मकवानपुर । प्रदेश निर्वाचन कार्यालय हेटौंडाले मकवानपुरका ३ हजार मतदाताकाे नाम मतदाता सूचीबाट हटाएको छ । नागरिकता परित्याग गरेका, मृत्यु भएका र दोहोरो नाम दर्ता भएका समेत गरी करिब साढे ३ हजार मतदाताकाे नाम मतदाताकाे सूचीबाट हटाइएकाे हाे ।
सबैभन्दा धेरै मृत्यु दर्ता भएका १ हजार ९६४ मतादातालाई कार्यालयले सूचीबाट हटाएको छ । वडा कार्यालयहरूबाट प्राप्त मृत्यु दर्ताका आधारमा त्यस्ता नाम हटाएको प्रदेश निर्वाचन कार्यालय हेटौंडाका निर्वाचन अधिकारी हरिप्रसाद ढकालले जानकारी दिए । यसैगरी दोहोरो मतदाता नामावली भएका १ हजार ५०२ मतदाताको नाम पनि सूचीबाट हटाइएको उनले बताए । त्यसैगरी नागरिकता त्यागेका ६ जनाको नाम पनि कार्यालयले सूचीबाट हटाएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट प्राप्त नागरिकता त्यागेको विवरणका आधारमा उनीहरूलाई सूचीबाट हटाएको निर्वाचन अधिकारी ढकालले जानकारी दिए ।
निर्वाचन कार्यालय हेटौंडाका अनुसार मकवानपुरका ३ हजार ४७२ मतदाताको नाम मतदाता नामवाली सूचीबाट हटाइएको छ । निर्वाचन कार्यालयले हटाएको नामावली प्रकाशित गरेको छ । त्यसबारेमा कुनै दाबीविरोध भए प्रमाणसहित तत्कालै निर्वाचन कार्यालयमा सम्पर्क गर्न अनुरोध समेत गरेको छ । गत फागुनमा भएको संसदीय निर्वाचनमा मकवानपुरमा ३ लाख १५ हजार ३३४ मतदाता थिए ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा संचालित नगरस्तरीय क्रिकेटकाे उपाधी हेटौंडा ८ ले हात पारेकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका–४ नं. वडा कार्यालयकाे आयोजना तथा मकवानपुर जिल्ला क्रिकेट संघको व्यवस्थापनमा भएकाे प्रतियाेगिताकाे उपाधी ८ ले जितेको छ ।
आइतबार हेटौंडा–४ स्थित हुप्रचौरमा भएकाे फाइनल खेलमा आयोजक हेटौंडा–४ काे टीमलाई ५३ रनले पराजित गर्दै हेटौंडा–८ ले उपाधि चुमेकाे हो । उपाधि विजेता हेटौंडा–८ ले नगद ५० हजार रुपैयाँसहित शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गरेका छन् भने उपविजेता हेटौंडा–४ ले नगद ३० हजार रुपैयाँसहित शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्रमा चित्त बुझाएकाे छ ।
टस जितेर पहिले व्याटिङ् गरेको हेटौंडा–८ ले निर्धारित २० ओभरमा ६ विकेट गुमाउँदै ११२ रन बनाएको थियो । टोलीका लागि विष्णु राउतले ५७ बलमा ५७ रन बनाउँदै अर्धशतक प्रहार गरे । विजय घलानले २९ बलमा २९ रन तथा सागर मगरले ११ बलमा १२ रनको योगदान दिए । १ सय १३ रनको लक्ष्य पछ्याएको हेटौंडा–४ ले १५ ओभर ५ बलमा सबै विकेट गुमाउँदै ५९ रन मात्रै बनाउन सक्यो । हेटौंडा–४ का विशाल फुयाँलले २० बलमा र उदिप श्रेष्ठले १२ बलमा समान १२–१२ रन बनाए ।
खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका हेटौंडा–८ का प्रेम क्षेत्री म्यान अफ द म्याच घोषित भए । त्यस्तै, हेटौंडा–९ का युविन बुढाथोकी म्यान अफ द सिरिज घोषित भए । उनले ५ हजार रुपैयाँ नगद पुरसकार सहित ट्रफी प्राप्त गरे । प्रतियोगितामा हेटौंडा–८ का प्रेम क्षेत्री उत्कृष्ट बलर, युविन बुढाथोकी उत्कृष्ट व्याट्सम्यान तथा मेराज देवान उदीयमान खेलाडी घोषित भए । उनीहरूले जनही दुई हजार पाँच सय रुपैयाँसहित ट्रफी प्राप्त गरे ।
प्रतियोगिताअन्तर्गत बिहीबार भएको पहिलो सेमिफाइनलमा हेटौंडा–४ ले हेटौडा–९ लाई दुई रनले पराजित गर्दै फाइनलमा स्थान बनाएको थियो । त्यस्तै, शुक्रबार भएको दोस्रो सेमिफाइनलमा हेटौँडा–८ ले हेटौंडा–११ लाई ६ रनले हराउँदै फाइनलमा प्रवेश गरेको थियो ।
मकवानपुर । गोरखाको बूढी गण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएकाे बाढीका कारण धेरै बस्तीमा क्षति पुगेको छ। चुमनुब्री गाउँपालिका-६ माचुमचेत क्षेत्रमा सुक्खा पहिरो झरेर बुढीगण्डकी नदी थुनिएर आइतबार बिहान करिब साढे ३ बजेतिर अकस्मात भिषण बाढी आएकाे हाे ।
बाढीका कारण चुमनुब्री-३ मा ४-५ वटा बस्ती नै बगाएको छ। गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोसीमा आएको बाढीकाे झल्काे दिने गरी गोरखामा आज भिषण बाढी आएको हो। चुमनुब्री गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष लक्ष्मी गुरुङले बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिका वडा नम्बर ३ का ४-५ वटा बस्ती नै बगाएको हो।
ठूलो आवाजसहित बाढी आएको सुनेपछि नदी तटिय क्षेत्रका स्थानीय घर छाडेर डाँडातिर चढेका थिए। मानविय क्षतिकाे विवरण अहिलेसम्म नआएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ। बाढीले स्थानीयका घर, गाडीसहितका धनसम्पत्तिसँगै राज्यको धेरै भौतिक संरचना बगाएको छ।
५ जना चौरी गोठालो सम्पर्क विहिन
बाढीपछि पाँचजना चौरी गोठाला सम्पर्कविहीन भएका छन् । चुमनुब्री गाउँपालिका अध्यक्ष निमा लामाले बिहान आएको भिषण बाढीपछि केही मानिसहरू सम्पर्कविहीन भएको बताए । ‘यो बाढीमा पनि मानिसहरु परेको आशंका छ। अझै सबै विवरण आइसकेको छैन। धेरै घर र हाइड्रो पावर पनि बाढीले बगाएको छ’ उनले भने ।
चुमनुब्री ६ कुन्जुलुङ खोलामा आज बिहान साढे ३ बजेतिर सुरुमा भूकम्प आएजस्तो ठूलो धक्कासहित जमिन हल्लिएको र लगत्तै बाढी आएको बताइएकाे थियो । ‘त्यो निकै ठाडो हिमाली खोला हो। सुख्खा पहिरो गएपछि खोला थुनिएको अनुमान हामीले गरेका छौँ। तर यकिन भएको छैन’ अध्यक्ष लामाले भने ।
बुढीगण्डकी बाढी खतरा तहभन्दा माथि
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बुढीगण्डकी नदीमा बाढी खतरा तहभन्दा माथि रहेको र बढ्ने घट्ने क्रम जारी रहेको जनाएको छ। बाढीकाे असर नवलपरासीसम्म पर्न सक्ने भएकाेले त्यहाँ सम्मका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएको छ।
प्राधिकरणले भनेको छ, ‘बुढीगण्डकी नदीमा बाढी खतरा तहभन्दा माथि रहेको र बढ्ने घट्ने क्रम जारी रहेकाले त्रिशूली नदी बेनिघाटसम्म (अति उच्च जोखिम) रहुनेहुनेले उच्च स्थानमा जानुहोला, मुगलिनसम्म (उच्च जोखिम) रहनुहुनेले उच्च सतर्कतामा बस्नुहोला, चितवन र नवलपरासी नदी आसपास (मध्यम जोखिम) रहनुहुनेले सतर्क रही नेपाल बाढी सूचना (फेसबुक पेज) वा ११५५ (२) बाट थप जानकारी लिनुहोला।’
६ जनाकाे उद्दार गरिएकाे प्रधानमन्त्रीकाे दावी
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) ले आइतबार बिहान गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीपश्चात् पहिरोको जोखिममा रहेका ६ जनाको उद्धार गरिएको बताएका छन्।
उनका अनुसार बुढीगण्डकी बाढीपश्चात् खोज तथा उद्धारका लागि नेपाली सेनाको फौज हवाई तथा स्थल मार्गबाट खटिई पहिरोको जोखिममा रहेको जगत् इलाकाबाट ६ जनाको उद्धार गरिएको हो। तर प्रधानमन्त्री शाहले उनीहरूको नाम सार्वजनिक गरिसकेका छैनन्।
पैयू र बगर गाउँका ३५ घर बगाएको
गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका– ६ भएर बग्ने उङगिलुङ खोलाबाट बूढीगण्डकीमा आएको बाढीले धार्चे गाउँपालिका जोड्ने माछीखोला पुल बगाएको छ।
बाढीबाट माछीखोलाबजारमा क्षति भएको छ। आरुघाटको सोती र मान्बु जोड्ने पुल पनि बगेको छ । उङगिलुङ खोला किनारका चार वटा गोठ, त्यहाँ बाँधिएका १५ वटा याक र नाक बगेका छन् । त्यसैगरी चुमनुब्री गाउँपालिका भएर बग्ने बूढीगण्डकीको बाढीले पैयू र बगर गाउँका ३५ घर बगाएको छ।
कम्तीमा १० जना सम्पर्कविहीन, ६ वटा पुल बगायो
बूढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएको बाढी गोरखामा कम्तीमा १० जना सम्पर्कविहीनभएका छन्। बाढीले छ वटा पुल बगाएको छ। बाढीले दुई वटा मोटरेबल र चारवटा झोलुङ्गे पुल बगाएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाले जनाएकाे छ ।
आरुघाट र धादिङको त्रिपुरासुन्दरी तथा आरुघाटको सोती र मान्बु जोड्ने पक्की पुल बाढीले बगाएको हो। बाढीले धार्चेगाउँपालिका १ र ३ जोड्ने बेलिब्रिज पनि बगाएको छ। यसैगरी, माछिखोला र केरौँजाजोड्ने झोलुङ्गे पुल, चुमनुब्रीको ठाडो भर्याङ र जगत जोड्ने पुल र सिर्दिबासको घट्टेखोला र फिलिमजोड्ने झोलुङ्गे पुल पनि बगेका छन्।
बाढीले चुमनुब्रीगाउँपालिका– ३ पैयुँ र बगरका करिब ३५ घर पनि बगाएको छ। बाढीबाट जगत्, सल्लेरी, दोभान र घट्टेखोलागाउँमा पनि क्षति भएको छ।
१८ जना कर्मचारीले भागेर ज्यान जोगाए
गोरखाको सल्लेरीस्थित टाइम्स इनर्जी प्राइभेट लिमिटेडमा बूढीगण्डकीको आकस्मिक बाढीले ठूलो भौतिक क्षति पुर्याएको छ । १८ जना कर्मचारीहरुले भने भागेर ज्यान जोगाएका छन् ।
सो कम्पनीका ९ वटा ब्लक र ६ वटा पब्लिक बिल्डिङहरू बगाएको छ प्रारम्भिक सूचना प्राप्त भएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ ।
आयोजनामा कार्यरत १८ जना कर्मचारीहरूले भने स्थानीयबाट बाढी आउन लागेको सूचन पाएपछि भागेर ज्यान जोगाएका छन् । उनीहरू आफैं अग्लो र सुरक्षित स्थानमा गएका हुन् ।
प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालयले सार्वजनिक गर्यो क्षतिको प्रारम्भिक विवरण
गण्डकी प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालयले गोरखाको बूढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले पुर्याएको क्षतिको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक गरेको छ । सार्वजनिक विवरणमा घर, पुल र हाइड्रोपावरमा क्षति पुगेको उल्लेख छ ।
फिलिम, सल्लेरी, जगत र माछाखोलाका स्वास्थ्य संस्थाहरु माथिल्लो उचाइमा रहेकाले कम जोखिममा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
क्षतिको प्रारम्भिक विवरण–
चुमनुब्री गा.पा. ३, न्याकचेतस्थित न्याकचेतबाट सिर्दिबास जोड्ने पुरानो झोलुङ्गे पुल बगाएको ।
चुमनुब्री–३, सिर्दीबास बस्ने राम ब. गुरुङको १ वटा कच्ची घर बगाएको, १ वटा घरमा बाढी पसेको ।
धार्चे गा.पा.–५, माछीखोलाबाट केरौजा जोड्ने झोलुङ्गे पुल बगाएको ।
धार्चे – ५, माछीखोलास्थित तल्लो बस्तीमा बाढी पसेको ५/७ वटा घर, ५/७ वटा टहरामा बाढी पसेको ।
धार्चे –३, सल्लेरी स्थित २०/२२ घरहरु जोखिममा रहेको ।
आरुघाट गा.पा. २ र ३ जोड्ने सोतीमा रहेको फलामे पक्की पुल बगाएको ।
चुमनुब्री गा.पा. ३, सल्लेरीस्थित निर्माणाधिन सहज ऊर्जा पावर हाउस र वरपर रहेका ७/८ वटा घरहरु बगाएको ।
आरुघाट गा.पा. ९, नयाँपुलस्थित आरुघाटबाट धादिङ जोड्ने पक्की पुल तिन भाग रहेकोमा गोरखा तर्फको एक भाग बगाई क्षति भएको, बाटो पूर्णरुपमा अवरोध रहेको ।
बाढीले पुर्याएकाे क्षति प्रति काँग्रेस सभापति थापाले गरे दुःख व्यक्त
नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले बूढीगण्डकी नदीमा आएको भीषण बाढीले गोरखाको चुमनुब्री क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याउनुका साथै दुईवटा पुलसमेत बगाएको घटनामा दुःख व्यक्त गरेका छन्।
थापाले सामाजिक सञ्जाल फेसबुक मार्फत दुःख व्यक्त गर्दै बूढीगण्डकीदेखि त्रिशूली नदी किनारसम्मका तटीय क्षेत्रका नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।
नेपाली कांग्रेसको सभापतिमा गगनकुमार थापा निर्वाचित भएका छन् । काठमाडौँमा भएको कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनअन्तर्गत आगामी चार वर्षीय कार्यकालका लागि भएको निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धी श्यामकृष्ण खड्गीलाई पराजित गर्दै थापा सभापति बनेका हुन् ।
निर्वाचन समितिको नतिजाअनुसार कुल ७,३१७ मतदाता रहेकोमा ७,०३९ मत खसेको थियो भने ५४ मत बदर भएको थियो । खसेको कुल मतमध्ये नवनिर्वाचित सभापति थापाले ६,५८४ मत (९३.८८ प्रतिशत) प्राप्त गरे । उनका प्रतिस्पर्धी श्यामकृष्ण खड्गीले ३७५ मत (५.३५ प्रतिशत) प्राप्त गर्दा ०.७७ प्रतिशत मत बदर भयो । थापाले खड्गीभन्दा ६,२०९ मत बढी प्राप्त गरी भारी मतान्तरले विजय हासिल गरेका छन् ।
यसअघि कांग्रेसको १४औं महाधिवेशनबाट महामन्त्री निर्वाचित भएका थापा पार्टीभित्र नेतृत्व परिवर्तन र संगठनात्मक सुधारको अभियानमा सक्रिय थिए । तत्कालीन महामन्त्री थापासहितका नेताहरूको पहलमा गत पुसमा तत्कालीन केन्द्रीय कार्यसमितिको असहमतिबिच विशेष महाधिवेशन गरी थापाको नेतृत्वमा कार्यसमिति चयन भएको थियो । त्यही कार्यसमितिले १५ औं महाधिवेशन गराएको हो ।
काे हुन् सभापतिमा विजयी थापा ?
जन्मः २०३३ साल साउन ४ गते महेन्द्रकुमार थापा र रामेश्वरी थापाको कोखबाट सोलुखुम्बुमा भएको हो ।
माध्यमिक शिक्षाः सिद्धार्थ वनस्थली हाइस्कुल बालाजु काठमाडौं
शिक्षाः समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर
बिबाहः २०६५ वैशाखमा नेपाली कांग्रेसका नेता अर्जुननसिंह केसीकी छोरी अञ्जना केसीसँग ।
रुचीः चलचित्र हेर्ने, अध्ययन गर्ने र घुमफिर गर्ने
प्रकाशित पुस्तकः ‘संविधान सभामा नेपाली कांग्रेस’ नामक पुस्तक ।
राजनीतिः २०४६ सालको जनआन्दोलनदेखि विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु ।
संलग्नताः कांग्रेसको भ्रातृ संस्था नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) बाट राजनीतिमा होमिएका उनी २०५१ सालमा त्रिचन्द्र क्याम्पसको स्ववियु सदस्य, २०५३ मा स्ववियु सचिव र २०५५ मा स्ववियु सभापति २०५७ मा नेविसंघको केन्द्रीय उपाध्यक्ष र २०५९ देखि २०६१ सम्म नेविसंघको महामन्त्री
२०६२–०६३ को जनआन्दोलनका क्रममा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहको सक्रिय शासनविरुद्धको आन्दोलनमा आक्रामक र ओजनदार भाषण गरेर उनी राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा आएका थिए । पार्टीभित्र निरन्तर पुस्तान्तरण र संगठनात्मक सुधारको एजेन्डा उठाउँदै आएका थापा कांग्रेसको १२औँ महाधिवेशनमा सर्वाधिक मत ल्याएर केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएका थिए ।
१३ औँ महाधिवेशनमा कृष्णप्रसाद सिटौलाको टिमबाट महामन्त्रीको उम्मेदवार बनेर तेस्रो मत ल्याएका उनलाई तत्कालीन सभापति शेरबहादुर देउवाले केन्द्रीय सदस्यमा मनोनयन गरेका थिए । त्यसपछि १४औँ महाधिवेशनमा डा. शेखर कोइराला प्यानलबाट उम्मेदवार बन्दै उनी महामन्त्रीमा सर्वाधिक मतसहित विजयी भएका थिए ।
थापा २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिक र २०७०, २०७४ तथा २०७९ को निर्वाचनमा काठमाडौँ क्षेत्र नं. ४ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए । थापा २०७१ सालमा कृषि तथा जलस्रोत समितिको सभापति र २०७३ सालमा स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री भएका थिए ।
बाढीमा १,४५५ को मृत्यु, ५,२८५ बेपत्ता, १०२ बालबालिकाले बुबाआमा गुमाए,
कुल १ अर्ब ४५ करोडभन्दा बढीको भौतिक क्षति

मकवानपुर । गत १० भदौमा त्रिशूली÷भोटेकोशी नदी प्रणालीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट भएको क्षतिबारे प्रारम्भिक रिपोर्ट बागमती प्रदेशको आन्तरिक मामिला मन्त्रालयले तयार पारी प्रदेश सरकारलाई बुझाएको छ ।
बाढीबाट १ हजार ४ सय ५५ जनाको मृत्यु भएको र ५ हजार २ सय ८५ जना अझै बेपत्ता रहेको मन्त्रालयले तयार पारेको एकीकृत प्रारम्भिक प्रतिवेदनले देखाएको छ। बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा व्यापक क्षति पुगेको छ भने चितवनका केही क्षेत्रमा समेत प्रभाव परेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । बाढीको कारण १०२ जना बालबालिकाहरुले आमाबुबा गुमाएका छन् । हाल होल्डीङ सेन्टरमा २४६ जना बालबालिका छन् । यसैगरी १६९ जना ज्येष्ठ होल्डीङ सेन्टरमा छन् ।
बाढीमा परी घाइते तथा प्रभावितमध्ये ३ सय ४४ जनाले अस्पतालबाट उपचार सेवा लिएका छन्। खोज तथा उद्धारका लागि मात्रै २० हजार ४ सय ७७ जनशक्ति परिचालन गरिएको र १३ हजार ७ सय ९५ जनाको उद्धार गरिएको प्रदेश सरकारको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
बाढीले मानव जीवनसँगै घर, सडक, पुल, विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था, खानेपानी, सिँचाइ, कृषि, उद्योग तथा व्यापार क्षेत्रमा ठूलो क्षति पु¥याएको छ। प्रारम्भिक आकलनअनुसार प्रमुख भौतिक संरचना तथा उत्पादनका क्षेत्रमा मात्रै १ हजार ४ सय ४५ करोड ९ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति देखिएको छ। यद्यपि यो प्रारम्भिक मूल्यांकन भएकाले विस्तृत प्राविधिक अध्ययनपछि क्षतिको वास्तविक आकार अझ फरक पर्न सक्ने सरकारले जनाएको छ।
कुल क्षति १ अर्ब ४५ करोडभन्दा बढीको भौतिक क्षति
बाढीबाट कुलन १ अर्ब ४५ करोडबढी क्षेति पुगेको छ । सडक, पुल र सरकारी भवनमा ५६९ करोडको क्षति पुगेको छ । विद्यालयमा ४९८ करोड, उद्योग तथा व्यापारमा २९७ करोड,खानेपानी र सिँचाइमा ५२ करोड,बाली, पशुधन र फार्ममा २८ करोड ५९ लाख क्षति भएको छ ।
बाढीबाट सडक, पुल तथा सरकारी भवनमा मात्रै ५ सय ६९ करोड ७ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। बाढीबाट प्रभावित प्रमुख क्षेत्रमध्ये सडक, पुल तथा सरकारी संरचनामा सबैभन्दा ठूलो क्षति देखिएको प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
बाढीबाट विद्यालय क्षेत्रमा ४ सय ९८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति अनुमान गरिएको छ।
उद्योग तथा व्यापारिक पसलतर्फ २ सय ९७ करोड १२ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। यसले बाढीबाट उत्पादन तथा व्यापारिक गतिविधिमा परेको आर्थिक असर ठूलो रहेको देखाएको छ।
यसैगरी खानेपानी तथा सिँचाइ संरचनामा ५२ करोड ६९ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति अनुमान गरिएको छ। भने बाढीबाट बाली, पशुधन तथा फार्ममा २८ करोड ५९ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। यसले कृषि तथा पशुपालनमा निर्भर परिवारको जीविकोपार्जनमा समेत असर परेको देखाउँछ।
प्रदेश सरकारको प्रतिवेदनले उल्लेखित रकम प्रारम्भिक अनुमान मात्र भएको स्पष्ट गरेको छ। सम्बन्धित क्षेत्रको पूर्ण मूल्यांकन भएपछि मात्रै बाढीबाट भएको समग्र क्षतिको वास्तविक आकार यकिन हुने प्रदेश सचिव महेश भट्टराइले बताए ।
२३ सय घर बगे
बाढीबाट २ हजार ३ सय निजी आवास पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त वा बगेका छन् भने थप २ सय ६९ घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ। करिब २ हजार ३ सय परिवार विस्थापित भएको र १ हजार ८५ जना अस्थायी शिविरमा बसिरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
सरकारले तत्काल राहतसँगै विस्थापित परिवारका लागि सुरक्षित बसोबासको व्यवस्था र परिवारगत आवश्यकताको पहिचानलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने जनाएको छ।
३४ मोटरेबल पुल ध्वस्त
बाढीले यातायात पूर्वाधारमा पनि ठूलो क्षति पु¥याएको छ। ३४ वटा मोटरेबल पुल पूर्णरूपमा बगेका वा भत्किएका छन् भने एउटा मोटरेबल पुलमा आंशिक क्षति पुगेको छ। त्यस्तै ३.५ किमि कालोपत्रे सडक क्षतिग्रस्त भएको छ भने ५१ वटा झोलुंगे पुल बगेका छन्। शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रबाहेक १४ वटा सरकारी भवनमा समेत क्षति पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
९,२४८ विद्यार्थी प्रभावित
बाढीबाट शिक्षा क्षेत्र पनि नराम्ररी प्रभावित भएको छ। १२ वटा विद्यालय पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त र १८ वटा विद्यालयमा आंशिक क्षति पुगेको छ। यसबाट ९ हजार २ सय ४८ विद्यार्थीको पठनपाठन प्रभावित भएको छ।
पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त विद्यालयमा मात्रै ३५ भवन र ३ सय १७ कक्षाकोठा प्रभावित भएका छन्। सरकारले तत्काल अस्थायी सिकाइ स्थान, शैक्षिक सामग्री तथा शिक्षक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ।
कृषि, उद्योग र व्यापारमा पनि ठूलो असर
बाढीबाट ९ सय ७३ हेक्टर कृषि भूमि प्रभावित भएको छ। ४ सय ७१ हेक्टरमा लगाइएको बाली नष्ट भएको छ भने ७ सय २ ठूला पशु, २ हजार १ सय २३ साना पशु तथा १ लाख ३४ हजार कुखुरा तथा पक्षी मरेका छन्। १ सय ६२ गोठ, खोर तथा फार्ममा क्षति पुगेको छ।
उद्योग तथा व्यापार क्षेत्रमा ३ सय घरेलु तथा साना उद्योग पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। ती उद्योगमा मात्रै २ अर्ब ७१ करोड ५१ लाख रुपैयाँको प्रारम्भिक क्षति अनुमान गरिएको छ। ६७ व्यापारिक पसल तथा प्रतिष्ठानमा २५ करोड ६० लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको छ।
बाढीबाट करिब १ हजार ७ सय श्रमिक तथा कर्मचारीको रोजगारी प्रभावित भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। बाढीबाट ११० हेक्टर वन क्षेत्र प्रभावित भएको छ । १९८ वटा सञ्चारको टावरहरुमा क्षति पुगेकोमा हाल १९३ वटा पुन सञ्चालनमा आएका छन् । यसबाट ४२ करोड क्षति भएको छ ।
बैंकको २ अर्ब ४२ करोड कर्जा जोखिममा
बाढीको असर वित्तीय क्षेत्रमा समेत परेको छ। १७ बैंक शाखा र ९ एटीएममा क्षति पुगेको छ। चार सहकारी कार्यालय भवनमा समेत क्षति पुगेको छ।
प्रतिवेदनअनुसार २ हजार १ सय २५ कर्जा खाता प्रभावित भएका छन्। ती खाताबाट प्रवाह भएको २ अर्ब ४२ करोड ८० लाख रुपैयाँभन्दा बढी कर्जा जोखिममा रहेको प्रारम्भिक आकलन छ। बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको प्रत्यक्ष भौतिक क्षति भने ७२ करोड ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढी अनुमान गरिएको छ।
खानेपानी र सिँचाइ पनि प्रभावित
बाढीबाट खानेपानीका ५५ आयोजना तथा इन्टेक र ४४ वटा सिँचाइ कुलोमा क्षति पुगेको छ। खानेपानी संरचनाको क्षतिबाट ९ सय ६५ घरधुरी प्रभावित भएका छन् भने सिँचाइतर्फ ५ सय ९० हेक्टर क्षेत्र प्रभावित भएको छ। खानेपानीतर्फ ३० करोड ४० लाख र सिँचाइतर्फ २२ करोड २९ लाख रुपैयाँको प्रारम्भिक क्षति अनुमान गरिएको छ।
पुनर्निर्माणका लागि संघसँग १ अर्ब माग
बागमती प्रदेश सरकारले बाढीपछिको पुनर्निर्माणका लागि नेपाल सरकारसँग १ अर्ब रुपैयाँ अनुदान माग्ने निर्णय गरेको छ। १२ स्थानीय तहलाई राहत तथा प्रतिकार्यका लागि २ करोड ५० लाख रुपैयाँ अनुदान दिने निर्णय भएको छ।
थप जोखिम रोकथामका लागि नौकुण्डलाई ४० लाख र गोसाइँकुण्डलाई २५ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराउने निर्णय भएको छ। मृतक परिवारका लागि स्थानीय तहमार्फत प्रतिमृतक २५ हजार रुपैयाँ पहिलो किस्ता राहत दिने निर्णयसमेत गरिएको छ।
प्रदेश सरकारको प्रतिवेदनले राहतपछि सुरक्षित पुनःस्थापना र दीर्घकालीन पुनर्निर्माणलाई मुख्य चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ। नदीको धार परिवर्तन तथा कटानको प्राविधिक परीक्षण गरेर मात्रै पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने र जोखिम क्षेत्र पहिचान गरी सुरक्षित विकल्पमा संरचना निर्माण गर्नुपर्ने सरकारको निष्कर्ष छ।
सबै मन्त्रालयका मन्त्रीहरु, सचिवहरु तथा सेवा प्रदायक निकायहरुको उपस्थितीमा सचिव महेश भट्टराइले एकीकृत प्रतिवेदन प्रस्तुत गरी मुख्यमन्त्री किरण थापालाई हस्तान्तर गरे ।
मुख्यमन्त्री थापाले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा छिटो छरितो सेवा र राहतको लागि प्रदेश सरकारले गरेको कार्यबारे ब्रिफिङ गर्दै आगामी दिनमा स्थानीय र संघीय सरकारसँगको सहकार्यमा काम गर्ने बताए ।