक्रममा समाजसेवी कृष्णप्रसाद नेपाललाई १५ हजार रूपैयाँ राशिको सम्मानबाट सम्मानित गरिएको छ । प्रतिष्ठानले हेटौडा उपमहानगरपालिकाकाे सहयाेगमा हेटौंडका प्रथम प्रधान पञ्च वासुदेव रिजालकाे स्मृतिमा ग्रन्थ प्रकाशन गरेकाे छ । भैरवीदेवी रिजाल संरक्षक रहनु भएको प्रतिष्ठानद्वारा प्रकाशित गरिएकाे वासुदेव रिजाल स्मृति ग्रन्थकाे कार्यक्रममा विमोचन गरिएकाे थियो ।
स्मृति ग्रन्थकाे सम्पादन साहित्यकार निमेष निखिलले गरेका छन् । स्मृति ग्रन्थमा विभिन्न क्षेत्रका ३१ व्यक्तित्वहरूद्वारा वासुदेव रिजालका बारेमा लेखिएका सस्मरण समावेश छन् । कार्यक्रममा वासुदेव रिजालको व्यक्तित्व तथा योगदान बारे इतिहासकार केदार न्यौपानेले जानकारी दिएका थिए । न्यौपानेले रिजाल हेटौंडा नगरका योजनाकार रहेकाे बताए । १९९५ सालमा जन्मिएका हेटौंडा गाउँपञ्चायतको पछिल्लो तथा नगरपञ्चायतका प्रथम प्रधानपञ्च रिजालको निधन २०३७ सालमा भएको थियाे ।
कार्यक्रममा सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका अध्यक्ष संप्रस पौडेल र निवर्तमान अध्यक्ष राजकुमार लामिछानेले हास्यव्यङ्ग्य रचना वाचन समेत गरेका थिए । प्रतिष्ठानले मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको भानु माध्यमिक विद्यालय प्राङ्गणमा भानुभक्त आचार्यको शालिक निर्माण गरेको छ भने वर्षेनी भानु जयन्तिमा साहित्यिक जमघट समेत गर्ने गरेको छ ।
वासुदेव रिजाल स्मृति ग्रन्थ प्रकाशन सहयोग गरेको हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका नगर प्रमुख मीनाकुमारी लामाको प्रमुख आतिथ्यमा तथा वासुदेव रिजाल स्मृति प्रतिष्ठानका अध्यक्ष आरसी रिजालको सभाध्यक्षतामा कार्यक्रममालाई रामचन्द्र आचार्य फुर्सतीले स्वागत गरेका थिए भने प्रतिष्ठानकी सचिव अनिता न्यौपानेले सहजीकरण गरेकी थिइन् ।
- जगन्नाथ सुवेदी
सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको सुनकोशी गाउँपालिका ६ को माख्लो छाप भन्ने गाउँमा २०१३ सालमा जन्मिएका डा. नानीराम सुवेदीलाई मैले चिनेको २० बर्ष अगाडी हो । त्यतिवेला उहाँ इसिमोडमा काम गर्नुहुन्थ्यो । उतिवेला उहाँले मलाई एड्भोकेसीको विषयमा प्रशिक्षक प्रशिक्षण तालिममा सहभागी हुने अवसर पनि दिनु भएको थियो ।
उहाँको प्रेरणाले मैले उतिवेला जनवकालत रणनीति र विश्लेषण नामक पुस्तक लेखन तथा प्रकाशन पनि गर्न सकेको थिएँ । १०० प्रति पुस्तक इसिमोडकै तर्फबाट किनिदिएर मलाई अझ थप हौसला पनि दिनु भएको थियो । त्यो साथ र सहयोगको निम्ति म डा. नानीराम सुवेदीलाई कहिल्यै पनि भुल्न सक्दिन । अनुहारमा हर वखत प्रसन्नता छाइरहने उहाँलाई देख्दा मलाई जहिलेपनि सुखानुभूति भइरहन्छ । जीवनमा कति मानिसहरुसँग संगत गरियो तर एकदमै थोरै मानिसमात्र त्यस्ता भेटिन्छन् जो सँग बसुन्जेल रमाइलो र खुसि मिलिरहन्छ । त्यहि मध्येको एक उहाँ हुनुहुन्छ भन्ने मेरो ठम्याइ हो ।
आफू अनुकुल कुनै परिस्थिति वा कारण तयार भएमा मात्र खुसी हुने हो भने त्यो कारण वा परिस्थिति नभएका बखत खिन्न नै बनिरहने ? बिना कारण पनि मनदेखि उसै प्रसन्न बनिरहने हो भने त्यो खुसि र प्रसन्नतालाई कसैले र कहिल्यै पनि खोस्न सक्दैनन् । सरल जीवनशैली, नम्र बोलीवचन, प्रष्ट धारणा र हार्दिकता युक्त मुस्कान डा. नानीरामका पर्याय हुन् । उहाँलाई भेट्दा यस्तो लाग्छकी जीवन रमाइलो छ, स–साना कुराहरुमा खुसी छरिएका हुन्छन् र ढंग पुर्याएर बटुल्यो भने ति हाम्रै निम्ति हुन्।
यो २० बर्षको अन्तरालमा उहाँसँग कहिलेकाहीँ भेटघाट पनि हुन्थ्यो कहिले फोन संवाद पनि हुन्थ्यो । एकदुई पटक नानीराम दाइ हाम्रो पालुङ्गको घरमा र हेटौंडाको घरमा पनि आउनु भएको थियो । उहाँको त्यो आगमनले हाम्रो व्यक्तिगत सम्वन्धलाई पारिवारिकरण गराइदियो । थर मिलेर मात्र कहाँ होर उहाँका अनुकरणीय भावना र प्रशंसनीय जाँगरले गर्दा मनैदेखि दाइ भन्न मन लाग्छ ।
उहाँले लेखेका बिभिन्न कृतिहरु छन् । कुनै पहिला पनि मलाई दिनु भएको थियो । कति पढेँ कति पढिन आफ्नो ठाउँमा छ तर यसपाली मेरो कार्य थलो काठमाडौं नै भएपछि दाइलाई भेट्न पुगेँ । त्यसो त केहिदिन मात्र अगाडी मलाई अनलाइन देखेर ए भाइ के छ यता आउने हैन भन्दै बोलाउनु पनि भएको थियो । पेप्सिकोला टाउन प्लानिङ्गको नामले चिनिने पुरानो सिनामंगलमा हाल बसोबास गर्नु भएका दाइको घरमा जाँदा दाइले मलाई गेट देखिनै स्वयं लिएर जानु भयो उहि मिठो मुस्कानका साथ उहि शालिन शैलीका साथ ।
घर भित्र पसेर सन्चो विसन्चो र हाल खबर सुन्ने सुनाउने हाम्रो काम के सकिएको थियो किताबै किताबको सोकेस भए तर्फ गएर उहाँले केहि किताव छान्दै र खोज्दै गर्न थाल्नुभयो । एकातर्फ बौद्धिक ब्यक्तित्व र सधैं सक्रिय भइरहने नानीराम दाइको हातमा रहेका दुईथान पुस्तक अनि अर्कातर्फ पढाई लेखाईमा अलि अल्छि म । मेरो मनले मलाई भनिगो लौ केटा अव फेला परिस् । नभन्दै दाइले यो पढ्नोस है मेले लेखेको मेरै जिन्दगीका अनेक मोडहरु । उहाँले यतिमात्र कहाँ भन्नु भोर अझ यो पढ्दा कस्तो लाग्छ सुनाउनु पर्छ है । मैले तत्कालै मनैदेखि प्रतिवद्धता जनाएँ र भने हस् ।
त्यही दिनको बेलुका देखिनै म पुस्तक पढ्दै गएँ शब्द चयन र निर्भिक प्रस्तुतिमा उहाँको ब्यक्तित्वको सुवास कागजका पानाभरि फैलिएको पाएँ । अलिअलि गर्दै केहि दिनमा निक्कै पानाहरुमा आँखालाई दौडाएँ मस्तिष्कलाई डुलाएँ मनलाई रमाएँ अनि सकेजति ज्ञानलाई जगाएँ । पढ्दै जाँदा रमाइलो लाग्थ्यो अनि मनमनै भन्थेँ यो कृति लेख्ने दाइ पढ्दै रमाउने भाइ ।
यो कृतिमा आफ्ना बाल्यकाल, गोठालो जीवनका क्षणहरु, बा आमाका माया र चाहना, परम्परागत शिक्षा, खरी र पाटीको जगेर्ना, सरिरहने स्कुल र जता जता स्कुल गयो उतै उतै पढ्न जानुपर्ने बाध्यता, सानै उमेरमा आयोजनाहरुमा भएका काम जिम्मेवारी, आर्मीको जागिर र आफैंले रोजेरै खोजेरै डोटी जिल्लामा सरुवा त्यहाँ गएर पढाइलाई अगाडि बढाएको र बिबाह गर्ने रहर पलाएको अनि केटी खोजी लगनगाँठो कसेको कुरा पढिरहुँ लाग्ने गरि उल्लेख गर्नु भएको छ । पढिरहँदा आफूपनि लेखक सँगै बगिरहको छु कि भन्ने लाग्छ । आर्मीको जागिर छोडेर शिक्षक पेश रोजेकाे प्रसंग समेत मन छुने गरी प्रस्तुत भएका छन् ।
यति सम्ममा के कुरा भेटिन्छ भने डा. नानीराम सुवेदीले आफूलाई उतिवेला सानो ठुलो जस्तोसुकै सहयोग गर्ने मानिसलाई उच्च सम्मानका साथ सम्झिएर आभार प्रकट गर्नुभएको छ । आजकाल मतलवी मानिसको संख्या कत्तिको छ त्यो त विना सर्भेक्षण मैले कसरी भनौला र तर मानिसमा नैतिक शिक्षा र चेतनाको धरातल कमजोर भएको छ । गाली गलौजमा गर्नमा मानिस जति जाँगरिलो छ अरुका कदर गर्न र सम्मान गर्नमा मौन छ । उहाँको लेखनमा पितृभक्ति पनि प्रगाढ पाइन्छ । बाको मायाँ, घर छोड्दा बा लाई भएको खिन्नता र त्यसलाई आफूले गरेको महशुस, गाउँलेले आफूलाई हाम्रा पुरेतका छोरा भनिदिंदा र त्यो सुन्न पाउँदाका सुखानुभूति पृत्रीभक्तिका पक्ष हुन् ।
उहाँ जति नरम बोली ब्यवहारको हुनुहुन्छ पुस्तक पढ्दा बल्ल थाहा पाएँ उत्तिकै आँटिलो र साहासी पनि हुनुहुदो रहेछ । मानिस आफूले अपनाएको कार्यक्षेत्र हत्तपत्त छोड्न सक्दैन तर उहाँले आर्मीको जागिर छोडेर शिक्षकमा आउनु भयो । आफ्नै पहलकदमीमा मावि स्थापित गराएर प्रअ बन्नु भयो फेरि आयोजनातिर जानुभयो । उतिबेला क्यानडा पढ्न जानु भयो पछि फेरि बिकासे संस्थामा आउनुभयो ।
यसमा दुइवटा पक्ष मैले भेट्टाएँ पहिलो उहाँमा काम प्रतिको लगनशिलता सीप र इमान्दारीता अर्को उहाँलाई भेट्ने जतिले माया र साथ दिनु । स्विस आयोजनामा कामगर्दा नेपाली सरकारी कर्मचारीको हैरानी दिने तर काम भने नगर्ने कुराले पारेको दुष्प्रभावलाई आफू त्यस ठाउँमा पुगेर सुधार गर्दै काम गराइको शैली र इमान्दारीताले अरुको मन जित्न सफल बन्नु भएछ । आफू भलो त जगत भलो भन्ने नेपाली उखान डा. नानीराम सुवेदीको जिवनमा राम्रै गरि मेल खाएको छ ।
सन्तानको संरक्षण माया ममतामा नानीराम र उहाँका बा दुवै अब्बल देखिनुहुन्छ । बुढेसकालमा पनि आफ्ना छोरा नाति कसरी बसेका होलान् भनि सन्धिुपाल्चोकदेखि पाल्पासम्म हेर्न पुग्नु भएका आफ्ना बाको प्रसंगपनि कृतिमा मिठ्ठो गरि समेट्नु भएको छ । केयर नेपालको जागिर युएनडीपीमा प्रवेश फेरि केयरमा नै वापसी, बझाङ र धनकुटाका प्रसंगलाई मिठो शैलीमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ । असल बौद्धिक ब्यक्तित्वको भेटले थालनी भएको पीएचडीको यात्रा र सुखद सफलता अनि इसिमोडको जागिर र अनुभवहरुपनि रोचक छन् ।
सन्तानका विवाह, नातिनी नातिसँगको रमाइलो अनि फेरि सन्तान भिन्नबस्दा यसले दिएको नैरास्यतालाई आम नेपालीको भोगाइको प्रतिविम्ब हुने गरि कलम चलाउनु भएको छ । पढ्दैजाँदा पृष्ठ १४१ मा लेखेको यो भनाइले मन छुन्छ । एउटा सत्य के हो भने देखेको सवै चिज पाइदैनन् । कुनै चीज पाइएन भनेर दुखी हुने हो भने जिन्दगी भरीनै दुखी भएर बिताउनु पर्ने हुन्छ । जे पाइन्छ त्यसैमा चित्त बुझाउन सक्नु जिन्दगीको सफलता रहेछ ।
वास्तवमा यो भनाइ त इशावाष्य उपनिशदको पहिलो ऋचा तेन त्यक्तेन भूंजिथा मा गृध कष्यस्विधनम् को आशय हो । अर्थात उपनिषद् भन्दछ कि अरुको धनको लोभ वा आश नगर जे पाएका छौ त्यसलाई मेरो भागको पाएको छु भन्ने भावले काम गरिरहुँ । कृतिकारले आफ्नो जीवनमा महत्वराख्ने अनगिन्ति ब्यक्तिहरुको हार्दिकताका साथ उच्च अहोभावले उल्लेख गर्नु भएको छ । विश्वकर्मा समुदायका आफ्ना मित र मितबाका घटना प्रसंग देखि डा. अर्जुन कार्की सम्मका कुरा झाँक्री कार्की सहयोग र मित जी रमेश गुरुंगको उपचारमा गरेको योगदान थाहा पाउँदा यो पाठक नतमस्तक बन्न पुगेको छ त्यो मानवीय सत्प्रयास प्रति ।
आफ्नो कृतिमा कृतिकारले बिभिन्न बिषयबस्तुमा आफ्ना मान्यताहरुलाई पनि ब्यक्त गर्नु भएको छ । सारमा भन्नु पर्दा समय अमुल्य छ, मिहेनत अपरिहार्य छ, इमान्दारीताको परिणाम दीर्घकालिन हुन्छ, अन्तर्आत्माको आवजलाइ सुन्नु पर्दछ, महत्वाकांक्षी पनि हुनुपर्दछ तर आसक्ती र असन्तुष्टिले जीवनको मिठास रित्याउँछ भन्ने मान्यताका सारहरु देख्न सकिन्छ ।
यस्तो लाग्छ कागजका पाना भरी कृतिकार गुनगुनाउनु भएको छ । अतितसँग बग्नु भएको छ । स्वनिर्णय र आफ्ना कार्यशैली प्रति सन्तुष्ट हुनु भएको छ । जिन्दगीका अनेक मोडहरुको कथा र त्यसभित्रका व्यथाहरु डा. नानीराम सुवेदीको मात्र होइन यो त मिहेनतमा विश्वास गर्ने र इमान्दारीतामा रमाउने हरेक नेपालीको मर्म हो । जो परिवारको सुख र शान्तिलाई नै आफ्नो सुखशान्ति देख्छ अनि परिवारको चाहनामा आफूलाई बिर्सिदिन्छ । आदरणीय डा. नानीराम सुवेदीको यो सिर्जनालाई अझ दोहोराएर पढ्ने मन छ ।
भरतपुर,चितवन । चितवनकाे भरतपुरमा एकै मञ्चमा ५ जना गजलकार सम्मानित भएका छन् । शनिबार भरतपुरमा भएकाे कविडाँडा राष्ट्रिय साहित्य सम्मान २०८१ बाट ५ जना गजलकार सम्मानित भएका हुन् ।
कविडाँडा साहित्य समाज चितवनले भरतपुरमा आयोजना गरेको गजल उत्सव कार्यक्रममा गजलकारहरु कृष्णहरि बराल, गोविन्दराज विनोदी, घनश्याम न्यौपाने परिश्रमी, बुँद राना र ज्ञानुवाकर पौडेललाई सम्मान गरिएको हो । उनीहरुलाई समाजका अध्यक्ष एलबी क्षेत्रीले दोसल्ला ओढाई सम्मान गरेका थिए ।
गजलकार पौडेलले गजलको लागि उर्वर ठाउँ चितवनमा सम्मानित हुन पाउँदा गौरवकाे अनुभूति भएकाे बताए । उनले नेपाली गजलको विकासले फड्को मारेको बताउँदै नेपालमा गजल लेख्नेहरुबिच सैद्धान्तिक मतभेद भएकोले लेखनमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने विचार व्यक्त गरे । ‘छन्द वा बहरमा नलेखिएको गजल छाप्न हुँदैन, गाउन हुँदैन भन्नु क्रुर विचार हो’ गजलकार पौडेलले भने,‘जसरी किनारको चट्टानले नदीको प्रवाह रोक्न सक्दैन, त्यसरी नै छन्द वा बहरको अवरोधले गजलको प्रवाहलाई रोक्ने सक्ने छैन ।’
‘नेपाली गजलको सैद्धान्तिकीकरण : आवश्यकता र प्रमुख सवालहरु’ विषयक कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै डा. दीपककुमार खड्काले कस्तो हुनु पर्छ भन्ने उपदेश सिद्धान्त हुन नसक्ने धारणा व्यक्त गरे । ‘नेपाली गजललाई फारसी गजलको विशुद्धताले मापन गर्ने दृष्टिकोणमा उपनिवेशवादी चिन्तन छ’ उनले भने, ‘नेपाली गजललाई नेपाली काव्यशास्त्रबाट अध्ययन गर्नुपर्छ ।’
त्यसैगरी ‘आजको नेपाली गजल : धारैधारको महामेलामा गुणस्तरको सकस’ शीर्षकमा प्यानल बहस गरिएको छ । गजलकार ज्ञानुवाकर पौडेल, भुवन बोहरा निस्तेज र रमेश प्रभातसँग विनोद अनुजले बहस गरेका थिए । कार्यक्रममा प्राध्यापक नारायणप्रसाद शर्मा गैरेले गजलको सैद्धान्तिक स्वरुप र समकालीन नेपाली गजलका प्रवृत्तिबारे धारणा राखेका थिए ।
गजलको बहस, विमर्श र वाचन कार्यक्रममा गजल मञ्च चितवनका पूर्वअध्यक्ष प्रभाकर पण्डितले स्वागत मन्तव्य र गजलकार पुष्प अधिकारी अञ्जलिले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा प्रदीप रोदन र प्रमिला सानु सगर तिमिल्सिना, निर्दोष जीवन लगायतले गजल वाचन तथा गायन प्रस्तुत गरेका थिए ।
कविडाँडा साहित्य समाजका सचिव लेखराम सापकोटा तथा कविडाँडाका सहसचिव एवम् गजल मञ्च चितवनका अध्यक्ष रामकृष्ण अनायासले कार्यक्रमहरुकाे सहजीकरण गरेका थिए ।