मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौडा उपमहानगरपालिकामा एम्बुलेन्सले माेटरसाइकललाई ठक्कर दिंदा २ जना घाइते भएका छन् । हेटौडा धरान चतरा सडकखण्ड अन्तर्गत हेटौंडा-६ मा मंगलबार एम्बुलेन्सले माेटरसाइकललाई ठक्कर दिएकाे थियाे ।
हेटौडाबाट हटिया तर्फ जादै गरेको ना ३ च ८२९८ नम्बरको एम्बुलेन्सले हेटौडा तर्फ आउँदै गरेकाे ना ४२ प ५७०९ नम्बरको मोटरसाइकलमा ठक्कर दिदा माेटरसाइकल चालकसहित २ जना घाइते भएका हुन्। एम्बुलेन्सकाे ठक्करबाट मोटरसाइकल चालक हेटौडा १७ का अन्दाजी ३७/३८ वर्षीय सुनिल दर्नाल र मोटरसाइकलमा सवार हेटौंडा ५ पिप्लेका अन्दाजी ४०/४५ वर्षीय भाष्कर पौडेल गम्भीर घाइते भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ ।
उनीहरुलाई उपचारका लागि हेटौंडाकाे सामुदायिक अस्पताल ल्याइएकाे बताइएकाे छ । एम्बुलेन्स र चालकलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएकाे जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजापछि अहिले सामाजिक सञ्जालका २ प्रकारकाे चर्चा उठिरहेका छन् । एउटा विद्यालय वा विद्यार्थीकाे सफलतापछी बधाईकाे चर्चा अर्काे नकरात्मक नतिजाकाे टिप्पणी । विद्यार्थी वा विद्यालयकाे नतिजा राम्राे नहुनुकाे दाेष कसकाे हाे ? विद्यार्थी, शिक्षक,अभिभावक वा विद्यालय व्यवस्थापन समिती कसकाे कमजाेरीकाे कारण नतिजा अपेक्षाकृत आएन ?
तर कसरी सुधार गर्ने एसईईकाे नतिजा भन्नेबारे भने बहस कतै भएकाे पाइदैन । मकवानपुर जिल्लामा २०८० सालको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजाले जिल्लाको शैक्षिक प्रणाली र शिक्षाको स्तरमा सुधार आवश्यक रहेको देखाएको छ। यस वर्षको एसईई परीक्षामा कुल ५ हजा ९ सय २६ विद्यार्थी सहभागी भएका थिए। तीमध्ये २ हजार १ सय ६७ विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन् भने ३ हजा ७ सय ४१ विद्यार्थी अनुत्तीर्ण भएका छन्। उत्तीर्ण प्रतिशत ३६.६ प्रतिशत मात्र रहेको छ भने अनुत्तीर्ण प्रतिशत ६३.१२ प्रतिशत रहेको छ। यो परिणामले जिल्लाको शैक्षिक स्तरमा व्यापक सुधारको आवश्यकता दर्शाएको छ।
मकवानपुर जिल्लामा २०८० सालको एसईई परीक्षामा सामुदायिक र संस्थागत गरी १३८ विद्यालय सहभागी भएका थिए। तीमध्ये १६ विद्यालयको नतिजा सुन्य रहेको छ, अर्थात् १६ विद्यालयका कुनै पनि विद्यार्थी पास हुन सकेनन्। यो तथ्यले ती विद्यालयहरूको शैक्षिक स्तर र शिक्षण प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता छ भन्ने कुरा प्रष्ट हुन्छ।
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)को नतिजामा मकवानपुरको १० पालिका मध्ये हेटौंडा उपमहानगरपालिका अग्रस्थानमा रहेको पाइएको छ । हेटौंडाका २९ संस्थागतसहित ५८ विद्यालयबाट ३ हजार ५६ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा १ हजार ७ सय ११ अर्थात ५५.९९ प्रतिशत उतीर्ण भएका छन् । हेटौंडाको एक सामुदायिक र एक संस्थागत विद्यालयको नतिजा भने शुन्य रहेको छ ।
जिल्लाको एक मात्र नगरपालिका थाहा जिल्लमै दोस्रो स्थानमा रहेको छ । थाहा नगरपालिकाको ६ संस्थागतसहित १७ विद्यालयबाट ५ सय ३९ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा १ सय ४८ अर्थात २७.४६ प्रतिशत नतिजा हासिल गरेको छ । थाहा नगरपालिकाको कुनै पनि विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छैन । जिल्लामै नतिजा शुन्य नभएको पालिका थाहा मात्र हो ।
जिल्लामा मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिकाले तेस्रो स्थान लिएको छ । मनहरीबाट ३ संस्थागतसहित ११ विद्यालयबाट ४ सय ७७ परीक्षार्थीले एसइई परीक्षा दिएकोमा १ सय १५ अर्थात २४.११ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् । मनहरीको ३ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । यो संख्या शुन्य नतिजा हुने पालिकामध्ये मकवानपुरकै सबैभन्दा बढि हो ।
त्यसैगरी इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाका ६ सामुदायिक विद्यालयका ८४ जनाले एसइई परीक्षा दिएकोमा १४ जना अर्थात १६.६७ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । इन्द्रसरोवरमा एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य भएको छ । भमिफेदी गाउँपालिकाको ८ सामुदायिक विद्यालयबाट २ सय १४ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २१ जना मात्र अर्थात ९.८१ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् ।
भीमफेदीको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाबाट १० वटा सामुदायिक विद्यालयका ३ सय जनाले परीक्षा दिएकोमा ४६ जना अर्थात १५.३३ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् । मकवानपुरगढीका एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य भएको छ । बकैया गाउँपालिकाको ११ विद्यालयबाट ४ सय ४ जना परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा ५२ जना अर्थात १२.८७ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । बकैया गाउँपालिकाको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
त्यसैगरी बागमती गाउँपालिकाका ५ वटा विद्यालयका २ सय ३५ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २७ जना अर्थात ८.६ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भए । बागमतीको पनि २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । कैलाश गाउँपालिकाको ६ वटा विद्यालयबाट १ सय ९९ परीक्षार्थीले एसइई परीक्षा दिएकोमा ११ जना अर्थात ५.५३ प्रतिशत विद्यार्थी मात्र उतीर्ण भए । यो उतीर्ण संख्या जिल्लामै सबैभन्दा कम हो । कैलाको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
राक्सिराङ गाउँपालिकाको ५ वटा विद्यालयबाट २ सय ३१ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २३ जना अर्थात ९.९६ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । राक्सिराङको एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
मकवानपुरमा ३८ संस्थागत र ९९ सामुदायिक विद्यालयबाट ५ हजार ८ सय ३९ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २ हजार १ सय ६८ अर्थात ३७.१३ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । जिल्लाभर १६ विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । हेटौंडा, थाहा र मनहरीमा संस्थागत विद्यालयबाट मात्र विद्यार्थीहरुले एसइई परक्षिा दिएका थिए ।
नतिजा अपेक्षाकृत ल्याउनकाे लागि विद्यार्थी , अभिभावक, शिक्षक,विद्यालय व्यवस्थापन समिती सबैले आ आफ्नाे स्थानबाट आफ्नाे भूमिका पुरा गर्नु पर्ने संस्थागत विद्यालयतफबाट मकवानपुर जिल्ला प्रथम भएकाे प्रगती माविका विद्यालय व्यवस्थापन समित अध्यक्ष ज्ञानेन्द्र लामिछानेले बताए । ‘शिक्षककाे कामलाई विद्यार्थ, अभिभावक, विव्यास सबैले हाेस्टेमा हैंसे गर्नुपर्छ’ उनले भने ‘सफल हुँदा आफैं सफल भएकाे दाबि गर्ने अनि नकरात्मक नतिजा आउँदा एक अर्काेलाई दाेषाराेपण गर्ने गर्नु भएन ।’
हेटौँडा–९, पशुपतिनगरस्थित प्रगति माध्यमिक विद्यालयले एसईईमा ८१ जना विद्यार्थी उतिर्ण गराउन सफल भएकाे हाे । मकवानपुर जिल्लाको सामुदायिक विद्यालयतर्फ सबैभन्दा बढी प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण गराउन सफल विद्यालयले एसईईमा उत्तीर्ण विद्यार्थीलाई सम्मान छ । प्रगति माविबाट एसईईमा १ सय ७ जना विद्यार्थी सहभागी भएकोमा ८१ जना (७५.७० प्रतिशत) विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका हुन् ।
मकवानपुर । नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढाएको छ।
आइतबार राति १२ बजेबाट लागु हुनेगरी निगमले पेट्रोलमा २ रुपैयाँ र मट्टितेल र डिजेलमा ५ रुपैयाँ बढाएको हो ।भारतीय आयल निगमबाट मूल्य वृद्धि भाई आएकोले निगम संचालक समितिले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि गरेको हो।
हवाई इन्धन र खाना पकाउन प्रयोग हुने एलपी ग्यासको मूल्य भने यथावत् रहेको निगमले जनाएको छ ।

मकवानपुर । रमाइलो हाइकिङ रुटको खोजिमा हुनुहुन्छ ? गर्मीको समयमा चिसोको मज्जा लिँदै अत्यधिक रमाइलो पदयात्राको रोजाई बन्न सक्छ मकवानपुरको थाहा नगर । संघीय राजधानी काठमाडौं र बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडाको समदुरीमा रहेको थाहानगर । यहाँ खुलेका पदमार्गमा एक पटक अनुभव लिनुस्, जीवनमा फेरी आउँ आउँ पक्कै लाग्ने छ ।
उत्तरी मकवानपुरको पर्यटकीय नगरी थाहा नगरमा यतिबेला गर्मी छैन । चिसो सिरेटो चल्छ । तापक्रम २० देखि २७ को बिचमा छ । सुन्दर पर्यटकीय क्षेत्रको कारण छुट्टै परिचय बनाएको मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको थाहा नगरपालिका रमणीय, प्राकृतिक र सहासिक पदयात्रा गन्तब्यको रुपमा पनि परिचित हुन थालेको छ ।
नेपालको पहिलो राजमार्ग त्रिभुवन राजपथ (बाईरोड)संग जोडिएको थाहानगरमा हालसम्म खुलेका ७ वटा पदमार्ग र त्यहाँ आउने पदयात्रीहरुका कारण थाहा नगर पर्यटकीय गन्तब्यको रुपमा विकसित हँुदैं गएको स्थानीय युवा कृषक निरोज प्रधानले बताए ।
थाहा नगरको ७ वटै पर्यटकीय पदमार्गका परिकल्पना थाहा नगरका युवा फोटोपत्रकार गणेश विष्टले गरेका हुन् । पर्यटकीय क्षेत्रहरुमा घुम्न, विभिन्न धार्मिक, सास्कृतिक, ऐतिहाँसिक, कृषि, रमणीय वातावरण र स्थानीय जीवनशैलीको फोटो खिचेर त्यसको प्रचारप्रसार गर्न सक्रिय बिष्ट फुर्सद हुनेबित्तिकै थाहानगरको विभिन्न स्थानहरुको अध्ययन, अवलोकन र प्रवद्र्धनमा पुगिहाल्छन् ।
विष्टलाई स्थानीय युवाकृषक निरोज प्रधान, युवाव्यवसायी श्रीराम कार्की, युवाउद्यमी माधव कार्की, अनिता विष्ट, नरहरि पौडेलले साथ दिएका छन् । त्यसोत थाहा नगरपालिकाका स्थानीयहरुले पदमार्गमा आउने पर्यटकहरुलाई गर्ने स्वागत सत्कारका कारण पनि पदयात्रीहरु थाहानगरका पदमार्गहरुमा पदयात्रा गर्न उत्साहित भएको युवा उद्यमी माधव कार्कीले बताए ।
पछिल्ले समयमा गणेश बिष्टलगायत युवाहरुले परिकल्पना गरेको रुट हो “टिष्टुङ–पालुङ” पदमार्ग । यहाँ काठमाडौ ह्याप्पी हाइकरका ३२ जना र स्थानीय ८ जना समेत ४० जना पदयात्रीको टोलीले पदयात्रा गरे । करिव १७ किलोमिटर लामो पदयात्रामा पदयात्रीहरु प्राकृतिक मनोरमताको साथै गाउँले जीवनशैली बुझ्दै, रमाउँदै, गाउँ, जंगल, पाखा, सिम, चौर छिचोल्दै अग्ला डाँडा उक्लदै, ओर्लर्दै यात्रा गरे । यो पदयात्रा रुटको प्रमुख विशेषता नै गाउँको वस्ती, जंगलको अवलोन, खुला चौर, उकाली र ओरायी हो ।
पदयात्राको क्रममा भेटिने खुकुरी पार्क, खेल मैदान, मुस्कान झरना, नर्बेढुङ्गे, चिया बगान, दमार, कुईभिर, नाँगेचुली असाध्यै रमाइलो र अदभूत रमणीय क्षेत्रहरु हुन् । टिष्टुङबाट पालुङ निस्कने यो पदमार्गको ठाउँ ठाउँमा भेटिने डाँडाकाँडाले प्रकृतिक भ्यूटावरको अनुभुति दिन्छ ।
यो रुटमा तामाङ जनजातिको बाहुल्यता रहेको छ । टिष्टुङको नर्बेचोकबाट सुरुहुने यात्रा भाँङखोरियामा पुगेर पालुङसंग भेट हुन्छ । सोल्टुहुँदै फाँटबजारको होमस्टे पुगेर स्थानीयपनको आभास पदयात्रीहरुले गर्न पाउँछन् । होमस्टेमा पुग्दा ‘टिष्टुङ–पालुङ’को पदयात्रा त सकिन्छ तर ‘पालुङ–आग्रा’ पदमार्गको अर्को ढोका खुल्छ । फाँटबजारको यो होमस्टे क्षेत्र ‘पालुङ–आग्रा’ पदयात्राको बेसक्याम्प पनि हो । होमस्टेमा बास बसेर विहान पालुङगढी, गोरखनाथ, पाण्डुकेश्वर, शंखमुल त्रिवेणीधामलगायत क्षेत्रको भ्रमण गर्न पनि सकिन्छ ।
पदयात्रामा अत्यन्तै रुची भएका ह्याप्पी हाइकरका टिम लिडर राजाराम फुयाँलले थाहा नगरका पदमार्गहरु मध्ये ‘टिष्टुङ–पालुङ’ पदमार्ग उत्कृष्ट भएको र पर्यटन प्रवद्र्धका लागि यस रुटले भविष्य बोकेको बताए । गाउँले परिवेशमा मौसम अनुसारको फलफूल र कन्दमुल खाँदै यात्रा गर्दा आनन्दित तुल्याएको फुयाँलको प्रतिक्रिया छ ।
थाहा नगरका युवा फोटो पत्रकार गणेश विष्टले परिकल्पना गरेका पदमार्गहरुमा बिभिन्न क्षेत्रहरुबाट दुईहजार बढी पर्यटकहरुले यात्रा गरिसकेका छन् । संघीय राजधानी काठमाडौंको भिडभाड र कोलाहलबाट मुक्तभई थकान मेट्न र प्रदेश राजधानी हेटौंडा लगायत तराई क्षेत्रका अत्याधिक गर्मीबाट शितलताको महशुश गर्नको लागि पनि थाहानगरका पदमार्गहरु उपयुक्त गन्तव्य भएको पदयात्रीहरु बताउँछन् ।
यस्ता पदमार्ग लगायत पर्यटकीय क्षेत्रको विकासकालागि स्थानीय सरकारले बिशेष योजना सहित व्यवस्थित र प्रवद्र्धन गर्नुपर्ने फोटो पत्रकार विष्टको सुझाव छ । “मैले आफ्नो गाउँ भनेर राम्रो भनेको हैन, यो ठाउँ साच्चै संसार लोभ्याउने छ” विष्ट भन्छन् “एक पटक यहाँ पदयात्रा गरेको मान्छे आफ्नो अरु साथीहरु लिएर जरुर आउँछ ।” रमाइलोमा लागि मात्रै नभई हाइकिङले मानव जीवनमा धेरै कुराको सिकाइ र ज्ञान दिने विष्ट बताउँछन् ।
पत्रकार राजकुमार केसीकाे सहयाेगमा
मकवानपुर । आज असार १५ गते दहि चिउरा खाने दिन तथा राष्ट्रिय धान दिवस । प्रत्येक वर्ष असार १५ गते धान दिवस मनाइन्छ भने खेतमा काम गरेपछि दही चिउरा खाएर मनाइने गरिएकाे छ ।
जेष्ठ नागरिकहरु असार १५ गतेका दिन आफू जन्मेका ठाउँको भूमीमा बसेर दही चिउरा खानु पर्छ भन्ने गर्छन् । मानाे रोपेर मुरी फलाउने महिना समेत असार भएकाेले पनि यसो भनिएकाे हाे । दहि चिउराले शरिरमा छिटाे शक्ति प्रदान गर्ने भएकाेले समेत कामको चटारोले थकित भएका किसान दही चिउरा खाने गर्छन् । दही चिउराले शरीरमा शीतलता प्रदान गर्ने र शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ ।
असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वकै रुपमा लिइन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाएर असार १५ मनाउँछन् । हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्वपूर्ण छ । कुनैपनि शुभकार्यमा दहिकाे प्रयाेग गरिन्छ । घरबाहिर निस्कदाँ दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । शुभ काममा निस्कनु अघि दहीलाई सगुनकाे रुपमा खुवाएर बिदाइ गर्ने गरिन्छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्यवर्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेकाे इतिहासमा उल्लेख गरिएकाे पाइन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ ।
आज धान दिवस
२०६२ सालबाट नेपालमा धान दिवस मनाउन थालिएकाे हाे । २९ मंसिर २०६१ काे मन्त्रीस्तरीय निर्णयले २०६२ साल असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । अधिकांश नेपालीकाे पेशा कृषि नै रहेकाे छ । कृषि प्रधान देश भएकाले धान दिवसकाे समेत महत्व रहेकाे छ ।
किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । हिल्याइएकाे खेतमा आजका दिन असारे भाकामा लोकदोहोरी गाउँदै धान रोपिन्छ । धान राेपाईका बेला हिलो छ्यापा छ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नै पर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
वर्षातमै भर पर्नु पर्ने हाम्राे खेतीका कारण पर्याप्त वर्षा नभएका कारण अहिलेसम्म धान रोपाइँ हुनु पर्ने जति हुन सकेको छैन ।