मकवानपुर । मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरले एकै मञ्चमा ६ जना व्यक्तित्वलाई सम्मान तथा पुरस्कृत गर्ने भएकाे छ । मातृभूमिले मकवानपुरकाे हेटौंडामा पुष १९ गते शनिबार ‘स्रष्टा सम्मान, परिचर्चा एवम् रचना वाचन कार्यक्रम’ गर्दै विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने ६ जनालाई सम्मान तथा पुरस्कृत गर्ने भएकाे हाे ।
मकवानपुर श्री सम्मान, २०८२ बाट सामाजिक अभियन्ता विश्व कान्ति कलावती सुमार्गी पराजुली सम्मानित हुने भएकी छिन् । यसैगरी मातृभूमि राष्ट्रिय पुरस्कार, २०८१ बाट साहित्यकार प्रा.डा. लक्ष्मणप्रसाद गौतम सम्मानित हुने भंएका छन् । २५ हजार रुपैयाँ राशीकाे उक्त पुरस्कार गौतमलाई प्रदान गर्न लागिएकाे समाजका सचिव किशन पौडेलले बताए ।
यसैगरी नित्य गोविन्द स्मृति-मातृभूमि सङ्गीत पुरस्कार, २०८१ गायिका कुन्ती मोक्तानलाई सम्मानित गरिने भएकाे छ । २५ हजार रुपैयाँ राशीकाे उक्त पुरस्कार नेपाली सुगम संगीतकी सुप्रसिद्ध गायिका मोक्तानलाई प्रदान गरिने पौडेलले जानकारी दिए । यस्तै २१ हजार रुपैयाँ राशीकाे मायादेवी मातृभूमि पुरस्कार, २०८१ नियात्राकार भवानी खतिवडा, १५ हजार रुपैयाँ राशीकाे श्याम श्रेष्ठ स्मृति मातृभूमि पुरस्कार २०८१ बाट युवा कवि रोशन परियार तथा १० हजार रुपैयाँ राशीकाे शारदा उप्रेती स्मृति मातृभूमि सम्मान २०८१ बाट कला-साधक जीवन के.सी. सम्मानित हुने उनले जानकारी दिए ।
सचिव पौडेलका अनुसार समाजले आगामी शनिबार सम्मानसहित नारी स्रष्टा र सिर्जना परिसंवाद तथा नारी स्रष्ट्रा विशेष रचना वाचन कार्यक्रम समेत गर्नेछ । नेपाली भाषा, साहित्य र कलाको संरक्षण र संवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित २०५६ सालमा स्थापना भएकाे मातृभूमि साहित्य समाजले विभिन्न विधामा १७ वटा पुरस्कार एवम् सम्मान प्रदान गर्दै आइरहेको छ ।
मकवानपुर । चितवनका लेखक वसन्त पराजुलीको आख्यान (उपन्यास) बखानकाे हेटौंडामा परिचर्चा गरिएकाे छ । नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुरको आयोजनामा शुक्रबार ऐतिहासिक उपन्यास बखानको विषयबस्तु र विविध पक्षबारे परिचर्चा गरिएको हो ।
पत्रकार पराजुलीकाे तेस्राे कृति बखानकाे अग्रज साहित्यकार डा. निमेष निखिलले विविध पक्षमा संक्षिप्त टिप्पणी गरे । पुस्तकमाथि चर्चा गर्दै निखिलले सरल र वर्णनात्मक तथा विवरणात्मक भाषाको प्रयोग गरी ऐतिहासिक पात्र बखानसिं गुरुङको जीवनी र त्यससँग सम्बन्धित रहेर ऐतिहासिक उपन्यास लेखिएको बताए । कुनै विषय र सन्दर्भको भित्री तहसम्म पुग्नका लागि गहिरोसँग व्यक्ति तथा सन्दर्भहरूको प्रयोग गर्ने विशेषता लेखकमा रहेको उनले बताए ।
प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका प्रणेता मध्येका बखानसिंह चितवनमा बस्ती बसाउन अगुवाइ गर्ने तथा चितवनमा नेपालकै पहिलो सहकारी बखान ऋण सहकारी संस्था स्थापना गर्ने व्यक्ति हुन् । उनी २००७ सालको जनक्रान्तिका एक योद्धा पनि हुन् । शाही सेनाको क्याप्टेन पदको जागिर छाडेर राणाविरोधी क्रान्तिमा होमिएका उनले क्रान्तिकै क्रममा दुई छोरासमेत गुमाएका थिए ।
गुरुङको जीवनका विविध संघर्षका क्षणहरूको रोचक चित्रणले उपन्यास जीवन्त बनेको निखिलको भनाइ थियो । चित्रसेन बाबाको मन्दिरको कथा, सोमेश्वर गढी तथा त्यहाँ रहेको मन्दिरको कथा, उपरदाङ गढीको सन्दर्भ, देवघाटको प्राचीनताको कथा, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको स्थापना र यहाँ राजपरिवार तथा विदेशीहरूले शिकारका नाममा गरेको जङ्गली जनावरहरूको सिकारको नृशंस कथा उपन्यासमा अनुसन्धानमूलक ढङ्गले समेटिएको उनकाे विश्लेषण थियो ।
त्यसै गरी २००७ सालको राणाविरोधी जनक्रान्ति, २०१७ सालमा राजा महेन्द्रले गरेको कु, त्यसपछि नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वमा भएको विद्रोह, पुलिमराङदेखि बन्दीपुरसम्मका जनसरकार गठन तथा क्रान्ती र कब्जा लगायतका तत्कालीन सन्दर्भ, चितवनमा बस्ती विकासका प्रारम्भिक दिनको अवस्थालाई कथाका माध्यमले कलात्मक रूपमा उपन्यासमा उनिएकाे उन बताए । उपन्यासमा वर्णनात्मकता र विवरणात्मकता बढी भएका कारण साहित्यिक मिठास भने केही कम भएको महसुस हुने निखिलले टिप्पणी गरे ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी वसन्त अधिकारीले उपन्यास मार्फत उपन्यासकार पराजुलीले आफ्नो जिल्ला चितवन र त्यहाँका विशिष्ट स्थान तथा ऐतिहासिक सन्दर्भहरूलाई चिनाउने प्रयास गरेको बताए । बखान सिंह गुरुङले २० चैत २० चैत २०१३ मा स्थापना गरेकाे बखान बचत तथा ऋण सहकारी सन्दर्भमा हरेक वर्ष चैत २० गते राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउँदै राष्ट्रले उनकाे स्मरण गरेको उनले बताए । २० चैत २०१३ मा चितवनको बखानपुरमा बखान बचत तथा ऋण सहकारी स्थापना गरेर बखान सिंले सहकारी अभियान थालेका थिए । प्रजातन्त्र ल्याउन सशस्त्र संघर्ष गरेको आधारमा बखानपुरलाई पछि शारदानगर नामाकरण गर्दै राजनीतिक प्रतिशोध साधिए देखिने समेत उनको भनाई थियो ।
पाठककाे तर्फबाट आरपी गुरागाईंले पुस्तक राजनैतिक आर्थिक सामाजिक ऐतिहासिक भौगोलिक परिवेशलाई समेटर लेखिएकाेले जुन सुकै क्षेत्रका लागि समेत पठनीय र संग्रहणिय रहेकाे बताए । उनले चितवनको वस्ती विकासको केन्द्रमा लेखिएकाे पुस्तकले बसाई सराई संगै सस्कृती समेत सर्दै आएको बताउँदै लेखकले आख्यानमा उल्लेख भएका महिला पात्रको चरित्रलाई अलि कम महत्व दिएकाे देखिएकाे बताए ।
लेखक पराजुलीले पुस्तक राजनैतिक पृष्ठभूमिमा आएकाे भए पनि चितवनकाे वस्ति विकासकाे रुपमा बखानको आँखाबाट मात्रै हेरिएकोले अरु गौण लाग्नु स्वाभाविक रहेको जानकारी दिए । उनले पुस्तकमा चितवन मात्रै नभइ छिमेकका जिल्लाहरुकाे समेत विकासमा भूमिका रहेकाे बताए । मकवानपुरकाे हर्नामाडी क्षेत्रकाे समेत उल्लेख भएकाेले दुन क्षेत्रमा तत्कालिन समयमा वस्ति विकासमा बखान सिंहकाे सक्रियता रहेकाे पाइएकाे उनले जानकारी दिए ।
पत्रकार महासंघ मकवानपुरका अध्यक्ष बालकृष्ण अधिकारीको अध्यक्षता तथा प्रजिअ अधिकारीको प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे कार्यक्रममा पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश उपाध्यक्ष हरि हुमागाईले लेखकको कृतिगत सफलताको शुभकामना व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक सुवासचन्द्र बोहरा, महासंघ केन्द्रीय सदस्य नारायण अधिकारी, महासंघ बागमती प्रदेश संस्थापक अध्यक्ष प्रताप विष्ट, महासंघ मकवानपुरका पूर्व अध्यक्ष राममणि दाहाललगायतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
शारदाकाे विद्यालय गान युट्युबमा सार्वजनिक
Tags: No Comments
मकवानपुर । शारदा माविकाे विद्यालय गान युटुबमा सार्वजनिक गरिएकाे छ । ५० औं स्थापना दिवसकाे अवसरमा मकवानपुरकाे मकवानपुरगढी गाउँपालिका ५ धादिङमा रहेकाे शारदा माध्यमिक विद्यालयले तयार पारेकाे विद्यालय गानको भिडियो सार्वजनिक गरिएको हो ।
२०८२ मंसिर १ गतेदेखि मंसिर ७ गतेसम्म आयोजना गरेकाे स्वर्ण महोत्सवकाे अवसरमा विद्यालय गानको अडियो सार्वजनिक गरेकाे छ । विद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरुकाे संलग्नतामा गान तयार गरिएकाे हाे । शारदा माविको पूर्व विद्यार्थी साहित्यकार तथा पत्रकार सरिता दाहालद्वारा लिखित विद्यालय गानलाई विदुर हुमागाईंले एरेन्ज गरेका हुन् । पुर्व विद्यार्थी कविराज हुमागाईंले संगीत दिएका छन् भने कविराज र दीपा तामाङकाे स्वर रहेकाे छ । विद्यालय गान रेकर्ड अडियो नेपाल पुतलिसडकमा गरिएकाे विद्यालयका प्रध्यानाध्यापक इन्द्रबहादुर कार्कीले बताए ।
क्रियटर नेपालले बनाएकाे उक्त गानकाे भिडियो सहीखबर युट्युब च्यानलबाट शुक्रबार सार्वजनिक गरिएकाे छ । मंसिर १ गते बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बानियाँले विद्यालयको स्वर्ण महोत्सवको अवसरमा गानकाे अडियो सार्वजनिक गरेका थिए ।
मकवानपुर । २०२० को दशकमा बनेको नेपाली फिल्म माइतीघरको ‘वसन्त नै बस्न खोज्छ यहाँ’ गीत नसुनेका सायदै नेपाली होलान् । गीत लेखिएको ६ दशक पुगिसक्दा पनि उस्तै सदाबहादर छ । न त स्रोता नै घटेका छन् ।
उक्त गीतमा आमाभन्दा अगाडिको पुस्ता पनि नाच्यो, आमा पुस्ता पनि नाच्यो, नाति पुस्ता पनि रमाएरै नाच्दैछ । माइतीघरको शीर्ष गीतका गीतकार हुन्, किरण खरेल । उमेरको ८७ औं वर्षमा रमाउँदै गरेका उनै खरेल बागमती प्रदेशकाे राजधानी हेटौंडामा सम्मानित हुँदैछन् । यस वर्षकाे ‘बिजुलीमाया वनः श्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कार’बाट गीतकार खरेललाई भीम विराग सङ्गीत, साहित्य, कला प्रतिष्ठान नेपालले हेटौंडामा सम्मानित गर्ने भएका हाे ।
प्रतिष्ठानले पत्रकार भेटघाट मार्फत १ लाख रुपैयाँ राशीकाे १७ औं संस्करणकाे उक्त पुरस्कार खरेललाई प्रदान गर्ने निर्णय भएकाे जानकारी दिएको हो । आगामी माघ १५ गते बिहीबार हेटौंडामा सांगीतिकसहितकाे कार्यक्रम गरि गीतकार खरेललाई ‘बिजुलीमाया वनः श्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कार’ प्रदान गरिने प्रतिष्ठानका अध्यक्ष केशवलाल श्रेष्ठ तौजलेले जानकारी दिए । व्यवसायी कन्हैयाकृष्ण श्रेष्ठले वि.सं. २०६४ मा आमा बिजुलीमाया व:न श्रेष्ठको नाममा उक्त पुरस्कार स्थापना गरेका थिए ।
नेपाली गीत लेखनको क्षेत्रमा विगत सात दशकदेखि निरन्तर कलम चलाउँदै आउनु भएका खरेलले आधुनिक गीतदेखि चलचित्र क्षेत्रमा समेत लोकप्रिय गीतहरू सिर्जना गरेका छन् । खरेलले त्यसयता सात सयभन्दा बढी गीत लेखेका छन् । खरेलले माइतीघर लगायत एक सयभन्दा बढी चलचित्रका लागि गीत रचना गरेका छन् । माइतीघर अगाडि नै गीतकारका रुपमा नेपाली आधुनिक संगीत क्षेत्रमा परिचित भइसकेका थिए । ‘ए दूरका सितारा..’ बोलको गीत उनकाे पहिलाे रचना हाे ।
चारवटा गीत संग्रह प्रकाशित गरेका खरेलले तत्कालीन शाही नेपाल चलचित्र संस्थान तथा रेडियो नेपालको कार्यक्रम निर्माता तथा सञ्चालकको रुपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । छिन्नलता गीत पुरस्कारलगायत विभिन्न पुरस्कार एवम् विभूषणबाट विभूषित खरेलले आफ्नो कलमको माध्यमबाट नेपाली गीत सङ्गीतलाई देश विदेशमा चिनाउन पुर्याएकाे योगदानको कदर गर्दै प्रतिष्ठानले यस वर्ष उक्त पुरस्कारबाट सम्मानित गर्न लागेको जनाएको महासचिव छवि अनित्यले बताए ।
विसं २०२२ मा माइतीघरका लागि खरेलले पहिलो पटक नेपाली फिल्मका लागि गीत लेखेका थिए । त्यसयता उनले सयभन्दा बढी नेपाली फिल्मका लागि गीत लेखेका छन् । गीतकार खरेलका जिन्दगीलाई जीत होइन…, हिमालको काखमा छ मेरो सानो गाउँ…, मन्दिरमा छ कि मूर्तिमा माया…, तारामात्र होइन तिमीलाई… लगायतका गीतहरू कालजायी छन् ।
उक्त पुरस्कारबाट यसअघि अम्बर गुरूङ (२०६४), प्रेमध्वज प्रधान (२०६५), भक्तराज आचार्य (२०६६), फत्तेमान राजभण्डारी (२०६७), शान्ति ठटाल (२०६८), दीप श्रेष्ठ (२०६९), प्रकाश श्रेष्ठ (२०७०), न्हुच्छेबहादुर डङ्गोल (२०७१), मीरा राणा (२०७२), कर्म योञ्जन (२०७३), चेतन कार्की (२०७४), दावा ग्याल्मो (दीपक जंगम), किरण प्रधान (२०७९), राजेन्द्र थापा (२०८०) र निर शाह (२०८१) सम्मानित भइसकेका छन् ।
प्रतिष्ठानले तुलसीमाया–शिवकुमारी सिर्जनशील नारी पुरस्कार, भीम विराग युवा सङ्गीत पुरस्कार, भीम–मथुरा बाल प्रतिभा पुरस्कार, कमला–भवानी सङ्गीत पुरस्कार, शीला नारी सङ्गीत पुरस्कार, हर्षनर बज्राचार्य स्मृती स्वर्ण पुरस्कार, विजय बानियाँ स्मृति लोक सङ्गीत पुरस्कार, चिनुकुमारी लामा स्मृति साहित्य पुरस्कार, मंगलादेवी श्रेष्ठ स्मृति स्वास्थ्य सेवा पुरस्कार, अजित सेन गुप्ता स्मृति भिन्न क्षमता पुरस्कार प्रदान गर्दै आएकाे प्रतिष्ठान महासचिव अनित्यले जानकारी दिए ।
२०५९ भाद्र ७ गते स्थापना भएको प्रतिष्ठानले नेपाली सङ्गीत, साहित्य र कला क्षेत्रको उन्नयनमा देश तथा विदेशमा रहेर नेपाली वाङ्मय क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँदै आउनु भएका सर्जक, स्रष्टाहरूलाई सम्मान एवम् पुरस्कृत गर्दै आइरहेको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
एबीसी पदयात्रा, प्रकृतिसँगकाे लुकामारी फरक अनुभूति
Tags: No Comments
पदयात्राकाे सुरुवात १७५० मिटर उचाइबाट सुरु हुँदा दाङका सविन शर्मा उत्साहित हुनुहुन्थ्यो । सुरुमै नाक ठाेक्किने उकालो उक्लिए पछि थाकेका गोडा पटक्कै सार्न नसके पनि उहाँकाे पद यात्रा राेकिएन । दक्षिण दिशाबाट अन्नपूर्णकाे फेदीमै पुग्ने र वरिपरी हिमालकाे दृश्यावलोकन गर्ने उहाँको इच्छाशक्ति सामु थकित शरीर र फतक्कै गलेका गोडाले अवरोध गरेनन् ।
२०८२ सालकाे तिहार पर्व मनाउन नमिल्ने र पारिवारिक कारण नमनाउनेकाे एउटा टोली पदमार्गकाे लागि निस्कियो हेटौंडाबाट । तिहारकाे केही समय अघी साथीहरुकाे मेसेन्झर ग्रुपमा एबीसी पदयात्रा तिहार पछि जाने मेसेज छोडेकाे । केहीले चासो देखाए । चासो देखाउने मध्येका एक हरेराम आचार्यसँग भेट गरेपछि तिहार पछि भन्दा अघी नै जानु उपयुक्त हुने कुरो भयो । दुई जनामात्रै नजाने थप एक/दुई जनालाई यात्रामा सहभागी गराउन सकिन्छ की भन्ने काेणबाट कुरा भए । थप एक जना आचार्य सरकाे अफिसकै स्टाफ जाने पक्का भएपछि अरु थप भए पनि नभए पनि जाने चै पक्का भयो । तर जाने तिथिमिति जुरेकै थिएन ।
तिहारकाे सुरुवातमै हिड्नेकी तिहार सकिएपछि भन्ने समय नटुङ्गिएकै बेला ३ कात्तिक २०८२ काे विहान तीनै जनाले चिया गफबाट मिति टुङ्याउने गरी बस्यौं । करिब एक घण्टा पछि हामीले निर्णय लियौं साेही दिन बेलुकाकाे बसबाट पोखरा जाने र भाेलीपल्टकाे बिहानबाट यात्रा सुरु गर्ने । तिहार पछि जाने गरी एक जना साथी (अर्जुन खतिवडा) हेटौंडा आएर सल्लाह गरौंला भन्दै हुनुहुन्थ्यो । तर तिहार पछिकाे समय हाम्राे लागि अनुकुल नहुने भएपछि मिति टुङ्याएकाे १२ घण्टापछि यात्राले पश्चिम दिशाकाे लय समाएकाे थियाे ।
नेपालमा पदयात्राका लागि असोज–कात्तिक र चैत–वैशाखको याम उत्तम मानिन्छ। गन्तव्यस्थलमा पर्यटकको आउजाउ बाक्लिएको बेला पनि यही हाे । पदयात्रामा रमाउनेको सङ्ख्या पनि बढ्दै जाने मौसम हाे । कुनै समय विदेशी पर्यटकले चिनाएको नेपालको पदयात्रा पर्यटन पछिल्लो समय आन्तरिक पर्यटकमाझ पनि उत्तिकै लोकप्रिय छ। नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य, विशिष्ट भूगोल, हावापानी, जैविक विविधता, हिमाली जनजीवन, सभ्यता र संस्कृतिको अवलोकनसँगै घुमफिरको आनन्द बटुल्न मानिसहरू पदयात्रामा निस्कन्छन्। शारीरिक, मानिसक स्वास्थ्य र तन्दुरूस्तीका दृष्टिले पनि वर्षमा १/२ पटक पदयात्रा गर्नु उपयुक्त मानिन्छ।
रात्रीबसमा पोखरा गएर पदयात्रा मार्ग झिनुडाँडासम्म सानो गाडीमा जाने सहमती यात्रामा सहभागी हरेराम आचार्य र म र शर्माकाे भयो । तिहार पर्वकाे रमाइलो अन्नपूर्ण क्षेत्र र पदयात्रा मै गर्ने थोरै तयारी गर्दै हामी पदयात्रामा निस्कियौं हेटौंडाबाट । पछिल्लो समय फुर्सदमा पदयात्रामा निस्कने संस्कारको विकास हुन थालेको छ। युवा पुस्तादेखि पाका पुस्तासमेत पदयात्रामा रमाउन थालेका छन्। घुम्न जाने गन्तव्यको रुपमा एबीसी दक्षिण जाने मैले गरेकाे प्रस्ताव पारित भएकाे थियो हरेराम आचार्यबाट । हामी तिनै जनाकाे तिहार विविध कारण राेकिएकाे थियाे । यसै अवसरकाे सदुपयोग गर्दै एबीसी पदयात्रा रोजेकाे थियौं ।

मैले पहिलो पटक पदयात्राको अनुभव लिदैं थिए । एक दिनकाे हाइकिङ त धेरै गरेकाे छु तर ४-५ दिन लगातार हिड्दै उचाइमा गरिने पदयात्रा पहिलो पटक । जब पदयात्रा सकेर फर्किओं प्राकृतिक दृश्यसँगै केही फरक अनुभूति गर्ने अवसर पाइएकाे तीनै जनाकाे अनुभूति रह्यो ।हामीलाई कात्तिक ४ गते बिहान ४ बजे पाेखरा उपमहानगरपालिकाकाे वडा नम्बर १ र २ काे सिमानामा रहेकाे हरिचोक बसले पुर्याइ दियो । करिब एक घण्टा जति कात्तिककाे बिहानकाे थोरै चिसोमा बिताए पछि झिनु जाने सुमोलाई फोन गर्न लाग्यौ ।
२ -३ वटा सुमो चालकलाई फोन गरेपछि ५ः३० तिर चहलपहल बढ्दै गयो । अरुपनि स्थानीय र पदयात्री थपिदै गए । सुमाेले जम्मा ७ जनामात्रै राखेर लैजाने रहेछ । हामी तीन जनाले अरु ४ जनाकाे टोलीलाई केही बेर अरु पर्खनु पर्यो । ३ जना मात्रै पनि जान सकिने तर पैसा ७ जनाकै तिर्नु पर्ने भएपछि हामीले अरु आधाघण्टा पर्खिएका थियौं । केही समयमा पदयात्राकै एउटा वेस क्याम्प छोङराेम जाने स्थानीय ४ जना आए पछि हामीले हरिचोकलाई छोड्यौ ।
पदयात्राका लागि नेपाल उत्कृष्ट गन्तव्यमा चिनिन्छ। विश्वका विभिन्न देशका पर्यटकहरू पदयात्राका लागि यहाँ आउने गरेका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा आन्तरिक पर्यटकहरू पनि छोटो वा लामो दूरीका पदयात्रामा निस्किएको पाइन्छ।
पदयात्रा भनेको बाहिरी साहसिक गतिविधिको एक रूप हो । प्राकृतिक परिदृश्यहरूमा पैदल यात्रा सामान्यतया लामो दूरी र फरक-फरक भू-भागमा गरिन्छ। यो प्रायः पदयात्रा, ब्याकप्याकिङ र क्याम्पिङसँग सम्बन्धित छ, र यो विश्वभरका पहाडी क्षेत्रहरू, राष्ट्रिय निकुञ्जहरू र जंगली क्षेत्रहरूमा लोकप्रिय गतिविधि हो। पदयात्रा राम्ररी चिन्ह लगाइएका पदमार्गहरूमा अपेक्षाकृत सजिलो पैदल यात्रादेखि लिएर प्राविधिक आरोहण सीप र उपकरणहरू आवश्यक पर्ने चुनौतीपूर्ण अभियानहरूसम्म हुन सक्छ।
१७५० मिटरमा अवस्थित झिनुडाँडाबाट पहिलाे दिनकाे पदयात्रा सुरु गर्दा बिहानकाे ९ बजेकाे थियाे । त्यस अघी केही फलफुल खाएका थियौं हिड्न सहजताकाे लागि । सुरु सुरुमा साथीहरु पदयात्रा जादाँ पहाडको उकालो चढेर के हुन्छ? भन्ने लाग्थ्यो । तर यस पटक हेटौंडा कै एक जना दाइ शंकर बीसीले दशैं लगत्तैकाे भेटमा ट्रेकिङ जाने एबीसी भन्नु भयो । जती बेला म विमारी भएर भर्खरै उठेकाे थिए । मर्निङवाक समेत जान जाँगर चलेकाे थिएन । त्यसकाे दुई दिन पछि मर्निङवाक सुरु गरे । विस्तारै यसपटक पदयात्रा त जसरी पनि जाने नै हाे भन्ने अठोट गरिरहे । शंकर दाईहरुकाे टोलीमा काेटा पुगेकाे पछि कुराे हुँदा थाहा पाएपछि आफैंले साथीहरु जुटाउन सुरु गरेकाे थिए ।
अरुले पदयात्रा गरेर सामाजिक सञ्जालमा भिडियो र फोटो राखेकाे देखिरहेकाे भएपनि पदयात्राकाे मोह नबढेकाे मलाई यसपाला हिमालकाे फेदीमा हिउँकाे सामिप्यतामा र उचाईकाे अनुभव लिने रहरले तानिरह्यो । १७५० मिटरमा अवस्थित झिनुडाँडाबाट पदयात्रा सुरु गर्दा नै चिसो मौसम र बाटोबाटै नजिकै देखिने माछापुच्छ्रे र अन्नपूर्ण हिमाललाई आँखैमा राखेर एक घण्टा ३० मिनेट नाकै ठोकिने जस्तै उकालो उक्लिएपछि ठुलै युद्ध जिते जस्तै भएकाे थियाे । बाटोमा फर्कदै गरेका पदयात्रीले यात्राकाे दश प्रतिशत उकालो सकियो भन्दा भने भर्खरै उक्लिएकाे उकालो सम्झिएर जिरिङ भइयो । पदयात्रा मार्गमा पर्ने छोमरोडमा विहानकाे खाना खादै गर्दा १२ः३० बजेकाे थियाे । खाना खाएपछि शरिरले आराम खोज्ने संकेत गरेकाे थियो । पहिलाे दिनकाे निन्द्राले समेत आराम खोजेकाे हुनुपर्छ ।
छोमरोङबाट सिधै उरालाे ओर्लिएर पुनः उकालो सुरु गरी अपर सिनुवा पुगिने रहेकाे । देख्दा वल्लो पल्लो डाँडा नजिकै लागे पनि लोवर सिनुवा हुँदै अपर सिनुवा पुग्न ३ घण्टा लाग्यो । केही समय पहिला सिनुवा पुगिन्थ्यो हाेला उकालाे उक्लदै गर्दाकाे घामकाे कारण हिडाइकाे रफ्तार बढाउन सकिएन र ३ घण्टा लाग्यो । सिनुवापछि आउने अर्काे वेश क्याम्प बम्बो । एक घण्टा ३० मिनेट लाग्ने बाटो जंगलै जंगल हिड्नु पर्ने रहेछ । त्यो पदमार्गमा यो मार्गले थप आनन्दित बनाएकाे थियाे । खाेलाकाे छङछङ आवाज चिसो बतास र ठाउँठाउँमा भेटिने झरनाले अझ माेहित बनाएकाेले बिहानदेखिकाे थकानलाई शितल बनाउँदै लगेकाे थियाे ।

अर्काे तर्फ एवीसी क्याम्पबाट फर्कने तथा जानेहरुकाे बाक्लै आवतजावत बाटो भरी देख्दा जंगलमा हिडेकाे अनुभव नै नहुने । हिड्दा हिड्दा शिथिल भएकाे बेला “शरीर थाके पनि जति हिँड्यो त्यति नजिक देखिने हिमालले शरीरमा थप ऊर्जा थप्ने रहेछ” हरेराम सर बाटोमा भन्दै हुनुहुन्थ्यो । प्रायः जंगलका पाखै भरी नियालोका बाेट मात्रै देखिने हुँदा उक्त स्थानकाे नाम समेत दार्जिलिङका पदयात्रीले बम्बाे राखिदिएकाे भन्ने सुनेकाे थिए त्यहाँ जानु अघि । डेड घण्टाकाे बाटोलाई २ घण्टा लगाएरै भएपनि पहिलाे दिनकाे यात्रालाई विश्राम दिन बम्बाे पुगियो बेलुकाकाे ५ः३० बजे ।
तिहारकाे समय भएपनि फर्किने यात्रीहरुकाे उपस्थितिले गर्दा बासकाे व्यवस्थापनमा समस्या हुनसक्ने भएकाेले पहिले नै बुक गरिएकाे हाेटलमा पुगेर आराम गर्न पाउँदा थकानलाई भुल्यौ, भाेली फेरी यात्रा गर्नु पर्ने समेत विर्सिएर । बेलुका यात्रामा देखिएका नियालोलाई टुसा खाने सिजन भदौसम्म हुने भन्दै थिए साथीहरुसँग । तर बेलुकाकाे खानामा नियालोकाे मुनाकाे तरकारी र त्यसैकाे अचार खाना खादाँ बल्ल बम्बाे नामले सार्थकता पाएकाे महशुस गरियो । थाकेर हुँदा ओछ्यानमा पल्टिने बित्तैकै निदाइयो ।
कात्तिक ५ गते बिहानै हिड्ने समयतालिका बनाइएकाे भएपनि हाेटलले प्याकेजमै उपलब्ध गराउने विहानकाे खाजाकाे पर्खाइले ७ बजेकाे थियाे । अघिल्लो दिनकाे हिडाइले थाकेका हामीलाई केही राहत चिसो मौसमले दिलाएकाे थियो । खाजा लिएर बिहान ७ः२० मा हिड्न तयार हुँदा अन्नपूर्ण बेश क्याम्पबाट फर्किएर त्यहाँबास बस्न आइपुगेका पर्यटकहरुकाे भरिया दाइले तपाईंहरु अन्नपूर्ण बेश क्याम्प मै पुग्न सक्नु हुन्छ भन्दै गर्दा हामी भने हिड्दै गएपछिकाे अवस्थाले गन्तव्य कुन बनाउने तय हाेला भन्दै अघि बढ्यौं । त्यसपछि आउने दोभान, माथिल्लो दोभान र हिमालयलाई पार गर्दै देउराली पुग्दा विहानकाे ११ः३० बजेकाे थियो । हिमालकाे यात्रामा उचाई बढ्दै जादाँ हिडाइकाे रफ्तार बढाउन समेत कठिन भइरहेकाे थियो ।
देउराली (३२०० मिटर) मा बिहानकाे खाना खाएर केही बेर आराम गरी १ बजे त्यहाँबाट फेरी उकालो तर केही सजिलो बाटोबाट अन्नपूर्णकाे फेदीकाे गन्तव्य समायौं । खानापछिकाे हिडाइ र उचाइ बढ्दै जादाँ हामीले १०-१५ पाइला अगाडी बढाउँदा नै स्वाँ स्वाँ हुने थकाइ महसुस हुन थालिसेकाे थियाे । तैपनि हामीले सुस्तरी सुस्तरी पाइला चालिरह्यौ । केही हिड्दै केही बेर थकाइ मार्दै उचाइमा हिड्दा खानेकुरा खादैं हामीले अन्नपूर्ण भन्दा एक स्टेप तलकाे क्याम्प पुग्दा दिउँसोकाे ३ः४५ बजेकाे थियो । त्यो माछापुच्छ्रे वेशक्याम्पबाट अन्नपूर्ण वेश पुग्न अझै १ः३० देखि २ घण्टा लाग्ने जानकारी पाएपछि भने उचाइकाे हिसाबले माछापुच्छ्रे क्याम्पमै बस्ने निधो गर्यौ । बरु भाेलीखेर विहान ४ बजे नै उठेर हिड्ने र सुर्य उदाउँदा एबीसी पुग्ने सल्लाह गर्यौ ।
प्याकेजमै बास तथा खानाकाे व्यवस्थापन गरेर आराम गर्यौ । जब सुर्य अस्ताउँदै गयो त्यहाँबाट माछापुच्छ्रे हिमाल सुन चैं चम्किए । त्यो दृश्य यती मनमोहक रह्यो की खिचिएका फोटो हेर्दा समेत आनन्द आउँछ । केही बेर सुर्य अस्ताउँदै गर्दा देखिने हिमालकाे दृश्यलाई क्यामेरामा कैद गर्दै गर्दा हाेटल संचालकले गंगापूर्ण, ग्यासियर पिक (जुन माछापुच्छ्रे वेश क्याम्पबाट मात्रै देखिन्छ) लगायतका हिमाल, ती हिमालकाे सेरोफेरोबाट जोडिने भूगोग समेतकाे जानकारी दिनु भयो । हामी पदयात्राकाे मजा लिनुकाे अलावा हिमाल र हिउँलाई नजिकैबाट स्पर्श गर्न हिडेका यात्री न थियौ । त्यसैमा रमाउँदै रह्यौ केही बेर । लसुनकाे ताताे ताताे सुप तयार भएपछि हामीले सोध्यौ लसुनकाे सुप चैं किन?? कम उचाइबाट धेरै उचाइमा आउँदा लेक लाग्दैन भनेर लसुनकाे सुप दिइएकाे रहेकाे ।

बेलुकाकाे खाना तयारी हुँदै गर्दा पोखरा हरिचोकमा सुमो पर्खदै गर्दा आउनु भएका ६ जनाकाे टोली आइपुग्नु भयो । उहाँहरु सुमाेमा हामी भन्दा अगाडी हुनुहुन्थ्यो तर झिनुडाँडाबाट यात्रा सुरु गर्दा हामीले पछि छोडेका थियौं । बेलुकाकाे खाना खाने बेला हाेटल संचालकले बिहान ४ बजे उठेर जाँदा सुर्य उदाउने बेला माथिल्लो क्याम्प पुगिने भएकाेले त्यै गर्न सुझाउनु भयो । बिहान ४ बजे नै जान अध्यारो हुने हुँदा ६ जनाकाे टोलीका ४ जनाले सँगै जाने प्रस्ताव गर्नु हुँदा २ जना छोडिएकाे थाहा पायौ । २ जना सदस्य हिड्न केही अगाडी भएकाेले अर्कै हाेटलमा पुगेर बस्नु भएकाे रहेछ । खाना पछि बिहानै उठेर एबीसीकाे अन्तिम क्याम्प सुर्य उदाँउदै गर्दा पुग्ने भन्दै आराम गर्यौ ।
माछापुच्छ्रे क्याम्पकाे उचाई ३७०० मिटर रहेकाेले हामी कम उचाइबाट गएकालाई केही असजिलो भएकाे थियो । साथमा चिसो त अत्यधिक थियो । स्याँस्या हुने केही गारो भएकाे जस्तो महसुस भएपनि केही समय पछि त्यो विस्तारै कम भयो र केही बेर निदायौं । कात्तिक ६ गते बिहान ३ बजेदेखिनै त्यहाँ बसेका यात्री अन्नपूर्ण जान हतारिए । हामी भने केही बेरकाे अलमल पछि ४ः१५ बजे अध्यारोलाई टर्चकाे सहायताले हटाउने प्रयास गर्दै उकालाे लाग्यौ । बिहानकाे ठिहिर्याउने चिसोमा हिड्दा जाडोले केही समय सताएकाे थियो । हिड्दै गएपछि त्यो क्रम हट्दै गयो । करिब १ घण्टा हिडेपछि उज्यालिदै गयो । बाटोमा सानो पाेखरी भेटियो त्यहाँ पुग्दा हिमाल टल्किएकाे प्रष्ट देखिदै थिए । माछापुच्छ्रेलाई पछाडी छोडेर हिडेकाे हामी सबैतिर हिमालले घेरिएकाे स्थानकाे पोखरीमा पुग्दा अन्नपूर्णलाई त्यही पोखरीमा छायाँ परेकाे देख्यौ । त्यो दृश्यले केही बेर हामीलाई अलमल्याइराख्यो ।
मिसिएका साथीहरु र हामीले त्यहाँ केही बेर बितायौं । त्यहाँबाट ३० मिनेट हिडेपछि अन्नपूर्ण वेश क्याम्प (४१३० मिटर) लाई भेटायौ । अन्नपूर्ण क्याम्पमा पुग्दा घाम लाग्दै थियो हिमालका चाँदी जस्तो हिउँमा सुन मिसिदै गएकाे थियो । यी यावत कुरा जीवनमा पहिलो पटक धेरै नजिकबाट अनुभूति गरियो । त्यसकाे आनन्द महसुस ज्यादा गरियो । भाइटिकाकाे दिनकाे साइत गर्यौ हिमाललाई आँखैमा राखेर । तिहार मनायौं पदयात्रामा । मन खुसी बनाउन यसरी पनि त चाडपर्व मनाउन सकिने रहेछ । बिहान सँगै गएका साथीहरुसँग समूहमा फोटो खिचेपछि हामीले विदाइका हात हल्लायौं, उहाँहरु केही बेर त्यही अलमलिने हुनु भएपछि ।
हामीले माछापुच्छ्रे क्याम्पलाई पछ्यायौं जहाँ हाम्राे ब्याग थियो साथै बिहानकाे खाजाले समेत पर्खिरहेकाे थियो । हिड्न सहज हुने र रमाइलो लाग्नेहरुकाे लागि पैदल मार्ग उत्तम हाे तर हिड्नलाई समस्या हुने तथा समय कम हुनेहरुले अन्तिम क्याम्पसम्म हेलिकप्टरबाट समेत यात्रा गरेकाे पायौं । त्यो सेवा नेपालका निजी सेवा प्रदायक विमान कम्पनीहरुले दिने रहेछन् ।
बिहानकाे खाजापछि हामीले भाइटिकाकाे दिन पोखरा पुग्न नसकिने कम्तिमा पनि अपर सिनुवा समयले साथ दिए लोवर सिनुवाकाे वसाइ हुने निश्चित गरी उचाइ ३७०० मिटरबाट उचाइ घटाउने यात्रा सुरु गर्यौ । त्यसो त अब हामीलाई फोटो लिनु थिएन, अलमिलनु पनि थिएन, अर्काे गन्तव्य पुग्न कति समउ लाग्छ सोध्नु थिएन । गएकै बाटो फर्कदा त्यही एउटा फाइदा हाे । कसैले उचाइकाे बाटो र समय सोधे बताइदिने न हाे । उकालो भन्दा उरालो झर्न अझै गारो हुन्छ । हामीले देउराली, हिमालय, अपर दोभान, दोभान, बम्बाे समेत गरी ५ वटा क्याम्पलाई पछि पार्दै अपर सिनुवा आइपुग्दा बेलुकाकाे ५ः३० बजेकाे थियो ।

आउँदा आकाशमा बादल लागेकाे थियो । गड्याङ गुड्युङ गर्दै पानी छिटाएकाे थियो । जंगलकाे बाटो भएर खासै अनुभव भएन । बम्बोबाट अपर सिनुवासम्म आउँदा पानीले चुट्छ की भन्दै हिड्दै थियौं । तर पानी परेन । चिसो स्थानमा थप चिसोकाे महसुस गर्नु परेन । तिहारकाे टिकाकाे दिन भएकाेले फर्कने तथा जादैं गरेका विदेशी, केही केही नेपाली बाहेक खास चहल पहल थिएन । सिनुवामा बासकाे व्यवस्था भएपछि हामीले आराम गर्यौ । ओरालो झर्दा खुट्टा खादिएका थिए तिनले रामरी आराम पाउने भयो भन्दै हामी गफियौं । परिवारसँग सम्पर्कमा रह्यौं । त्यो रात हामी अली रामरी निदायौं ।
हतार गरी नहिड्ने बेलुकाकाे सल्लाह बमोजिम कात्तिक ७ गते बिहान ६ बजे खाजा लियौं र झिनुवालाई विदाई गरी हिड्यौं । लोवर झिनुवा, लोवर छोमरोङ, छोमरोङ हुँदै पदयात्रा सुरु हुने स्थान झिनु डाँडा आइपुग्दा १२ बजेकाे थियो । यो विचमा छोमरोङबाट केही तल अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रकाे अफिसमा ४ गते जाँदा इन्ट्री गरेकाे स्थानमा आउट गरायौं । साथी सविनलाई अघिल्लो दिननै केही गारो भएकाे थियो हिडाइमा । आजपनि उहाँले पछ्याइरहनु भयो । म विस्तारै विस्तारै आउँछु तपाईहरु हिड्दै गर्नुहाेस भन्दै हुनु हुन्थ्यो । हामीले केही पर भएपनि पर्खिदै हिड्दै गरेका थियो । ओरालोमा (छोमरोङबाट झिनु) गारो हुने भएकाेले हामी दुई केही अघि भयौं । केहीबेर आराम गर्दा सविन सर आइपुग्नु भयो । त्यही दिन पदयात्राकाे लागि १२ बजे झिनु आइपुग्नु भएका चितवनका साथी संकल्प पोखरेल भाउजु र बाबु (सपरिवार) भेट भयो । एक छिन भलाकुसारी पछि सेल्फी लियौं र केही जानकारी दिएर विदाई गरियो ।
कात्तिक ७ गते बिहानकाे खाना त्यही खायौं । साथीहरु अब रात्री बस चडे घर रातीकाे ११ बजेसम्म पुगिने भन्दै हुनुहुन्थ्यो । हिडाइले खादिएकाे गोडा र थाकेकाे शरीरलाई एक रात पोखरामा विसाउने र भाेलिपल्ट हेटौंडा जाने सल्लाह गरे पछि पोखरा आउने सुमोबाट पाेखराकाे लेकसाइट आइपुग्दा दिउँसोकाे ३ः३० बजेकाे थियो । हाेटल खोजेर फ्रेस भएपछि फेवालातकाे किनारामा हुने आरतीमा आनन्दित भयौं करिब १ घण्टा । लेक सांइड घुम्यौ । पोखरमा तिहार सकिएकाे रहेनछ । द्यौसे हेर्यो केही बेर । हाेटल फर्कदा रातीकाे १०ः३० बजे सकेछ । कात्तिक ८ गते बिहानकाे बसमा हामीले हेटौंडकाे बाटो समायौं फेरी अर्काे पटक अर्काे स्थानकाे पदयात्रा गर्ने आशा सहित । हिडाइकाे रन्काे छुटे पछि फेरी हिड्न मन लाग्न सक्नेछ ।
पदयात्रा सम्बन्धी थप…
पहाड चढ्नु मात्रै होइन, यात्राका क्रममा देखिने जनजीवनले थुप्रै जीवन उपयोगी कुरा सिक्न र देख्न पाइँदो रहेछ। आफ्नो देशको भूगोल, कला संस्कृति र सभ्यता बुझ्न तथा स्थानीय समुदायको जीविकोपार्जनमा टेवा पुर्याउन समेत पनि पदयात्रा गर्न जरुरी देखिन्छ । धेरै पदयात्रा मार्गहरू दुर्गम गाउँहरू र जातीय समुदायहरू हुँदै जान्छन्, जसले गर्दा स्थानीय मानिसहरूसँग सांस्कृतिक आदानप्रदान र अन्तरक्रियाको अवसर प्रदान गर्दछ। पदयात्रीहरूले आदिवासी संस्कृति, परम्परा, भाषा र जीवनशैलीको बारेमा सिक्न सक्छन्।
शरीर चुस्त राख्न र मस्तिष्कलाई ताजा बनाउन पदयात्रा उपयुक्त हुन सक्छ । पछिल्ल्लो समय आन्तरिक पर्यटकको आकर्षण बढ्नुमा घुम्ने संस्कृतिको विकास भएकाेले पनि हाे । आन्तरिक पर्यटक वृद्धि हुँदा प्रादेशिक अर्थतन्त्रमा टेवा पुग्ने तर राष्ट्रिय अर्थतन्त्र उकास्न चाहिँ विदेशी पर्यटक नै मूलस्रोत हाे । पदयात्रा मार्गहरूले प्रायः हिउँले ढाकिएका पहाडहरू, हरिया वनहरू, अल्पाइन घाँसे मैदानहरू, झरनाहरू र वन्यजन्तुहरू सहित प्राकृतिक परिदृश्यहरूको मनमोहक दृश्यहरू प्रदान गर्ने भएकाेले यात्रा आफैंमा गन्तव्यमा पुग्नु जत्तिकै अनुभवको एक हिस्सा बन्ने रहेछ ।
पदयात्रा भनेको बाहिरी साहसिक गतिविधिको एक रूप हो । प्राकृतिक परिदृश्यहरूमा पैदल यात्रा सामान्यतया लामो दूरी र फरक-फरक भू-भागमा गरिन्छ। यो प्रायः पदयात्रा, ब्याकप्याकिङ र क्याम्पिङसँग सम्बन्धित छ, र यो विश्वभरका पहाडी क्षेत्रहरू, राष्ट्रिय निकुञ्जहरू र जंगली क्षेत्रहरूमा लोकप्रिय गतिविधि हो। पदयात्रा राम्ररी चिन्ह लगाइएका पदमार्गहरूमा अपेक्षाकृत सजिलो पैदल यात्रादेखि लिएर प्राविधिक आरोहण सीप र उपकरणहरू आवश्यक पर्ने चुनौतीपूर्ण अभियानहरूसम्म हुन सक्छ।

तपाईं पनि पदयात्राका लागि कुनै गन्तव्य रोज्दै हुनुहुन्छ भने त्यसका लागि गर्नुपर्ने बन्दोबस्ती र तयारीबारे केही जानकारी यहाँ प्रस्तुत गरेकाे छु (आफूलेकाे गरेकाे पदयात्राकाे अनुभव समेतकाे आधारमा)
- तपाईं कुन गन्तव्यमा जाँदै हुनुहुन्छ भन्ने कुराले खर्चको निर्धारण गर्छ। सामान्यतया दिनको तीनदेखि चार हजारसम्म जोहो गर्नुहोस्। सगरमाथा क्षेत्र जाँदै हुनुहुन्छ अझ बढी पैसा लाग्छ। छोटो, मध्यम या लामो दूरीमध्ये जुन रोज्नुहुन्छ त्यसअनुसार खर्च तलमाथि हुनुसक्छ। पर्यटकीय क्षेत्रको सेवासुविधा यसै पनि महङ्गो हुन्छ। अहिले प्रायः पदमार्गमा इन्टरनेट र अनलाइन सुविधा पुगेको छ। अनलाइन भुक्तानी सेवा पनि छ। विकट गाउँबस्ती र भूगोलतिर त्यो सेवा नहुन पनि सक्छ। नगद पैसा पनि बोकेर जाँदा सजिलो हुन्छ ।
- आफू घुमफिरमा जान लागेको गन्तव्य र त्यहाँको भौगोलिक अवस्थाबारे जानकारी लिनुहोस्। सूचना बटुल्नुहोस्। त्यस क्षेत्रमा रहेका होटल, रेष्टुराँ र चिया घरबारे बुझ्नुहोस्। गुगल या अन्य नक्साको सहायता लिएर पनि गन्तव्यस्थलबारे धेरै कुरा थाहा पाउन सकिन्छ। कति लामो र उचाइसम्मको पदयात्रा हो त्योबारे पहिल्यै थाहा पाएर आफूलाई शारीरिक र मानसिक रूपमा तयार राख्नुपर्छ। नयाँ ठाउँबारे जान्ने जिज्ञासा र उत्साहसहित पदयात्रामा निस्कनुपर्छ।
- ऋतु याम, मौसम, हावापानी आदि विचार गरेर लुगालगायत पदयात्राका लागि चाहिने सामग्री जुटाउनुपर्छ। सामानको जोहो गर्दा हतार गर्नुहुँदैन। झोलामा राख्नुपर्ने महत्वपूर्ण सामान छुट्न सक्छ। ट्रेकिङ झोला, जुत्ता, लठ्ठीलगायत सामग्री पदयात्राका लागि नभई हुँदैन। हलुका र धेरै सामान अट्ने झोला रोज्नुहाेस। बजारमा ट्रेकिङका लागि चाहिने सामग्री सजिलै पाइन्छ। ती सामग्री किन्न समेत केही हजार खर्च हुनेछ ।
- जुत्ता आरामदायी, बाक्लो सोल र ग्रिप भएको, झट्ट पानी नछिर्ने, हिलो र हिउँमा नचिप्लने चाहिन्छ। नेपाली ब्राण्डका ट्रेकिङ जुत्ता पनि अहिले बढी प्रयोगमा आइरहेको छ। ट्रेकिङ ज्याकेट, टिसर्ट, ट्र्याक, ट्राउजर, टोपी, मोजा र पञ्जा आवश्यक पर्छ। गर्मीयाम छ भने सोही अनुसारको लुगा चाहिन्छ। जाडोयाम छ र हिमाली क्षेत्रमा जाँदै हुनुहुन्छ भने फेदर डाउन ज्याकेट लगायत न्यानो लुगा बोक्नुहोस्। पदयात्रामा जाँदा आँखाको सुरक्षाका लागि चश्मा अनिवार्य चाहिन्छ। गर्मीयाममा घामबाट जोगिने चस्मा प्रयोग गर्नुपर्छ। टोपी र ह्याट पनि त्यहीअनुसार चाहिन्छ। छालालाई घामबाट जोगाउने क्रिम, लोसन पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
- पदयात्रामा निस्कँदा प्राथमिक उपचारका औषधि र सामग्री साथमा बोक्नुपर्छ। आफूले कुनै नियमित खाने गरेको औषधि छ भने नबिर्सिइ झोलामा राख्नुहोस्। उचाइमा जाँदा लेक लाग्ने समस्या हुनसक्छ। कसैलाई तीन हजार मिटरदेखि माथि जाँदा ‘अल्टिच्युड सिकनेस’ को लक्षण देखिन थाल्छ। त्यसकार एकैदिन धेरै हिँड्नु हुँदैन। विश्राम लिँदै पदयात्रा गर्नुपर्छ। तीन हजार मिटरदेखि माथिको यात्रा छ भने दिनमा पाँच सय मिटर मात्र उकालो चढ्नु उपयुक्त मानिन्छ। यात्रामा कहिलेकाहीँ आपतकालीन अवस्था आइपर्न सक्छ। त्यसैले पर्यटक सूचना केन्द्र, प्रहरी, होटललगायत स्थानीयबासीको सम्पर्क नम्बर लिनुपर्छ। पदयात्रामा जाँदा पानीलगायत हलुका खानेकुराको प्रबन्ध गर्नुपर्छ। बिस्कुट, चक्लेट, काजु, बदाम आदि साथमा राख्दा राम्रो हुन्छ।
- नयाँ र टाढाको गन्तव्यस्थल छ भने एक्लै पदयात्रामा निस्कनुहुँदैन। नजिक र मानिसको आउजाउ बाक्लो हुने ठाउँ छ भने छोटो दूरीको पदयात्रा एक्लै पनि गर्न सकिन्छ। पदयात्रामा जाँदा पथप्रदर्शक साथमा लिएर जाँदा धेरै सहज हुन्छ। समूहमा पदयात्रा गर्दा झनै सजिलो। सुरक्षादेखि अन्य व्यवस्थापकीय तयारीका लागि पनि समूहमा जाँदा उपयुक्त हुन्छ। पछिल्लो समय पथप्रदर्शक नलिई पदयात्रामा जान नपाइने नीति पनि सरकारले ल्याएको छ। एक्लै हिँड्दा सुरक्षा जोखिम हुन्छ । दुर्घटना भइहालेमा उद्धार जटिल बन्छ। हिमाली भेग छ भने विशेष ख्याल गर्नुपर्छ। हाम्रो हिमालय क्षेत्रमा झण्डै छ हजार मिटरसम्म उचाइ छिचोलेर पदयात्रा गर्नुपर्ने गन्तव्य छन्।


