मकवानपुर । मानसिक स्वास्थ्य समस्याको कारण बागमती प्रदेशमा गत आर्थिक वर्षमा ९०२ जनाको ज्यान गएको छ । यो तथ्याङ्क अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा कमी हो ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यही समस्याको कारण १ हजार ३६ जनाको ज्यान गएको थियो । बागमती प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालय र कोशिश नेपालको आयोजनामा मानसिक स्वास्थ तथा मनोसामाजिक सुस्वास्थ्य सम्बन्धि समिक्षा कार्यक्रम यो तथ्याङ्क सार्वजनिक गरिएको हो ।
कार्यक्रममा सरकारले स्वास्थ्यको क्षेत्रमा विभिन्न कार्यक्रम गरेको भए पनि मानसिक स्वास्थ्यको सवालमा भने न्यून काम भएको सरोकारवालाहरुले गुनासो गरेका छन् । नेपाल राष्ट्रिय स्वास्थ्य सर्वेक्षण २०७७ अनुसार नेपालको कुल जनसंख्यामध्ये ४ प्रतिशतमा मानसिक स्वस्थ समस्या रहेको भएपनि यसबारे बजेटले उपयुक्त सम्बोधन नगरेको सरोकारवालाहरुको भनाइ थियो ।
मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएहरुमध्ये ७५ देखि ९० प्रतिशत बिरामीले मानसिक स्वस्थ्य उपचार नपाउने गरेको कार्यपत्र प्रस्तोताहरुले बताएका थिए ।
मानसिक स्वास्थ्य समस्याकै कारण नेपालमा आत्माहत्यको घटना समेत बढेको कार्यपत्रमा उल्लेख गरिएको थियो ।
कार्यक्रमा बागमती प्रदेश स्वास्थ निर्देशनालयका वरिष्ठ स्वास्थ निर्देशक महेश्वर श्रेष्ठले बजेट र कार्यक्रममा सरकारले कमजोरी नगरेको तर केही समन्वयको अभाव भएको हुन सक्ने बताए ।
प्रदेशको सबै जिल्लामा मानसिक स्वास्थ्य समस्या र उपाचारको सवालमा कार्यक्रम भैरहेको उनले बताए ।
श्रेष्ठका अनुसार हाल मानसिक स्वास्थ सवाल र चुनौतीलाई सम्बोधन गर्ने गरी प्रदेशमा १ करोड ११ लाख १९ हजार बजेट रहेको छ । कार्यक्रममा निर्देशनालयमा वरिष्ठ स्वास्थ प्रशासक नरेन्द्रकुमार झा, आयुर्वेद चिकित्सा सेवा महाशाखा प्रमुख रबिन भुसाल, बागमती प्रदेश सामाजिक विकास महाशाखा चन्द्रकुमारी व्यजनकार समेतको उपस्थिती रहेको थियो ।
कार्यक्रममा कोशिश मकवानपुरकी सुनिरा लामा मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या भएकाहरुलाई पहिचान र उपचारमा चुनौती भएको बताइन् ।
यसैगरी सरोकारवालहरुको रुपमा यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसंख्यक समुदायकी किरण थापाले घर, परिवार र राज्यबाटै विभेद भएको कारण मानसिक स्वासथ्यमा समस्या आउने गरेको बताइन् । गत बर्षमा मात्रै मानसिक स्वास्थ्य समस्याको कारण यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसंख्यक समुदायका २ दर्जनको मृत्यु भएको उनले बताइन् ।
यसैगरी हिमराइट्स मकवानपुर कुमारी वाइबा मानसिक स्वस्थ्यको कारण निर्वाचनमा उम्मेदवार हुनबाट समेत बन्चित गराइनु मानव अधिकारको हनन भएको औल्याइन् ।
मकवानपुर । सगरमाथा आधारभूत बिद्यालय मनहरी ६ रूपाचुरीमा अध्ययनरत २१ जनालाई खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको छ ।
विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष मकरलाल रुम्बा, मनहरी गाउँपालिका वडा ६ का वडाअध्यक्ष युवराज थपलीया, विद्यालयका प्रध्यानाध्यापक खड्गबहादुर मोक्तानलगायतको उपस्थितीमा हिमराइट्स मकवानपुरले खाद्यान्न वितरण गरेको हो ।
कोर इन्टरनेशलको आर्थिक सहयोग तथा मनहरी गाउँपालिकाको समन्वयमा खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको हो । खाद्यान्नको लागि काममा जाने र विद्यालय छोड्ने अवस्थामा रहेका २१ जना बालबालिकाहरुलाई खाद्य सामग्री सहयोग गरिएको हिमराइट्स मकवानपुर प्रमुख कुमारी वाइबाले बताइन् ।
चेपाङ र तामाङ जातिको विपन्न परिवार रहेको यहाँका विभिन्न विद्यालयहरुका बालबालिकाहरुलाई हिमराइट्सले नियमित सहयोग गर्दै आएको छ । प्रति विद्यार्थी प्रति महिना ५ सयको दरले सहयोग प्रदान गर्दै आएको छ । उक्त रकम बराबरको खाद्यान्न समाग्री चौमासिक रुपमा प्रदान गर्दै आइएको वाइबाले बताइन् ।

खाद्यान्न वितरण कार्यक्रममा मनहरी वडा ६ का वडाअध्यक्ष युवराज थपलियाले सिमान्तकृत समूदायको बालबालिकालाई पढाउन र बिद्यालय बिचैमा नछाड्ने वातावरण सिर्जना गर्न लागि परेको बताए । गाउँपालिकाको विकट यो क्षेत्रमा राजमार्गबाट ५ घण्टाको पैदल बाटो धाएर पुगिने यो बस्तिमा शिक्षा स्वास्थ यातायात समस्याको सम्बोधन गर्न स्थानीय सरकार गैसरकारी संस्थाहरुसँग समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने उनले बताए ।
“खाद्य वितरणभन्दा दैनिक जीविकोपार्जन गर्ने प्रकारको कार्यक्रम यस्ता विकट समूदायमा ल्याउनसकेमा जीवनस्तर माथी उठ्छ, यसम ध्यान दिनुपर्यो” वडाअध्यक्ष थपलियाले भने । परिवारको आर्थिक अवस्था राम्रो भएमा, पढाइलाई ध्यान दिन सकिने उनले बताए । गुणस्तरीय शिक्षाको लागि वडा तहबाट नियमित निगरानी गरिरहेको उनले बताए ।
कार्यक्रममा बिद्यालय प्रध्यानाध्यापक खड्गबहादुर मोक्तानले अभिभावकले पनि सन्तानको पढाइमा बेलाबेला छड्के गर्नुपर्ने बताए ।

कार्यक्रममा बिद्यालय सहायक प्राध्यापक गोपिलाल घलानको पनि उपस्थिती रहेको थियो । बालबालिकाको पढाइमा चासो राख्नको लागि प्रेरित गर्न अभिभावक शिक्षा कार्यक्रम गर्ने तयारी समेत संस्थाले गरेको हिमराइट्स मकवानपुरकी इन्दु गाेलेले बताइन् ।
हिमराइट्सले सहयोग गर्दै आएको बालबालिकाहरु कक्षागत वार्षिक नतिजा र अत्तिरीक्त कार्यक्रममा समेत उत्कृष्ट भएको प्रअ मोक्तानले बताए ।
सगरमाथा विद्यालयमा अध्ययन गर्नको लागि मनहरीको खरिवाङदेखि धाउनु पर्ने र जंगलको बाटो भएकोले कक्षा ३ वा ५ पढेर छोड्ने प्रचलन जस्तै बनेको छ ।
मकवानपुर । पुर्व पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत मकवानपुरको हेटौंडा १० बसपार्कमा नेकपा विप्लव मकवानपुरले चक्काजाम गरेको छ । बन्दकर्ताको रुपमा प्रस्तुत भएका पार्टी जिल्ला सेक्रेटर राम घलान वाटर सहति ३ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ ।
पौने ११ बजेबाट बाटो बन्द गरिएको हो । पार्टीले ३ बुदे सहमति कार्यान्वयन गर्न ल्याइएको अध्यादेश रोक्ने माग गर्दै १ घण्टे चक्काजाम गरेको जनाएको छ । कार्यक्रममा नेकपा विप्लव० केन्द्रिय सदस्य राम बहादुर घलानको नेतृत्वमा राजमार्ग बन्द गरिएको हो ।
नेकपा हेटौंडा उपमहानगर सेक्रेटरी विवेक घलानलगायत करिव ३० जनाको समूहले बाटो बन्द गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
मकवानपुर । संघीय सरकारको गठनको लागि राष्ट्रपतिबाट आव्हान भएको छ । निर्वाचन आयोगले निर्वाचन परिणाम बुझाए लगत्तै केन्द्रीय सरकार गठन प्रक्रिया अघि बढे पनि बागमती प्रदेशमा सरकार गठनको लागि केन्द्रीय सत्तासमीकरणको प्रतीक्षा गरिएको छ ।
केन्द्रीय सत्तासमीकरणको प्रतिक्षामा रहेको बागमती प्रदेशमा सरकार गठनको प्रक्रिया तत्काल सुरु नहुने भएको छ । राष्ट्रपतिबाट पुस १० गतेभित्र संघीय सरकार गठनका लागि आह्वान गरे पनि प्रदेश प्रमुख कार्यालय बागमती प्रदेशले प्रदेश सरकार गठन प्रक्रिया सुरु गर्ने तयारी गरेको छैन । कार्यालयले पहिले संसदलाई सपथ गराएर मात्र सरकार गठन गर्ने गरी तयारी थालेको छ । संघीय सरकार गठन पछि मात्रै प्रदेश सरकार गठन हुने भएकोले सरकार गठन प्रक्रिया सुरु हुनै एक साता भन्दा बढि लाग्नेछ ।
निर्वाचन आयोगले शनिबार प्रदेश सभा निर्वाचनको अन्तिम परिणामसहितको प्रतिवेदन प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्मालाई बुझाए संगै बागमती प्रदेशमा नयाँ सरकार गठनको बाटो खुलेको थियो । आयोगको प्रतिवेदन प्राप्त भएसँगै सरकार गठन प्रक्रियाको बाटो खुला भएपनि प्रदेश प्रमुखले सबैसंग परामर्शपछि मात्र सरकार गठनका लागि आह्वान गर्ने गरि छलफलमा रहेको बताइएको छ । आयोगले प्रतिवेदन पेश गरेको ३५ दिनभित्र प्रदेश सरकार गठन गरिसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ । सो अवधिभित्र प्रदेश प्रमुख शर्माले सरकार गठनका लागि आह्वान गरी सबै प्रक्रिया पुरा हुनेछ।
प्रदेशमा पहिले सर्वदलीय बैठक
केन्द्रीय सरकार गठन प्रक्रिया अघि बढे पनि प्रदेशमा सरकार गठनको लागि केन्द्रीय सत्ता समीकरणको प्रतीक्षामा रहेको बागमती प्रदेश सर्वदलीय बैंठकको तयारीमा छ ।
बागमती प्रदेशसभामा नवनिर्वाचित प्रदेशसभा सदस्यहरूको शपथग्रहण मिति र समय निर्धारण गर्न प्रदेश सभा सचिवालयले सर्वदलीय बैठक आह्वान गरेको छ । पुस ८ गते बिहान ११ बजे प्रदेशसभा सचिवलायमा बैठक आह्वान गरिएको हो । सर्वदलीय बैठकको लागि सूचनाको पठाइएको सचिवालयका प्रमुख सचिव कृष्णहरि खड्काले जानकारी दिए ।
यसैगरी बागमती प्रदेशसभाबाट सभामुख चयन नभएसम्म प्रत्यक्षतर्फ निर्वाचित ७२ वर्षका रामप्रसाद ढुङ्गानाले जेष्ठ सदस्यको हैसियतले सभा संचालन गर्ने भएका छन । संवैधानिक प्राबधान अनुसार सभामुखको चयन नभएसम्म सभाका जेष्ठ सदस्यको अध्यक्षतामा बैठक संचालन हुनेछ । नुवाकोट जिल्लाको क्षेत्र नं २ (१) बाट प्रत्यक्षतर्फ निर्वाचित ७२ वर्षका ढुङ्गाना वर्तमान प्रदेशसभामा ज्येष्ठ सदस्य भएका छन् । उनी नेकपा माओवादी केन्द्रका तर्फबाट प्रदेशसभाको प्रत्यक्षतर्फ निर्वाचित हुन ।
बागमती प्रदेशसभाको हाल सभामुख र उपसभामुखको निर्वाचन नभइसकेको अवस्थामा प्रदेशसभाको ज्येष्ठ सदस्य ढुङ्गानाले केही दिनभित्रै प्रदेशप्रमुख यादव चन्द्र शर्माबाट शपथग्रहण गरेपछि प्रदेशसभाका बाँकी एक सय नौजना सदस्यहरूलाई उनले नै शपथ गराउने प्रदेशसभाका सचिव खड्काले बताए । सदस्यहरूको सपथ पछि सभाको बैठक बस्ने बताइएको छ ।
सांसदहरुको शपथग्रहण पछि संवैधानिक व्यवस्था अनुसार प्रदेश प्रमुखमार्फत सरकार गठनको लागि आह्वान हुने हुँदा प्रदेश सभा संचालनको लागि संसद् सचिवालय जेष्ठ सदस्यको शपथ ग्रहणको तयारी गरिरहेको प्रदेश प्रमुखको कार्यालय बागमतीले जनाएको छ ।
प्रदेशमा कुनै पनि दलले एकल बहुमत प्राप्त नगरेकोले नेपालको संविधानको धारा १६८ बमोजिमको सरकार गठन हुने छैन । कुनै एक दलको बहुमत नहुँदा संविधानको धारा १६८ को उपधारा (२)अनुसार दुई वा दुईभन्दा बढी दलको समर्थन पाउने प्रदेशसभा सदस्यको नेतृत्वमा सरकार बन्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ । सोहीअनुसार बहुमत जुटाउन सक्ने दल वा प्रदेश सभा सदस्यलाई प्रदेश प्रमुखले मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्नेछन् ।
११० प्रदेश सभा सदस्यीय बागमती प्रदेशसभामा नेपाली कांग्रेसले ३७, नेकपा एमालेले २७, नेकपा माओवादी केन्द्रले २१, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले १३, नेकपा एकीकृत समाजवादीले ७, नेपाल किसान मजदुर पार्टीले ३ र हाम्रो नेपाली पार्टीले २ सिट पाएका छन् । बागमती प्रदेशमा बहुमतको सरकार गठनको लागि ५६ सदस्य चाहिन्छ ।
अंक गणित अनुसार केन्द्रीय सरकार सत्ता गठबन्धनबाट बन्ने देखिएको छ । सोही अनुसार केन्द्रीय सरकार गठन भए बागमती प्रदेशमा पनि गठबन्धनकै सरकार बन्ने छ । तर मुख्यमन्त्रीको भन्ने सबालमा सत्ता गठन्धनका संसदीय दलको नेता चुनिए पछि टुंगो लगाउन बाकी छ । यद्यपि दलहरुले मुख्यमन्त्रीमा आआफ्नै दाबी गर्दै आएका छन ।
मकवानपुर । आर्थिक जोहोका लागि वैदेशिक रोजगारीमा पुगेर पीडित भएका परिवारलाई शैक्षिक सामग्री बितरण गरिएको छ । सुरक्षित आप्रवासन (सामी) कार्यक्रमले अन्तराष्ट्रिय आप्रवासी श्रमिक दिवसमा वैदेशिक रोजगारमा रहदा वेपत्ता भएका, ज्यान गुमाएका र शारीरिक अशक्त परिवारका बालबालिकालाई शैक्षिक सामग्री वितरण गरिएको हो ।
रोजगारीको शिलशिलामा बिभिन्न मुलुकमा पुगे पनि कामको शिलशिलामा बिदेशमा हराएका र अशक्त भएकाहरुको परिवारलाई सरकारको मातहत रहेको बैदेशीक रोजगार बिभाग र बोर्डबाट आर्थिक सहायता र राहतको सुचिमा नपरेका परिवारलाई हेटौंडा उपमहानगरको सुरक्षित आप्रवासन (सामी) कार्यक्रमले ९ जना बिद्यार्थीलाई शैक्षिक सामग्री वितरण गरिएको हो ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका भित्रका बिभिन्न बिद्यालयमा अध्ययनमा रहेका छात्रछात्रालाई अध्ययनमा सहयोगका लागि झोला सहित कापी कलम, कलर बक्स, जुत्ता सहितको सामग्री हेटौंडा उपमहानगरपालिकाकी प्रमुख मिना कुमारी लामाले बितारण गरेकी हुन । सामीले विद्यार्थीको आवश्यताको आधामा सामग्रीहरु बितरण गरेको बताइएको छ ।
सामग्री हस्तान्तरण गर्दै प्रमुख लामाले देशको आर्थिक श्रोतलाई बलियो बनाउँनका लागि वैदेशिक रोजगारीमा गएका परिवारका वालबालिकालाई सहयोग गर्दा उनीहरुको शैक्षिक गुणस्तरमा मद्दत पुग्ने बताइन् । वैदेशिक रोजगारीको शिलशिलामा बेपत्ता भएका र शारीरिक रुपमा अशक्त भई काम गर्न नसक्ने अवस्थाका व्यक्तीको लागि सहयोगी बन्न उपमहानगर तयार रहेको उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिका १६ का अध्यक्ष तथा सामाजिक बिकास समितिका संयोजना रामकृष्ण कोइराला, सामाजिक बिकास महाशाखा प्रमुख भिमप्रसाद तिमल्सिना सामी परियोजनाकी कार्यक्रम अधिकृत लगायतको उपस्थिती रहेको थियो ।
