मकवानपुर / कोरोना भाइरसको महामारीपछि गत पाँच महिनादेखि विद्यालयहरु बन्द छन् । २०७२ सालको भुकम्पले भत्केका विद्यालय भवनहरु निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगेपछि कोरोना महामारीको सन्त्रासले विद्यालयहरु बन्द भए ।
महामारीको कारण पठनपाठन बन्द भएपनि पुनर्निर्माणको कार्य निरन्तर चल्यो । बैशाखबाट नयाँ विद्यालय भवनमा पठानपाठन सुरु गर्न तयारीको रफ्तामा बनिरहेका विद्यालय भवनहरु अहिले रङरोगन समेत सकिएका छन् । तर माहामारीको कारण विद्यालयहमा भौतिक उपस्थितिमा कक्षा सञ्चालन गर्ने वातावरण अझै नबन्दा विद्यार्थीको चहलपहल बिना विद्यालय भवनहरुले थप शोभा गुमाइरहेका छन् ।
राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरण अन्तर्गत जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई शिक्षाका कार्यालय प्रमुख बद्री पाठक भन्छन् “भूकम्पले चर्केका,ढलेका विद्यालयहरु धमाधम निर्माण हुँदै छन्, धेरै त पठनपाठनको लागि तयारी छन्, शैक्षिक क्षेत्रको भौतिक संरचनामा कायापलट भएको छ ।”
भुकम्पको कारण मकवानपुरमा ५ सय १६ विद्यालय मध्ये ४ सय ९ विद्यालयका दुई हजार ३ सय १० वटा कक्षाकोठालाई भूकम्पले पूर्ण क्षति पु-याएको थियो । क्षति पुगेका कक्षा कोठाहरुको तीन वर्षदेखि पुनर्निर्माण कार्य जारी राखिएको उनले बताए । पाठकका अनुसार विद्यालय भवनहरु ३ वटा मोडालिटीमा पुनर्निर्माणको कार्य अगाडि थियो ।

पहिलो मोडालिटी अनुसार विद्यालय व्यवस्थापन समिति मार्फत सम्झौता भई निर्माण हुने कूल विद्यालय जम्मा ३ सय २१ भवनको १ हजार २६ वटा कक्षाकोठाहरु १ सय ४९ शौचालय तथा ८४ विद्यालय खानेपानी कार्यक्रम रहेका थिए । जसमा आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ मा ६८ विद्यालय भवनका २ सय २० कक्षाकोठा, २०७४/०७५ मा ६८ विद्यालय भवनका २ सय २० कक्षाकोठा निर्माण भएका थिए । यसैगरी आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ (प्रथम) मा ६५ विद्यालय भवनका २ सय कक्षाकोठा, आ.व.२०७५/०७६ (दोश्रो) मा ५१ विद्यालय भवनका, १ सय ५३ कक्षा कोठा तथा ७० शौचालय निर्माण भएको पाठकले जानकारी दिए ।
यस्तै २०७६/०७७ मा ६१ विद्यालय भवनका २ सय ५ कक्षाकोठा, ७९ शौचालय र ८४ खानेपानी व्यवस्थापन कार्यक्रम प्राप्त भएको र उक्त कार्यक्रम आव २०७७/७८ मा निर्माण भएको उनले बताए । यस्तै आव २०७७/७८ को लागि ८ विद्यालय भवनको २८ कक्षाकोठा निर्माणका लागि कार्यक्रम थप भई आएको पाठकले बताएका छन् ।
दोस्रो मोर्टलिटी अनुसार ठेक्का प्रणालीबाट जापान सरकारको ऋण सहयोग (जाईका) र एशियाली विकास बैंक (एडिबि) को तर्फबाट केन्द्रीय आयोजना कार्यान्वयन इकाईमार्फत ठेक्का सम्झौता भई सबै गरी कूल ५६ विद्यालयका ७ सय कक्षाकोठा निर्माण हुने क्रममा रहको छ। त्यस्तै गरि तेस्रो मोर्टालिटी अनुसार संघ संस्थाको तर्फबाट स्थायी प्रकृतिका जम्मा ३२ विद्यालयमा २ सय २१ कक्षाकोठा निर्माण भएको पाठकले जानकारी दिए।
राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरण अन्तर्गत जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई शिक्षाका कार्यालय प्रमुख बद्री पाठकले भने “आव २०७७/७८ को असार मसान्तसम्म जिल्लामा तीनवटै मोडालिटीबाट कुल ४ सय ९ विद्यालय भवनका १ हजार ९ सय ४७ कक्षाकोठा निर्माण कार्य अगाडि बढेकोमा ३ सय ७५ विद्यालयका १ हजार ६ सय ६५ कक्षाकोठा निर्माण सम्पन्न भएका छन् ।
त्यस्तैगरी १ सय ४९ शौचालय र ८२ विद्यालयमा खानेपानी व्यवस्थापन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ भने सबै गरी ३४ विद्यालयका २ सय ८२ कक्षाकोठा निर्माणधीन रहेका छन् । हालै एसियाली विकास बैकको ऋण सहयोगमा थप ४ विद्यालय निर्माणका लागि टेण्डर प्रक्रियाको सूचना प्रकाशन भइसकेको छ ।
मकवानपुर जिल्लाका १ सय ३८ विद्यालयहरुमा जग्गा अभाव, न्यून विद्यार्थी, यातायातको पँहूच नपुगेको र आवश्यक्ता नभएका जस्ता कारण भौतिक निर्माण कार्यक्रम समावेश गर्न सकिएको अवस्था नभएको आयोजनाले जनाएको छ ।
मकवानपुर । हाल नेपालमा मनसुनी वायुको प्रभाव रहेकोले देशका अधिकांश भूभागमा बदली रही हल्कादेखि मध्यम बर्षाकाे सम्भावना रहेकाे छ । हाल बागमती, गण्डकी र लुम्विनि प्रदेशका थोरै स्थानहरुमा हल्का वर्षा भैरहेको जल तथा माैसम विज्ञान विभागकाे माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ ।
प्रदेश १, बागमती, गण्डकी, लुम्विनि, कर्णालि र सुदुर पश्चिम प्रदेशका एक-दुई स्थानमा मेघ गर्जन /चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेकोले पहाडी भू- भूगमा भूक्षय, पहिरो तथा गेग्रान बहाव (debris flow) को जोखिम रहेको हुनाले नदीनाला र खहरे खोलामा पानीको सतह बढ्न सक्ने भएकोले आवश्यक सतर्कता अपनाउन समेत महाशाखाले अनुरोध गरेकाे छ।
आगामी तीन दिनको मौसम पूर्वानुमान
श्रावण १९ गते मंगलबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रही धेरै स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। प्रदेश १,बागमती , गण्डकी, कर्णालि, सुदुरपश्चिम प्रदेशका एक दुई स्थानमा मेघ गर्जन /चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
श्रावण २० गते बुधबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रही धेरै स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। प्रदेश १, प्रदेश २ र बागमती प्रदेशका थोरै अनि गण्डकी, लुम्विनि र कर्णालि प्रदेशका एक-दुई स्थानमा मेघ गर्जन /चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
श्रावण २१ गते विहीबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रही धेरै स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। लुम्विनि र सुदुर पश्चिम प्रदेशका एक-दुई स्थानमा मेघ गर्जन /चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ।
हल्का पानी परिरहेको एक विहानी । वनस्पतिको फरक फरक वास्नादार वातावरण थियो । मर्निङ वाकको क्रममा पारिवारिक कुराकानी हुँदै थियो । एक जना अग्रजले आफू लामो समयदेखिको तनावबाट मुक्ति पाएकोमा औधि खुसी लागेको प्रसङ्ग काट्याउँदै भन्नुभयो ‘अब म दौंतरीको सम्धी हुने छैन ।’ सामान्यतः पुरुष साथीहरुले एकापसमा ‘सन्धी’ भनेर ख्यालठट्टा गर्ने गरेको मैले पटक पटक देखेको सुनेको थिएँ । साथी–साथीमा ‘सम्धी’ शब्दले सम्बोधन गरेको देख्दा मलाई चाँही कता कता नमिठो लाथ्यो । किनकी यसमा उनीहरु एकापसमा ख्यालठट्टा गरेर रमाइ रहेको होलान् । तर त्यो शब्दको सम्बन्ध सिधै तिनीहरुको अबोध छोराछोरीप्रति लक्ष्यित हुने शब्द हो । भलौ उनीहरु एकापसमा भविष्यमा ‘सम्धी–सम्धी’ होलान् वा नहोलान् भविष्यले बताउँला तर आजै देखी बोलिने यस्ता सम्बन्धका शब्दहरुले कतै त कतै केही न केही छाप छाड्दछ भन्ने लाग्दछ मलाई ।
नेपाली तथा हिन्दी चलचित्रहरुमा पनि बाल्यवस्थाका साथीहरु भविष्यमा एकापसमा सन्धी बन्ने रहर गरेको, एकापसलाई बचन दिएको तर सन्तानले नमान्दा पारिवारिक सम्बन्धमा विचलन आएको घटनाक्रम देखाइने गरेको छ । व्यक्तिगत रुपमा भन्नुपर्दा मलाई यो पनि पटक्कै सही लाग्दैन ।
अं म मर्निङ्ग वाकको कुरा जोड्दै थिए । दौंतरीको ‘सम्धी’ बन्नु पर्ने छैन भनेर औधि खुसी हुनुभएका ति अग्रजको रहस्य बुझ्न खोजे । उनले आफू ४५ वर्ष नाघेपछी छोराको बाबु बनेकोमा खुसी भएको सुनाए । मलाइ झन् कौतुहलता जाग्यो । ३० वर्षको उमेर छोरीको बाबु भएका थिए उनी । अब छोरी १५ वर्ष भएपछी किन फेरी अर्को सन्तानको रहर गरे होलान् ?
उनी व्यवसायीक घरानाका व्यक्ति । सामाजिक रुपमा समेत पहिचान बनाएका व्यक्ति । व्यक्तिगत रुपमा भन्नुपर्दा उनलाई छोरा र छोरीमा कुनै भेदभाव छैन । श्रीमान् श्रीमाति दुबै आ–आफ्नो क्षेत्रमा चिनिएका छन् । उनीहरुको बुझाइ थियो सन्तान, सन्तान नै हो चाहे छोरा होस् वा छोरी । छोरीको लागि अभिभावकत्वमा मरिमेटेर लागेको देख्दथें मैले पनि । तर उनीहरुको मनमा गडेर पीडाबोध गरिरहने शब्द रहेछः ‘सन्धी’ । जुन शब्दसँग उनी आफ्नो अबोध बालापनमा खेलिरहेकी छोरीलाई हेरेर मन मनै दुखिरहन्थे उनीहरू ।
व्यवसायीक जमघटमा आफ्नै दौंतरीहरुले ‘तेरो एक्ली छोरी मेरो छोरालाई बिहे गर्ने हो, अनि यत्रो व्यवसायको एक्लो मालिक मेरो छोरो’ भनेर ठट्यौलि पारामा भन्ने गर्दा रहेछन् । स्कुले दौंतरी भएकोले नामै किटेर तँतँ–मम गरिने साथीहरुले ‘ओ सम्धी के छ तेरो खबर ?’ भन्दा म आफ्नो छोरीमाथि अन्याय भएको आभाष गर्दथे’ उनले भने।
छोरी तोते बोल्दै ताते गर्दै गर्दा साथीभाइहरुसँगके जमघटमा छोरीलाई डो-याउँदै पुग्ने यो दम्पत्तिलाई साथीहरुले प्रयोग गर्ने ‘सम्धी’ शब्दले बिस्तारै पीडा भर्दैै गएको रहेछ । ‘ख्याल ठट्टा हो भनेर वास्तै नगर्ने गरेको तर साथीहरुले जिक्याउन छाडेनन्, जतिपछी भयो उत्तिनै बढी बढी पीडादायी लाग्न थाल्यो ‘सम्धी’ शब्द ।’ मर्निक वाकको ओरालो झर्दै गर्दा उनले भने, अति भएपछि अघिल्लो वर्षबाट छोराको चाह जाग्न थाल्यो अन्तरमनबाट, भगवानले पनि चाहाना पुरा गरिदिए’ उनले एकै श्वासमा यति भने ।
मलाइ अर्को एउटा घटनाको याद भयो, एक महिनाअघि रिपोटि·को शिलशिलामा मकवानपुरको बकैया गाउँपालिका जादै थिएँ । साथमा थिए केही पत्रकार र खेलप्रेमीहरु । एक जना दिदीको आमा धेरै बिरामी हुनुहुन्थो । आमाको स्वास्थ्यमा सुधार भए नभएको प्रसङ्गमा सोध्दा दिदीले भन्नुभयो, ‘छोरीको घरमा प्राण जाला भनेर दाजुभाइले लगे, पछिल्लो अबस्था थाहा छैन ।’ दिदीले विगत १८ वर्षदेखि ओछ्यानमा परेकी दीर्घरोगी आमाको स्वास्थ्योपचारमा महङ्गो खर्चसँगै सयौं हण्डर खेप्दै आएको हामीले देखेका थियौ । आफूले नसक्दा सहयोगी कर्मचारी राखेरै पनि आमाको स्वास्थ्यको लागि केही कमी हुन दिएकी थिइनन् उनले । दाजुभाइ नै छैनन् सायद भन्ने लाग्थ्यो हामीलाई उनले आमालाई गरेको सेवा देखेर ।
‘यतिञ्जेल दाजुभाईले एक कल फोन गरेर कस्तो छ भनेर सोधेनन्, अहिले आमाको स्वास्थ्यमा सुधार नहुने भन्दै अस्पतालले घर फर्काएपछी दाजुभाइले छोरीको घरमा प्राण जानु हुन्न भनेर लगे’ ति दिदीले दबिएको श्वरमा भनिन् ‘आमा दाजुभाइको मात्रै हुन् की मेरी पनि ?, मैले अब आमा देख्ने त्यति नै होला अब ।’ छोरी भएकै कारण छोरीकोमा आमा बुबाको प्राण पर्न नहुने यो संस्कार कि कुसंस्कार ?
छोरीको साहारामा बाँचेकी आमालाई जीवनको अन्तिम घडीमा आएर छोराहरुले लैजानुको पछाडी आमाको नाममा रहेको जायजेथा नै थियो ।
लैङ्गिक समानता सवालमा कलम चलाउने कलमजिवीहरुकै हालत यस्तो छ, परम्परा र संस्कार कै पछाडि लाग्नेहरुको अवस्था के होला । आमा बुबाको मृत्यु संस्कारमा छोरीहरु सहभागी भएको समाचार बेलबखतमा सुन्ने गरिन्छ, त्यसको लागि ठुलै साहस र संघर्ष गर्नु पर्दछ छोरीहरुले । जब कि छोराहरुको लागि भने त्यो कर्तव्यको विषय बन्दछ, छोराको कर्तव्य हो भने, अधिकार हो भने छोरीको कसरी हैन ? उही सकस सहेर, उही संघर्ष, अभाव र सपनाहरु झल्दै र सम्हाल्दै हुर्काइन्छन् आमा बुबाबाट छोरा छोरी तर समाजिक जिम्मेवारीमा किन भेद ? कतै आमा बुबाले नै छोरा र छोरीमा भेद राख्दछन् भने केही उदार दील भएका आमा बुबाहरुले छोरी र छोरामा फरक छैन भनेर सत्य स्वीकार्दा समाजले किन अवरोध सिर्जना गर्दछ ?
अंश र बंशको सवालमा कानुनी पाटो
अघिल्लो प्रसङ्गका व्यवसायी छोरीलाई अंश सहित बंश दिन तयार थिए । उनको लागि छोरा रहरको विषय थिएन । समाज (साथीभाइ) ले छोराको लागि अघोषित दबाब दियो । जुन दबाब सहन नसकेर उनीहरुले डेढ दशकपछि छोराको चाह राखे । अर्को प्रसङ्गमा दुई दशकदेखि छोरीको साहारामा बाँचेकी आमालाई जीवनको अन्तिम घडीमा आएर छोराहरुले लैजानुको पछाडी आमाको नाममा रहेको जायजेथा नै थियो । सामाजको बिल्ला भिरेर उनीहरुले बिरामी आमालाई हैन आमाको नाममा रहेको अंशमाथि आँखा लोभ काडेका थिए ।
कुरा जोडौं कानुनी पाटो बारे । मुलुकी देवानी संहिता ऐनले छोरीलाई पनि अंशबण्डामा समान हकदार बनाएको छ । संहिताको परिच्छेद १० को अंशवण्डा सम्बन्धी व्यवस्थाको दफा २०५ मा सगोलको सम्पत्ति अंशबण्डा गर्ने प्रयोजनको लागि पति, पत्नी, बाबु, आमा, छोरा, छोरी सबै अंशियार मानिने उल्लेख छ । साथै दफा २०६ ले सबै अंशियारको हक समान रहने छ भनेर स्पष्ट उल्लेख गरेको छ । तर व्यवहारमा यो सहज भएको छैन ।
२०६३ सालको अन्तरिम संविधानमै पैतृक सम्पत्तिबाट छोरीले पनि अंश पाउने व्यवस्था गरेको थियो। तर त्यसको कार्यान्वयनमा अन्य कानुनहरु उदार बन्न नसक्दा छोरीहरुले अंश पाउन सकेका थिएनन् । बंशको त कुरै रहेन । छोरीको शिक्षामा लगानी गर्नेहरु बढेका छन्, छोरीको विहेमा दाइजो दिन जति नै सम्पत्ति खर्च गर्न तयार हुनेहरु पनि बढेका छन् । तर समाजले छोरीलाई अंश दिने विषय अझै पनि सहज स्वीकारेको अवस्था छैन । ०६३ को अन्तरिम संविधानले छोरीले पनि अंश पाउने उल्लेख गरेको भए पनि त्यस बमोजिमको हक दावी गर्दै अंश लिने छोरीहरु देखिएनन् ।
अझैपनि छोरीलाई छोरा सरह अंश दिने बाबु आमा सहजै भेटिदैनन् । छोरीले अंशको लागि कानुनी लगाइ नै लड्नु पर्ने हुन्छ । हुन् त परिवर्तन एक्कासी संभव छैन ।
छोरा र छोरीलाई कुनै विभेद नगरी पैतृक सम्पत्तिमा बराबर अंश दिनुपर्ने व्यवस्था संहिताले ग-यो, तर परिवार र समाजको नियमले देशको कानुनलाई वास्तै गरेन ।
२०२० सालमा बनेको मुलुकी ऐनले पनि ३५ वर्षको उमेरसम्म बिहे नगरेका छोरीलाई छोरा सरह अंश दिने व्यवस्था गरेको थियो । त्यसलाई २०५९ सालमा संशोधन गरेर छोरा र छोरीलाई अंश दिने व्यवस्था गरेपनि विवाहितले अंश नपाउने व्यवस्था ग-यो, जुन एक हातले दिएजस्तो गर्ने र अर्को हातले खोस्ने गरी गरिएको व्यवस्था देखियो । हालको मुलुकी देवानी संहिताले पुराना कानुनमा भएका बाधाहरुलाई सल्टाएको छ । संहिताले अंशमा छोरीहरुको पनि समान हैसियत कायम गरिदिएको छ । छोरा र छोरीलाई कुनै विभेद नगरी पैतृक सम्पत्तिमा बराबर अंश दिनुपर्ने व्यवस्था संहिताले ग-यो, तर परिवार र समाजको नियममा देशको कानुनलाई वास्तै गरेन ।
अहिले ऐनमा छोरालाई मात्रै अधिकार दिने व्यवस्था गरेका ठाउँमा छोरी शब्द पनि थपेको छ । साथै अविवाहिता छोरी भन्ने शब्द हटाएर सगोलकी छोरी (अंशियार) भन्ने शब्द राखेको छ । यस्ता संघर्षको लामै कथाहरु छन् । २०४७ सालपछि छोरीलाई पनि समान अंश दिनुपर्छ भनेर आवाज उठ्दै आयो तर आजसम्म सहज कार्यान्वय भएको छैन । ऐनले छोरीलाई दोहोरो अंशको हकदार बनाएको छ, बिहे गरेको छोरीलाई पनि अंश दिने भनेसँगै जन्म घर अर्थात माइती पक्षबाट अंश पाउने निश्चित छ नै सँगै सोही ऐनमा श्रीमानको तर्फबाट पनि अंशियार रहने देखाएको छ । यसरी महिलालाई माइती पक्ष र श्रीमान पक्ष दुवैतर्फबाट अंश पाउने निश्चित गरिएको भएपनि यो पटक्कै व्यवहारीक छैन । कारण उही हो सामाजिक सोच, जति सहजै छोराहरुले अंश पाउँछन्, उसैगरी सहजै छोरी र बुहारीहरुले अंश पाउँदैनन्, यसको लागि कानुनी लडाँइ नै लड्नु पर्ने हुन्छ । कानुनी लडाँइ नै लडेर परिवारमा बेमेल खडा गरि अंक लिन प्रायः महिला तयार हुँदैनन् ।
सभ्य र परस्पर हितकारी समाज निर्माणको लागि सन्तानलाई सन्तानको रुपमा स्वीकार गर्नु पर्छ चाहे छोरा होस् वा छोरी या लैङ्गिक अल्पसंख्यक जे होस् सन्तान त सन्तान नै हो ।
कानुनी व्यवस्थाले मात्र छोरीको समान हक समाजमा स्थापित भइहाल्दैन । यसको लागि सामाजिक सोच र चिन्तनमा परिवर्तन अपरिहार्य छ । कानुनी व्यवस्थाले मात्र त्यो कानुन समाजमा लागू गर्न सक्दैन। त्यसका लागि अरू धेरै नीतिनियम र निर्देशन पनि बनाउनुपर्ने हुन्छ। पुरानो कानुन कार्यान्वयन गर्न बनेका नीतिनियम र निर्देशनले नयाँ कानुनी व्यवस्था लागू गर्न बाधा पु¥याइरहन्छन् । अंशबन्डाको सन्दर्भमा कुरा गर्दा पनि अझै पनि कानुन फितलो नै छ । अभिभावकले छोराहरुलाई अंशबण्डा गर्दा कुनै विवाहित वा अविवाहित छोरीको स्वीकृति चाहिने बाध्यकारी नियम अझै बनिसकेको छैन । यो पनि सहजै स्वीकार्य नभएकै अवस्था हो ।
यसरी हेर्दा समाजको प्रथा परम्परा तथा रितिरिवाजहरुले कानुनलाई सकेसम्म बेवास्ता गर्ने, मिचेर जाने प्रयास गरेको देखिन्छ, यसो हुनु भनेको परिवर्तनलाई आत्मासात नगरिनु नै हो । समय सापेक्ष रुपमा समाज चल्नको लागि परिवर्तन जरुरी छ । विकृति उन्मुलन जरुरी छ । सभ्य र परस्पर हितकारी समाज निर्माणको लागि सन्तानलाई सन्तानको रुपमा स्वीकार गर्नु पर्छ चाहे छोरा होस् वा छोरी या लैङ्गिक अल्पसंख्यक जे होस् सन्तान त सन्तान नै हो । समाजका हरेक व्यक्तिसँगको आपसी सम्बन्धमा प्रत्यक्ष वा परोक्ष रुपमा चोट नपु-याउन हरदम सचेत बनौं । यसैमा सामाजिक सद्भाव फैलन सक्दछ । सद्भावले भरिएको समाजले नै युगान्तकारी परिवर्तनलाई आत्मसात गर्न सक्दछ ।
मकवानपुर । मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकामा ९२ जना एमालेमा प्रवेश गरेका छन् । मकवानपुरकाे पूर्वी क्षेत्रमा रहेकाे बकैयामा विभिन्न पार्टी परित्याग गरिआइतबार बकैयाको १ धिँयालमा भएको कार्यक्रममा उनीहरु एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।
एमालेमा प्रवेश गर्नेहरुलाई प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा अर्थ समितिका सभापति कृष्णप्रसाद दाहाल सहितका एमाले नेताहरुले टिका, खादा लगाएर स्वागत गरेका थिए । पार्टी प्रवेश कार्यक्रममा बोल्दै अर्थ समितिका सभापति दाहालले एमाले सरकारले सुरु गरेको भूमिहिनलाई भूमि सहितको लालपुर्जाको कार्यलाई कांग्रेस–माओवादीको संयुक्त सरकारले रोकेको बताए ।
नेकपा माओवादी केन्द्र परित्याग गरि अक्कलबहादुर गोले, हिराबहादुर बल, सुकबहादुर वाईवा, सुकमान घिसिङ लगाएत, नेपाली कांग्रेसका सानुमान वाईवा, मनोज डिमडुङ, कान्छामान वाईवा, चन्द्रध्वज वाईवा, दिल बहादुर घिसिङ, पदमबहादुर मोक्तान सहित तथा राप्रपाबाट गणेश मोक्तान, खड्गबहादुर वाईवा, नेत्रबहादुर वाईवा,इन्द्रलाल मोक्तान, आईतसिंह मोक्ता सहित ९२ जना एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।
कार्यक्रममा एमाले मकवानपुरका जिल्ला सदस्यहरु बेलप्रसाद दाहाल, कृष्ण चौँलागाई, भूमि सम्वन्धि समस्या समाधान आयोग बाराका अध्यक्ष अम्बिका चौँलागाई, बकैया गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सरला बोलखे, एमाले बकैयाका अध्यक्ष गोपाल दाहाल, सचिव फुलमान लामाल लगाएतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
मकवानपुर । मानव बेचविखन तथा ओसारपसार विरुद्धको कानुनमा हुनुपर्ने सुधार बारे मिडिया अन्तरक्रिया हेटौंडा गरिएको छ। बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडामा महिला कानुन र विकास मंचको आयोजनामा अन्तरक्रिया गरिएको हो ।
हेटौंडामा सञ्चारकर्मीसँगको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा वर्तमान समयमा मानव बेचविखन तथा ओसारपसार सम्बन्धि उपयुक्त ऐन, घरेलु हिंसा र पुनस्थापना विषयमा अधिवक्ता सविन श्रेष्ठले कार्यपत्र पस्तुत गरेका थिए । यस्तै कार्यक्रममा संघीय ऐनमा रही प्रदेश सरकारले निर्माण गर्ने कानुनमा आवश्यक कानुनी सुधार बारे जानकारी गराईएको थियो । यद्यपि बागमती प्रदेशमा भने यसबारे हालसम्म कानुन बनाईएको छैन ।
महिला कानुन र विकास मञ्चका अधिवक्ता सविन श्रेष्ठले संघीय सरकारको मानव बेचविखन तथा ओसारप्रसार नियन्त्रण ऐन २०६४ को दफा १३ मा रहेको पुनस्थापना केन्द्र र दफा १४ मा रहेको पुनस्थापना कोषमा रहेको परिभाषालाई प्रदेश ऐनमा केहि कानुनी सुधार गरिनुपर्ने बताए । त्यस्तै दफा २३ मा रहेको समिति गठन गर्न सक्ने बुदाँ पनि सुधार गरि समितिलाई अब प्रादेशिक र स्थानीय तहमा गठन गर्ने नीति बनाइनुपर्ने बताए ।
त्यस्तै, घरेलु हिंसा कसुर तथा सजाय ऐन २०६६ को पनि दफा ९ को उपचारको रकम पीडकले व्यहोर्ने, दफा ११ मा सेवा केन्द्र, दफा १२ मा सेवा कोष र १२ को क मा संरक्षण अधिकृतको विषयमा पनि केहि कानुनी सुधार गरिनुपर्ने अधिवक्ता श्रेष्ठले बताए । उनले लैंगिक हिंसा निवारण कोष ऐन २०६७ को दफा ३ को क मा उल्लेख प्रदेश लैंगिक हिंसा निवारण कोष र ३ को ख मा रहेको स्थानीय लैंगिक निवारण कोषलाई पनि केहि कानुनी सुधारहरु गरिनुपर्ने बताए ।
लुम्बिनी प्रदेश सरकारले यस विषयमा सेवा तथा पुनस्थापना कोष ऐन २०७६ पास गरि प्रदेश प्रमुखले प्रमाणीकरण गरी कार्यान्वयनमा आइसकेको बताउदैं अधिवक्ता श्रेष्ठले अब बागमती प्रदेश सरकारले पनि सोही अनुरुप ऐन निर्माण गरी कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताए । मञ्चको संस्थापक अध्यक्ष अधिवक्ता मिरा ढुङ्गाना, अधिवक्ता विनोदचन्द्र देवकोटालगायतले मानव बेचविखन तथा ओसारप्रसारका विषयमा बनेका ऐन र बेचविखन सम्बन्धित अन्य जानकारी प्रस्तुत गरेका अधिवक्ता ललिता श्रेष्ठले बताइन्।