मकवानपुर । हावापानी र माटो सुहाउँदो प्रजातिको अन्न तथा फलफुल उत्पादन गर्न सके बिकटको पाखो र भिरालो जग्गाबाट पनि उपार्जन लिन सकिन्छ ।
जग्गा बांझो नराख्नको लागि तीनै तहको सरकारले प्रोत्साहन गर्ने लक्ष्य लिए पनि कस्तो जग्गामा के लगाउने भन्नेबारे रणनीति र कार्यनीति देखिदैन । दुरगामी भिजन नभएपछि ग्रामीण भेगका जमिन बाझो नै रहने गरेका छन् । स्थानीयका अनुसार रैथाने बालीनाली पनि लोप हुँदै आएका छन् । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ तिर केहिबर्ष अघिसम्म राज्मा (रातो सिमी) प्रसस्तै उत्पादन हुने गरेको थियो ।
उत्पादन घट्न थालेपछि पछि एक दशकदेखि यो सिमी लगाउनै छाडिएको स्थानीय कल्पना देवकोटाले बताइन् । “हामी रातो सिमी, सेतो सिमी र कोदो लगाउथ्यौ,अहिले फल्नै छाड्यो,वारि बांझै छ” उनले भनिन् ।
यता यसै गाउंपालिका चिनो भनिने रौथाने धानबाली भने लगाउन भने किसानलाई प्रोत्साहन गर्दै आईएको छ । नेपालको उच्च पहाडी क्षेत्रमा परावूर्वकालदेखि धानकोदो (चिनो) Porso Millet खेती हुदै आएको पाईन्छ ।
विभिन्न अध्ययन अनुसन्धानले नेपालका विभिन्न पहाडी जिल्लाहरुमा यसको खेती भईरहेको उल्लेख भएपनि मकवानपुर जिल्लाको मकपानपुरगढी वडा नं. १ मा पनि करिब ५० औ वर्ष देखि धानकोदो खेती हुदै आईरहेको वडा न.१ का वडाध्यक्ष श्री आईत सिं लो ले जानकारी दिए ।
केहि वर्ष पहिला बढी मात्रामा लगाउदै गरेको धानकोदो पनि क्रमश: घट्दो अवस्थामा रहेको छ । मकवानपुरगढी वडा न.१ रानीडाँडा लगायतका स्थानमा हाल अनुमानित एकसय रोपनी क्षेत्रफलमा धानकोदो खेती लगाएको कृषक छोइशान्ति दोङ्गले बताइन । दोङ्गले अहिले ५ कठामा धानकोदो लगाएकी छिन् ।
धानकोदो (चिनो) को दाना फलेर भुस हटाई भात वा खिरका साथै दाना भुटेर वा पिठो बनाएर विभिन्न परिकार बनाई खाने गरिन्छ । यसको दानामा ११.९ प्रतिशत पानी १२.५ प्रतिशत प्रोटिन, १.१ प्रतिशत चिल्लो पदार्थ, ७०.४ प्रतिशत कार्बोहाईड्रेट पाईन्छ ।
मधुमेह रोगको समस्या भएका मानिसका लागि चिनो अति उतम खानेकुरा मानिन्छ । चिनोमा फेनोल्स, फाइटेट्रस नाम गरेका क्यान्सर निरोधक फाइटोकेमिकल्स र क्याल्सियम, म्यगनेसियम, सोडियम, म्याग्निज, आइरन जस्ता खनिजतत्वहरु पाईने मकवानपुर गढी गाउंपालिका कृषि शाखा प्रमुख कृषि अधिकृत चन्द्रकान्त चौधरीले बताए ।
मधुमेह रोगको समस्या भएकाहरूलाई चिनो धानको भात अति उतम खानेकुरा मानिन्छ । चिनोमा फेनोल्स, फाइटेट्रस नाम गरेका क्यान्सर निरोधक फाइटोकेमिकल्स र क्याल्सियम, म्यगनेसियम, सोडियम, म्याग्निज, आइरन जस्ता खनिजतत्वहरु पाईन्छन् ।
मकवानपुर । राष्ट्रिय राजमार्ग अनुसारको मापदण्डमा हेटौंडाको मुख्य बजारबाट २५ /२५ मिटर सडक बनाउँदा संरचना नष्ट तथा स्थानीयवासी सुकुम्बासी हुने भन्दै वैकल्पिक सुझाव सहित मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघ, बसोबास संरक्षण मुल समितिले पुन सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराइएको छ ।
मकवानपुरको हेटौंडा नगर क्षेत्र भित्र रहेका २ हजार घरधुरीमा लगानी भएको करिब ४० अर्ब र सो घरधुरीमा रहेका साना तथा ठूला व्यवसायीहरुको करिब २० अर्ब गरी झण्डै ६० अर्बको लगानी बचाँउदै विकास गर्न माग गरिएको हो ।
राज्यले निर्माण गर्न खोजेको पूर्व पश्चिम महेन्द्र राजमार्ग र त्रिभुवन राजपथमा विस्तार गर्नको लागि कम खर्चमा नै राज्यले खोजेको पूर्व पश्चिम महेन्द्र राजमार्ग र त्रिभुवन राजपथ निर्माण हुने विकल्प आफूहरुले दिएको उद्योग वाणिज्य संघको दावि छ ।
नेपाल सरकारका पूर्व प्रवक्ता तथा सञ्चारमन्त्री मोहन बस्नेत र बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री राजेन्द्र पाण्डेलाई ज्ञापन पत्र दिइएको हो ।
हालको सडकलाई नगरको मापदण्ड अनुसार शहरी मार्ग कायम गरी बैकल्पिक मार्गलाई राष्ट्रिय राजमार्ग बनाउने पूर्व मन्त्री मोहन बस्नेत तथा बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री पौडेलमार्फत ध्यानाकर्षणको लागि ज्ञापन पत्र दिइएको हो ।
नेपाल सरकार सडक विभागको विनियोजित बजेट ४ करोडबाट हेटौंडा ९ को कर्रा खोलादेखि नौ सय मिटर बाटो ट्रयाक खोल्ने कामसमेत भैसकेको र करिब ३ किली मिटर जति ट्रयाक खोल्न बाँकी रहेकोले आवश्यक कार्य अघि बढाउन संघले माग गरेको छ ।
२०७३ सालमा इआइएको लागि विश्व बैंकका प्रतिनिधिहरुको टोलीले हेटौंडा बजारबाट विकल्पिक राजमार्ग बनाउँदा जनधनको क्षति पनि नहुने र राजमार्ग बजारको बीचबाट भन्दा बाहिरबाट उपयुक्त हुने सुझाव नेपाल सरकारलाई दिएको थियो । यसैलाई आधार मानेर संघले उक्त सुझाव दिएको हो ।
२०७४ सालमा मन्त्रीपरिषद्को निर्णयले सञ्चारमन्त्री मोहन बहादुर बस्नेतमार्फत नै यस राजमार्गबारे स्पष्ट धारणा प्रेश बक्तव्यमार्फत सार्वजनिक भएको थियो । सोही बक्तव्य अनुसार चितवनमा काम हुदा मकवानपुरमा काम अलमलिदै परेपछि संघले पुन ध्यानाकर्षण गराएको हो ।
पूर्व मन्त्री बस्नेत आफू सरकारको प्रवक्त हुँदा भएको निर्णय लेखनमा त्रुटी भएको कारण कार्यान्वयनमा नआएकोले अब सहजिकरण गरिदिन मुख्यमन्त्री पाण्डेलाई आग्रह गरे ।
सहरको बीच भागबाट राष्ट्रिय राजमार्ग निर्माण नगरी बैकल्पिक मार्ग निर्माण गरी उक्त बैकल्पिक मार्गलाई राष्ट्रिय राजमार्ग बनाउने, हेटौंडाको रातोमाटेदेखि चौकिटोलसम्म र बुद्धचोकदेखि राप्तीपुलसम्मको हाल भइरहेको सडकलाई नेपाल
सरकारले शहरी मार्ग कायम गर्ने, यसको लागि स्थानीय सडकको मध्यभागबाट १६ मिटरले हुने स्थानसम्म घर टहरा भत्काई क्षतिपूर्ति तथा मुअब्जा नलिई सरकारलाई सहयोग गर्न सहमत भएको संघले जनाएको छ ।
यो अवसरलाई सम्मान गर्न पूर्व मन्त्री बस्नेतले आग्रह गरे । मुख्य बजारको संरचना भत्काउँदा करिब ५ हजार साना ठूला व्यवसायीहरु सुकुम्बासी बन्ने संघले जनाएको छ ।
स्थानीयवासीले हालसम्म तिर्नपर्ने सम्पति कर, घरधुरी कर, मालपोत तथा व्यवसाय कर तिरी कैयौं पटक सोही जग्गाहरू खरीद विक्री गर्दा लाग्ने रजिष्ट्रेशन दस्तुर, बैंक प्रयोजनकालागि बन्धकी राख्दा तिर्नुपर्ने राजस्व दस्तुरहरु भुक्तान गरिएको र हालसम्म पनि खरिद विक्री भइरहनुका साथै राज्यले सरोकारवालाहरुसंग निर्माण गरिएको घर, पर्वाल समेतको उपमहानगरपालिकाले दस्तुर लिइरहेको छ ।
नेपालको प्रचलित कानूनले वैयक्तिक सम्पत्ति कुनै पनि अवस्थामा हरण गर्न नसक्ने प्रावधान गरिए मुताबिक सम्पत्तिको उचित एवम् पर्याप्त मूल्यांकन गरी न्यायिक रुपमा मुआब्जा एवम् क्षतिपूर्ति दिई राज्यले लिनुपर्ने हुन्छ ।
तर मुआब्जा तथा क्षतिपूर्ति दिंदा राज्यले धेरै लगानी गर्नुपर्ने हुँदा सो भन्दा स्थानीयवासीको तर्फबाट दिइएको विकल्प उत्तम रहेको उद्योग वाणिज्य संघको ठहर छ ।
२०६८ सालमा मउवास संघ, जिल्ला विकास समिति मकवानपुर, हेटौंडा उपमहानगरपालिका कार्यालय, डिभिजन सडक कार्यालय, हेटौंडा र माधवराज सुमार्गी स्मृति ट्रष्टको सहयोगमा करिब दुई करोड लगानीमा वैकल्पिक बाटोको ट्रयाक खोलिएको र उक्त ट्याकलाई चौकीटोलदेखि कर्रा खोलासम्म व्यवस्थित गर्न बागमती प्रदेश सरकारबाट बजेट व्यवस्थासहित टेण्डर आब्हान गरी ट्रयाक खोल्ने काम भैसकेको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरगढी गाउँपालिका ३ मक्राञ्चुली स्थित जागरण बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडले निक्षेप संकलन १३ करोड पुर्याएको छ । सहकारीले आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ मा १३ करोड ७२ लाख, ३६ हजार ९५८ रुपियाँ वास्तविक निक्षेप संकलन गरेको हो ।
सहकारीले अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ११ करोड, ७४ लाख, २३ हजार ६९४ निक्षेप संकलन गरेको थियो । सहकारीको आफ्नो २४ औं वार्षिक साधारण सभामा कोषध्यक्ष सुमित्रा दुलालले यस्तो प्रतिवेदश सार्वजनिक गरेकी हुन् । सहकारीको हाल ७५ लाख ६६ हजार जगेडा कोष रहेको दुलालको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
शनिबार सम्पन्न साधारण सभामा अध्यक्ष कल्पना श्रेष्ठले साकोसमार्फत गाउँवासीलाई आत्मनिर्भर बनाउने र शहरवासीहरुलाई संभावनाको खोजि गर्दै गाउँ पस्ने वातावरण सिर्जना गर्न सहकारी लागि परेको बताइन् ।
श्रेष्ठको अध्यक्षता तथा गाउँपालिका अध्यक्ष दोर्जे लामा स्याङ्तानको प्रमुख आतिथ्यतामा कार्यक्रम भएको थियो । कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष लामाले सहकारीले स्थानीयको जनविजिका उठाउनको लागि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको बताए ।
साधारण सभाको अवसरमा सहकारीले उत्कृष्ट ऋणी, उत्कृष्ट नियमित बचतकर्ता, उत्कृष्ट शेयर खरिदकर्ताहरुलाई पुरस्कृत गरिएको सचिव सरिता विश्वकर्माले बताइन् ।
मकवानपुर । मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिहरुले आफू निर्वाचित भएर आएपछि सय दिनमा गरिएको कार्य प्रगतिको समिक्षा सार्वजनिक गरेको छ ।
गाउँपालिका अध्यक्ष रन्जन कालाखेती,उपाध्यक्ष सीता पुलामी मगर, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत मोहन बहादुर श्रेष्ठले सय दिनको समिक्षा पत्रकार सम्मेलन गरेर सार्वजनिक सुनाएका हुन् । गाउँपालिकाले यो बिचमा वडा कार्यालयमा अघिल्लो जनप्रतिनिधिले निर्माण गरेको स्वास्थ्य इकाइ भवन भत्काउनेदेखि बेरुजुलाई नियमित गरी सम्परीक्षणसम्मको कार्य गरेको छ ।
अघिल्लो जनप्रतिनिधिको पालमा ठेकेदारको लापारबाहीले कमसल बनेको मनहरी गाउँपालिका १ मकरीको स्वास्थ्य इकाई भवनको ढलान भत्काएर पुननिर्माण सुरु गरेको छ । गाउँपालिका अध्यक्ष कालाखेती र उपाध्यक्ष पुलामीको अनुगमनपछि पुननिर्माणका लागि निर्देशन दिइएको बताइएको छ । यस्तै मनहरी अस्पतालको अस्थायी भवन निर्माण सम्पन्न भइ सोही भवनबाट सेवा प्रवाहको व्यवस्था हुँदै रहेको १ भदौबाट ओपिडि सेवा समेत विस्तार गरिएको छ ।

यसैगरी हाँडीखोला स्वास्थ्य चौकीमा गर्भवती महिलाहरुको लागि निशुल्क भिडयो एक्सरे सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको कालाखेतीले बताए । स्वास्थ्य क्षेत्रमा धेरै उपलब्धीपूर्ण काम भएको उनले बताए । कालाखेतीका अनुसार गाउँपालिका र सामुदायिक आँखा अस्पताल हेटौडाबीच सम्झौता भइ गाउँपालिकाको वडा ७ मा दैनिक आँखा सम्बन्धी सेवाको निरन्तरताका साथै मोतियाबिन्दू भएका गाउँपालिका भित्रका बिरामीहरुका लागि निशुल्क उपचारको व्यवस्था मिलाइएको छ ।
गाउँ कार्यपालिकामा यस बिचमा विभिन्न बैठकबाट ७० वटा निर्णयहरु भएको अध्यक्ष कालाखेतीले बताए । गाउँपालिकाको यो टिमले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि र पूर्वाधार विकासलाई जोड दिँदै साविकमा रहेको गाउँपालिकाको नारालाई परिवर्तन गरि शिक्षा स्वास्थ्य कृषि र पूर्वाधार समृद्ध मनहरीको आधार नारा तय गरि सोही अनुसार २०७९।०८० को नीति तथा कार्यक्रम गाउँसभाको अधिवेशनमा प्रस्तुत गरी सर्वसम्मतिले पारित गरिएको उपाध्यक्ष पुलामीले बताइन् ।
कार्यालयको कामलाई व्यवस्थित, वैधानिक एवं पारदर्शी बनाउन गाउँपालिकाका ८ वटा कार्यविधि र निर्देशिका बनाई लागू गरिएको, ३ वटा संशोधन गरि कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ ।
गाउँपालिका २०७७९०७८ सम्मको बेरुजू रकम ३५ करोड ७९ लाख १६ हजार मध्ये ५ करोड ३६ लाख २४ हजार सम्परीक्षण गराई हालसम्मको बेरुजू ३० करोड ४२ लाख ९२ हजार बाँकी रहेकोमा पालिकाले जनाएको छ । यसमध्ये पनि २०७९ असार १० गते बसेको गाउँ सभाको एघारौं अधवेशनद्वारा गठित लेखा समितिबाट ६ करोड १७ लाख ८५ हजार ५सय ३४ रुपैयाँको बेरुजू नियमित गराई सम्परीक्षणको लागि महालेखा परीक्षक कार्यालयमा पेश गर्ने चरणमा रहेको कालाखेतीले बताए छ । साथै यस अवधिमा ३ लाख ५७ हजार असूल समेत भएको उनले बताए ।
गाउँपालिका गरेको कार्यप्रगति तथा निर्णयहरुबारे आगामी दिनमा चौमासीक रुपमा पत्रकार सम्मेलन गरेर सार्वजनिक गर्ने अध्यक्ष कालाखेतीले बताए ।
मकवानपुर । स्थानीय तह निर्वाचन २०७८ मा गठबन्धनबाट चुनाव जितेर आएपछिको १०० दिनमा भएको प्रगतिको बारेमा जानकारी गराउँन आयोजित कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगर प्रमुख मिनाकुमारी लामाले गुनासोको बेलीविस्तार लगाइन् ।
नगरप्रमुख भएर आएपछि नगरपालिकाको कार्य प्रगतितर्फभन्दा आफन्तलाई चित्त बुझाउन अग्रसर भएको आरोपप्रत्यारोप खेपिरहेकी लामाले आफैले आयोजना गरेको कार्यक्रममा आफूमाथि लागेको गुनासाहरु आफैं सार्वजनिक गरिन् ।
लामाले भ्रष्टाचारको आरोपमा जनप्रतिनिधिलाई असफल बनाउने खेल भएको आरोप लगाइन् । लामाले अख्तियार दुरुपयोग तथा अनुसन्धान आयोगमा बेनामी र फर्जी उजुरी हालेर जथाभावी भ्रष्टाचार भएको भन्ने आरोप हेटौंडा उपमहानगरमाथि लगाइएको बताइन् । भ्रष्टाचार भएको प्रमाणित भए आफू हदैसम्मको कारबाही भोग्न तयार रहेको लामाले बताइन् । लामाको नेतृत्व आएपछि मात्रै हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा ५० वटाभन्दा बढी उजुरी परिसकेको लामाले बताइन् ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले एकसय दिनको प्रगति प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न कार्यक्रम गरेको थियो । उपमहानगरपालिकाले हेटौंडामा पत्रकार सम्मेलन गरेर आफूले अगाडि बढाएको कार्यबारे जानकारी दिएको हो ।
उपमहानगरपालिकाले यसअवधिमा प्रत्येक घरधुरीलाई दश हजार लिटर खानेपानी निः शुल्क वितरण सुरु गरेको, उपमहानगरका अतिविन्न १५४१ परिवारलाई स्वास्थ्य बीमा गरिएको नगरप्रमुख लामाले जानकारी दिइन् । यसैगरी नगरमा तीनपांग्रे सवारी पार्किङ व्यबस्थापनको पहल स्वरुप स्टिकर टास्ने कार्य सुरु लामाले बताइन् ।
नगरपालिकाले हालसम्म मयुरी ३०३ र अटो १ हजार १२२ गरी जम्मा १ हजार ४२५ तीन पांग्रे सवारीमा स्टिकर टाँसेको छ । यसैगरी रेडक्रससंग सम्झौता गरी चालु आर्थिक बर्षमा नगरबासीहरुलाई निःशुल्क रक्तसेवालाई नविकरण गरिएको जनाएको छ ।
यो सेवा अघिल्लो आर्थिक वर्षमा नै निर्णय भएको थियो । लामाको कार्यकाल सुरु भएपछि हटिया र पदमपोखरी स्वास्थ्य चौकीकोस्तर बृद्धि गरी आधारभूत अस्पतालको रुपमा सञ्चालन गरी हाललाई ओपिडि, प्रयोगशाला र स्वास्थ्य बीमाको औषधी वितरण गर्ने प्रयोजनको लागि चिकित्सक भर्ना प्रक्रिया र बीमा सेवा अनुमती प्रकृया अगाडि बढाइएको जनाइएको छ ।