मकवानपुर । मकवानपुरकाे मनहरी गाउँपालिका ५ बसन्तपुरमा मान्छे र बाख्रा मारी जंगलतिर भागेको बाघलाई नियन्त्रणमा लिइएकाे छ । बाघलाई मनहरी बसन्तपुर स्थित सुकौरा खोलाबाट नियन्त्रणमा लिइएकाे हाे ।
१४ पुसमा घाँस काट्न निस्केकी कान्छीमाया रुम्बाकाे उक्त बाघकाे आक्रमणबाट मृत्यु भएकाे थियो । यसैगरी साेही राती स्थानीय सुर्य बहादुर मोक्तानकाे ७ वटा बाख्रा समेत मारेकाे थियाे । बाघ शिकार खोज्दै पुनः गाउँ फर्कने क्रममा डार्ट गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ । पर्सा राष्ट्रीय निकुन्ज र चितवन राष्ट्रीय निकुन्जको टोली डार्ट गरेर बाघलाई नियन्त्रणमा लिएकाे हाे ।
चितवन राष्ट्रिय निकुन्ज तथा पर्सा राष्ट्रिय निकुन्जका प्राविधिकहरु,नेपाली सेना, जनप्रतिनिधिसहितको टोलीले मरेको बाख्रा देखाएर बाघलाई आकर्षित गरी डार्ट गरेर नियन्त्रणमा लिएका हुन् । टाढैबाट गोली हाने जसरी बाघ वा अन्य वन्यजन्तुलाई सुईमार्फत बेहोस बनाउने औषधी लगाउने प्रक्रियालाई डार्ट गर्ने भनिन्छ ।
बाघ आउने सम्भावित बाटोमा बाघले मारेका बाख्रा राखिएकामा मंगलबार साँझ बाघ आएको थियाे । बाख्रा खाने क्रममा उक्त टोलीले डार्ट गरेकाे मनहरी गाउँपालिका ५ नं वडाध्यक्ष दिपेन्द्र अधिकारीले जानकारी दिए । बाख्रालाई घिसार्ने क्रममा डार्ट गरिएको र केही परमात्रै बाघ बेहोस अबस्थामा फेला परेकाे प्रहरीले जनाएकाे छ । डार्ट गरिएपछि शिकार राखिएको वरपर ४ वटा हात्ती प्रयोग गरेर बाघको खोजी गरिएको थियो । बेहोस् अबस्थाको बाघलाई पर्सा राष्ट्रिय निकुन्ज लगिएकाे प्रहरीले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्रालय बागमती प्रदेशकाे आयोजनामा बालश्रम अन्त्यकाे लागि नीजि क्षेत्रकाे भूमिका सम्बन्धी छलफल कार्यक्रम मंगलबार हेटौडामा भएकाे छ ।
बालश्रममा रहेका बालबालिका तथा जोखिमयुक्त श्रममा रहेको बालबलिकाको समस्या सम्बोधनमा रोजगारदाता तथा निजी क्षेत्रलाई जिम्मेवार र क्रियाशिल बनाउन सरोकार र निजि क्षेत्रविच बालश्रम निवारण सम्बन्धी छलफल भएकाे हाे । बालश्रम अन्त्यका लागि रोजगारदाता र निजी क्षेत्रको नेतृत्वको भूमिका सम्बन्धी कार्यक्रममा श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्री प्रेमभक्त महर्जनले बालश्रम न्यूनीकरण तथा अन्त्यकाे लागि नीजि क्षेत्र र सरोकारवालाहरु सँग समन्वय गर्दै प्रदेश सरकारले आफ्नाे भूमिका निर्वाह गर्ने बताए ।
बालबालिकालाई श्रममा लगाएमा कानून बमोजिम कारवाही गर्न सरकार तत्पर रहने मन्त्री महर्जनले बताए ।बालश्रम अन्त्य नभएसम्म समृद्धि हासिल गर्न नसकिने बताउँदै मन्त्री महर्जनले भने ‘पछिल्लो समय गरिबीका कारण मात्रै बालश्रम नहुने भएकाेले परिवारिक कलह, अशिक्षाका कारण बालश्रममा लाग्ने गरेका छन् ।’ बालश्रम अन्त्य गर्नका लागि मन्त्रालयले नीतिगत ढंगबाट अघि बढ्न बालबालिकाहरुसँग सरोकार राख्ने संघ संस्थाहरुसँगको छलफल गर्ने उनले बताए । मन्त्री महर्जनले बालश्रम अन्त्य गर्नका लागि प्रदेशका अन्तर मन्त्रालयको सम्बन्ध कायम राख्न जरुरी रहेको र आफूहरुले सामाजिक विकास र उद्योग मन्त्रालयसँग सहकार्य गर्ने प्रतिवद्धता समेत जनाए ।
कार्यक्रममा श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव बलराम निरौलाले मन्त्रालयले बालश्रम न्यूनीकरणकाे लागि गरिएकाे पहल तथा कार्यक्रमबारे जानकारी गराएका थिए । यसैगरी नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ बागमती प्रदेशका विवेक मानन्धर बालश्रम अन्त्यका लागि नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले गरेकाे पहलहरुकाे बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
कार्यक्रममा ट्रेड युनियन एनएफसीजी उपाध्यक्ष ऋतु भट्ट राई, राष्ट्रिय बाल संरक्षण संजाल अध्यक्ष जानभक्त महर्जन नागरिक मञ्च बागमती प्रदेश अध्यक्ष प्रकाश खतिवडा प्रस्तुति गरेका थिए । खतिवडाले दिगो विकास लक्ष्य ८.७ काे बारेमा प्रस्तुति गरेका थिए । उनले दिगो विकास लक्ष्य ८.७ का लागि सबैको सहयोग आवश्यक रहेको बताए ।
अन्तराष्ट्रिय श्रम संगठन र केन्द्रीय तथ्यांक विभागको प्रतिवेदन २०२१ अनुसार नेपालमा ११ लाखको संख्यामा बालश्रम रहेको र झण्डै २ लाखको हाराहारीमा बालबालिका जोखिमयुक्त श्रममा रहेको तथ्याङ्कबाट देखिन्छ। नेपाल सरकारले बालश्रम निषेध तथा नियमित गर्ने ऐन, २०५६ र नियमावली २०६२ लगायतका कानुनहरु मार्फत बालश्रमलाई सम्बोधन गर्दै आएकाे छ ।
यसैगरी बालश्रम सम्बन्धी राष्ट्रिय गुरु योजना र बालश्रम मुक्त नगरपालिका घोषणा कार्यविधि २०७७ लागु गरी नेपालमा सबै प्रकारका बाल श्रम अन्त्य गर्ने लक्ष्य नेपाल सरकारले राखेकाे छ । यद्यपी यी नितिगत प्रयासहरुको व्यवहारिक कार्यान्वयन तथा बदलिएको राज्य संरचनामा देखिएको अन्यौलता र पर्याप्त लगानी हुन नसकेका कारण अपेक्षीत मात्रामा परिणाम हासिल हुन सकेको कार्यक्रममा सरोकारवालाहरुले बताएका छन् । बालश्रम निवारणमा निजी क्षेत्रले योगदानकर्ता र समाधानमा सरोकारवाला दुवैको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताइएकाे छ ।
श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा स्वतन्त्रता अभियान नेपाल, दिगो विकास लक्ष्यका लागि नागरिक मञ्च र राष्ट्रिय बाल संरक्षण सञ्जालको सहकार्य रहेको थियो । श्रम मन्त्रालयमा सचिव निरौलाको सभाध्यक्षता तथा मन्त्री महर्जनको प्रमुख आतिथ्यता रहेको कार्यक्रममा प्रदेश नीति तथा योजना आयोगका सदस्य डा दिपेन्द्र श्रेष्ठ लगायत बालबालिकासँग सरोकार राख्ने विभिन्न संघ संस्थाका प्रतिनिधीहरुको उपस्तिथी रहेको थियो ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारका प्रमुख सचिव डा. हरिप्रसाद लम्सालले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि शिक्षकको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताएका छन् । मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकाले हात्तीसुँढेमा आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।
शैक्षिक समस्या समाधान गर्न अभाव र समस्याका बिच हामीले राम्रो गर्न सक्नुमा नै सामर्थ्य देखिने बताउँदै राम्रो काम गर्ने शिक्षक, विद्यालय र विद्यार्थीलाई प्रोत्साहित गर्नुपर्ने उनले बताए । ‘समाजलाई बदल्न चाहने शिक्षकले पहिले परिवर्तनको सुरुवात आफैंबाट गर्नुपर्छ’ प्रमुख सचिव लम्सालले भने ‘गुणस्तरीय शिक्षाका लागि सीमित साधनका बिच शिक्षकले जवाफदेही भएर काम गर्नुपर्छ ।’
गाउँपालिकाका अध्यक्ष धर्मराज लामिछानेले विद्यालयहरुले स्रोत र साधन सीमित हुँदा गुणस्तरीय शिक्षा दिनु चुनौती रहेकाेले गाउँपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषिलाई प्राथमिकता दिएर काम गर्दै आएको बताए । शिक्षा विकास निर्देशनालयका महानिर्देशक खुबिराम अधिकारीले प्रदेश सरकार शैक्षिक गुणस्तर वृद्धिका लागि प्रतिबद्ध रहेको बताउँदै शिक्षक र विद्यालयको क्षमता विकासमा सहयोग गर्दै आएको बताए ।
गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत महेश श्रेष्ठले पालिकाको शैक्षिक अवस्थाका बारेमा जानकारी गराएका थिए । पालिकामा शैक्षिक सुधारका शिक्षक बैङ, शिक्षकलाई तालिमलगायतका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको उनले बताए । कार्यक्रम बकैयाको सेतीदेवी आधारभूत विद्यालयका प्रअ गोमा रानाभाट, बाघभैरव माविका प्रअ रमेश लामा, महेन्द्र माविका प्रअ दीपा सिग्देल, जनक माविका प्रदीप भोम्जनलगायतले शैक्षिक क्षेत्रमा देखिएका नीतिगत, आर्थिकलगायतका समस्याहरु र समाधानका उपायहरुका बारेमा धारणा राखेका थिए ।
कार्यक्रममा प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका सचिव विनोदकुमार भट्टराई, वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव डा. केदार बराल, वन मन्त्रालयका महाशाखा प्रमुख शिव सापकोटा, मुख्यमन्त्री कार्यालयका आर्थिक प्रशासन शाखका अधिकृत श्रीराम पुडासैनी, गाउँपालिकाका विभिन्न शाखाका प्रमुखको उपस्थिति रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरमा बसोबास गर्ने गुरुङ समुदायले तमु ल्होछार मनाएका छन् । सोमवार हेटौंडा ११ स्थित सहिद स्मारकमा शुभकामना आदान–प्रदानसँगै नाचगान गरेर तमु अर्थात् गुरुङ समुदायको नयाँ वर्ष ल्होछार मनाएका हुन् ।
तमु ह्युल छोंज धि (गुरुङ राष्ट्रिय परिषद्) मकवानपुरले आयोजना गरेको कार्यक्रममा सहभागीहरुले तमु ल्होछारसहित जनजातिको विशेष पर्वहरुको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि तीनै तहको सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताए । हेटौंडा उपमहानगरपालिका ३ नम्बर वडाध्यक्ष ढलक बहादुर थापाले सस्कृती जोगाउन यस्ता पर्वहरुले महत्व दिने बताए । उनले भने ‘आफ्नो भाषा, संस्कृतिसँगै ल्होछार जस्ता पर्वको मौलिकता जोगाउन आदिवासी जनजाति गम्भीर हुनुपर्ने बेला भएको छ ।’
त्यसैगरी, गुरुङ राष्ट्रिय परिषदका केन्द्रीय सदस्य जंगबहादुर गुरुङले गणतान्त्रिक नेपालमा ल्होछारमा सार्वजनिक बिदा दिनु सकारात्मक भएपनि मौलिक संस्कृति संरक्षण गर्न सरकारले बजेट विनियोजन गरी योजना बनाउनु पर्ने बताए । मकवानपुर जिल्लामा बजेट बिनियोजन गर्ने क्रममा आदिवासी जनजातिलाई अन्याय भएकाे समेत उनको भनाइ थियो । उनले मकवानपुर जिल्लामा गुरुङ समुदाय सातौं स्थानमा रहेका बताए । ‘मकवानपुरमा मात्रै १५ सय १८ जना गुरुङ समुदायको बसोबास रहेको छ’ उनले भने । गुरुङले आफ्नो सस्कृती जोगाउन सबै गुरुङ समुदाय एकजुट भएर लाग्न पनि आग्रह गरे ।
‘बागमती प्रदेश सरकारले तामाङ भाषा र नेवार भाषालाई सरकारी कामकाजी भाषाको रुपमा ल्याइएको छ । त्यसैगरि गण्डकी प्रदेश सरकारले गण्डकी प्रदेशमा गुरुङ र मगर भाषालाई सरकारी कामकाजीकि रुपमा अघि सारेको छ ,’ उनले भने, ‘यसैगरि सरकारले आदिवासी जनजातीको हितमा काम गर्दा सस्कृतीको जगेर्ना हुने देखिन्छ ।’
कार्यक्रममा गुरुङ समुदायबाट विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने व्यक्तित्वहरुलाई सम्मान गरिएकाे छ । सम्मानित हुनेमा नेपाल पत्रकार महासघ मकवानपुरका नव निर्वाचित कार्यसमिति सदस्य निशा गुरुङसहित ६ जना रहेका छन् । शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई कार्यालय मकवानपुरमा कार्यरत शाखा अधिकृत संगिता गुरूङ, त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट मानवशास्त्र विषयको दर्शनाचार्य परीक्षामा सर्वोत्तम श्रेणीमा उतिर्ण मकवानपुर तमु समुदायबाट पहिलो व्यक्ती मनिराज गुरूङ, `फिजियोथेरापी करियर पथ´ का लेखिका रती कुमारी गुरुङ, मेडिकल ब्यवसायी राजु गुरुङ , भु तथा जलाधार व्यस्थापन कार्यालय मकवानपुरका कार्यालय प्रमुख सृजना गुरुङलाई कार्यक्रममा सम्मानित गरिएकाे थियाे ।
यस्तै कार्यक्रममा स्वर्गीय माधव गुरुङको नाममा स्थापित माधव गुरुङ अक्षयकोष-२०७५ बाट प्रदान गरिने छात्रवृत्तिमा मनहरी गाउँपालिका-८ की करिष्मा गुरुङ, थाहानगरपालिका-५ का सुदीप गुरुङ, थाहानगरपालिका-५ कै प्रेरणा गुरुङ, कैलाश गाउँपालिका-१ की विनुता गुरुङ र कैलाश-१ कै विना गुरुङलाई नगद ८ हजार ५ सय सहित छात्रवृत्ति प्रदान गरिएको थियो ।
गुरुङ राष्ट्रिय परिषद् मकवानपुरका अध्यक्ष केशर बहादुर गुरुङको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा नेपाल तामाङ घेदुङ मकवापुरका अध्यक्ष कालु घलान, किरात राई यायोक्ख्या मकवानपुरका अध्यक्ष केबी राई, नेपाल मगर संघ मकवानपुर अध्यक्ष सन्देश मगर, थारू कल्याणकारिणी सभा मकवानपुरका अध्यक्ष संचता नन्द थारू, नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघ मकवानपुरका अध्यक्ष अशोकसुजन श्रेष्ठ लगायतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
कार्यक्रममा गुरुङ पहिरनमा सजिएका गुरुङ युवायुवती,बालबालिकाहरुले गुरुङ साँस्कृतिक नाँच-गाँन प्रस्तुत गरेका थिए । मकवानपुरमा २०५५ सालबाट गुरुङ समुदायले सामुहिक रुपमा तमू ल्होछार मनाउँदै आएका छ्न ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले तुम ल्होसारको अवसरमा शुभकामना व्यक्त गर्नु भएको छ ।
प्रदेश प्रमुख देवकोटाले आज (सोमबार) शुभकामना सन्देश प्रकाशन गर्नुहुदैं नेपालको खासगरी पहाडी र उच्च पहाडी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने तमु अर्थात् गुरुङ समुदायको नयाँ बर्षको रूपमा मनाइने ल्होसार पर्वको उपलक्ष्यमा शुभकामना व्यक्त गर्नु भएको हो । ‘बागमती प्रदेश, स्वदेश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा सुख, शान्ति, दीर्घायु र समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गर्दछु’ उहाँले सन्देशमा भन्नुभएको छ ।
तमु ल्होसार पर्व संस्कृति रक्षक गुरुङ समुदायले बडो उत्साहका साथ मनाउँदछन् । परम्परागत भेषभुषाले सजिएर, इष्टमित्रसँग भेटघाट, खानपिन, नाचगान र शुभकामना आदानप्रदान गरेर गुरुङ समुदायले नयाँ सम्वत शुभारम्भको उत्सव मनाउँने गर्दछन् । ‘चाडपर्वहरू हाम्रा अमूल्य गहना हुन्, हाम्रो देश नेपाल बहुजातीय, बहुधार्मिक, बहुसंस्कृतिक विशेषताले भरिएको विविधतामा एकताको अनुपम नमुना भएको सुन्दर मुलुक हो’ सन्देशमा भनिएको छ ।
‘नेपाल आफैमा एक विश्व हो, हामीले आफ्नो मौलिक पहिचानको संरक्षण र सम्बर्द्धनमा यथाशक्य जोड दिनुपर्दछ’ उहाँले भन्नुभएको छ ।
सभ्य, सुसंस्कृत र सहिष्णु समाज निर्माणमा मैलिक परम्पराले थप टेवा दिने उहाँले बताउनु भएको छ । यी पक्षहरूलाई सुखी जीवनको मानकको रूपमा लिन सक्नु पर्ने उहाँले सन्देशमा भन्नु भएको छ ।
प्रदेश प्रमुख देवकोटाले इस्बी सम्बत् २०२५ को पूर्वसन्ध्यामा सन् २०२४ लाई मूल्यांकन गरेर कमीकमजोरी सच्याउँदै अग्रगमनको दिशामा लाग्न २०२५ ले प्रेरणा मिलोस भन्ने शुभकामना समेत दिनु भएको छ । जनवरी १ तारीखलाई टोपी दिवसको रूपमा पनि मनाउन थालिएको सन्दर्भमा पनि उहाँले शुभकामना दिन भएको छ । आफ्ना मौलिक संस्कृतिका रक्षार्थका सभ्य, अनुशासित र अर्थ पूर्ण क्रियाकलापहरूप्रती हामी सबैको गर्व र समर्थन हुनु आवश्यक रहेको उहाँले सन्देशमा उल्लेख गर्नु भएको छ ।