मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला हेटौंडा उपमहानगरपालिका–९, लामसुरेस्थित वेतखोल्ची सामुदायिक वन क्षेत्र अन्तर्गत विगतको बगरमा अहिले दिव्य बाल उद्यान बनेको छ । जहाँ जाडो मौसममा पिकनिक खाने, पार्क अवलोकन गर्ने जस्ता उद्देश्यले बारा जिल्ला देखिका विद्यार्थीहरु आउने गर्छन् ।
गर्मी समयमा पनि यो पार्कको सौन्दर्य र आकर्षण घटेको छैन । पार्क भित्र रहेको वाटर फाउण्टेश सबैभन्दा बढी आकर्षक बनेको छ । बुद्धका मुर्ति, मदन आश्रितको अर्धकदको शालिक थप सौन्दर्य हुन् ।
१८ बिघा जग्गामा फैलिएको उद्यानले स्थानीयलाई बिहान–बेलुका व्यायाम गर्ने र टहलिने ठाउँ दिएको छ । उद्यान व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष लक्ष्मणप्रसाद भण्डारी आगामी दिनमा पार्कलाई व्यवस्थित बनाउने योजना रहे पनि हाल बजेट अभावमा धेरै काम गर्न नसकिएको बताउँछन् । उद्यानको प्रवेशद्वारको प्रत्येक ४० मिटरको अन्तरमा राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरूको शालिक राख्ने योजना रहेको उनी जनाउँछन्। हाल द्वारबाट ४० मिटरको दूरीमा मदन–आश्रितको शालिक छ भने त्यसको ४० मिटरको दूरीमा बुद्धको शालिक छ । अरु संरचनाहरु थप्ने काम आर्थिक समस्याको कारण रोकिएको भण्डारीले बताए ।
झन्डै ९०० मिटर क्षेत्रमा सिमेन्टको ब्लक बिछ्याइएको उद्यानमा कुनै संस्थाले राष्ट्रिय व्यक्तित्वको शालिक राख्न चाहेमा समितिले समन्वय गर्ने भण्डारीले बताउँछन्। पार्कको दक्षिण–पूर्वी कुना वनभोजका लागि छुट्याइएको छ। वनभोजका लागि आउनेहरूसँग प्रतिसमूह एक हजार र ‘ड्राई पिकनिक’ का लागि आउनेहरूसँग प्रतिसमूह ५०० रुपैयाँ शुल्क लिने गरिएको छ ।
उद्यान क्षेत्रमा एउटा ध्यान केन्द्र बनाउने पनि योजना रहेको उनी सुनाउँछन्।
साथै, दक्षिण–पूर्वी क्षेत्र उँचो पहाड जस्तो भएकाले सो ठाउँसम्म पुग्न सिंढी बनाउने र सो स्थानलाई आकर्षक बनाउने योजना समेत रहेको छ। “बिहान–बेलुका व्यायाम गर्न, टहलिन आउनेहरूलाई तलमाथि गर्ने ठाउँ होस् भन्ने हाम्रो योजना हो,” भण्डारी भन्छन्।
उद्यान क्षेत्र २०३७ सालमा आएको ठूलो बाढीले बगर बनेको थियो। २०५० सालमा ठूलो बाढी आए पनि बाँध बनेका कारण यो क्षेत्र जोगिएको थियो। विगतमा चुरे क्षेत्रबाट आउने पानी बग्ने ठाउँ रहेकाले यहाँ कुनै पनि बिरुवा नहुर्कने हुँदा शुरूमा खयर रोपिएको थियो। “२०५५ सालमा खयरका ५०० बिरुवा लगाइएका थिए,” भण्डारी भन्छन्, “अहिले भने विभिन्न फूल र केही फल प्रजातिका बिरुवा पनि लगाइएका छन्।”
१९ वटा वडा रहेको हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर ९ तुलनात्मक रूपमा सानो क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। जम्मा ३.८६ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको वडाको ठूलो क्षेत्र हेटौंडा सिमेन्ट उद्योगले ओगटेको छ।
“बाल उद्यान बनेपछि समुदायका बालबालिकाहरूलाई निःशुल्क खेल्ने ठाउँ पनि भएको छ,” भण्डारी भन्छन्, “प्रविधिले पेल्दै लगेको वेला यो पार्क अभिभावक र बालबच्चा सबैलाई टहलिने ठाउँ पनि भएको छ। भोलिका दिनमा यसलाई अझ धेरै राम्रो बनाउनेछौं।”
वडाबासीको मिहिनेतबाट नै पार्क निर्माण गर्न सुरु भएको हो । पार्क निर्माण गर्न वडाबासीले बिगत २७ वर्षदेखी गर्दै आएका छन् । आजभन्दा २७ वर्ष अगाडीसम्म हरेक वर्ष जस्तो वर्षाको मौसममा भेलबाढी आउने र बस्ती कटान गर्न थालेपछि हेटौंडा–९ को सो क्षेत्रमा स्थानियबासीहरु मिलेर बस्ती जोगाउनका लागि तारबार तथा बि.स.२०५१ साल असारमा स्वर्गीय जननेता मदन भण्डारी तथा जीवराज आश्रितको स्मृतिमा सो बगरमा बृक्षरोपण गरेका थिए ।
जसको नेतृत्व हालका निवर्तमान वडा अध्यक्ष लक्ष्मणप्रसाद भण्डारी, बेतखोल्सी सामुदायिक वनका अध्यक्ष बासु प्याकुरेल, नकुल अधिकारीलगायतका व्यक्तित्वहरुले गरेका थियो । बृक्षरोपणपछि सो क्षेत्रलाई बेतखोल्सी सामुदायिक वनमा परिणत गरि संरक्षण गरिदै आइएको थियो । वृक्षरोपणको २६ वर्षपछि ति बिरुवाहरु रुखमा परिणत भई शितलता प्रदान गर्न सक्ने भएका छन् ।
३ वर्ष पहिले कोरोना महामारीका कारण लकडाउन (निषेधाज्ञा) भएको अवस्थामा राहत वितरण गर्दा श्रममा आधारित राहत कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो । जसअन्तर्गत उपमहानगर तथा विभिन्न संघसंस्थाहरुले वडा मार्फत प्रदान गरेको राहत साच्चिकै समस्यामा परेका वडाबासीले प्राप्त गरुन् भन्ने उद्देश्यका साथसो कार्यक्रम आयोजना गर्दै पार्क निर्माणको शुभारम्भ गरिएको भण्डारीले बताए ।
सो कार्यक्रममा पार्क निर्माण स्थलमा भएका बनमारा लगायतका झाडी सफा गर्ने कार्यहरु भएका थिए । कोरोनाको समयमा पनि दैनिक २५ देखी ३० जनाका दरले भौतिक दुरीसहित लगभग २ सय जना भन्दा बढीको जनशक्तिले पार्क निर्माण स्थल सफा गर्ने कार्य भएको थियो । राहतका लागि काम लगाइएको भएपनि सो काम वडाबासीले सहयोगका रुपमा मन लगाएर गरेका थिए भने वडाका सबैजसो टोल विकास संस्थाहरुबाट समेत वडाबासीहरु बिना राहत सहयोग स्वरुप सरसफाई कार्यक्रममा सहभागी भए । त्यसपछि लागत सहभागितासहित उपमहानगरपालिकाले प्रदान गरेको बजेटबाट पार्कमा बाटो खोल्ने कार्य, कम्पाउन्ड पर्खाल लगाउने कार्य भएका थिए ।
पार्क निर्माणमा उपमहानगरपालिकाको मात्र नभई प्रदेश तथा सांसद विकास कोषबाट समेत बजेट प्राप्त भएको छ । दिर्घकालिन योजनाका साथ एउटा सुन्टर पार्क निर्माण गर्न लागिएकाले केन्द्रको समेत ध्यानाकर्षण भएको भन्दै तत्कालिन वडा अध्यक्ष भण्डारीले खुसी समेत व्यक्त गरे । बागमती प्रदेश सरकार तथा पूर्व सांसद कृष्ण प्रसाद दाहालबाट सांसद बिकास कोषबाट झन्डै ५० लाख रुपैयाँ बजेटमा जननेता मदन भण्डारी र जीवराज अश्रितको अर्धकदको शालिक, वाटर फाउण्डेसन, पिकनिक स्टल, आरामगर्ने स्थानलगायतका संरचना निर्माण गरिएको हो ।
“दिव्य बाल उद्यान” नामाकरण गरिएको उक्त पार्क मकवानपुरको नयाँ पर्यटकिय गन्तव्यको रुपमा विकास भएको छ । बाल उद्यानमा गौतम बुद्धको प्रतिमा, नेपाल आमाको प्रतिमा, ध्यान केन्द्र, विभिन्न वनस्पतीजन्य बोट विरुवा रोप्ने लगायतका काम जारी राखिएको छ । यसबाट पर्यटकिय क्षेत्रमा टेवा पुर्याउने लक्ष्य लिईएको छ ।

