- संप्रस पाैडेल
मुर्दा अर्थात् मरेको लास । ‘लास’ भनिसकेपछि मरेको भनेर किन थप्नुपर्यो ? कुनै लास जिउँदो पनि हुन्छ त ! खै, तर लासहरूको अनुहार हेर्ने हो भने यिनीहरू एकापसमा गन्थन गर्लान् झैँ लाग्छ ।
०००
दृश्य: मुर्दाघाट । केही कोठाहरू । कोठैपिच्छे केही लासहरू । कोठा नम्बर १०२ मा चार लास ।
पात्रहरू: लास नम्बर १ र २ युवा । लास नम्बर ३ बालिका । एक वृद्ध छन् । जसको कागजात बनिसकेको छ ।
०००
(पल्लो कोठाबाट)
लास नम्बर ४: कस्तो मुर्दाघाट हो यो, मरेपछि पनि नाम राखिँदो रहेछ ! म छोराको हत्याको न्याय माग्न आएको थिएँ । अनशनमा आफैँ मरेँ । यतै ल्याएर कालकोठरीमा थुनिदिए ।
लास नम्बर ५: म ऋणको बोझले बाँच्नै नसकेर स्वमरण बेहोरेको हुँ । मलाई जाँच्ने नाममा मेरा अंगमा छुरा चलाएर यतै ल्याएर थन्काइदिए । साह्रै दुखिरहेछ ।
लास नम्बर ६: म झगडाको बीचमा परेर मरेको हुँ । तिमीहरू धेरै हल्ला नगर । म फेरि मारिन सक्छु ।
०००
(वल्लो कोठाबाट)
लास नम्बर १: (२ नम्बरतर्फ इंगित गर्दै) भाइ, तँसँग अलिकति पैसा छ त ?
लास नम्बर २: छैन दाइ । तिमीलाई मरेपछि पनि पैसाले छोडेन है ! चुरोटका अम्मली हौ र ?
लास नम्बर १: होइन भाइ । तिमीहरूका पो ‘हत्यारा पक्राउ गर्’ भन्दै अनशन बस्ने मान्छे छन्, हत्यारा पक्राउ भयो भने तिमीहरूको अन्त्येष्टि पनि हुन्छ । उतापट्टि कोठामा एउटी बुढी छ, लासघरमैँ कुहिने भएँ भनेर रोएको रोयै गर्छे ।
लास नम्बर २: मरेपछि पनि दशथरीको चिन्ता किन लिन्छौ दाइ ? बरु, तिमी कसरी यहाँ आइपुग्यौ ? कथा सुनाऊ न ।
लास नम्बर १: बाइक दुर्घटनामा मारिएको हुँ । गाउँबाट सहर आएर पढ्न बसेको, अति स्पीड, हेलमेट थिएन । लहैलहैमा गर्न नहुने काम गरियो भाइ ।
(भावुक हुँदै) एकदुई दिनमा बाआमा आऊलान् । कसरी अनुहार देखाउनु खै ! (३ तर्फ इंगित गर्दै) हाम्रा कुरा बुझ्छ्यौ ? तिमी निदायौ कि क्या हो नानी ? निदाएको निदायै होऊला नि !
लास नम्बर ३: होइन अंकल, बल्ल अलिअलि आँट गर्न सकेँ । दुखाइले विक्षिप्त छु ।
लास नम्बर २: नानी, कलकलाउँदो उमेरमा तिमीचाहिँ किन मरेकी हौ नि ?
लास नम्बर ३: म मरेको होइन, मारिएको हुँ अंकल । सामूहिक बलात्कारमा परेकी हुँ । बलात्कार मात्रै गरेनन्, सबैजसोलाई चिनेको हुनाले घाँटी थिचीथिची मारे । उसो त मेरा थिचिन बाँकी कुनै अंग थिएनन्, अंकल । (सुँक्कसुँक्क गर्दागर्दै बोली बन्द हुन्छ ।)
(संवाद सुनेर अलि पर रहेको बुढो लास मूच्र्छित छ । बाँच्ने आसमा उपचार गर्दागर्दै मरेको हो ऊ ।)
(एउटा लासको अन्त्येष्टिका लागि आफन्तहरू आउँछन् ।)
सुरक्षा कर्मचारी: तपाईंहरूको लास कुन अरे ? ऊ त्यो सबैभन्दा बुढोचाहिँ होइन ?
अलि परको नातेदार: हो भाइ, हो । भाइ, एउटा कुरा नि, तिमीलाई राति डर लाग्दैन ?
कर्मचारी: किन डराउनु त ! तर, कहिलेकाहीँ यो बुढोले ख्वाक्क खोकेजस्तो चैँ लाग्छ । चिसोले रुघा लागेजस्तो ऊ त्यो सानी नानीले स्याँक्क सिँगान तानेजस्तो पनि लाग्छ । यतापिट्टका चाहिँ बलियाबलिया छन्, उठेर गोद्लान् झैँ !
नियालेर हेर्नुभयो भने नि, म यहाँ आउँदा यिनीहरू सबैका आँखा रसिला हुन्छन् । खै, कसैलाई पश्चात्ताप हुँदो हो त कोही दर्दले रुँदा हुन् कि !
कहिलेकाहीँ त सुर्ती खानलाई हात पड्काएजस्तो पनि लाग्छ । आऽऽऽ छाड्नोस् यी कुरा, सबै तर्कना मात्रै हुन् । मलाई डरचाहिँ लाग्दैन । जति डराउनु जिउँदासँगै डराउनु के ! मरेकासँग केको डर ?
(अर्को लास थपिन्छ ।)
कर्मचारी: (भटभटाउँदै) हेर हेर, ओठ निचोर्दा दूध आउलाजस्तो । लभ परेर छुटेको अरे ! हाँस्नेखेल्ने उमेरमा के गरेको यस्तो ? कठै, तिमीहरूले जानेका छौ कसैले नजानेका ! तिमीहरूलाई त नर्कमा पनि बास मिल्दैन होला ।
(यतिखेर पहिलेका दुइटै लास मूच्र्छित हुन्छन् । ३ नम्बर लासले सुँक्कसुँक्क गरेझैँ लाग्छ ।)
०००
(ऊ अझै भटभटाउँदै छ ।)
सक्ने भए तिमीहरू पनि बोल्थ्यौ होला, यस्ता उरन्ठेउलाहरूलाई दुई झापड लाउँथ्यौ होला । तिमीहरू त अर्काका कारणले मारियौ । हेर, यो जानाजान मरेको । आफ्नै ज्यान कसरी मार्न सकेको होला यसले !
(‘सही हो सही हो’ । यस्तै आवाज गाइँगुइँ कानमा गुन्जिन्छ ।)
तिमीहरू हल्ला नगर । बरु, सम्झाओ यसलाई । (आँखामा आँसु टिलपिल गर्दै) मेरा पनि यही उमेरका छोराछोरी छन्, यो रात निदाउन सक्दिनँ म । ल हिँडे, तिमीहरूका आफन्त चाँडै आऊन् । तिमीहरूका अनुहार हेर्दाहेर्दा थाकिसकेँ म ।
(चुइँक्कककक खर्त्याक्खुत्रुक्क….। चाबी लगाउँछ । साइकलको प्याडल ठेल्दै अघि बढ्छ ।)
मकवानपुर । भीम विराग सङगीत साहित्य कला प्रतिष्ठान नेपाल मकवानपुरले शनिबार ९ जना स्रष्ट्रालाई सम्मानित गरेको छ । प्रतिष्ठानले कला साधक भीम विराग सक्रिय रहेका क्षेत्रहरु साहित्य, सङ्गित, कला र पत्रकारिता चारवटा क्षेत्रमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको सहयोगमा ४ वटा पुरस्कार तथा सम्मान प्रदान गरेको हो ।
भीम विराग राष्ट्रिय साहित्य पुरस्कार, २०८० कुन्ता शर्मा (सुनसरी), भीम विराग राष्ट्रिय सङ्गित पुरस्कार, २०८० लाल श्रेष्ठ (मकवानपुर), भीम विराग राष्ट्रिय कला पुरस्कार, २०८० बी.एस. राना (मकवानपुर) र भीम विराग राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार, २०८० जयदेव भट्टराई (ललितपुर) लाई प्रदान गरिएको हो । उक्त ४ वटै पुरस्कारको राशी जनही २५ हजार रुपैयाँ रहेको महासचिव छवि अनित्यले बताए ।
प्रतिष्ठानले विगत वर्षहरूदेखि नै भाषा, कला, सङ्गित तथा विभिन्न सामाजिक क्षेत्रमा क्रियाशील व्यक्तित्वहरूलाई निरन्तर समर्पण गर्दै आइरहेका अन्य पुरस्कार ५ पुरस्कार समेत शनिबार नै प्रदान गरिएको छ । प्रतिष्ठानले तुलसीमाया शिवकुमारी सृजनशील नारी पुरस्कार, २०८० मञ्जु खराल, (मकवानपुर) लाई प्रदान गरेको छ । मुक्तिगोविन्द वैद्यले स्थापना गरेको उक्त पुरस्कारको राशी १५ हजार रुपैया रहेको छ ।
यस्तै शिला नारी पुरस्कार, २०८० निरु मगर (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिएको छ । पुरस्कारको राशी १५ हजार रहेको उक्त पुरस्कारका संस्थापक आशीष श्रेष्ठ हुन् । रामकृष्ण बानियाँ स्मृति लोक सङ्गित पुरस्कार, २०८० गितकार पम्फा थापा मगर (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिएको छ । संस्थापक चुन बानियाँ रहेको उक्त पुरस्कार राशी २० हजार रहेको छ ।

यसैगरी १० हजार राशी रहेको मंगलादेवी स्मृति स्वास्थ्य सेवा पुरस्कार, २०८० सिमा मिश्र (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिएको छ । उक्त पुरस्कारको संस्थापक देवप्रसाद श्रेष्ठ र दीपकप्रसाद श्रेष्ठ हुन् । यस्तै १० हजार राशी रहेको अजित सेन गुप्ता भिन्न क्षमता पुरस्कार, २०८० अन्जु धिताल (बारा) लाई प्रादन गरिएको छ । दृष्टि विहिन धिताले अध्यापन क्षेत्रमा सक्रिय छिन् । उक्त पुरस्कारका संस्थापक रोशन सेन गुप्ता हुन् ।
वरिष्ठ कलासाधक भीम विरागको सम्मानमा २०५९ साल भाद्र ७ गते स्थापना भएको भीम विराग सङ्गित साहित्य कला प्रतिष्ठान नेपाल नेपाली सङ्गित, साहित्य र कला क्षेत्रमा क्रियाशील संस्था रहेको महासचिव अनित्य बताए । देश तथा विदेशमा रही नेपाली वाङ्मयको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँदै आएका सर्जक, स्रष्टाहरूलाई सम्मानित एवम् पुरस्कृत गर्दै उनले बताए ।
संस्थाले मकवानपुरबाट वार्षिक रुपमा विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान समर्पण गर्दै आइरहेको उनले जानकारी दिए ।
अन्य दुई पुरस्कारहरु भीम–मथुरा बाल प्रतिभा पुरस्कार २०८० र चिनुकुमारी लामा स्मृति साहित्य पुरस्कार, २०८० भने प्राविधिक कारणबस प्रदान हुन नसकेको प्रतिष्ठान अध्यक्ष केशवलाल श्रेष्ठले बताए ।
उनी धाराप्रवाह बोल्दै थिए , “गगनचुम्बी महल छेउ पुग्दा यहाँहरुकै पसिना र मेहनतको गन्ध आइरहे जस्तो लाग्छ । होटेल कलकारखाना उद्योग निर्माण र संचालनका संवाहक यहाँहरु नै हुनुहुन्छ । यहाँहरुको इमानदारीता धैर्यता अथक प्रयासको जति बयान गरेपनि कमै हुन्छ । यहाँहरुलाई गाँस बास कपास शिक्षा स्वास्थ्य रोजगारीको व्यबस्था गर्न मेरो व्यक्तिगत तर्फबाट सक्दो प्रयास गर्नेछु । सम्बन्धित ठाउँमा आवाज उठाउँनेछु । म आफ्नो गाँस काटेर भएपनि तपाईं र तपाईंका परिवार भोको रहन दिन्न।” तालीको गडगडाहटले सभाहल गुन्जायमान भयो ।
बाहिर रुखो स्वभाव देखाए पनि मनमा हरिको बास भएका र’छन् , मनमनै ऊ दङ्ग भयो। त्यो उत्साह पलभरमै गायव भयो जब वक्ता र उसका चार आँखा एकाकार भए ।
डराउँदै घर फर्कियो । ऊ भन्दा स्वास्नी ज्वरोले झन् थल्लिएकि थिई । परिवार सबै ओछ्यान परेपछि उसलाई निको हुन कर लागेको थियो । भान्सामा पस्यो पकाउँनलाई चामलको मुठ्ठी रहेनछ । हिजो बिहानको कोदोको खोलेले छोडिसकेको थियो । उता सानी छोरी भोक लाग्यो भनेर रुँदै थिई । अघिनै ख्याल गरेको भए ‘औषधीको सट्टा अलिकति चामल किनेर ल्याउँथे मनमनै पछुतायो ।’
केही उपाय नलागेपछि ऊ साहूको घरतिर लाग्यो । एक हप्तादेखि काममा नआएको भनेर साहुनीले बेस्सरी झपारिन् । अवस्था बेलिबिस्तार लगाएपछि एक कटौरो सरौलो झुम्रामा पोको पारिदिइन्।
बिदा हुनै लाग्दा साहू पनि कार्यक्रमस्थल बाट टुप्लुक्क आइपुगे । ऊ काममा नआएकोले भट्टामा ईटा पोल्न नपाएर उनी रिसाएका थिए । मजदुर दिवस मनाउँन गएको ….?भन्दै एक थप्पड मारे । मेडिकलमा गएको थिएँ । मालिकको भाषण छ भन्ने सुनेर मात्र एकैछिन कार्यक्रमस्थल पसेको सुनायो । ‘अझै बाठो हुन्छ्स्? गाईलाई दिन छोडेर किन दिएको त्यो सरौलो यो बैगुनीलाई ?´ मालिक कड्किए ।
जुन दिवस आएपनि “कागलाई बेल पाक्यो हर्ष न बिस्मात् !´´ अमिलो मन लिएर ऊ घर फर्कियो । बाटोभरि गुन्दै हिड्यो, ‘साहूको छोराले फालेको खिर मागेको भए पनि त छोरी अघाउँथी ।´
सभापोखरी – १,संखुवासभा ।
मकवानपुर । सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरले २ जना स्रष्टालाई सम्मान गरकाे छ । सिस्नुपानी नेपालकाे स्थापना दिवसमा बैशाख १९ गते बुधबार सिस्नुपानी मकवानपुरले दाङका उत्तमकृष्ण मजगैयाँ र मोरङका अनिल पौडेललाई सम्मान गरेकाे हाे ।
सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका पूर्व अध्यक्ष डा.गणेशकुमार पौडेल स्मृति हास्यव्यङ्ग्य सम्मान २०८० बाट दाङका मजगैयाँलाई सम्मान गरिएकाे सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका अध्यक्ष राजकुमार लामिछाने जानकारी दिए । उक्त सम्मानकाे राशी २५ हजार १ सय रुपैया रहेकाे छ । यसैगरी मकवानपुरे हास्यव्यङ्यकार आरसी रिजालले स्थापना गरेकाे आरसी रिजाल हास्यव्यङ्ग्य सम्मान २०८० मोरङका पौडेललाई प्रदान गरिएकाे हाे । उक्त सम्मानकाे राशी १५ हजार रुपैया रहेकाे लामिछानेले जानकारी दिए ।
सम्मानित दुवै स्रष्ट्रालाई प्रमुख अतिथि सिस्नुपानी नेपालका अध्यक्ष लक्ष्मण गाम्नागेले पुरस्कारसहित सम्मानित गरेका हुन् । स्थापना दिवसकाेअवसरमा सिस्नुपानी नेपालले आयोजना गरेकाे हास्यव्यङ्ग्य रचना वाचन कार्यक्रममा हास्यव्यङ्य रचना तथा प्यारोडी गीत प्रस्तुत भएकाे थियाे ।
संस्थाका अध्यक्ष राजकुमार लामिछानेको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ का अध्यक्ष नवीन सिग्देल, नेपाल लेखक संघका केन्द्रीय सदस्य ह्यग्रिव आचार्य, सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका संयोजक निमेष निखिल कवि शान्ति प्रिय वन्दनालगायतकाकाे उपस्थिति रहेको थियो ।
भीम विराग कला प्रतिष्ठानले ११ जना स्रष्ट्रालाई पुरस्कृत गर्ने
Tags: No Comments
मकवानपुर । भीम विराग सङगीत साहित्य कला प्रतिष्ठान नेपाल मकवानपुरले ११ जना स्रष्ट्रालाई पुरस्कृत गर्ने भएकाे छ । प्रतिष्ठानले बैशाख २२ गते शनिबार हेटौडामा सांगितिक तथा साहित्यिक कार्यक्रम गर्दै एउटै मन्चबाट ११ जनालाई पुरस्कृत गर्ने भएको हाे ।
मंगलबार प्रतिष्ठानले पत्रकार भेटघाट गर्दै पुरस्कारकाे जानकारी गराएकाे हाे । भीम विराग सक्रिय रहेका साहित्य, सङ्गीत, कला र पत्रकारिता चारवटा क्षेत्रमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको सहयाेगमा ४ वटा पुरस्कारकाे स्थापना भएकाे प्रतिष्ठानका अध्यक्ष केशवलाल श्रेष्ठले जानकारी दिए । उनका अनुसार उपमहानगरपालिकाकाे आर्थिक सहयाेगमा स्थापना गरिएकाे भीम विराग राष्ट्रिय साहित्य पुरस्कार, २०८० कुन्ता शर्मा (सुनसरी) लाई, भीम विराग राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कार, २०८० लाल श्रेष्ठ (मकवानपुर) लाई, भीम विराग राष्ट्रिय कला पुरस्कार, २०८० बी.एस. राना (मकवानपुर) र भीम विराग राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार, २०८० जयदेव भट्टराई (ललितपुर) लाई प्रदान गरिने छ । उक्त ४ वटै पुरस्कारको राशी जनही २५ हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
प्रतिष्ठानले विगत वर्षहरूदेखि नै भाषा, कला, सङ्गीत तथा विभिन्न सामाजिक क्षेत्रमा क्रियाशील व्यक्तित्वहरूलाई निरन्तर समर्पण गर्दै आइरहेका अन्य पुरस्कार ७ पुरस्कार समेत शनिबार नै प्रदान गरिनेछ । प्रतिष्ठानले तुलसीमाया शिवकुमारी सृजनशील नारी पुरस्कार, २०८० मञ्जु खराल, (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने भएकाे छ । मुक्तिगोविन्द वैद्यले स्थापना गरेकाे उक्त पुरस्कारकाे राशी १५ हजार रुपैया रहेकाे छ । यसैगरी भीम – मथुरा बाल प्रतिभा पुरस्कार, २०८० ईशान्तकुमार मिश्र (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने भएकाे छ । पुरस्कार संस्थापन विन्दुगोपाल गोर्खाली रहेकाे उक्त पुरस्कारकाे राशी ७ हजार ५ सय रहेकाे छ ।
यस्तै शिला नारी पुरस्कार, २०८० निरु मगर (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने छ । पुरस्कारकाे राशी १५ हजार रहेकाे उक्त पुरस्कारका संस्थापक आशीष श्रेष्ठ रहेकाे छन् । रामकृष्ण बानियाँ स्मृति लोक सङ्गीत पुरस्कार, २०८० (साविक विजय बानियाँ स्मृति लोक सङ्गीत पुरस्कार) पम्फा थापा मगर (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने जानकारी दिइएकाे छ । संस्थापक चुन बानियाँ रहेकाे उक्त पुरस्कार राशी २० हजार रहेकाे छ । यसैगरी चिनुकुमारी लामा स्मृति साहित्य पुरस्कार, २०८० आर.आर. चौलागाईं (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने भएकाे छ । पुरस्कार संस्थापक रामबहादुर पाख्रिन रहेका छन् । उक्त पुरस्कारकाे राशी १५ हजार रहेकाे छ ।
यसैगरी १० हजार राशी रहेकाे मंगलादेवी स्मृति स्वास्थ्य सेवा पुरस्कार, २०८० सिमा मिश्र (मकवानपुर) लाई प्रदान गरिने भएकाे छ । उक्त पुरस्कारकाे संस्थापक देवप्रसाद श्रेष्ठ र दीपकप्रसाद श्रेष्ठ हुन् । यस्तै १० हजार राशी रहेकाे अजित सेन गुप्ता भिन्न क्षमता पुरस्कार, २०८० अन्जु धिताल (बारा) लाई प्रादन गरिने भएकाे छ । उक्त पुरस्कारका संस्थापक रोशन सेन गुप्ता रहेका छन् ।
वरिष्ठ कलासाधक भीम विरागको सम्मानमा २०५९ साल भाद्र ७ गते स्थापना भएको भीम विराग सङ्गीत साहित्य कला प्रतिष्ठान नेपाल’ नेपाली सङ्गीत, साहित्य र कला क्षेत्रमा क्रियाशील संस्था रहेकाे महासचिव छवि अनित्य बताए । देश तथा विदेशमा रही नेपाली वाङ्मयको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँदै आएका सर्जक, स्रष्टाहरूलाई सम्मानित एवम् पुरस्कृत गर्दै उनले बताए । संस्थाले मकवानपुरबाट वार्षिक रुपमा विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान समर्पण गर्दै आइरहेको उनले जानकारी दिए ।