‘….. र त्यसपछि कुनै दशैमा खसी काटिएकै छैन’
Tags: No Comments
- डबल महर्जन (एम्बुलेन्स चालक)
जब दशैं नजिकिंदै गर्छ एउटा घटनाको याद आउँछ । २०४५ सालको कुरा हो । महानवमीकाे दिन थियाे घरमा दशैको लागि खसी ढालेको मात्रै थिएँ । घरभरी बालबच्चा र आफन्तहरु दशैको मान्ने रौनकमा थिए । बिरामी भारतको पटना स्थित मेडिकल लैजानु पर्ने भनेर खबर आयो । आँगनमा ढालेको खसि, सिङ्गै उचालेर पिँढीमा छोपछाप पारेर हतार हतार बिरामी बोकेर एम्बुलेन्सको साइरन बजाउँदै पटना तिर हाँकिएँ । आफूलाई पो दशैंको रौनक छाएको थियो । एम्बुलेन्समा बिरामी लिएर हिंडेपछि बिरामी र बिरामीका आफन्तहरु छटपटाइरहेको देख्दा घरको माहोल भुले । बिरामीको चित्कारले त्यो बिरामीलाई कतिबेला पटना अस्पताल पु-याएर डाक्टरको जिम्मा लागउँ भन्ने भइरहेको थियो ।
प्रायः बिरामी भारतको डंकन अस्पताल लैजान्थे । एम्बुलेन्स लिएर हेटौंडाबाट भारतको डंकन पुग्न ४५ मिनेटदेखि १ घण्टा लाग्थ्यो । तर त्यो दिन दुर्घटनाको बिरामी पटना लैजानु थियो । त्यहाँ पुग्न ४ घण्टा लाग्थ्यो । बिरामीको छटपटाहट देख्दा जैले पनि यो समय अति लामो जस्तो लाग्ने । तर म आत्तिएर के गर्नु, संयमता अपनाउँदै बिरामीलाई हस्पिटल पु¥याउँथे । त्यो दिन पनि त्यसै गरे । बिरामी पु-याएर अफिस (हेटौंडा) आइपुग्न भने ५ देखि ६ घण्टा बढी लाग्थ्यो बिरामी बोकेर जाँदा पो साइरन बजाउँदै जान्थे । बाटो खालि खालि हुन्थ्यो, बिना बिरामीको गाडीले साइरन बजाउन पाउँदैन। फर्कदा अन्य सवारी कै रफ्तारमा फर्कनु पथ्र्यो, समय बढी लाग्थ्यो । हेटौंडा फर्कने बित्तिकै अर्को बिरामी बोकेर काठमाण्डौं हानिनु प-यो । भोलीपल्ट पनि आधा रातमा घर आइपुगे ।
गर्मिकै मौसम झण्डै २३ घण्टा अगाडि ढालेको खसीको मासु गन्हाउने भएछ । आफू नहुँदा त्यो मासु टुक्र्याउने/व्यवस्थापन गर्ने कोही थिएन । घरमा जे थियो घरकाहरुले पकाएर खाएछन् । प्लास्टिकले छोपेर राखेको पिँढीको खसी त्यही गन्हाएछ । सिङ्गै फाल्नुपरो । त्यसपछि हालसम्म कुनै पनि दशैंमा मेरो घरमा खसी ढालिएको छैन ।
छाक–छाक पसलबाट किनेर ल्याइन्थ्यो । त्यो पनि म परिवारसँग बसेर खानै पाउन्नथे । थालमा मासु चिउरा मुस्दामुस्दै बिरामी बोकेर हिड्न परेपछि कयौं पटक त्यो मुसेको मासु चिउरा टपरीमा पोको पारेर बिरामी बोकेर हिडेको छु । बिरामीलाई अस्पताल पु-याउने अनि फर्कदा बाटोमा जहाँ पानी भेटिन्छ त्यही एम्बुलेन्स रोक्दै टपरीमा ओसिएको चिउरा र मासु खाँदै गर्थे ।
के दशैं के तिहार । न दिदीबहिनीले साइतमा टिका लगाउन खोज्दा पनि म उपलब्ध भएँ न साथभाईहरुले गेटिङ टुगेदर गर्न खोज्दा । सधैं बिरामी र बिरामीका आफन्तहरुसँगको यात्राले मलाई दिनदिनै जिम्मेवार र मानवीय सेवामा तल्लिन हुन सिकायो । हाँसो, रमाइलो र ख्यालठट्टाभन्दा पनि तनाव र मलिन अनुहारहरुले घेरिएको हुन्थे हरपल नै । सपनामा पनि बिरामी बोकेको नै देख्थे, आफ्नो परिवारको सदस्य बिरामी भएर एउटा अस्पतालमा भर्ना गरेको छ, आफू अरु बिरामी बोकेर दौडिरहेको हुन्थे ।
उपचारको क्रममा मैले मेरो २१ वर्षको छोरी गुमाएको छु । परिवारको सदस्य गुमाउँदाको पीडा म राम्रोसँग बुझ्छु । त्यसैले पनि आफ्नो (एम्बुलेन्सको ढीलाइको) कारणले गर्दा कसैको ज्यान नजाओस् भनेर सधैं मेरो तपस्या (ध्यान) हुन्थ्यो । धेरै रात अनिदो हुँदा पनि एम्बुलेन्स चलाएँ । यस्तो बेला बिरामीका आफन्तलाई आफू अनिदो रहेको बारेमा पहिलै जानकारी गराउँथे । र बेलाबेलामा कुराकानी गरेर जागा राख्नको लागि आग्रह गर्दथे । उहाँहरुले पनि सकारात्मक नै लिनु हुन्थो । मैले भने बमोजिम नै गर्नुहुन्थ्यो ।
एम्बुलेन्ससँग जोडिएको रोजिरोटी
२९ वर्षको उमेरदेखि मैले एम्बुलेन्स चलाएको हुँ । त्यसअघि ९ वर्ष ट्रक चलाएको थिएँ । अनरवत ३३ वर्ष एम्बुलेन्स मात्रै चलाएँ । त्यतिबेला नारायणी अञ्चलमा अरु एम्बुलेन्स थिएन । त्यै एउटा एम्बुलेन्स, मै एकमात्रै एम्बुलेन्स चालक । अञ्चल भरीका सबै ठाउँका बिरामी बोक्न पुग्नु पथ्र्यो । एउटा मात्रै एम्बुलेन्स र म एक मात्रै एम्बुलेन्स चालक भएकोले पालो फेरो पनि हुन्न थ्यो । न कुनै दिन एम्बुलेन्स खालि राख्न पाइन्थो, न मैले कुनै दिन फुर्सद पाउँने थिए । दिन रात नभनी बिरामी बोकेर हिड्दा बस्ने खानेको टुड्डको हुँदैनथ्यो ।
आफैं पनि बिरामी पर्थे तर, बिरामीका आफन्तले लौन अस्पताल लैजान परो भनेर विलौना गरेको देख्दा बिस्तार बिस्तारै लगिदिउँ, मैले गर्दा न उहाँ बाच्नु हुन्छ कि भन्ने लाथ्यो । अनि औषधि खाँदै एम्बुलेन्स चालाउँथे । के को आराम गर्न पाउनु ।

धेरै सिरियस बिरामी पटना लगिन्थ्यो, अन्य बिरामी बोकेर प्रायःजसो भारतको डंकन अस्पताल, काठमाण्डौको वीर अस्पताल, र चितवनको महेन्द्र (हाल भरतपुर) अस्पताल लैजानु पथ्र्यो, हेटौंडामा हेटौंडा अस्पताल थियो । चितवनको भरतपुर अहिले मेडिकल सिटी भयो । तर उबेला त्यै एउटा अस्पताल मात्रै थियो । जहाँ बिरामी खासै जाँदैनथे साधारण उपचार मात्रै हुने गथ्र्यो त्यहाँ । हेटौंडा अस्पतालमा पनि साधारण उपाचर मात्रै हुन्थ्यो । प्रायः अलि शिरियस बिरामीहरु भारतको डंकन नै लैजानु पथ्र्यो । त्यहाँ बिरामी पु¥याएको ३ सय रुपियाँ भाडा लाथ्यो । हेटौंडा नगर क्षेत्रभित्रबाट स्थानीय अस्पताल ल्याएको चाँही २५ रुपियाँ थियो भाडा ।
सधैं बिरामीको चित्कार तर दिक्क मानिन कहिल्यै
आफ्नो परिवारसँग भन्दा बढी समय बिरामीसँगै नै भइन्थ्यो । बिरामीहरुको चित्कार सुन्दा सुन्दा मनभित्र माया जागेर आउथ्यो । एम्बुलेन्समा बिरामीका आफन्तहरुको रुवाबासी हुन्थ्यो । जतिसक्दो चाँडै अस्पताल पु-याउन पाए, बिरामीको दुखाई र आफन्तको आँसु रोकिने थियो भन्ने मात्रै लाथ्यो मनमा । बिरामी र उनीहरुको आफन्तको रुवाइले मलाई अहिल्यै झिँजो लागेन । समयमा अस्पताल पु¥याएपछि निको भएर फर्केका बिरामी तथा उनीहरुको आफन्तले कुनै दिन भेट्दा उनीहरुको मुहारमा देखिने खुसी नै मेरो लागि काममा उर्जा हुन्थ्यो संधै ।
अहिले जस्तो हैन उबेला बिरामी एकदम गलिसकेपछि मात्रै अस्पताल लैजाने तरखर गरिन्थ्यो । जसको कारण उनीहरुको जीवनको संभावना कम नै हुने गर्दथ्यो । समयमै अस्पताल लैजाने र स्वास्थ्यको खतरा कम गराउने तर्फ सचेत थिएनन् उबेला । बिरामी भएपछि झारफुक धामीझाँक्री गरेर नै समय खर्चिने गरिन्थ्यो । यो बिचमा बिरामी धेरै गलेसी अस्पताल लैजाने गरिन्थ्यो । धेरै बिरामीहरुले मेरो एम्बुलेन्समै प्राण त्यागेका छन् । त्यस्ता पीडादायि पलको के बयान गरुँ ।

एम्बुलेन्समा आफन्तहरु एक वा दुई जनामात्रै हुन्थे । बिरामीको ज्यान गएपछि उनीहरुलाई आइपर्ने समस्यामाथि मैले गर्न सक्ने के हुनु । मलाई शव बोक्ने अधिकार थिएन । जहाँ बिरामी मर्छ, त्यही छोडेर फर्केनु, शव नबोक्नु भन्ने आदेश थियो । आफ्नो कार्यालयको नियम मान्नै प-यो ।
एकातिर कार्यालयको ‘शव नबोक्नु’ भन्ने आदेश, अर्को तिर ति बिरामीका आफन्तहरुको हालत । मलाई एकदम नैतिक शंकट आइथ्र्यो, त्यस्तो बेलामा । यस्तो धेरै भोगे । बिच बाटोमा लाश र १/२ जना कुरुवालाई छोडेर म कसरी फर्कु हुन्थे । न अहिले जस्तो मोबाइल फोनको जमाना हुनु ।
अहिले त कति सजिलो छ कत्ति नि । समस्या प¥यो भनेर एक कल गरेसी साथीभाई जम्मा हुन्छन् । अहिले सम्झदा त त्यो युग नै अन्धकारको युग जस्तो लाग्छ । कार्यालयको नियम मिचेर कति लाशलाई मैले घरमा पु¥याएको छु । सयमा ३/४ प्रतिशत बिरामीले यसरी मेरो एम्बुलेन्समा ज्यान गुमाउँथे । मेरो लागि उ लाश हैन बिरामी हो, आफन्तसँगको भेटमा लगिदिनु पर्छ भन्ने सोचेर घरमा पु-याउँथे । शव नबोक्ने निर्देशन हुँदा हुँदै मैले यो जोखिम उठाएको थिएँ, मायामा भुलेर । थाहा पाए, जागिरै जाने डर हुन्थ्यो । तर पनि मानवीय सेवाको लागि मेरो मनले त्यही अह्ररायो मैले त्यही गरेँ । त्यतिबेला मेरो मासिक बेतन ६ सय १५ रुपियाँ थियो । सारा घर यसैले धानेको थिए ।अस्पतालसँग कमिसन लिनु पाप हो /
बिरामीका आफन्तलाई सबैभन्दा हतार र छटपटीको अवस्था हुन्छ एम्बुलेन्समा बिरामी रहुञ्जेल । डाक्टरको साथमा पुगेपछि त, अब केही गर्ला डाक्टरले भन्ने आशाको श्वास लिन्छन् उनीहरुले । जबसम्म एम्बुलेन्समा नै उनीहरु हुन्छन्, न यहाँ ज्यान जाने हो कि भन्ने चिन्ता हुन्छ । त्यसमाथि एम्बुलेन्स चालकहरुले तनाव दिनु हुँदैन । अहिले बिरामीका आफन्तलाई फकाउने, झुक्याउने गरेर कमिसनको लागि बिरामीलाई एम्बुलेन्स चालकहरुले आफू निकटको अस्पताल पु-याउने गरेको सुनिन्छ । जुन अस्पतालले राम्रो कमिसन दिन्छ, त्यहाँ बिरामी लैजाने गरेको र, अस्पतालसँग बिरामीको टाउको गनेर पैसा असुल्ने गरेको भन्ने सुनिन्छ । यदी यसो हो भने यो पाप हो । मानवीय सेवा भन्दा ठुलो सेवा अरु कुनै छैन । मान्छेलाई समस्यामा परेको बेलामा त्यही आपकालिन अवस्थाको फाइदा उठाएर कमिसन लिनु भन्दा ठुलो पाप के होला ?
अस्पताल प्रशासनले पनि बिरामीको चाप बढोस् भनेर एम्बुलेन्स चालकहरुलाई कमिसनको लोभ देखाउनु हुदैंछ । बिरामीको टाउको गनेर कमिसन दिनुलिनु दुबै गलत हो । यो त बिरामीको ज्यान बेचेको जस्तै हो । अपराध हो । बिरामीका आफन्तले खुसी भएर स्वइच्छाले २/४ पैसा दिनुहुन्छ भने लिनु हुन्छ । एक दुई पटक मैले पनि लिएको छु यसरी । चिया खानु, खाजा खानु भनेर दिएको पैसा लिएको छु । तर, यो अस्पताल राम्रो छ, त्यो राम्रो छैन भन्दै, अस्पतालमा आफू खुसी बिरामी लैजाने गर्नुहुदैंन । बिरामीका आफन्तले रोजेको, डाक्टरले रिफर गरेको अस्पतालमा लैजान नै हामीले सहयोग गर्नुपर्छ । एम्बुलेन्स चालकको धर्म यही हो ।
मैले काम गर्दा काम गरेकै पैसा आउन महिनौ लाग्थ्यो । बिरामी बोकर अस्पताल पुग्यो, भाडा नै नतिरेर हतार हतार बिरामी बोकेर अस्पताल भित्र पस्थे । न कुरेर बस्नु न भाडा दे भनेर पछिपछि लाग्नु । म फर्केर आउँथे, अफिसमा आएर पैसा बुझाउनु पथ्र्यो । आफूसँग भएको हिसाब बुझाउँथे । आफूलाई विस्तारै आउँथ्यो त्यो पैसा ।
अन्य साधन थिएन । बिरामी अस्पताल लैजानको लागि अफिसमा आएर बिरामीका आफन्त मलाई कुरेर बसेका हुन्थे । एउटा एम्बुलेन्स कता जानु, अनि बिरामीको अवस्था हेरेर पालै पालो गर्नुपर्न अवस्था हुन्थ्यो । आफू कुन अस्पतालको लागि कति बजे निस्केको एउटा चिटमा लेखेर टेबलमा राखेर जानकारी छोडेर जान्थे । निश्चित समयमा आइपुग्ने आँकलन गरेर बिरामीका कुरुवाहरु अफिसमा कुरेर बस्दथे । कही गएर बास बस्ने अनुमति थिएन । जतिबेला भएपनि अफिस आइपुग्नु पथ्र्यो । यहाँ आइपुग्दा अर्को बिरामी लिएर हिड्नु पर्दथ्याे, फेरी हिड्थे के निद्रा के आराम ।
बिरामी बोक्नको लागि एम्बुलेन्स खोसाखोस
३३ वर्ष एम्बुलेन्स चलाउँदाको अनुभुति धेरै रहे । त्यो मध्ये द्वन्द्वकालको समय पनि चुनौतिपूर्ण नै थियो । माओवादी र सरकारपक्षको भिडन्तमा परेर घाइते भएका बिरामी बोक्नु पर्दा चाही एम्बुलेन्स खोसाखोस जस्तै हुन्थ्यो । हुन त बिरामी जुनसुकै पक्षको होस् मेरो लागि उ बिरामी मात्रै हो । तर कहिले काँही मान्छेले पदको घमण्ड पनि देखाएर धक्म्याएका अनुभुति पनि छन् ।

सिडिओको आदेश एउटा बिरामी बोक्नको लागि हुन्छ, यता माओवादीपट्टीकाले आफ्नो बिरामी बोक्न कर गदर्थे, तर समस्या आफैं सुल्झाउँथे । कुनै पनि बिरामी लैजानु अघि डाक्टरको सिफारीससँगै सिडिओको आदेश चाहिन्थ्यो । अहिले धेरै सहज छ ।
ड्राइभरदेखि ‘स्वास्थ्यकर्मी’ र ‘सफाइकर्मीसम्म’
अरु समयमा त, म आफैंले व्यवस्थापन गर्दथे । दुर्घटनाको बिरामी, सुत्केरी हुनेवाला बिरामीलाई पहिलो प्राथमिकता दिएर बोक्ने गर्दथे । सबैभन्दा समस्या सुत्केरी हुनेवाला बिरामी बोक्दा हो । उनीहरुलाई बोकेको बेला स्पीडमा चलाउन पनि हुन्न, एम्बुलेन्स उफारेर चलायो भने, बिरामीलाई झन् झन् खतरा हुन्छ । अस्पताल पु-याउने हतार उस्तै हुन्थ्यो । बिचबाटो मै सुत्केरी भएर रक्तश्राव बढि हुन थालेपछी सुत्केरीको ज्यान नै जाने डर हुन्थ्यो ।
पटक पटक यस्तो भयो पनि । कति पटक त एम्बुलेन्समा सुत्केरी हुनको लागि मैले सहयोग पनि गरेको छु । आपतकालिन अवस्थामा के हो लाज र घिन ? सेवा ठुलो कुरा हो । समयमै उपचारमा लैजान ध्यान नदिएको कारण समस्या हुन्थ्यो । एम्बुलेन्समा सुत्केरी भएपछी एम्बुलेन्स पुरै फोहोर हुन्थ्यो । बिरामी बोक्ने साधान फोहोर राखे इन्फेक्सन हुने डर । अनि त्यो फोहोर आफैंले सरसफाई गर्थे ।
नसोचेको खुसी
बिरामी बोकेर हिडुञ्जेल कुनै दिन खुसी र रमाइलोसँग बिताउन पाइन । यस्तो गर्न पाइन भनेर मनमा खिन्नता पनि लागेन । मानव सेवा जस्तो माहान क्षेत्रमा छु भनेर सधैं गर्व नै लाग्थ्यो । काम सुरु गरेदेखि ३३ वर्षसम्म मैले घरमा परिवारसँग बसेर खान पाइन, चाडपर्वमा पनि सँगै हुन पाइन । परवारका सदस्यहरुले पनि मलाई साथ नै दिए । उनीहरुले पनि मलाई अनावश्यक प्रेसर कहिल्यै गरेनन् । एम्बुलेन्समा बिरामी बोकेर हिड्दा अरुको रुवाइले मन खिन्न भैरहन्थ्यो । कयौ दिन त घरमा आफ्नो बालबच्चा बिरामी एकातिर छोडेर अरु बिरामी बोकेर हिडेको छु । खुसीको स्मरण योग्य पलै छैनन् ।

तर जब २ वर्ष अघि रिटायर्ड भए । अनि बल्ल परवारसँग खुसीले बस्ने खाने गर्दै आएको छु । र त्यो बेलाको खुसीको ब्याज अहिले खाँदै छु । उबेला आफूले अस्पताल पु-याएका बिरामीहरु अहिले भेटिए भने खुबै आदरसम्मान गर्नुहुन्छ । उहाँहरुको ज्यान समयमा उपचार पाएर डाक्टरले बचाए । तर, उहाँहरु तपाईको कारण बचे भनेर मलाई पनि जस दिनुहुन्छ । यो भन्दा खुसी, यो भन्दा आनन्दादायी कुरो अरु के चाहियो र ? मान्छेको सेवा गर्न पाएको थिएं र त आज मान्छेले मलाई मान्छेको जस्तो व्यवहार गर्छन् ।
मैले आफूखुसी आफ्नो हितको लागि २/४ पैसा कमिसन पाउने लोभले उनीहरुको आपतकालिन अवस्थाको फाइदा लिएको भए के उहाँहरुले अहिले मलाई यति मिठो मानसम्मान गर्नु हुने थियो होला त ? त्यतिबेलाको काम गर्दाको यो खुसीको ब्याज हो । जसले मलाई रिटायर्ड जीवनमा उर्जा भरेको छ ।
अहिले एम्बुलेन्स एकाई जसले एम्बुलेन्स चालकहरुको हितको लागि लागिपरेको छ । म अहिले यसको सल्लाहकार छु । युवाहरुलाई नै अघि बढ्ने अवसर दिनुपर्छ, उनीहरु सही हुनुपर्छ भन्ने नै मेरो ध्यय हो । मेरो अहिले पनि एउटा म्याजिक छ, चालक अरुलाई राखेको छु । म अब चालकको काम नगर्ने । रेड्क्रसको एम्बुलेन्स चलाएको हुनाले पनि होला मानव सेवामा बढी मन लाग्न थाल्यो, अहिले पनि रेड्क्रस अभियानमा जोडिएको छु । बाँचुञ्जेल मानव सेवा मै लाग्ने छु, मानव हितभन्दा पर अरु कुनै हितकारी काम छैन ।
अब बाँकी जीवन पनि कुनै न कुनै तरीकाले मानव सेवामा नै समर्पित गर्नेछु । लामो समय रेड्क्रसको एम्बुलेन्स चलाएको भएर पनि हुनुसक्छ रेड्क्रसको मानवीय सेवा भावप्रति आकर्षित छु । अहिले पनि म रेड्क्रस अभियानमा जोडिएको छु ।
(सम्पादक सरिता दाहालसँग गरिएको कुराकानीमा आधारीत)
“आर्थिक पाटो दरिलो पार्न आर्थिक पत्रकारको सुझाव अपेक्षाकृत छ”
Tags: No Comments
मकवानपुर / बागमती प्रदेश आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री रचना खड्काले आर्थिक पत्रकारीता गर्ने पत्रकारहरूबाट प्रदेशको आर्थिक मामिलामा महत्वपूर्ण सुझाव प्राप्त हुने आशा प्रकट गरेकी छन् ।
पत्रकारले तीनै तहको सरकारलाई जिम्मेवार बनाउन सक्ने बताउंदै आर्थिक मन्त्री खड्काले भनिन् “संघीय व्यवस्था बलियो बनाउने आर्थिक पाटो चुस्त हुनुपर्छ ।”
नेपाल आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन)को आयोजनामा हेटौंडामा आयोजित सार्वजनिक खर्च तथा वित्तीय उत्तरदायित्व सचिवालयसँगको सहकार्यमा आर्थिक पत्रकारहरूलाई सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापनसम्बन्धि तालीम तथा अभिमुखिकरणमा यस्तो बताएकी हुन् । संघीय व्यवस्था सफल बनाउन बित्तीय संघीयता सफल हुनुपर्ने उनले बताइन् । पत्रकारको अध्ययन बिश्लेषणले राष्ट्रको वित्तीय व्यवस्था दरिलो हुने उनले बताइन् ।
सही सूचनाको विश्लेषणले जनतालाई बलियो बनाउने भएकोले सबै प्रकारको नेतृत्वलाई जिम्मेवार बनाउने सुझाव महत्त्वपुर्ण हुने उनले बताइन् । “भौतिक पुर्वाधार क्षेत्रमा विकास गर्नको लागि मात्र बजेट व्यवस्था गरिनु पनि संघीयताको उपलब्धि हैन, भूई तहका व्यक्तिको पहुँचमा पुग्ने विकास गरिनु आवश्यक छ” उनले भनिन् । वित्तीय अनुशासनको पाटोमा पनि पत्रकारले चासो राख्नुपर्ने उनले बताइन् ।
कार्यक्रम बागमती प्रदेश आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयका अर्थ सचिव धनिराम शर्माले आर्थिक सूचनाहरू जनताका बिचमा लैजाने क्रममा पत्रकारहरूबाट प्राबिधिक त्रुटि हुने गरेको गुनासो गरे । सरकारले बिनियोजित गर्ने बजेट मितव्ययी भए नभएको, दोहोरपना आए नआएको बारे चासो राखिदिन उनले आग्रह गरे । पारदर्शीतालाई ध्यानमा राख्दै लक्ष्यित बजेट, खर्च बारे राम्रो अध्ययन नभएको उनले बताए । सरकारले बजेट ल्याउनु अघि जनताको सुझाव संकलन भए नभएको, संसदीय नियन्त्रणको अवस्था, कर प्रणाली, योजनाको दीर्घ प्रभावित बारे सूचना आमनागरिकमा लैजान मिडियाले भूमिका निर्वाह गर्नु पर्ने अर्थ सचीव शर्माले बताए ।
आर्थिक पत्रकार समाज सेजनका अध्यक्ष जनार्दन बरालको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापन सम्बन्धमा हालसम्मका व्यवस्थाहरू बारे पेफाका सदस्य सचिव गोरखबहादुर शाहीले र प्रदेश बजेट खर्च प्रणाली तथा प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट हुने कामहरू बारेमा बागमती प्रदेश लेखा नियन्त्रक हरिप्रसाद उपाध्यायले प्रस्तुति गरेका थिए ।
कार्यक्रममा नेपाल सरकारका पुर्व सचिव सुशील पाण्डेले केन्द्रिय तथा प्रदेश बजेट अनुदान प्रणाली, पुँजीगत खर्च संचित कोष बजेट घाट यसका समस्या र अभ्यास बारे जानकारी गराएका थिए । यसैगरी सेजनका निवर्तमान अध्यक्ष भीम गौतमले सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापनसम्बन्धि हालको रिपोर्टिङ बारे पत्रकारलाई सहजीकरण गरेका थिए ।

मकवानपुर /मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष बिदुर हुमगाईले परम्परागत चाडपर्वहरूमा हुन अनावश्यक खर्चहरू कटौती गरेर वचत गर्न तथा व्यवसायीक उत्पादनमा लाग्न आग्रह गरेका छन् ।
गाउँपालिकाको वडा-६ स्थित कालिदेवी प्राथमिक बिद्यालयको १७ औं अभिभावक भेलालाई सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष हुमगाईले यस्तो बताएका हुन ।
तामाङ समुदायको बाहुल्यता रहेको सो क्षेत्रमा बालबालिकाहरूको पौष्टिकतालाई ध्यान दिन नसक्दा कुपोषणलगायतको समस्या हुनसक्ने संभावनालाई मध्येनजर गर्दै अध्यक्ष हुमगाईले यस्तो आग्रह गरेका हुन् । खानालाई पौष्टिकता नष्ट नहुने गरि प्रयोग गर्न र चाडपर्वमा गरिने अनावश्यक खर्चहरू कटौती गर्ने उनले आग्रह गरेका हुन् । कार्यक्रम बिध्यालय स्रोत व्यक्ति दाँसरथी उपाध्यायले बिद्यालय जाने उमेर समूहका बालबालिकाहरू बिद्यालय गए/ नगएको निगरानी समुदायले गरिदिन आग्रह गरे । सरकारले आधारभुत तहको शिक्षा अनिवार्य र निशुल्क गरेकोले सबैले अनिवार्य रूपमा बालबालिकालाई बिद्यालय पठाउन उपाध्यायले आग्रह गरे ।
कार्यक्रममा बिद्यालय स्रोत व्यक्ति इन्द्रबहादुर कार्कीको पनि उपस्थिति रहेको थियो ।
नकुल चौलागाईं व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष चयन
मकवानपुरगढी गाउँपालिका -६ स्थित कालिदेवी प्राथमिक बिद्यालय व्यवस्थापन समितिको अध्यक्षमा नकुल चौलागाईं चयन भएका छन् । आइतबार भएको भेलाले चौलागाईंको अध्यक्षतामा ९ सदस्यीय नयाँ व्यवस्थापन समिति चयन गरेको हो । समितिको सदस्यहरूमा वडा प्रतिनिधिबाट वडा अध्यक्ष टीका दाहाल, शिक्षक प्रतिनिधिबाट सानुमाय दोङ्ग र सदस्य सचिव बिद्यालयको प्रध्यानाध्यापक देवकी तिमल्सिनालाई चयन गरिएको छ ।
व्यवस्थापन समितिको सदस्यहरूमा जितबहादुर दोङ्ग, तिलकबहादुर रूम्बा, सन्चमाया भम्जन, बिबिमाया मोक्तान र कृष्णकुमारी कार्की चयन भएको अध्यक्ष चौलागाईंले बताए ।
यसैगरी सोही भेलामा स्थानीय नबदुर्गा टोल विकास संस्थाको तेस्रो बार्षिक साधारणसभा पनि गरिएको थियो । टोल बिकास संस्था अध्यक्ष नकुल चौलागाईंको अध्यक्षतामा भएको साधारणसभाले यस सचिबको भूमिकामा रहेका देवराज घिमिरेको राजिनामा स्वीकृत गरि पुर्णबहादुर घलेलाई चयन गरेको छ । कार्यक्रम अध्यक्ष चौलागाईंले टोल विकास संस्थाले वडाको कार्यक्रमलाई चासोका साथ हेरेको बताउंदै डकुमेन्टेशन व्यवस्थापनको कार्यलाई चुस्त राख्न पालिका र वडालाई अनुरोध गरे ।

मकवानपुर / हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपपप्रमुख मिनाकुमारी लामाले गैरसरकारी संस्थाहरू सामाजिक विकासको क्षेत्रमा स्थानीय तहको सहयोगी भएको बताएकी छिन् । मकवानपुर महिला समूहको १८ औं बार्षिक साधारण सभा तथा अधिबेशनमा लामाले यस्तो बताएकी हुन् ।
स्थानीय तहहरूले गर्नुपर्ने सामाजिक विकासका क्षेत्रमा गैरसरकारी संस्थाले समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्दै आएको उनले बताइन् । मकवानपुर महिला समूह अध्यक्ष कमला सुबेदीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रम हेटौंडा उपमहानगरपालिका ४ नम्बर वडा अध्यक्ष नवीन सिग्देलले सामाजिक क्षेत्रमा कामगर्दा गैससहरूले स्थानीय तहसंग अनिवार्य अनुमती लिनु पर्ने र कार्यक्रमको पुर्व जानकारी गराउनु पर्ने बताए ।
मकवानपुर महिला समूहले एचआईभी संक्रमित तथा प्रभावित महिलाहरूको क्षेत्रमा कार्य गर्दै आएको छ । संस्थाले संक्रमित प्रभावित महिलाको आय आर्जन वृद्धि, बालबालिकाहरूको शिक्षा, महिलाको आर्थिक तथा सामाजिक सशक्तीकरणको लागि काम गर्दै आएको अध्यक्ष कमला सुबेदीले बताइन् ।
कार्यक्रम अध्यक्ष सुबेदीले संस्थागत प्रतिवेदन, सचीव सावित्री लामिछानेले प्रगति प्रतिवेदन तथा कोषाध्यक्ष मन्जु लामाले आर्थिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए ।
संस्थाले कोरोना महामारीको बेलामा नियमित कामलाई स्थगित गरेर राहत वितरण, स्वारेण्टाईनहरूमा सहयोग जस्ता कार्यलाई प्राथमिकता दिंदै बाल विवाह, लैङ्गिक हिंसा न्यूनीकरण, मनोसामाजिक समस्या न्यूनीकरण जस्ता कार्यमा भूमिका निर्वाह गर्दै आएको अध्यक्ष सुवेदीले बताइन् ।
कार्यक्रममा गैसस मकवानपुर उपाध्यक्ष रमिला सापकोटा, समूहको संस्थापक अध्यक्ष राधिका अधिकारी, जिल्ला कानुन सहायता समिती अधिवक्ता अप्सरा बस्नेत, माइती नेपाल रोकथाम गृह मकवानपुर प्रमुख माया लामाको उपस्थिति रहेको कार्यक्रम संयोजन निशा लामाले बताइन्।
अधिवेशनले पुनः कमला सुबेदीलाई अध्यक्ष, सुमित्रा लामा उपाध्यक्ष,साबित्र लामिछाने सचिव, मन्जु लामा कोषाध्यक्षमा चयन गरेकाे छ । यसैगरी सदस्यहरूमा सम्झना बिष्ट, उमा घिमिरे र मनिता विसङ्खेलाई चयन गरेको छ ।
आन्तरिक बेचबिखन मुख्य चुनौती
Tags: No Comments
मकवानपुर /प्रत्येक बर्ष ७ हजार नेपाली महिला तथा बालबालिकाहरू देह व्यापारको लागि बेचबिखन हुने गरेको माइती नेपाल मकवानपुरले जनाएको छ । दक्षिण यसियामा मात्रै बार्षिक डेढलाख महिला तथा बालबालिका बेचबिखनमा पर्ने गरेको संस्थाले जनाएको छ ।
पहिले भारतमा मात्रै बेचबिखन हुने गरेकोमा अहिले विभिन्न मुलुकमा र देशभित्र नै पनि बेचबिखन हुने गरेको माइती नेपाल रोकथाम गृह मकवानपुर प्रमुख माया लामाले बताइन् । बेचबिखनको बदलिँदो स्वरूपले रोकथाममा चुनौती बढिरहेको लामाले बताइन् ।
माइती नेपाल रोकथाम गृहको आयोजनामा हेटौंडामा आयोजित यातायात र होटल व्यवसायीसँग मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार विरुद्ध अन्तरक्रिया कार्यक्रममा यो तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको हो ।
कार्यक्रममा सुनगाभा गेष्टका सन्चालक तथा होटल व्यवसायी संघ मकवानपुर अध्यक्ष शंकरलाल श्रेष्ठले मोबाइलको कारण बिचबिखन रोकथाममा चुनौती भएको बताए । होटलमा श्रीमान् श्रीमती भनेर आउनेलाई शंका गर्नुपर्ने अठ्फ्यारो अवस्था आईलागेको उनले बताए । प्रहरीले होटल व्यवसायीलाई अनावश्यक झमेला दिने गरेको प्रसङ्ग जोड्दै उनले वैदेशिक रोजगारको कारण पनि बिचबिखन बढिरहेको बताए । “समाज लिभिङ टुगेदरको स्टेजमा प्रवेश गरिसक्यो कानुनी १९ औं शताब्दी कै छ, यसले पनि चुनौती दिएको छ” उनले भने “रेडलाईन एरियाको कुरा गर्दा अश्लील भनिएला तर यो आवश्यकता देखिएको छ ।”
सामाजिक सन्जालबाट धेरै सकारात्मक फाइदा भए पनि यसको दुरुपयोगले बेचबिखन बढिरहेको माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख लामाले बताइन् ।
यातायात व्यवसायी र होटल व्यवसायीको राम्रो साथ र सहकार्य भएमा बेचबिखन रोकथाममा अपेक्षित सफलता हासिल गर्न सकिने लामाले बताइन् ।
कार्यक्रम नारायणी यातायात ब्यवसायी संघ सदस्य रामचन्द्र बर्तौलाले यातायातको प्रयोग गरि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जांदैगर्दा बेचबिखनको शंका लागेमा सम्बन्धित निकायलाई खबर गर्न यातायात व्यवसायीहरू सधै तयार रहेको बताए । कार्यक्रम मानव बेचबिखनको अवस्था संभावना तथा कानुनी प्रावधान बारे जानकारी गराईएको माइती नेपाल मकवानपुर फिल्ड सुपरभाइजर मन लामाले बताइन् ।
