मकवानपुर । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री राजेन्द्र पाण्डेले संविधानको मर्म अनुसार संघीय सरकारले फराकिलो मन नगरेको गुनासो गरेका छन् । “संविधानको अक्षर र भावनामा समेटिएको कुरा कार्यान्वयन हुन बाँकी छ, त्यो नहुन्जेल संविधानको मर्म पालना हुदैन” उनले भने “ शहिदले छाडेको सपना पुरा गर्ने जिम्मेवारी राज्यको हो, राज्यले यो जिम्मेवारी पुरा गर्न नसकुन्जेल कालो बादल मडारिरहन्छ।”
संविधान दिवसको अवसरमा बागमती प्रदेश सरकारले आज हेटौंडामा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा बोल्दै मुख्यमन्त्री पाण्डले यस्तो बताएका हुन् । “संविधानले दिएको साझा अधिकार अझै व्यवस्थित भएनन्, कानुन त बन्नै बाँकी छ, संविधानमा उल्लेख भएको कुरा समेत पाईन” पाण्डेले भने “संविधानको कार्यान्वयन गर्न संघीय सरकार नै बाधक बनेको छ ।”
नेपालको संविधानले समाबेशी सहभागिता सुनिश्चित गर्दै देशको विभिन्न संरचनामा २९४ जना महिला प्रतिनिधित्व गरिएर संसारको उदाहरणीय देश नेपाल र संविधान बनेको उनले बताए ।
“संविधानले संरक्षित क्षेत्र, बिषेश क्षेत्र बनाएर प्रतिनिधित्व गराएका छौ, भाषाको संरक्षण गर्ने,प्रदेसको कामकाजि भाषाको रूपमा कार्यान्वयन गर्न लागिपरेका छौ” उनले भने “बागमती प्रदेश संविधानलाई व्यवहारमा देखाउन खोज्छ, संघले अड्को लगाइरहन्छ ।”
उनले बागमती प्रदेश सरकारले प्रदेश सरकार छ भन्ने देखिने गरि काम गरेको दाबि गर्दै संरचना बलियो बनाउने कसरतमा लागेको उनले बताए ।
“साझा अधिकार सूचिमा रहेको कानुन निर्माणमा किन संघीयको सरकारले फराकिलो दिल गरेन, हामी छक्क छौ” उनले भने ।
कार्यक्रममा प्रदेश सरकारका प्रवक्ता तथा प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री कृष्ण शर्मा खनालले नेपाल सरकारको बैधानिक कानुन २००४ देखि हालसम्मको संविधानको समिक्षा आवश्यक भएको बताए ।
“संविधान दिवसको सन्दर्भमा नेताहरूले बक्तब्य व्यक्त गर्ने, बन्दीलाई रिहा गर्ने र केहि थान सम्मान दिने मात्रै कामले संविधानको मर्म बोक्छ कि बोक्दैन” मन्त्री खनालले भने “संविधानको व्यवहारिक कार्यान्वयनको पाटो कहाँ पुग्यो, हक अधिकार धारामा रहेर मात्रै हुन्न, व्यवहारीक हिसाबले पुष्टि हुनुपर्छ ।”
संविधानको रक्षक गर्छौ भन्ने राजनीति दल नै यसबारे समिक्षा गर्नुपर्ने बेला आएको उनले बताए । अधिकार केन्द्रितकरण हैन बिकेन्दिकरण हुनुपर्छ भन्ने मान्यता संविधानले बोकेको तर संघीय सरकारले साझा अधिकार सूचिमा रहेका कानून नबनाउदा विकेन्द्रीकरण लागु नभएएको उनले बताए ।
“दलका नेताकै कारण संबिधानमा परिभाषित भए बमोजिम संघीयताको कार्यान्वयन नभएको उनले बताए । “संघीय सरकार र नेताहरूले संविधान कार्यान्वयन पालन गरेनन्, संघीय सरकारले अंकुस लगाउंदा लगांदै पनि बागमती प्रदेशले धेरै काम गरेको छ” उनले भने ।
मकवानपुर । आज असोज ३ गते संविधान दिवस । संविधानसभाबाट संविधान पारित भइ नेपालको संविधान जारी भएकाे दिन । संविधान दिवस २०७९ काे अवसरमा बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । शुभकामना सन्देशमा प्रदेश प्रमुख शर्माले भनेका छन् ‘संविधानसभाबाट संविधान पारित भएकोमा हामी गौरवबोध गर्दछौं ।’
साेमबार शुभकामना सन्देश जारी गर्दै शर्माले भनेका छन् ‘नेपाली जनताको संघर्ष, त्याग र बलिदानपछि संविधान जारी भएको २०७२ असोज ३ लाई ऐतिहासिक दिवसको रुपमा स्मरण गरिरहेका छौं।’ ‘नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमिकता, भौगोलिक अखण्डता, राष्ट्रिय एकता,स्वाधीनता र स्वाभिमानलाई अक्षुण्ण राखी जनताको सार्वभौम अधिकार, स्वायत्तता र स्वशासनको अधिकारलाई आत्मसात् गर्दै देशमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणाली मजबुत बनाउनका लागि संविधान जारी भएको सुखद् दिनका रुपमा संविधान दिवस’ मनाउने गर्दछौं । यस सुखद् अवसरमा समस्त नेपाली दाजुभाई तथा दिदिबहिनीहरुमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु’ प्रदेश प्रमुख शर्माले सन्देशमा भनेका छन् ।
‘आर्थिक समानता, समृद्धि र सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्न समानुपातिक, समावेशी र सहभागितामूलक सिद्धान्तका आधारमा समतामूलक समाजको निर्माण गर्ने संकल्प गरी जारी गरिएको संविधानको मर्म र भावनालाई अक्षरस : पालना गर्दै त्यसको कार्यान्वयन गर्नु हामी सबैको दायित्व हो । साथै, संविधानवादको सिद्धान्तलाई अंगिकार गरी संविधान कार्यान्वयनको सवालमा देखा परेका चुनौती सामना गर्न तत्पर रहनु आजको आवश्यकता हो’ शुभकामना सन्देशमा भनिएकाे छ ।
संविधान दिवसकाे शुभकामनामा उनले भनेका छन् ‘दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धिको आकांक्षा पूरा गर्न संविधानसभाबाट संविधान पारित भएकोमा यस अवसरमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको लागि भएका विभिन्न आन्दोलनको क्रममा आफ्नो अमूल्य जीवन उत्सर्ग गर्नुहुने नेपाल आमाका वीर सन्तानप्रति उच्च सम्मान प्रकट गर्दै भावपूर्ण श्रद्धान्जली अर्पण गर्दछु।’ प्रदेश प्रमुख शर्माले शुभकामना व्यक्त गर्दै दिवसले संविधानले परिकल्पना गरेको महान लक्ष्य प्राप्तिका लागि मन वचन र कर्मले समर्पित रहन हामी सबैलाई प्रेरणा प्रदान गरोस् भनेका छन् ।

मकवानपुर । व्यक्तिले आत्महत्या गर्नुअघि केही न केही प्रतिकृया जनाउने बागमती प्रदेश प्रहरी प्रमुख किरण बज्राचार्यले बताएका छन् । आइतबार बागमती प्रदेशकाे राजधानीमा हेटौडामा भएकाे प्रदेश स्तरीय आत्महत्या रोकथाम सचेतनामुलक कार्यक्रममा प्रमुख बज्राचार्यले भने– ‘व्यक्तिले आत्महत्या गर्नु अघी जनाउने प्रतिक्रिया समयमानै पहिचान गरी परामर्श दिन सकेमा आत्महत्या न्युनिकरणमा सहयोग पुग्नेछ ।’
बज्राचार्य बढ्दो आत्महत्याको दरलाई न्युनिकरण गर्न बागमती प्रदेश प्रहरीले विगतदेखिनै विभिन्न किसिमका सचेतनामुलक कार्यक्रमहरु गर्दै आईरहेकोमा यसलाई अझ बढी प्रभावकारी बनाउन प्रदेश सरकार, स्थानीत तह लगायत विभिन्न सरोकारवाला निकायहरुसंगको समन्वय र सहकार्य गर्नु पर्ने बताए । उनले प्रहरीको सहकार्यमा हातेमालो गर्न अन्य निकायहरुलाई आह्वान समेत गरेका छन् । ‘आत्महत्या न्युनिकरणको लागि तत्कालै नीति बनाउन जरुरी रहेको छ’ बज्राचार्यले भने ‘सचेतनामुलक कार्यक्रममा समेत सवै पक्षको समन्वय र सहकार्य हुनुपर्छ ।’
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बागमती प्रदेश मुख्यमन्त्री राजेन्द्र प्रसाद पाण्डेले कार्यक्रम अत्यन्त महत्वपुर्ण रहेको बताउँदै यसले प्रदेश सरकार लगायत सरोकारवाला निकायहरुलाई एकपटक झकझकाएको बताए । प्रहरीले प्रस्तुत गरेको कार्यपत्रले प्रदेश सरकारलाई आत्महत्या रोकथामको लागि नीति बनाउन मार्गदर्शन हुने उनले बताए । मुख्यमन्त्री पाण्डेले भने– ‘मानिसको जीवन सवैभन्दा महत्वपुर्ण भएको हुँदा यसलाई जोगाउन सवै पक्षले नैतिक शिक्षा लिन र दिन जरुरी रहेकाे छ ।’

त्यसैगरी कार्यक्रमा मकवानपुर जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेन्द्र देव पाण्डेले मानिसको जीवन अमुल्य भएकोले यसलाई जोगाउन सवै पक्षले आ-आफ्नो तबरबाट लाग्नुपर्ने र सचेतनामुलक कार्यक्रम समय समयमा गरिनु पर्ने बताए । हेटौंडा अस्पतालका चिकित्सक लव कार्कीले आत्महत्याको जोखिम क्षेत्र एवं वर्गको पहिचान गरी समयमानै मनोपरामर्श दिन ठाउँ ठाउँमा मनोपरामर्श केन्द्र स्थापना गर्नुपर्ने बताए ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक बामदेव गौतमले स्वागत गरी सुरु भएकाे कार्यक्रममा बागमती प्रदेश प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी बरिष्ठ उपरीक्षक दिपक रेग्मीले आत्महत्याको वर्तमान अवस्था, चुनौतिहरु तथा सम्भाव्य रोकथामका उपाय सम्बन्धमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाको आयोजनामा प्रदेश स्तरीय आत्महत्या रोकथाम सम्बन्धी सचेतनामुलक कार्यक्रम भएको हाे । कार्यक्रम जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरको प्राङ्गढबाट प्रभातफेरी भइ रोयल पाटी प्यालेस हेटौंडामा कार्यक्रम गरिएको थियो । विश्व आत्महत्या रोकथाम दिवसको रुपमा नेपाल प्रहरीले उपत्यकामा केन्द्रीयस्तरको, ७ वटा प्रदेश राजधानीमा प्रदेशस्तरीय र ७७ वटै जिल्ला सदरमुकाममा जिल्ला स्तरिय आत्महत्या रोकथाम सम्बन्धी र्याली सहितको सचेतनामुलक कार्यक्रम आज देशैभरी एकैपटक संचालन गरेको छ ।
कार्यक्रममा प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री कृष्ण खनाल, सामाजिक विकास मन्त्री कुमारी मोक्तान, जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख ललित घलान, हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका मेयर मिना कुमारी लामा, मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेन्द्र देव पाण्डे लगायतकाको आतिथ्यता रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडामा ‘शिक्षकको भाषा’ पुस्तक विमोचन गरिएको छ । कवि छवि अनित्यको ‘शिक्षकको भाषा’ पुस्तक शनिबार हेटौंडामा विमोचन गरिएको हो ।
पुस्तकमा अहिलेको समयमा शिक्षकको प्रस्तुती, कस्तो शिक्षा अब्बल हुनुपर्ने, शिक्षण संस्थालाई कसरी अगाडि लैजान सकिन्छ लगायत छन । बिगत दुई दशक शिक्षण तथा संचार पेशामा संलग्न अनित्यको यसअघि ‘हल्ला’ र ‘तुइनको बाटो’ कृतिहरु प्रकाशित छन् ।
आकृति क्रिएशनले प्रकाशन गरेको पुस्तक अहिले ३ हजार थान प्रकाशन गरिएको लेखक अनित्यले जानकारी दिए ।
पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिकी प्रमुख मिना कुमारी लामा, मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका उपसचिव बद्रीबहादुर पाठक, सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका अध्यक्ष निमेष निखिल, प्याब्सन मकवानपुरका अध्यक्ष बिनोद सुवेदी, शिक्षक संघ मकवानपुरका उपाध्यक्ष गणेश हुमागाई, लगायतले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए ।

डेंगु संक्रमण सन २००४ मा पहिलोपटक नेपालमा पुष्टि तथा सन २०१९ मा ६८ जिल्लामा फैलिई १७ हजार ९ सय ९२ जना संक्रमित र ६ जनाको ज्यान गएको थियो भने यस साल साउनदेखि भदौ मसान्तसम्म ७५ जिल्लामा फैलिई १३ हजार बढी संक्रमित र १३ जनाको मृत्यृ भइसकेको छ । संक्रमण बढ्दै जाँदा अस्पतालमा जटिल लक्षण लिएर आउने बिरामी पनि बढेका छन् । काठमाडौं, ललितपुर, मकवानपुर, रूपन्देही, दाङ, भक्तपुर, धादिङ, तेह्रथुम, काभ्रे र चितवन गरी १० जिल्ला उच्च जोखिममा छन् । संक्रमितको संख्या आकासिएको, अस्पतालमा बढेको चाप, भर्ना भएरै उपचार गर्ने र आईसीयूसम्मै पुग्ने बिरामीको संख्या थपिँदो छ, जसले झनै प्रकोप र भयानकता देखाउनेमा आशंका छैन ।
टेकु अस्पतालले डेंगु क्लिनिक सुरु गर्दा ज्वरोका लागि भनेर गरेको थियो ’cause कडा समस्या भएको देखिएको थिएन । तर, पछिल्लो समय डेंगुको विशेष औषधि हुँदैन, ज्वरो र शारीरिक पीडा कम गर्न सिटामोलबाहेकको औषधि प्रयोग गर्न नहुने तथा आयुर्वेदिक र होमियोप्याथीप्रतिको विश्वासले धेरै संक्रमित घरमै बस्न थालेका छन् । अस्पताल नजाने, ज्यादै ढिला जाने, सिटामोलले ज्वरो र दुखाइ कम नभएपछि ब्रुफेन, एस्प्रिन सेवन गर्ने, पुनः भिन्दै सेरोटाइपबाट संक्रमित, प्लेटलेट बढाउन अनियन्त्रित र जथाभावी वैकल्पिक औषधि लिने र ज्यादै जटिल भएपछि मात्र अस्पताल पुग्दा कोभिड दोस्रो लहरमा झंै बेहोस र प्रांगणमै ढल्ने दैनिक एकपछि अर्काे देखिँदै छ । जबकि, विगतमा यस्तो कहिल्यै नदेखिएको वरिष्ठहरू बताउँछन् ।
डेंगुमा खोकी लाग्दैन, सास फेर्न गाह्रो हुँदैन, कडा ज्वरो आउँछ, अत्यधिक थकाइ लाग्छ, नाकबाट पानी बग्दैन, झाडापखाला लाग्दैन । अत्यधिक टाउको दुख्छ । खाना नरुच्ने, अत्यधिक जिउ दुख्ने, स्वाद वा गन्ध हराउने हुँदैन, घाँटी दुख्दैन, जाडो महसुस हुँदैन, वाकवाकी लाग्ने हुन्छ । डेंगु भनेकै दुखाइभन्दा फरक नपर्ने भएको छ । शारीरिक दुखाइ कम गर्न धेरैले प्mलेक्सन वा ब्रुफेन तथा एस्प्रिन औषधिको सहारा लिँदा झनै जोखिम बढेको छ । मुख्य लक्षण नै अत्यधिक शारीरिक पीडा हो । ब्रेक बोन फिवर अर्थात् हड्डी भाँचिएसरह दुखाइ हुने ज्वरो पनि भनिन्छ । हालसम्म संक्रमण परिवार परिवारमा, टोल टोलमा डेंगुको दुखाइ लिएर बसेका संक्रमितको संख्या अत्यधिक छ ।
तारन्तार बान्ता हन, अत्यधिक पेटको दखाइ, नाक, गिँजा वा शरीरका अन्य ठाउँबाट रगत बग्ने, दिसा, पिसाब वा बान्तामा रगत देखिने, आलस्य वा बेचैन, श्वास प्रश्वासमा तीव्रता वा कठिनाइजस्ता ५ लक्षण देखिए जटिलतातिर गइरहेको हुनसक्ने भएकाले तुरुन्त चिकित्सक वा अस्पताल जानुपर्छ । चिकित्सकले परीक्षण गर्दा पेट वा फोक्सोमा पानी जमेको, कलेजोको आकार सामान्यभन्दा २ सेमि बढी बढेको र रगतमा प्लेटलेटको संख्यामा तीव्र गिरावट आएको देखिन्छ ।
मेवाको पात खाएर बेहोस
मेवाको पात खाएर रोग छिटो निको हुन्छ, प्लेटलेट घट्न नदिने तथा घटेको पनि छिटो सामान्य बनाउने भन्ने सल्लाहले मेवाको पात खोजी सिलौटामा थिचेर पानीमा हाल्दै ३ दिन लगातार खाएकी युवतीमा स्वास्थ्यमा असहज भएपछि अस्पताल आउनेक्रममा बेहोस परिन् । अरूको लहैलहैमा वा सामाजिक सञ्जालमा भनेजस्तै मेवाको पात खाएर जटिल बन्नेमा यी एक प्रतिनिधि पात्र हुन् । बजारमा मेवाको पातको माग ह्वात्तै बढेको कारणले पनि घरघरमा प्रयोग भइरहेको आँकलन गर्न सकिन्छ । मेवाको पात प्रयोग गरेलगत्तै पेट बाउँडिने, बटारिने, वाकवाक लाग्ने, बान्ता हुने भएकाले अस्पताल पुगी परामर्श लिने प्रशस्तै छन् भने भन्न नचाहने पनि धेरै छन् । दीर्घकालमा कलेजोलगायतका अंगमा नकारात्मक असर देखाउँछ ।
पहिलोभन्दा दोस्रो र तेस्रोपटक बढी जटिल
डेंगु पहिलोपटक र दोहोरिँदाको संक्रमण गर्ने भाइरस फरक प्रकारको हुने भएकाले बढी जटिल हुने गर्छ । पहिले बनेको एन्टिबडीले काम नगर्ने र एन्टिबडीलाई भ¥याङ बनाएर सजिलैसँग इम्यन सिस्टमको कोषहरू प्रयोग गरी फैलिन्छ । खोप विकास तथा प्रभावकारी हुन सकेको छैन । सामान्य मानिसलाई धेरै जटिलता नहोला तर दीर्घरोगी तथा स्वास्थ्य जटिलता भएकालाई धेरै असर गर्नसक्छ । हरेक २० जना संक्रमितमध्ये १ जनालाई जटिलता हुनसक्ने र मृत्युदर १ देखि २ प्रतिशत देखिन्छ । गर्भवती, साना बच्चाहरू र दोहोरिएर भएको संक्रमणमा जटिल समस्या आउन सक्छ ।
स्मार्ट लामखुट्टेको स्मार्ट आनीबानी
दिउँसो सक्रिय र राति नआउने । आकार सानो, झट्ट नदेखिने र दिउँसोमा आउने भएकाले आवाज सुनिँदैन । प्याट्ट मार्दा रगत आउँदैन, कालो, फुस्रो धुलोजस्तो देखिन्छ । टोकेपछि शरीरमा चिलाएजस्तो हुने, मसिना बिबिरा आउने, केही समय नराम्ररी चिलाउने तथा कहिलेकाहीँ बिबिरा बढेर ठूला फोका पर्छन् । सफा पानीमा बढ्ने, पूmल पार्ने गर्छ ।
मानिसमा डेंगुको संक्रमण डेंगु विषाणुबाट संक्रमित लामखुट्टे एडिस एजिप्टी र एडिज अल्वोपिक्टसको टोकाइबाट लाग्छ । कालो रङको लामखुट्टेमा सेतो थोप्ला वा छिर्केमिर्के रङको वा बाघजस्तै टाटेपाटे यो लामखुट्टेले टोकेपछि मानिसलाई चिलाउ“छ । यसलाई हुर्कन ५ मिलि जमेको पानी र तापक्रम १६ देखि ४० डिग्री भए पुग्छ । लामखुट्टे १० डिग्रीभन्दा कम र ४० डिग्रीभन्दा बढी तापक्रममा मर्ने भएकाले नेपालको तराईको तापक्रमको फरकताले तथा पहाडमा बढेको गर्मीले कुनै मौसममा लामखुट्टे निर्मूल हुने अवस्था देखिँदैन । दिउँसो मात्र टोक्ने यस लामखुट्टे अप्राकृतिक भाँडा, घरभित्र जमेर बसेको पानी जस्तै एसी, कुलर, खानेपानीको ट्यांकी, पूmलदानी, गमला, फालेको टायर, मिनरल वाटरको खाली बोतलजस्ता अप्ठ्यारा ठाउँमा पाइने गर्छ । सबैभन्दा खतरनाक त टायर हो, जहाँ हरेक पत्रपत्र वा तहतहमा पानी जम्छ । सफा पानीमा बस्ने भएकाले यस लामखुट्टेलाई एसियन टाइगर वा भीआईपी लामखुट्टे पनि भनिन्छ । लामखुट्टे बाँदरलाई वा रोगी मानिसलाई टोक्दा डेंगु भाइरसबाट संक्रमित हुन्छ । संक्रमित लामखुट्टेले पारेका फुलबाट उत्पन्न हुने सबै लामखुट्टे जीवनभर संक्रमित रहन्छन् । तर, लामखुट्टेबिना मानिसबाट मानिसमा डेंगु सर्दैन ।
अभियान
‘डेंगु नष्ट घरबाटै’ भन्दै अभियान चल्दै छ । जोखिम न्यूनीकरण गर्न जनचेतना नै कम भयो, झाडी फाँड्ने, पेस्टिसाइड छर्ने उपायका ’boutमा ‘तैँ चुप मैँ चुप’ छन् भन्ने जनगुनासो छ । हरेक परिवारलाई हरेक शनिबार १० बजे १० मिनेट समय छुट्याएर आप्mनो घरभित्र र बाहिर ‘लामखुटेको फुल पार्ने ठाउँलाई खोजांै र नष्ट गरांै’ अभियान सञ्चालन गर्न ७ वटै प्रदेश र ७ सय ५३ वटै स्थानीय तहलाई संघीय मन्त्रालयमार्फत मार्गदर्शन गर्न तथा डेंगुबाट बच्न तथा जोखिम कम गर्न कर्मचारीलाई कार्यस्थलवरिपरि निरन्तर सफा राख्न र कार्यालय समयमा पूरा बाहुला भएको पोसाक अनिवार्य लगाउन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले २७ भदौ २०७९ मा विशेष अनुरोध गरेको छ । नागरिकहरू सर्तक र स्थानीय सरकार समुदाय सक्रिय भएमा मात्रै डेंगु नियन्त्रणमा आउन सक्छ । नत्र, अवस्था अझ भयावह हुनसक्ने भएकाले संक्रमण रोकथाम र नियन्त्रणका लागि अभियान नै चलाउन सम्बन्धित सबै जिम्मेवार बन्नैपर्छ ।
सन् २००४ मा बाँकेमा पहिलोपटक पुष्टि भएको डेंगु तराईभन्दा पहाड र हिमालतिर बढी देखिँदै छ । तीनपटक त महामारी फैलिसकेको छ । संक्रमण टाइप १ बाट २ मा जाने, मृत्यु कम हुने क्लासिकबाट बढी मृत्यु हुने हेमोरेजिक र सक डेंगुमा जानसक्ने, मुलुकका केही स्थानका ठूला अस्पताल र मेडिकल कलेजमा मात्र उपलब्ध भेन्टिलेटर, जनचेतनामा कमी, रक्तसञ्चारको अभाव आदिले समयमै सजग नभए ठूलो महामारी भई धेरै धनजनको क्षति हुने निश्चित छ । राजधानीबाट
