मकवानपुर । बागमती प्रदेश राजधानी हेटौंडामा देशको सातै प्रदेशको प्रादेशिक विश्वविद्यालय व्यवस्थापन र समन्वय बारे बहस गरिएको छ ।
संघीय शिक्षा मन्त्री सस्मित पोखरेलको उपस्थितिमा नेपालको उच्च शिक्षा प्रणाली सुदृढीकरण बारे बहस गरिएको हो ।
बहसमा सबै प्रदेशको प्रादेशिक विश्वविद्यालयको वर्तमान अवस्था चुनौती तथा अफ्ठ्यारा बारे चर्चा गरिएको थियो ।
संघीय सरकारका शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलले शिक्षा नीतिमा सुधार गरेरै भए पनि विश्वविद्यालयलाई प्रभावकारी बनाउने बताउनुभयो । चल्नै नसक्ने विश्वविद्यालयलाई राज्यले लगानी नै नगर्ने मन्त्री पोखरेलले बताउनुभयो । “जति स्रोत साधनको लगानी हुन्छ,त्यसको औचित्य पुष्टि हुनुपर्छ” मन्त्री पोखरेलले भन्नुभयो “विद्यार्थीको माग र आवश्यकता पनि हेर्न पर्छ ।”
यसैगरी बागमतीका मुख्य मन्त्री किरण थापाले बजारको तत्कालीन माग र आवश्यकता मात्रै हैन,भविष्यको बाटो पनि सुनिश्चितता हुने शिक्षा चाहिने बताउनु भयो ।
विश्वविद्यालय अनुदान आयोग अध्यक्ष खड्ग केसीले विश्वविद्यालयको संङ्ख्या हैन गुणस्तर र विकाउ शिक्षामा ध्यान दिनुपर्ने बताउनुभयो । क्षेत्रगत आवश्यकता अनुसार विश्वविद्यालय स्थापना गर्नुपर्नेमा आयोग सचेत रहेको उहाँले बताउनुभयो । सम्बन्धित ऐनकै संशोधन गरेरै भए पनि नेपालको शिक्षा प्रणालीमा सुधार आवश्यक रहेको केसीले बताउनुभयो ।
बहसमा बागमती प्रदेशको प्रादेशिक विश्वविद्यालयका अध्यक्ष चन्द्रमणी पौडेलले
संविधानले संघिय शासन प्रणालीको निर्माण गरि कार्यान्वयनमा गइसकेको भए पनि आवश्यक कानुनी प्रवन्धको अभावमा सङ्घीय शासन प्रणालीले यथोचित प्रतिफल प्रदान गर्न विभिन्न कठिनाइ भोगिरहेको बताउनुभयो ।
नेपालको उच्च शिक्षामा प्रदेश विश्वविद्यालयहरूले पनि विभिन्न कठिनाइहरू भोगिरहेको अध्यक्ष पौडेलले बताउनुभयो ।
जमिनको उपयोगमा जटिलता
विश्वविद्यालय स्थापना गरिए पनि यसको प्रभावकारी व्यवस्थापन हुन सकेको छैन । प्रदेश सरकारलाई प्राप्त जिम्मेवारी बहन गर्न आवश्यक भौतिक संरचना निर्माणमा समेत जमिनको उपयोग गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था हालसम्म छैन।
जमिन सम्बन्धी सबै प्रकारका निर्णयहरू संघीय सरकारबाट हुनुपर्ने वर्तमान अवस्था संघीयताको मर्म अनुसार हुन नसक्ने उहाँको भनाई छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक विकासका क्षेत्रमा सरकारी तवरबाट स्थापना र निर्माण गरिने विश्वविद्यालय, अस्पताल, उद्योग, समाजसेवाका अन्य अत्यावश्यक संरचना निर्माण गर्न जमिनको उपयोग गर्ने अधिकार प्रदेश सरकारलाई हुने कानूनी व्यवस्था आवश्यक भएको पौडेलले बताउनु भयो ।
राष्ट्रिय वन र राष्ट्रिय निकुञ्ज बाहेकका बुट्यान क्षेत्र, खोला उकास, सामुदायिक वन क्षेत्र, पर्ति जग्गा सरकारी कार्यका लागि उपयोग गर्न सक्ने सरल कानुन व्यवस्था र सजिलो प्रक्रिया हुनु पर्ने पौडेलले बताउनुभयो ।
जमिनकै अभावमा प्रदेश विश्वविद्यालयहरूले आवश्यक संरचना निर्माण गर्न नसकेको उहाँको गुनासो ।
संविधानको व्यवस्था कार्यान्वयनमा अलमल
संविधानले केन्द्रीय विश्वविद्यालय संघीय सरकारले सञ्चालन गर्ने र बाँकी सबै उच्च शिक्षाको जिम्मेवारी प्रदेश सरकारलाई हुने व्यवस्था गरेको भए पनि वर्तमान संविधान जारी हुनु अगाडि र पछाडि पनि संघीय कानुनबमोजिम स्थापना भएका सबै विश्वविद्यालयहरू केन्द्रीय विश्वविद्यालय हुने कि प्रादेशिक भन्नेमा नै समस्या भएको उहाँले बताउनुभयो ।
“कुन कुन विश्वविद्यालय सङ्घ सरकार मातहत हुने र कुन कुन विश्वविद्यालय प्रदेश सरकारलाई हस्तान्तरण गर्ने, कानुनी व्यवस्था गरिनु आवश्यक छ” पौडेलले भन्नुभयो ।
प्रदेश अन्तर्गत सञ्चालन हुने विश्वविद्यालयहरू पनि उच्च शिक्षाको राष्ट्रिय मूलधारभित्र समेटेर सञ्चालन गरिने कानुनी तथा वित्तिय प्रणाली निर्माण आवश्यक भएको उहाँको सुझाव छ।
समन्वयको अभाव
उच्च शिक्षा सम्बन्धी एकीकृत संघिय कानुन नबन्दा विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको भूमिकामा अलमलपन देखिन्छ ।
प्रदेशमा खुलेका विश्वविद्यालयहरू विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको अनुगमन, सहयोग र समन्वयभित्र पर्न सकिरहेका छैनन । देशले दातृ निकायबाट अनुदान वा ऋणको रुपमा प्राप्त गर्ने सहयोग केन्द्रीय विश्वविद्यालयका विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारीले मात्र प्राप्त गर्ने वर्तमान अवस्थाले संविधान प्रदत्त जिम्मेवारी अन्तर्गत खुलेका प्रादेशिक विश्वविद्यालयका विद्यार्थी, शिक्षकहरू एवम् अभिभावकहरूलाई विभेदमा पारेको अवस्था छ ।
यो विभेदीकरणको अन्त्य आवश्यक छ । सबै विश्वविद्यालयहरू विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको छाताभित्र समान रुपमा समेटिनु पर्दछ । संविधानभन्दा माथि कुनै कानुन र संस्था हुन हुँदैन । देशभित्र खुलेका सबै विश्वविद्यालयहरूले विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको सहयोग, समर्थन र संरक्षण पाउनु पर्दछ ।
भरखरै नेपाल सरकार विज्ञान प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालयबाट प्रकाशित अनुसन्धान नवप्रवर्तन सम्बन्धि प्रस्ताव पेस गर्न आव्हान गरिएको सूचनामा पनि प्रदेश विश्वविद्यालयलाई बाहिर राखि विभेद गरिएको गुनासो छ ।
गुणस्तर प्रवर्द्धनमा समस्या
नेपालको शिक्षा प्रणालीमा गुणस्तर निर्धारण, नियन्त्रण तथा प्रवर्द्धन गर्ने स्वायत्त निकायको निर्माण हुन सकेको छैन । नतिजा मुखी पाठ्यक्रम (Output Oriented Curriculum) को निर्माण, प्रयोग र गुणस्तरको सुनिश्चितता सम्बन्धी व्यवस्था अब बन्ने ऐनमा स्पष्ट व्यवस्था हुन जरुरी भएको पुर्व सांसद एवम् विज्ञ डा. खिमलाल देवकोटा बताउनुहुन्छ ।
शिक्षामा संघीयता अभ्यास र मार्गदर्शन बारे प्रस्तुति गर्दै देवकोटाले स्थानीय आवश्यकता र विकास केन्द्रित बिषय राख्नुपर्ने, दक्ष जनशक्ति स्वदेशमा टिकाउने, अन्तर प्रदेश र संघसँगको समन्वय प्रभावकारी हुनुपर्नेमा बिज्ञ देवकोटाको राय छ ।
“न्यूनतम पाठ्यक्रम प्रारुप र अपेक्षित नतिजाको राष्ट्रिय प्रक्षेपण आवश्यक छ” देवकोटाले भन्नुभयो “कार्यक्रमगत न्यूनतम क्रेडिट कति हुनुपर्ने, क्रेडिट ट्रान्सफर र सञ्चितीको व्यवस्थाका आधारहरू के के हुनु पर्ने किटान हुन जरुरी छ ।”
कात्तिक १३ गतेसम्म सञ्चालन हुने सम्मेलनमा विभिन्न प्रदेशका मन्त्री, विश्वविद्यालयका उपकुलपति तथा कुलपति, रजिस्ट्रार, प्रदेश सरकारका सचिव, राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य, विश्वविद्यालय अनुदान आयोगका अध्यक्ष तथा शिक्षा क्षेत्रका विज्ञहरूको सहभागिता रहेको छ ।
सम्मेलनको पहिलो दिन कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रतिनिधिहरूले आ-आफ्नो प्रदेशमा शिक्षा क्षेत्रमा भएका असल अभ्यास, उपलब्धि तथा चुनौतीबारे अनुभव आदानप्रदान गर्ने कार्यक्रम छ । साथै, प्रदेशहरूबीच सहकार्यका सम्भावित क्षेत्र पहिचान गर्न छलफल गरिनेछ ।
सम्मेलनमा संघीयता कार्यान्वयनका क्रममा शिक्षा क्षेत्रमा देखिएका अवसर तथा चुनौती, संघ र प्रदेशबीचको समन्वय, प्रदेश विश्वविद्यालयहरूको संस्थागत विकास र उच्च शिक्षाको गुणस्तर अभिवृद्धिका विषयमा छलफल हुनेछ ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा निःशुल्क वृहत् योग विज्ञान शिविर सञ्चालन हुने भएको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नं. ७ मा पतञ्जली योग वडासमितिको आयोजना तथा ७ नं. वडा कार्यालयको सहयोगमा ५ दिने योग शिविर सञ्चालन हुने भएकाे हाे ।
आयोजक समितिले कार्तिक १३ गतेदेखि १७ गतेसम्म योग शिविर हुने जनाकारी दिएकाे छ । हेटौंडा–७ स्थित नवज्योति माध्यमिक विद्यालयको खेलमैदानमा सञ्चालन हुने शिविरमा शिविरमा दुई हजारभन्दा बढी मानिसलाई सहभागी गराउने लक्ष्य रहेको आयोजक समितिका संयोजक प्रकाश मैनालीले जानकारी दिए । योग शिविर बिहान ४ : ४५ बजेदेखि ७ बजेसम्म चल्नेछ । मानिसहरूले गर्ने विभिन्न गलत निर्णयलाई न्यूनीकरण गर्दै सकारात्मक चेतनाको विकास गर्ने उद्देश्यले शिविर आयोजना गर्न लागिएको बताइएकाे छ ।
शिविरमा सहभागीलाई योग समितिका केन्द्रीय प्रतिनिधि लवदेव मिश्रले प्रशिक्षण दिनेछन् । योगले नकारात्मक संगतबाट टाढा रहन, सकारात्मक सोचको विकास गर्न तथा खानपान र आहारविहारमा सुधार ल्याउन मद्दत गर्ने आयोजकको भनाइ छ । साथै, नसर्ने रोगको जोखिम न्यूनीकरणमा समेत योगले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने भएकाले यसको अभ्यास आवश्यक रहेको प्रचार प्रसार संयोजक नवराज खतिवडाले बताए ।
शिविर सञ्चालनका लागि वडा कार्यालयले दुई लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने भएकाे छ । शिविर सम्पन्न गर्न करिब पाँच लाख रुपैयाँ खर्च हुने आयोजकले अनुमान छ । अन्य रकम विभिन्न निकायबाट सहयोग उपलब्ध हुने आयोजकले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । बङ्गालको खाडीमा विकसित ‘अर्णव’ चक्रवातका कारण कात्तिक ११ देखि १४ गतेसम्म मकवानपुरसहितका जिल्लामा भारी वर्षाको सम्भावना रहेकाले जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको विशेष बुलेटिन अनुसार कात्तिक ११ देखि १४ गतेसम्म मकवानपुरसहित बागमती प्रदेशका विभिन्न स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेकाे जनाएकाे छ ।
सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी शेषकान्त पौडेलले मंगलबार जारी गर्नुभएको सूचनामा मकवानपुर जिल्लामा भारी वर्षाकाे सम्भावना भएकाेले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएकाे छ । बर्षाकाे कारण नदी तथा खोलामा आकस्मिक बाढी, कटान, डुबान र पहिरोको जोखिम रहेकाले आवश्यक सावधानी अपनाउन आग्रह समेत सूचनाद्वारा भनिएकाे छ । प्रशासन कार्यालयले पाकेको धानबाली तथा अन्य कृषिउपज सुरक्षित रूपमा भित्र्याउन, वर्षाको अवधिमा बाली नकाट्न, नदी तथा खोला नतर्न र माछा मार्ने तथा दाउरा सङ्कलन गर्नेजस्ता जोखिमपूर्ण कार्य नगर्न अनुरोध गरेको छ ।
त्यस्तै, त्रिभुवन राजपथ, कान्ति लोकपथ, हेटौंडा–काठमाडौँ छोटा मार्ग तथा ग्रामीण सडकमा पहिरोको जोखिम रहेकाले अत्यावश्यकबाहेक लामो दूरी र रात्रिकालीन यात्रा नगर्न तथा यात्रा गर्नै परे सडकको अवस्था बुझेर मात्र निस्कन आग्रह गरिएको छ । बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, बिरामी तथा चौपायालाई सुरक्षित स्थानमा राख्न र महत्त्वपूर्ण कागजात सुरक्षित गर्नसमेत प्रशासनले अनुरोध गरेको छ ।


मकवानपुर। मकवानपुरको हेटौंडामा पिकअप गाडी र माेटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किंदा १ जनाकाे मृत्यु भएकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१ सामरीस्थित हेटौंडा–भैंसे सडकखण्डमा पिकअप र मोटरसाइकल ठोक्किंदा हेटौंडा – १० का विनोद लामाकाे मृत्यु भएको हाे।
आइतबार अपराह्न करिब ४ः५० बजेकाे समयमा हेटौंडाबाट भैंसेतर्फ जाँदै गरेको खुर्सानी बोकेको बा.प्र.०१–०३२ च ०१४१ नम्बरको पिकअप र विपरीत दिशाबाट आउँदै गरेको बा ४७ प ८४६१ नम्बरको मोटरसाइकल एक आपसमा ठोक्किएकाे जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ । दुर्घटनामा घाइते भएका मोटरसाइकल चालक हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१० बुद्धचोकका ४२ वर्षीय लामाकाे हेटौंडा अस्पतालमा उपचारकाे क्रममा मृत्यु भएकाे थियाे ।
दुर्घटनामा संलग्न दुवै सवारीसाधन र पिकअप चालकलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले नियन्त्रणमा लिएको छ।