मकवानपुर ।बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले होली पर्व आपसी सद्भाव, मेलमिलापको प्रतिक भएको बताउनु भएको छ । रङ्गहरुको विशेष पर्व होलीको अवसरमा शुभकामना व्यक्त गर्नुहुँदै उहाँले यस्ताे बताउनु भएको हो।
‘हाेलीको अवसरमा सबैमा सुख, शान्ति, उल्लास र समृद्धिको हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु’ प्रदेश प्रमुख देवकोटाद्वारा आज जारी शुभकामना सन्देशमा भनिएको छ ।
होलीलाई आपसी सद्भाव, मेलमिलाप, भाइचारा, एकता, प्रेम र आत्मीय सम्बन्धको प्रतीकको रुपमा लिइने उहाँले सन्देशमा उल्लेख गर्नु भएको छ । पौराणिक मान्यता अनुसार असत्यमाथि सत्यको विजयको रूपमा यो पर्वको महत्व रहेको छ । खराब प्रवृत्तिलाई दहन अर्थात् नाश गरेर हामीले सत्यता र न्यायलाई स्थापित गर्ने सन्देश यो पर्वले बोक्दछ ।
चाडपर्वहरू विशिष्ट मौलिक पहिचानका निरन्तरता भएको उल्लेख गर्नुहुँदै उहाँले भन्नुभएको छ ‘नेपाल सभ्यता र संस्कृतिमा धनी छ, शिष्टता, सद्भाव, मौलिकता र सहिष्णुतालाई आत्मसात् गर्दै पर्व मनाउन सबैलाई प्रेरणा मिलोस् ।’
पर्वका नाममा हुने विकृतीको अन्त्य गरि सभ्य र समृद्ध समाज निर्माणमा यो पर्वले टेवा पुर्याउने अभिलाषाका साथ सबैमा फागु पूर्णिमा अर्थात् होलीको शुभकामना व्यक्त गर्दछु’ उहाँले भन्नु भएको छ ।
मकवानपुर । आज फागु पुर्णिमा । फागुन शुक्ल पुर्णिमाका दिन पहाडी समुदायले रंगसँग सद्भाव साट्दै फागु पर्व मनाउँने गरिन्छ । वसन्त ऋतुको आगमनसँगै आपसी मेलमिलाप र सद्भावनाको सन्देश लिएर आउने फागु पर्व आज हिमाली एवम् पहाडी जिल्लामा हर्षोल्लासका साथ एकआपसमा रङ र लोला खेली मनाइँदैछ ।
फागु, होली, फागु पूर्णे अनेकन नामले यो पर्व चिनिन्छ । आनन्द अनि उत्साहको यो बसन्त ऋतुको चाडमा आफ्ना लागि केही समय निकालेर आफन्तजनसँग भेटघाट गरी शुभकामना आदान प्रदान गर्दै मनाउने गरिन्छ । यो चाडले वसन्त ऋतुको आगमनको शङ्खघोष गर्दछ । होली रङ्गहरूको चाड हो । होलीको दिन मानिसहरूले एक अर्कामाथि विभिन्न प्रकारका रङ्गहरू हालेर एक अर्कालाई रङ्गिन बनाउँछन् ।
होली पर्व मनाउनुको पौराणिक कारण र इतिहास छ । होली खेल्ने दिन भन्दा एक दिन पहिला राती होलीका दहन गरिन्छ । राती होलीका दहन गरिसके पछि बिहान पानीमा रङ्ग घोलेर एक अर्कामाथि फाल्ने चलन छ । सानासाना बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबैले होलीमा रमाइलो गर्छन् । युवा-युवतीहरू गीत गाउँदै-नाच्दै होली खेल्छन् । भनिन्छ कि होलीको दिन पुरानो कटुता समाप्त गरेर, दुस्मनी बिर्सेर मान्छे एक-अर्कासित एक अदित्तिय सम्बन्ध स्थापित गर्दछन् ।
उतिबेलाका अयोध्या राज्य होस् या अवध राज्य, मिथिला राज्य होस् या २२ से या २४ से राज्यहरु नै किन नहुन्, बसन्त ऋतुको यो महान पर्व होलीका पृष्ठभूमिहरु अनि मनाइएका चलनहरु प्रशस्तै इतिहासमा वर्णित छन् । त्रेतायुगमा भगवान विष्णुका परम भक्त प्रह्लादसँग होलीलाई जोडेर हेरिन्छ । दत्यराज हिरण्यकशिपुका पुत्र प्रह्लादलाई उनको आफ्नै फुपु होलिकाले आगोमा भष्म पार्न लाग्दा उनी आफै आगोमा भष्म भएको दिनका रुपमा ‘होली–पर्व’ मनाउँदै आएकाे मानिन्छ । दैत्यराज्य हिरण्यकशिपु आफ्नै पुत्र प्रह्लाद भगवान भक्त भएकामा क्रोधी बनेका थिए । होलीकाबारे नेपाल अनि भारतमा विभिन्न कालखण्डमा धेरै कालजयी कृतिहरु अनि गीतहरु रचना गरिएका छन् ।
भगवान बिष्णुको नरसिंह अवतारको वर्णन अनि उत्पत्ति पनि होली अनि भगवानभक्त प्रह्लादका घटना क्रमसँग सम्बन्धित छ । नारद पुराण र भविष्य पुराणमा होलीको महत्व अनि चलनको चर्चा गरिएको छ । भगवान श्रीकृष्णलाई दूध खुवाएर मार्न आएकी राक्षसनी पुतनाको पनि आजकै दिन बालक कृष्णले वध गरेको उल्लेख गरिएको छ । यसरी पुतनाको बध भएपछि गोपालबासीहरुले जयजयकार गर्दै आजको दिनको रङ्गीन उत्सव मनाएको कथा पनि धार्मिक ग्रन्थहरुमा पढ्न पाइन्छ ।
होलीका बेला शौभाग्यको सूचक रातो रङ्गको प्रयोग गरिन्छ । फागुमा प्रयाेग गरिने नीलो रङ्गले मानवता र धैर्यतालाई दर्शाउछ भने पहेलो रङ्ग भगवान श्रीकृष्णको प्रिय रङ्ग मानिन्छ । शुक्ल पक्षको ठूलो चन्द्रको छत्रछाँयामा होली–गीत गाउँदै रातभरि कार्यक्रम आयोजना गर्ने चलन पनि छ । वास्तवमा भन्ने हो भने होलीले मानिस अनि रङ्गहरुबीचको सम्बन्ध अनि रङ्गले पार्ने उत्साहजनक प्रभाव पार्छ भन्ने मान्यता राखिन्छ । के बालक ? के बृद्ध ? अनि के वयस्क ? होली सबैको पर्व हो । धार्मिक मान्यता एकातिर होला, केवल उत्साह अनि सद्भावका रुपमा हेरेरै त होला नेपालीजन चाहे जुनसुकै धर्म या समुदायका हुन्, होलीमा एउटै आँगन र तालमा झुम्मिन्छन् ।
बाल–बालिकाले पिच्कारी अनि स–साना बेलुनका साथमा मज्जा लिन्छन् । फेरि पिच्कारी बजारमा किन्न पाउने मात्र नभई तराईतिर बाँस काट्दै बनाइएका पिच्कारीहरु अथवा प्रयोग गरिसकेका पुराना प्लास्टिकका बोत्तलबाट बनाइएका पिच्कारीहरु पनि हुन्छन् । वयस्कका निम्ति होली रङ्गहरु अनि भातृत्व र साहसको पर्व हो । शुरु–शुरुमा जो कोही पनि यसपाला म रंग खेल्दिन भनी बस्छन् । तर सुस्तरी रङ्गीन माहौल अनि साथी–भाइको रङ्ग भरिएका हात अनि पानीका फोहोराबाट बच्न हम्मे हम्मे पर्छ । पुराना यादहरु सँगाल्दै अनि अबिर र केसरीको चुटुक्क टिकाका साथमा बृद्ध पुस्ताले दिएका आशिषको पनि होलीमा विशेष महत्व रहन्छ ।
तराईतिर त झन् पोखरी नै रङ्गीन पुग्छन्, रङ्गहरुले । खेल्न नमान्ने अनि आनाकानी गर्नेहरुलाई चोपलेर पोखरीमै फालिदिने चलन पनि छ । पहाडमा भन्दा एक दिनपछि मात्र तराईमा होली मनाउने चलन छ । यो पर्वमा खाने कुराहरुमा आज मालपुवाको विशेष महत्व रहन्छ भने तराईतिर भने तरुवा, भरुवाको विशेष महत्व हुन्छ । सरसुको दानालाई सिलौटोमा पिसेर अनि मरमसला मिसाएर भान्टाभित्र राखी तारिएको भरुवाको आज विशेष महत्व हुन्छ । अर्कोतर्फ भाँङको घोटा अर्थात् गाँउतिर पाइने भाँङको दानाको धुलो बनाई दूध अनि चिनीको मिश्रणमा हालेर बनाइएको घोटा खाँदै अनि खुवाँउदै जोगीरा सररर…. को तालमा नाँच्नुको विशेष महत्व हुन्छ ।
पहिले–पहिले होलीका दिनमा लोला अनि फोहोर पानीहरु मिसाएर पदयात्री अनि काममा निस्केका मान्छेहरुलाई ताकेर हानिने चलन धेरै थियो । तर बिस्तारै यसरी होली मनाउने चलन घट्दै गएको छ । कोरोना संक्रमण जोखिमका कारणले पछिल्लो वर्ष हाेलीकाे उमङ्ग थिएन् । फागु अर्थात होलीको उल्लासमा यो वर्ष पहाड र तराईका जिल्लाहरुमा कमी आउने छैन ।
यस पर्वलाई फाल्गुण पूर्णिमाको दिनमा मनाउने भएकाले यसलाई फगुआ पनि भनिन्छ । होली पर्व घरपरिवार-साथीभाइ आपसमा रङमा रङ्गिएर उल्लासपूर्वक मनाउने फागुन पुर्णिमाको अवसरमा पहाडदेखि तराई र गाउँदेखि सहरसम्मका केटाकेटी, युवायुवती तथा प्रौढहरूका हूल तथा जत्थाहरू हातमा रङ र रङ्गीन घोल पदार्थ लिएर गाउँदै, बजाउँदै, रमाइलो र होहल्ला गर्दै आपसी रिसईबीलाई बिर्सेर उत्साह र उमङ्गका साथ मनाइने रङ्गीन पर्वको रूपमा लिइन्छ । फागुन शुक्ल अष्टमीको दिन काठमाडौँको वसन्तपुर दरबार अगाडि चीर-विशेषरूपले सजाएको लिङ्गो गाडेपछि होली सुरू भएको मानिने फागुपर्व पूणिर्माको राति उक्त चीर -लिङ्गोलाई ढालेर जलाएपछि समाप्त भएको ठानिन्छ ।
आजै काठमाडौंको वसन्तपुरमा गाडिएको चीरलाई विधिपूर्वक ढाली बाजागाजाका साथ टुँडिखेलमा लगेर जलाइन्छ । आजै राति टुँडिखेलमा ‘गुरुमापा’ नामक राक्षसलाई इटुम्बहालदेखि कहीँ पनि नबिसाइ ल्याइएको दश पाथी चामलको भात र मासु खुवाएर सैनिक अस्पतालभित्र रहेको ‘जधु’ नामक धारामा चुठाउने चलन छ ।
पहाडी तथा हिमाली जिल्लमा र उपत्यकामा आज अर्थात् फागुन पूर्णिमाकै दिन सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएकाे छ भने भाेली तराई मधेसका क्षेत्रमा हाेली मनाउने भएकाेले सार्वजनिक बिदा दिएकाे छ ।
शान्तिपूर्ण रुपमा मनाउन प्रशासनको आग्रह
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले आज परेकाे रंगहरुको पर्व होली शान्तिपूर्ण र अनुशासित भएर मनाउन आग्रह गरेको छ । कार्यालयले एक सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै होली पर्व सामाजिक सद्भाव र भाइचारा कायम राख्दै मनाउन आग्रह गरेकोे हो ।
सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेन्द्र प्रसाद कडेंलद्वारा हस्ताक्षरीत सूचनामा होली पर्वलाई सभ्य, शिष्ट, स्वस्थकर र मर्यादित तवरले मनाउन सबैलाई अनुरोध गरिएको छ । सूचनामा आत्मीयरूपमा नजिक भएका व्यक्ति वा आफन्तसँग मात्र होली खेल्न र होली पर्वको नाममा उच्छृङ्खल क्रियाकलाप नगर्न चेतावनी दिइएको छ ।
सूचनामा होली पर्वको अवसरमा विभिन्न खर्चिला र भड्किला कार्यक्रमका कारण सार्वजनिक स्थलहरूमा अशान्ति र विवाद उत्पन्न हुने गरेको भन्दै पर्वको नाममा कसैले सार्वजनिक स्थानमा होहल्ला, झगडा वा अनावश्यक गतिविधि गर्ने, पानीको बेलुन वा लोला हान्ने, जबरजस्ति रंग दल्ने, मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी साधन चलाउने जस्ता गतिविधिहरू नगर्न भनिएको छ ।
आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्दा अरुको अधिकार र स्वतन्त्रता संकुचित नगर्ने तवरले होली पर्वलाई मर्यादित र व्यवस्थित रूपमा आग्रह गर्दै कुनै व्यक्तिले प्रशासनको सूचनालाई अटेर गरी अमर्यादित, उच्छृङ्खल, अवाञ्छित र गैरकानूनी क्रियाकलाप गरेमा उक्त कार्यलाई कानूनी कारबाहीको दायरामा ल्याइने चेतावनी पनि दिइएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले समेत फागु पर्वमा कुनै पनि व्यक्तिको इच्छा विपरीत फोहर पानी तथा लोला, मोविल केमिकल, प्रयोग नगर्न आग्रह गरेकाे छ । यस्तै मादक पदार्थ तथा लागू पदार्थ सेवन नगरी सभ्य र सुरक्षित तरिकाले होली मनाउन समेत प्रहरी प्रशासनले आग्रह गरेकाे छ । मर्यादित र शिष्ट रुपमा आफन्त र चिनजानका साथीसँग मात्र होली खेल्न जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता डीएसपी श्यामु अर्यालले अनुराेध गरेका छन् । होली पर्वलाई मध्यनजर गर्दै प्रहरीले सुरक्षा व्यवस्था मलाइएकाे बताइएकाे छ ।
केही वर्षदेखि रङको पर्व फागु अर्थात होली सभ्य बन्दै गएको छ । केही वर्षअघिसम्म फागु सुरु नहुदै १ हप्ता अघी देखि नै लोला हान्ने प्रवृत्ति थियो । तर केही समयदेखि फागु पर्वलाई अनुशासित भएर मनाउने गरिएको छ । सडकमा काम विशेषले हिँड्नेलाई इच्छा विपरीत रङ र लोला हान्ने क्रम बन्द हुँदै गएको छ ।
मकवानपुर । माझी समुदायकाे पर्व लदी २० फागुनमा बकैयामा मनाइने भएकाे छ । आइतबार हेटौंडामा पत्रकार भेटघाट गर्दै नेपाल माझी उत्थान संघ केन्द्रिय समितिले पर्व मनाउने सम्बन्धमा जानकारी गराएकाे हाे ।
पत्रकार भेटघाटमा संघ केन्द्रिय समिति अध्यक्ष चिनिमाया माझीले नेपालमा बासोबास गर्ने माझी समुदायहरुको महान पर्व लदि (कोसी) पुजाको जानकारी गराउँदै उक्त पर्व २० फागुन मंगलबार मनाइने जानकारी दिइन् । बकैया गाउँपालिका वडा नम्बर ६ जुइनामा मनाइने पर्वकाे उद्घाटन बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाले गर्ने बताइएकाे छ ।
सरकारले आदिवासी जनजातिको बर्गिकरणमा अतिसिमान्तकृत जातिमा वर्गीकरण गरेको माझी जातिको जनसंख्या १ लाख ११ हजार ३५२ रहेको छ । माझी जातिले भारोपेली भाषा परिवार अन्तर्गतकाे माझी भाषा बाेल्ने गर्छन् । सुनकोशी, तामाकोशी, दुधकोशी क्षेत्रहरुमा माझी भाषा बढी बाेलिने गरेकाे छ । २०७८ सालकाे राष्ट्रिय जनगणनामा उक्त भाषा बोल्नेको संख्या ३२ हजार ९१७ रहेको छ ।
बकैया गाउँपालिकाले दियो पर्वकाे अवसरमा सार्वजनिक विदा
माझी समुदायको प्रमुख पर्व कोशी पूजा (लदी पर्व) को अवसरमा २० फागुन मंगलबार बकैया गाउँपालिकाले सार्वजनिक विदा दिने निर्णय गरेको छ । गाउँपालिकाले आइतबार सूचना जारी गर्दै लदी पर्वको अवसरमा विदा दिने जानकारी गराएको हो ।
बकैया गाउँपालिका कार्यालयकाे १३ फागुनकाे बैठकबाट लदी पर्वको अवसरमा विदा दिने निर्णय गरेको थियाे । मंगलबार गाउँ कार्यपालिकाको कार्यालय, गाउँ कार्यपालिका अन्तर्गतका वडा कार्यालय, स्वास्थ्य संस्था तथा शैक्षिक संस्थाहरुमा स्थानीय विदा दिने निर्णय गरिएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत महेश श्रेष्ठले जारी गरेकाे सूचनामा उल्लेख छ ।

लदी पर्व सम्बन्धी जानकारीसहितकाे प्रेस विज्ञप्ती यहाँबाट पढ्न सक्नु हुनेछ
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १२ पदमपोखरीमा राष्ट्रिय विभूति शङ्खधर शाख्व पार्ककाे शिलान्यास गरिएकाे छ । बागमती प्रदेश सभा सदस्य एकालाल श्रेष्ठले शिलान्यास गरेकाे उक्त पार्कमा शाख्वकाे प्रतिमा स्थापना तथा पूर्वाधार निर्माण समेत हुनेछ ।
पार्क शिलान्यास गर्दै श्रेष्ठले शङ्खधर शाख्वाको योगदानलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रचार गर्न आवश्यक रहेको बताए। ‘पार्कलाई नेपालकै ठूलो तथा नमूना पार्कका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता छ’ उनले भने । यसका लागि पर्खाल, गेट, शङ्खधर शाख्वाको प्रतिमा, पोखरी, ढुङ्गेधारा लगायतका पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्ने उनले बताए ।
करिब चार बिगाहा क्षेत्रफलमा फैलिएको उक्त क्षेत्रलाई पदमपोखरीकै सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने उनकाे भनाई थियाे । ‘पदमपोखरी आसपासका विभिन्न समुदायको संस्कृति जोडेर पार्कलाई विकास गर्न सकिन्छ’ उनले भने ‘सरकारले मात्र नभई स्थानीयस्तरबाट पनि सचेतना आवश्यक छ ।’ जनस्तरबाट चासो र योगदान दिए मात्रै पदमपोखरीको वास्तविक विकास सम्भव रहेकाे उनले बताए ।
स्थानीय राजेश नगरकोटीले पार्कलाई नेपालकै नमूना बनाउने प्रतिबद्धता जनाउँदै मास्टर प्लान तयार पार्न अझै केही काम बाँकी रहेको जानकारी दिए । ‘यो सुरुवात हो, थप योजना बनाएर शङ्खधर शाख्वा पार्कलाई नेपालकै उत्कृष्ट बनाउने छौँ’ उनले भने ।
नेवा गुठी खलः पदमपोखरीका अध्यक्ष कृष्ण नगरकोटीले पदमपोखरी क्षेत्रलाई ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा विकास गर्न सकिने बताए । ‘पदमपोखरीका विभिन्न स्थानमा थातथलो पूजा गर्दै यसको सांस्कृतिक महत्व उजागर गरिनुपर्छ’ उनले भने ।
नेवा गुठी खल मकवानपुरका अध्यक्ष अनिल खड्गेले स्थानीय बासिन्दा तथा सरोकारवालाहरूले शङ्खधर शाख्वा पार्कको विकासका लागि निरन्तर प्रयास गर्नुपर्ने बताए । सरकारले आवश्यक बजेट तथा नीति ल्याएमा पार्क छिट्टै निर्माण सम्पन्न हुने उनले बताए । समाजसेवी सिताराम प्रधानले पदमपोखरीको विकासका लागि सबै पक्षको सहकार्य आवश्यक रहेको बताए।
बागमती प्रदेशको सस्कृती तथा पर्यटन मन्त्रालयको ७५ लाख बजेट एवम् स्थानीय श्रमदान गरी ८३ लाख ३६ हजारमा सो योजना निर्माण गर्न लागिएको हो । नेपाल सरकारले ३ मंसिर २०५६ मा नेपाल संवतका प्रवर्तक शाख्वालाई राष्ट्रिय बिभुती घोषणा गरेको हो । उनले वि. सं. ९३६ मा कान्तिपुर र भादगाउँ का जनताको सम्पूर्ण ऋण तिरी नेपाल सम्बतको थालनी गरेका थिए।
नेवा गुठी खलः पदमपोखरीका अध्यक्ष कृष्ण नगरकोटीको सभाध्यक्षता तथा बागमती प्रदेशसभा सदस्य तथा पूर्वमन्त्री एकालाल श्रेष्ठकाे प्रमुख आतिथ्यतामा शिलान्यास कार्यक्रम भएकाे हाे ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमखु दीपक प्रसाद देवकोटाले ग्याल्पो ल्होसारको अवसरमा शुभकामना व्यक्त गर्नु भएको छ ।
विभिन्न जातजाति तथा भाषाभाषीयुक्त सम्प्रदाय रहेकाे नेपालमा सबैको संस्कृति राज्यको निधि भएकाे उल्लेख गर्दै उहाँले शुभकामना सन्देश प्रकट गर्नु भएको हो । ‘शेर्पा समुदायको नयाँ वर्ष (बाघ वर्ष) सुरु भएको अवसरमा देश तथा देश बाहिर रहनु भएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाई एवं दिदीबहिनीहरुमा सुख, शान्ति र समृद्धिको लागि शुभकामना व्यक्त गर्दछु’ सन्देशमा भनिएको छ ।
‘भौगोलिक र प्राकृतिक रूपमा विविधतायुक्त हाम्रो देश नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक विशेषताले भरिपूर्ण छ, ग्याल्पो ल्होसारजस्ता पर्व नेपाली राष्ट्रिय संस्कृतिको अभिन्न अंग बनेका छन्’ सन्देशमा उल्लेख गरिएकोछ । आपसी भाइचारा, सामाजिक सद्भाव, सहिष्णुता र एकता कायम राख्न पर्वले मद्दत पुऱ्याउने भन्दै प्रमुख देवकोटाले चाडपर्वका माध्यमबाट कायम हुने सामाजिक एकता तथा सद्भावलाई दिगो र दरिलो बनाउनु सबैको दायित्व भएको बताउनु भएकाे छ ।
ग्याल्पो ल्होसार पर्वले नयाँ उत्साह र उमङ्ग छर्दै आपसी एकता, सद्भाव र बन्धुत्वको भावना अभिवृद्धि हुन गई राष्ट्र थप सुदृढ बनाउन सघाउ पुगोस् भन्ने कामना व्यक्त गर्नु भएको छ ।