मकवानपुर । हेटौंडा सिन्धुली धरान सडकखण्ड अन्तर्गत हेटौंडा–१७, हटिया कठायत चोकमा बुधबार भएको सवारी दुर्घटनामा परी १ जनाको मृत्यु भएको छ भने ३ जना घाइते भएका छन ।
हेटौंडा बजारबाट फुर्केचौरतर्फ जाँदै गरेको बा ६४ प ६६६४ नम्बरको मोटरसाइकल र फुर्केचौरबाट हेटौंडा तर्फ आउँदै गरेको बा प्र ०३–०५ प ७११ नम्बरको स्कुटर आफसमा ठोक्किएर दुर्घटना हुँदा गम्भीर घाइते भएका हेटौंडा १८ का अर्जुन भोम्जनको उपचारको क्रममा मृत्यु भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएको छ ।
दुर्घटनमा स्कुटरमा सवार मकवानपुरको बागमती गाउँपालिका–८, शान्तिपुरकी ललिता मगर, नुवाकोट जिल्लाको ककनी नगरपालिका–४ घर भई हाल बागमती गाउँपालिकामै बस्दै आएकी जीना लामा र मोटरसाइकलमा सवार हेटौंडा–१८, भालुखोलाका दीपक घलान घाइते छन् ।
घाइते मध्ये ललिता र जीनालाई थप उपचारका लागि भरतपुर रेफर गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी निरीक्षक विक्रम खड्का मगरले जानकारी दिए ।
मकवानपुर । ११३ औं अन्तराष्ट्रिय महिला दिवसको अवसरमा मकवानपुरमा सचेतनामुलका विभिन्न कार्यक्रम गरिएको छ ।
सप्ताहव्यापि रुपमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा प्रदेशको समाजिक विकास मन्त्रालय, हेटौंडा उपमहानगरपालिका तथा जिल्लामा सक्रिय गैरसरकारी संस्थाहरुले विभिन्न कार्यक्रम गरेका थिए ।
अभियान अन्तरगत बक्तृत्वकला प्रतियोगिता, मैत्रीपूर्ण फुटसल, दीप प्रज्वलन, सचेतना -यालीलगायतको कार्यक्रम गरिएको थियो । सप्ताहव्यापि कार्यक्रमको अन्तिम दिन ८ मार्चमा सचेतनामुलक -याली गरिएको थियो । -यालीमा सामुदायि प्रहरीदेखि गैससकर्मीहरुको उपस्थिती रहेको थियो ।
यसैगरी सप्ताह अन्तरगत “हिंसा न्युनीकरणमा हाम्रो भूमिका” विषयक बक्तृत्वकला प्रतियोगिता गरिएको थियो । जसमा हेटौंडा–१४ का जानुका दवाडी प्रथम भएकी भएकी थिइन् । वडास्तरीय महिला सञ्जालका बिच भएको प्रतियोगितामा हेटौंडा– ७ का कमला शर्मा द्धितिय, १२ का लक्ष्मी ढुङगेल तृतिय हुँदा हेटौंडा–४ की राधिका चौलागाईले सान्त्वना भएकी थिइन् ।

यसैगरी अभियान अन्तरगत बिहान भएको मैत्रीपुर्ण महिला फुटबल प्रतियोगितामा भएको महिला कर्मचारी / जनप्रतिनिधी बिरुद्ध महिला संजाल बिचको खेल १–१ गोलको बराबरीमा टुङगिएको थियो ।
त्यस्तै पुरुष कर्मचारी/ जनप्रतिनिधी बिरुद्ध संजाल बिचको खेलमा कर्मचारी / जनप्रतिनिधी मिश्रीत समुहले जित हात पारेको थियो । प्रतियोगितामा हेटौंडा उपमहानगरका प्रमुख मीनाकुमारी लामाले पुरस्कार बितरण गरेकी थिइन् ।
कार्यक्रममा महिला तथा वालबालिका महाशाखा प्रमुख बिष्णुकुमारी लामिछाने, महिला हिंसा बिरुद्धका सञ्जालमा आवद्ध सस्थाका प्रतिनिधीहरुको आतिथ्यता रहेको थियो ।

यसैगरी अन्तराष्ट्रिय महिला अधिकार दिवसको अवसरमा हेटौडामा दिप प्रज्वलन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । हेटौडामा सबैले संयुक्त रुपमा द्धिप प्रज्वलन गरी सामुहिक रुपमा उद्धघाटन गर्दै संबिधानमा महिला, पुुरुष र यौनिक तथा लैगिक अल्पसंख्यक समुदायको समान अधिकार भएकोले ब्यबहारमा कार्यान्वयनमा ल्याउन सन्देश दिईएको थियो ।
लैगिंक हिंसा बिरुद्ध पुरुष सहभागिता संजाल – मेन ईगेज एलायन्सका मकबानपुरका अध्यक्ष प्रकाश खतिवडाको सभाध्यक्षता हेटौडा उपमहानगर पालिकाको नगर प्रमुख मिना कुमारी लामाको प्रमुख आतीथ्यमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो ।
कार्यक्रममा सामाजिक विकास मन्त्रालयका समाजिक विकास महाशाखाका चन्द कुमारी ब्यन्जनकार, हेटौडा उपमहानगर पालिकाको सामाजिक विकास महाशाखा प्रमुख बिष्णुकुमारी लामिछाने, महिला बालबालिका तथा जेष्ट नागरीक सेबा केन्द्र जिल्ला प्रहरी कार्यालयको चुडा कुमारी खड्का, फेन्ड् हेटौडाकोे प्रमुख किरण थापा, माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया लामा, हिमराइट्स मकवानपुर प्रमुख कुमारी वाइवालगायतको उपस्थिती रहेको थियो ।

अमेरीकाको न्युर्योक सहरमा सन् १९०८ मा १५ हजार महिलाले आफुहरु माथी भएको असमानताको बिरुद्धमा, कामको घण्टा छोट्याउन, समान कामको समान ज्याला र मताधिकारको माग सहित -याली गरेसंगै नारी दिवसको सुरुवात भएको थियो भने सन् १९१० माभएको कोपनहागन कन्फरेन्स अफ बर्किङ विमिन सम्मेलनमा महिला अधिकारबादी क्लारा जेटकिनले अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाउन सुझाब दिएकी थिइन ।
त्यो सम्मेलनमा १७ देशका १०० जना महिला सहभागी थिए र उनिहरुले त्यस सुझाबलाई सर्ब सम्मत रुपमा सहमती जनाएका थिए । त्यसपछि सन् १९११ मा पहिलो पटक अस्ट्रिया, जर्मनी, डेनमार्क र स्विट्जरल्यान्डमा मनाइएको थियो ।
सन् १९१४ देखि मात्र मार्च ८ तारिखमा मनाइने गरी निश्चित मिति तोकिएको हो । सन १९७२ डिसेम्बरका १८ का दिन संयक्त राष्ट संघको साधारण सभाले एक प्रस्ताब पारित गरेर सन् १९७५ लाई मा संयुक्त राष्ट्र संङघले त्यसलाई मनाउन सुरु गरेपछि नारी दिवस औपचारीक रुपमा अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाए पछि यो दिवस अन्तराष्ट्रिय बन्न पुगेको अधिवक्ता अप्सरा बस्नेतले बताइन ।
सामाजमा जरा गाडेर बसेको पुरातनवादी तथा पुरुषवादी संरचनामा परिर्वतन भई महिला हिंसा र विभेदको अन्त्य गरी पीडित महिलालाई क्षतिपुर्ति सहितको न्याय दिलाई महिलाको हक अधिकार सुनिश्चित गर्दै, कसुर पीडित महिलालाई सम्मानपूर्वक समाजमा पुनस्थापन गर्न सक्ने वातावरण नबनेसम्म नारी दिवस मनाउनको लागी मनाएको जस्तोमात्र देखिन्छ ।
सबै जना साथ भएर नारी प्रतिको पूर्वाग्रह तोड्ने र समानताको आवाज बलियो बनाउने आग्रहका साथ Gender equality today for a Sustainable tomorrow भन्ने नाराका साथ सन् २०२२ को ११२ औं अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाइएको थियो भने “लैङ्गिक समानताको बलियो आधार: सिर्जनात्मक प्रबिधिमा महिला पहुँचको बिस्तार” DigitAll ː Innovation and Technology for Gender Equality भन्ने मुल नाराका साथ ११३ औं अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाउन गई रहेका छौ ।
अन्तराष्ट्रिय नारी दिवसलाई महिला दिवस पनि भन्ने गरिएको छ । यो दिवस महिला जागरुकताको दिवस पनि हो । यो दिवस मनाउनुको मुख्य उदेश्य महिला प्रति सम्मान व्यक्त गर्नु र लैगिंक समानता, महिलाको समान अधिकार, महिला माथि हुने हिंसाहरु प्रति जागरुकता बढाउनु हो ।
नारी दिवसको पृष्टभुमी
अमेरीकाको न्युर्योक सहरमा सन्. १९०८ मा १५ हजार महिलाले आफुहरु माथी भएको असमानताको बिरुद्धमा, कामको घण्टा छोट्याउन ,समान कामको समान ज्याला र मताधिकारको माग सहित -याली गरेसंगै नारी दिवसको सुरुवात भएको थियो भने सन् १९१० माभएको कोपनहागन कन्फरेन्स अफ बर्किङ विमिन सम्मेलनमा महिला अधिकारबादी क्लारा जेटकिनले अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाउन सुझाब दिएकी थिइन ।
हाम्रो देश नेपालको सन्दर्भमा भने जतिनै महिला अधिकार र हिंसा, विभेद अन्त्य गर्नुपर्ने नीति,कानुन निर्माण भएतापनि दिनानु दिन महिलाहरु मथि बढ्दो हिंसा एंव कसुरले दिवस मनाई रहनु माथिको सार्थकता एवं औचित्य माथि ठाडो प्रश्न खडा भएको छ ।
त्यो सम्मेलनमा १७ देशका १०० जना महिला सहभागी थिए र उनिहरुले त्यस सुझावलाई सर्ब सम्मत रुपमा सहमती जनाएका थिए । त्यसपछि सन् १९११ मा पहिलो पटक अस्ट्रिया, जर्मनी, डेनमार्क र स्विट्जरल्यान्डमा मनाइएको थियो । सन् १९१४ देखि मात्र मार्च ८ तारिखमा मनाइने गरी निश्चित मिति तोकिएको हो । सन १९७२ डिसेम्बरका १८ का दिन संयक्त राष्ट संघको साधारण सभाले एक प्रस्ताब पारित गरेर सन् १९७५ लाई नारी दिवस वर्षको रुपमा राष्ट्र संङघले मनाउन सुरु गरेपछि नारी दिवस औपचारीक रुपमा अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाए पछि यो दिवस अन्तराष्ट्रिय बन्न पुगेको हो ।
संसारका बिभिन्न देशले ५० औं अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाई सकेपछि मात्र बि.सं २०१६ सालमा विपि कोइराला प्रधानमन्त्री भएको वेलादेखि मात्र हाम्रो देश नेपालमा यो दिवस मनाउन थालियो । वि.सं.२०१६ सालमा प्रधानमन्त्री विपि कोइरालाको पालादेखि यो दिवस मनाउन सुरु गरिएको भएपनि महिलालाई मताधिकारको अधिकार प्राप्ती भने प्रजातन्त्रको प्राप्ती सँगै वि.सं.२००७ सालबाट भएको हो । यो दिवस महिला अधिकारको लागि माग गर्दै मनाइएको हो ।
नारी दिवसको प्रभाब
विश्वव्यापी रुपमा अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाउन थालेपछि र बिभिन्न समयमा हुने गरेका महिलावादी आन्दोलनहरुको कारण सामाजिक, आर्थिक लगायत बिकास लगायतका अन्य धेरै क्षेत्रहरुमा नारीहरुको सक्रिय सहभागीता बढ्न थालेको छ । नेपालको सन्दर्भमा हेर्ने हो भने पनि राष्ट्रको नेतृत्व तहमा महिलाको प्रतिनिधित्व भएको छ तापनि हाम्रो नेपाली समाजको पैतृक लैङ्गीक संरचनाको कारण दैनिक जसो समाचारमा महिला हिंसाका कैयन घटना सार्वजनिक हुन्छन् कति कानूनी उपचारको बाटोमा लाग्छन् भने कति घटना समाजका अनेक मुखौटा बिच अनेक बहानामा लुकाइन्छन्, दवाइन्छन् अथवा बाहिर निस्कना नपाई समाजको गर्भमा नै तुयाईन्छन ।
हाम्रो देश नेपालले महिला बिरुद्ध हुने सबै प्रकारका भेदभाव उन्मुलन गर्ने सम्बन्धी महासन्धी १९८१ लाई अनुमोदन गरिसकेको छ । पक्ष राष्ट्र भएको नेताले महासन्धीमा भएका सबै प्रावधानलाई पालना गर्नु राज्यको परम कर्तव्य हो । राज्यले अन्तराष्ट्रिय महासन्धीमा भएका व्यवस्थाहरुलाई घरेलु कानूनहरुमा आन्तरिकीकरण गर्न महिला अधिकारलाई कानून र संविधानमा सुरक्षित गरेको छ ।
महिलाहरुको अबस्थाः
हाम्रो हिन्दु धर्मशास्त्र अनुुसार “जहाँ नारी पुजिन्छिन् ,त्यहाँ देवता बस्दछन्” भन्ने कथन छ जसले नारीलाई सम्मान गर्नुपर्ने कुरा बताउछ तर सो एकादेशको कथन मात्र भएको छ । हाम्रो देश नेपालको सन्दर्भमा भने जतिनै महिला अधिकार र हिंसा, विभेद अन्त्य गर्नुपर्ने नीति,कानुन निर्माण भएतापनि दिनानु दिन महिलाहरु मथि बढ्दो हिंसा एंव कसुरले दिवस मनाई रहनु माथिको सार्थकता एवं औचित्य माथि ठाडो प्रश्न खडा भएको छ ।
प्रयाप्त ऐन कानूनमा व्यवस्था गरि महिला हिंसा नियन्त्रण गर्न पहल कदमी चालेकोले केही उच्च तह र तप्कामा महिलाको प्रतिनिधित्व देखिए तापनि अंर्थ पुर्ण देखिएको छैन र समग्रमा महिलाको स्तर र जीवनयापनमा भने सुखद एंव सुरक्षीत अनुभूति गर्न सकिने गरी सामाजिक दृष्टिकोणमा समेत परिवर्तन भएको छैन । बनेका नीति, नियम, ऐन, कानून र संविधानको मकसद एकातिर र वास्तविकता अर्कोतिर भएको व्यहोरा घाम जतिकै छर्लङ्ग छ । महिला भएकै कारण सांस्कृतिक, आर्थिक, शारीरिक एंव मानसिक रुपमा विभेद भोग्न नेपाली महिलाहरु बाध्य छन् ।
सामाजमा जरा गाडेर बसेको पुरातनवादी तथा पुरुषवादी संरचनामा परिर्वतन भई महिला हिंसा र विभेदको अन्त्य गरी पीडित महिलालाई क्षतिपुर्ति सहितको न्याय दिलाई महिलाको हक अधिकार सुिनश्चित गर्दै, कसुर पीडित महिलालाई सम्मानपूर्वक समाजमा पुनस्थापन गर्न सक्ने वातावरण नबनेसम्म नारी दिवस मनाउनको लागी मनाएको जस्तोमात्र देखिन्छ । त्यसैले महिला प्रतिको हेयको दृष्टीकोण नै परिबर्तन हुनु जरुरी रहेको छ ।
बस्नेत, जिल्ला अदालत बार एशोसिएसन, मकवानपुरकाे अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।
मकवानपुर । ११३ औं अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसका सन्दर्भमा बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले सम्पूर्ण नेपाली नारीहरुमा सुख, शान्ति एवं समृद्धिका लागि शुभकामना व्यक्त गरेका छन् ।
प्रदेश प्रमुख शर्माले शुभकामना सन्देश जारी हुँदै ‘लैंगिक समानताको बलियो आधारः सिर्जनात्मक प्रविधिमा महिला पहुँचको विस्तार’ भन्ने नाराका साथ नेपालमा पनि मनाइँदै गरिएको दिवसका सन्दर्भमा शुभकामना दिएका हुन् ।
प्रमुखको शुभकामना सन्देशमा लैंगिक समानताका लागि नेपालको संविधान तथा राष्ट्रिय, अन्तराष्ट्रिय कानूनले महिला हक-अधिकारलाई सुनिश्चित गरेको उल्लेख छ । प्रमुख शर्माले लैंगिक विकास र सशक्तीकरणका विविध आयामहरुमध्ये आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक तथा संस्थागत सशक्तीकरण गर्दै सामाजिक विभेद, हिंसा, अन्याय अन्त्य गर्नुपर्ने बताएका छन् । यसका लागि समाजका सबै वर्ग, समुदायको समान सहभागिता र योगदान आवश्यक पर्नेमा जोड दिँदै प्रमुख शर्माले जारी गरेको सन्देशमा भनिएको छ। ‘शिक्षा,स्वास्थ्य, सामाजिकीकरणजस्ता महिला सशक्तीकरणमा दरिलो पाइला अगाडि बढाउन सबै क्षेत्रका नारी-पुरुषहरुले हातेमालो गर्दै अघि बढ्नु नितान्त आवश्यक छ’ सन्देशमा भनिएको छ।
नारीलाई पहुँच तथा विकासमा समान सहभागिता गराउँदै अघि बढ्न यो दिवसले प्रेरित गरोस् भँन्ने कामना पनि प्रदेश प्रमुख शर्मले गरेका छन् ।
“पितृसत्तात्मक सोचलाई परास्त गर्दै नारीलाई रोजगारीमा अवसर,न्यायमा सहज पहुँच तथा विकासमा समान सहभागिता गराँउदै अघि बढ्न हामी सबैलाई यो दिवसले प्रेरित गरोस् ” शुभकामना सन्देशमा उल्लेख छ ।
मकवानपुर । आजबाट फागु अर्थात होलि पर्व सुरु भएको छ । यसै सन्दर्भमा बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले फागु (होली) पर्वमा शुुभकामना दिदै फागु पर्व मौलिक विशेषतायुक्त संस्कृति बोकेको पर्व भएकोले राष्ट्रिय एकता कायम राख्ने बताएका छन ।
फागु पर्वको अबसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै प्रदेश प्रमुख शर्माले ‘बहुजातीय, बहुभाषिक,बहुसांस्कृतिक, बहुधार्मिक तथा विविधतायुक्त हाम्रो देशमा मनाइँने यस्ता पर्वले नेपालीहरुबीच सामाजिक सद्भाव, सहिष्णुता र राष्ट्रिय एकता कायम राख्न भूमिका निर्वाह गर्ने भनेका छन ।’
प्रमुख शर्माको शुभकामना सन्देशमा होली पर्व हाम्रो मौलिक विशेषतायुक्त संस्कृति भएकाले यसको संरक्षण तथा सम्बर्ध्दन गर्न सके राष्ट्रिय गौरवको धरोहर जर्गेना हुन सक्ने उल्लेख छ । यसलाई खुशी र सद्भावको पर्वका रुपमा मनाउँनुपर्ने भन्दै प्रमुख शर्माले भनेका छन,‘फागुलाई आपसी खुशी र सद्भावको पर्वका रुपमा ग्रहण गर्दै अनुशासित ढंगबाट हामीले मनाउँनु पर्दछ ।’
होलीले हाम्रो जीवन पनि उत्साहका रंगहरु भर्दै उल्लासमय बनाउन सकोस भन्ने कामना पनि प्रमुख शर्माले व्यक्त गरेका छन ।
रंगहरुको पर्व फागु (होली) आज पहाडी तथा हिमाली एवं भोलि तराईका जिल्लाहरुमा मनाइँदैछ ।
