मकवानपुर । मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकामा खाेलाले बगाउँदा एक जनाकाे मृत्यु भएकाे छ । बकैया ५, पावसस्थित सिमात खोलाले बगाउँदा बकैया–५ राजदमारका ६० वर्षीय आशा काजी दोङकाे मृत्यु भएकाे हाे ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका अनुसार आइतबार दोङ उक्त खोलामा घोप्टो परी तैरिरहेको अवस्थामा मृत फेला परेकाे हाे । प्रहरी चौकी गरगरेका प्रहरी सहायक निरीक्षक सन्तु कुमार लामाका अनुसार दोङ बिहान बैंक आउन घरबाट निस्केका थिए ।
मृतक दोङ दुध डेरीबाट आउने पैसा लिन खोला तरेर बैंक निस्किएको प्रहरीले जनाएको छ । शवको मुचुल्का पश्चात पश्चात शव पोष्टमार्टमका लागि हेटौंडामा ल्याइने बताइएकाे छ । घटनाको प्रकृति हेर्दा कुनै शंकास्पद नदेखिएकाे तर घटनाबारे थप अनुसन्धान गरिने मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ ।
महिनावारी महिलाकाे मात्रै सवाल हैन
Tags: No Comments
मकवानपुर । विवेक पोखरेल २५ वर्षको भए, उनी सानो छँंदाको धेरै मध्ये नमिठो यादमा ताजै छ उनको आमा महिनावारी हुँदाको घटना । जब आमा महिनावारी हुनुहुन्थ्यो, भान्साको जिम्मेवारी आमाबाट बुबा अथवा दिदीलाई सर्दथ्यो, तर आमालाई फुर्सद हैन झनै कामको ‘प्रेसर’ हुन्थ्यो ।
आमा घरभान्साबाट पन्छिएर खेत खन्नु, मल बोक्नुहुन्थ्यो र घाँस दाउराको बडेबडे भारी बोक्नुहुन्थ्यो । महिनावारीको ५ दिन आमालाई अन्य २५ दिनभन्दा कष्टकर हुनेगरेको आभाष विवेकले बुझ्ने भएपछि गरे ।
“हामी (पुरुषहरु) ले उहाँहरुलाई सहज बनाउन सक्ने रहछौं” विवेश भन्छन् “महिनावारी समस्या हैन रहेछ, यो उत्सवलाई सबैले मिलेर महाउत्सव मनाउनु पर्ने रहेछ ।” हाल चितवनबाट नयाँ पत्रिका दैनिकमा जिल्ला संवाददाताको रुपमा काम गर्न विवेक महिनावारीलाई पर्वजस्तै व्यवस्थित बनाउनु पर्ने बताउँछन् । “चाड पर्व आउँदै गर्दा हामी त्यसको पुर्वतयारीमा लागेजस्तै रहेछ महिनावारीलाई मर्यादित बनाउन पनि पूर्व तयारीहरु आवश्यक रहेछन्” उनी भन्छन् ।
“महिनावारीको रगतबाटै यो सृष्टि चलेको छ, त्यसैमाथि गरिने विभेद त अत्याचार हो” विवेक भन्छन् “परम्परागत रुपमै यसलाई अछुतको संज्ञा दिंदै आएको रहेछ, अबको पुस्ताले महिनावारीलाई व्यवस्थित र मर्यादित बनाउनु पर्छ ।”
सप्तरी जिल्ला राजविराज निवासी मनोहर पोखरेल महिनावारी सिङ्गो मानवीय सवाल भएको बताउँछन् । महिनावारीको विभेद, समुदाय, क्षेत्र, वर्ग, जात अनुसार भिन्न छ, कुनै न कुनै रुपमा व्याप्त छ । विभेदलाई प्रक्रियागत र नीतिगत रुपमा नै बलियो बनाउँदै ल्याएको कारण समस्या भएको बुझाइ छ पोखरेलको छ । महिनावारीको समयमा गरिने अछुत व्यवहार हटाउन उनले घरबाट सुरु गरे ।
“महिनावारी हुँदा अलग्गै बस्ने, पुजापाठ, भान्सामा नजाने श्रीमतीलाई मैले महिनावारी नबार्नको लागि सहमत गराएँ, अब मर्यादित महिनावारीको लागि थप व्यवस्थापनमा सहभागि हुँदै आएको छु” उनले भने । आमसञ्चारको क्षेत्रमा २ दशकबढी समयदेखि संलग्न रहेका मनोहरले महिनावारी विभेद हटाउन र यसलाई मर्यादित बनाउन छोरीहरु, बहिनीहरुसँग अभियान सुरु गरेको बताए ।
महिनावारीलाई मर्यादित बनाउनु, कुशल व्यवस्थापन गर्नु सबैको सरोकारको सवाल हो । यो महिनावारी हुनेहरुको मात्रै सवाल हैन । महिनावारी नहुनेहरुले पनि सँगै विभेद खेप्नुपर्न भएकोले साझा सवाल भएको बताउँछन् नवलपरासीका सञ्चारकर्मी केबी राना । “महिनावारी नहुनेले पनि महिनावारी भएकाहरुसँगै विभेद र समस्या भोग्नुपर्ने रहेछ” उनी भन्छन्, “आमाको महिनावारी हुँदा बालबालिका, श्रीमतीको महिनावारी हुँदा श्रीमानले पनि समस्या झल्छन् ।” यो बेला उचित र प्रभावकारी व्यवस्थापनलाई मर्यादित बनाउनु पर्ने उनको धारण छ । महिनावारीको बेला आवश्यक पर्ने सामग्रीहरुको व्यवस्थापन गरिदिने, आवश्यक पोषण र स्वास्थ्योपचारको उचित प्रबन्ध मिलाउनु पुरुषको भूमिका हुनुपर्ने राना बताउँछन् ।
विवाह अघि हरेक पटक महिनावारी दुखाइ कम गर्न औषधि सेवन गर्ने गरेकी रेडियो नेपालमा कार्यरत चन्दा बिष्ट, विवाहपछि उस्तै पीडामा औषधि सेवन गर्दिनन् । “महिनावारीको पीडा खप्न नसकेर औषधि सेवान गर्ने गरेको थिएँ, विवाहपछि श्रीमानले औषधि सेवन हानिकारक भएको सुझाउनु भयो, अनि छोडेँ” सञ्चारकर्मी विष्ट भन्छिन् “मेरो जीवनमा महिनावारी हुने समयको हिसाब गरेर, त्यो अवधिमा मैले सेवन गर्ने औषधिको परिमाणको देखाउनु भयो, अहो म नै झस्किएँ, मैले यत्तिको औषधि खानेवाला रहेछु भनेर, अनि औषधिभन्दा पनि तातो पानी खाने, हट व्यागले सेक्ने, व्यायम गर्ने गर्न थालें” विष्ट भन्छिन् “श्रीमानकै कारण मैले महिनावारीलाई आफ्नो सौभाग्यको रुपमा स्वीकार गर्न सकें, नत्र मलाई महिनावारी हुने व्यक्ति भएकोमा पनि गौरव थिएन ।”
महिनावारी भएको बेलामा शरिरमा उत्पादन हुने हर्मोनहरुको कारण मुड सुइङ् हुने, डिप्रेस हुने, इरिटेशन हुने हुन्छ, कसैकसैलाई शारिरीक रुपमा समेत आराम र औषधिको आश्यक हुन्छ । तर यसलाई सहजै उचित व्यवस्थापन गर्न सकिने बताउँछिन् मर्यादित महिनावारी अभियन्ता राधा पौडेल । “सयमा ५ प्रतिशलाई मात्रै शारिरीक समस्या हुनसक्छ, उनीहरुलाई उचित उपचार, उचित आराम चाहिन्छ” पौडेले भन्छिन् “अरुको लागि मर्यादित महिनावारीको उचित व्यवस्थापनको सवाल नै सबैभन्दा प्रभावकारी सवाल हो ।”
महिनावारी हुने हरेक व्यक्तिलाई महिनावारी विभेदबाट मुक्त गराउने, जन्मदेखि मृत्युपर्यन्तसम्म घर, समुदाय तथा कार्यस्थलमा हुने विभेद अन्त्य गर्नुपर्ने उनी बताउँछिन् । महिनावारीकाे सवाल महिला वा महिनावारीहुनेहरुकाे मात्रै सवाल नभई याे समग्र सृष्टिकाे सवाल हाे ।
बाल अधिकारको हनन
हेटौंडा २ कि सान्वी घिमिरे कक्षा १ मा पढ्छीन् । आइतबार विद्यालयको पढाइ सकेर उनी २ बजे घरमा आइन् । तर उनले सदाझै घरमा आउनासाथ आमाको हातमा समाउँदै भान्सामा जान पाइनन् । भान्सामा आमाले तयार पारेको ताजा खाजा खान पनि पाइनन् । कारण उनकी आमा सरस्वती आजै महिनावारी भएकी थिइन् ।
पाउरोटी खाँदै गरिकी सान्वीलाई देखाउँदै सरस्वतीले भनिन् “उसको बाबा अफिस जानु भएको छ, उहाँ अफिस जानुभएपछि म महिनावारी भएँ, सधैं घरैमा आफैंले बनाएको ताजा खाजा खुवाउँथे, आज पाइन ।” अबको ४ दिन सान्वीले ताजा खाजा खान पाउँदिनन् । कि त उनको बाबाले बिहानै बनाएर छाड्नु भएको चिसो खाजा खानुपर्छ नत्र यसैगरी बाहिरको खाजा खानु पर्छ । पोषिला र ताजा खानेकुराबाट यसैगरी सान्वी आमासँगै भान्साबाट पन्छिनु पर्नाको कारण महिनामा ५ दिन असहज दैनिकी व्यहोर्छिन् ।
हेटौंडा १७ कि कृशाङ्गी खतिवडा कक्षा ३ मा पढ्छिन् । उनलाइ हरेक विहान आमासँगै मन्दिर जाने बानी परेको छ, तर उनी प्रत्येक महिना ७ दिन मन्दिर जान पाउँदिनन् । कारण हो आमाको महिनावारी । पाठेघर र अण्डासय लिएर जन्मेका हरेक मान्छे (महिलामात्रै हैन लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक, अपाङ्गता भएकाहरुलगायत) महिनावारी हुन्छन् । त्यही महिनावारीको कारण संसारको सृष्टि अनरवत जारी छ । तर त्यही महिनावारीकोे प्रक्रिया सुरु हुनुभन्दा पहिले र महिनावारी बन्द (रजनोवृत्ति) पछि पनि समाजमा विभेद छ । जसको कारण पाठेघर र अण्डासय लिएर जन्मेका हरेक मान्छेहरु मात्रै हैन अन्यलाई समेत विभेद र सकस छ ।
यो विभेद र सकसलाई सामान्य मान्दै आएको कारण यसभित्रको जटिल समस्याहरुको सम्बोधन हुन नसकेको मर्यादित महिनावारी अभियानकर्मी गोबिन्द खड्का बताउँछन् । “म पुरुष हुँ तर मैले पनि महिनावारी विभेद खेपेको छु, पाठेघर र अण्डासय लिएर नजन्मेको भएपछि मलाई त्यो पीडा र प्रताडनाको हेक्क छ” अभियानकर्मी खड्का भन्छन् “म सानो छँदा जतिबेला आमा महिनावारी हुनुहुन्थ्यो, म पनि उहाँसँगै गोठमा बसे, जाडो खेपे, भोक तिर्खा खेपेँ ।”
माले आफ्नो जीवनभर मर्यादित महिनावारी नहुँदा भोग्नु परेको पीडासँगै आफूले पनि हरेक महिना ५ दिनको दरले ८ वर्ष विभेद खेपेको उनी बताउँछन् । “त्यो बेला प्रतिकार गर्ने ज्ञान र हिम्मत थिएन, अहिले सम्झदा कहाली लागेर आउँछ, आमाले भोग्नु भएको पीडामा मैले मल्हम लागाउन सकिन, भक्कनिन्छु अहिले स्मरण गर्दा पनि” उनी भन्छन् ।
आमा महिनावारी भएको कारण भान्सामा नगएपछि पौष्टिक खाना नपाउने मात्रै हैन, महिनावारी विभेदको कारण बालिकाहरु खेल, शिक्षाबाट समेत बञ्चित हुनु परेको खड्का बताउँछन् ।
नेपालको संविधानले अंगिकार गरेको मौलिकहकहरु नै महिनावारी विभेदको कारण उल्लङघन भएको खड्का बताउँछिन् । संविधानमा उल्लेख भएका मौलिक हकहरुको १४ वटा धाराहरुको प्रत्यक्ष र १९ वटा धाराहरुको अप्रत्यक्ष उल्लङ्घन भएको उनले बताए । महनिावारी नहुने बालकले पनि आफ्नो जीवनको ८ वर्ष प्रत्यक्ष विभेद खप्नु पर्छ ।
महिनावारी हुनेहरुले झन् जन्मनु अघिबाट र्मत्यु पश्चात पनि विभेद खेप्नु पर्छ । मृत्यु पश्चात पनि सामाजिक/साँस्कृतिक प्रचलनको नाममा विभेद गर्ने गरिएको छ । हाल जल्दोबल्दो सवालको रुपमा रहेको जलवायु परिवर्तनको सवालमा महिनावारीको सवाल पनि सँगै अघि बढाउनु पर्ने उनको सुझाव छ । “प्रक्रियागत र नीतिगत त्रुटीको कारण मर्यादित महिनावारीको सवाललाई बेवास्ता गरिदै आएको छ, जलवायु, बालमैत्री जस्ता सबै अभियानमा मर्यादित महिनावारीको सवाल अनिवार्य रुपमा पहिलो सवाल हो” पौडेलले भनिन् । देशले दीगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्न समेत मर्यादित महिनावारी सबैभन्दा पहिलो सर्त भएको पौडेले बाउँछिन् ।
महिनावारी प्राकृतिक प्रक्रिया
महिनावारी हुनु कुनै पाप हैन । महिनावारीको रगत शुद्ध सफा र पवित्र हो भनेर बुझाउन आफैंबाट सुरु गरेको बताउँछिन विराटनगरकी पत्रकार चिना थापा । महिनावारी हुँदा मन्दिर जानु हुन्न भनिन्थ्यो, मैले कहिल्यै यस्तो गरिन” चिना भन्छिन् “महिनावारी भएको बेलामा छोरालाई खुवाए चुठाएपछि पनि मुख नसुकी हामीलाई नछो भनेर बाबुलाई पर राख्थे, मैले महिनावारी भएको भन्दै नभनि खाना पाएर दिंए केही भएन, मन्दिर गएँ, सबै काम नियमित गरे, केही भएको छैन ।”
एकाधलाई शारिरीक समस्या हुन्छ, नत्र सबैले महिनावारी भएको ५ दिन र नभएको २५ दिन समान रुपमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन् । यो सामान्य प्राकृतिक प्रक्रिया हो । दोलखा जिल्लामा किशोरावस्था पार गरेकी कालिका खड्का पनि महिनावारी हुँदा पटक पटक दोलखाको भिमेश्वर मन्दिरमा पुजा गरेको स्मरण गर्छिन् । हाल राष्ट्रिय समाचार समितिको स्थायी पत्रकार खड्का काठमाण्डौको घरहरुको भाडामा बस्दा समेत महिनावारी भएको कारण विभेद देखेकी छिन् ।
“मैले काठमाडौको कोठामा बस्दा महिनावारीमा घरभेटीले गर्ने विदेभ देखेको छु, तर काठमाडौंको पशुपति मन्दिर पनि गएको छु ।” महिनावारीमा मन्दिर, भान्सा र छुन नहुने भनिएका कुनै पनि सवालमा आफूले स्वीकार नगरेको उनी बताउँछिन् । “पहिले सिधैं महिनावारी विभेद प्रतिकार गर्न सकिन नभनेरै सबै अवरोध कुल्चे, अहिले मिडिया मार्फत नै भन्दै आएको छु, यो सामान्य प्राकृतिक प्रक्रिया हो” पत्रकार खड्काले भनिन् ।
विराटनगरकी चिना र दोलखाकी कालिका जस्तै संखुवासभाकी पत्रकार सुजता लिम्बुले पनि प्रक्रियागत विभेदको अन्त्य आफैंबाट सुरु गरिन् । “महिनावारी भएकै दिन पाथिभारा मन्दिर गएको थिएँ, केही समय केही अनिष्ठ होला कि भन्ने तनाव भयो, तर केही नभएपछि त्यो बेला व्यर्थमा तनाव लिएछु भन्ने भयो” सुजता भन्छिन् “पहिले महिनावारी हुने मान्छे आफैंले हिम्मत गर्नुपर्ने रहेछ, परिवार, समाजको सोच र सँस्कृति परिवर्तन गर्न सकिन्छ ।”
तर, समाज परिवर्तन गराउन सक्ने शिक्षकहरुले पनि महिनावारी माथि सही धारण बनाउन नसेकेकोमा डढेलधुराकी पत्रकार ममत भट्टको मन खुसी छैनन् । “महिनावारी हुँदा छोइछिटो गर्ने, मन्दिर नजाने, खानेकुरामा रोकतोक शिक्षकहरुमा पनि छ, उहाँहरु त समाजका पढेलेखेका व्यक्ति, यो प्राकृतिक कुरा किन नबुझेका होलान्” ममता भन्छिन् ।
मर्यादित महिनावारी क्रस कटिङ इस्यु
महिनावारीलाई मयार्दित बनाउने बारे कानुन छ, तर कार्यान्वयन छैन । महिनावारी हुने व्यक्तिहरुलाई पनि कानुनबारे जानकारी छैन । जानकारी भएकाहरू पनि यसको कार्यान्वयमा चासो दिंदैनन् । यसले महिनावारी हुँदा विभिन्न प्रकारका विभेदहरू भोग्न बाध्य छन् । कानुनी अज्ञानता र कार्यान्वयनमा देखिएको उदासीनताका कारण महिनावारी बार्ने नाममा विभेद तथा हिंसा झाँगिदो छ ।
मुलुकी अपराध (संहिता) ऐन, २०७४ को दफा १६८ मा कसुरजन्य कार्यहरू अन्तर्गत सामाजिक बहिष्कार गर्ने वा कुर, अमानवीय वा अपमानजनक व्यवहार गर्नेलाई ५ वर्षसम्म कैद र ५० हजार रूपैयाँ जरिवाना हुने व्यवस्था गरिएको छ ।
त्यस्तै महिलाको महिनावारी वा सुत्केरी अवस्थामा कुनै पनि किसिमका भेदभाव, छुवाछुत वा अमानवीय व्यवहार ठानिने व्यवस्था रहेको छ । यस्तो व्यवहार भएमा ३ महिनासम्म कैद वा ३ हजार रूपैयासम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुने व्यवस्था कानुनमा छ । तर यो कानुनको कार्यान्वयन देखिदैन ।
मर्यादित महिनावारी, महिनावारी हुने व्यक्ति (किशोरी, महिला, ट्रान्सजेण्डर, क्विर) हरुको जीवनकाल भर महिनावारी विभेदरहित अवस्था हो । मर्यादित महिनावारीको सवालले महिनावारी हुनेहरुलाई प्रत्यक्ष्य सम्बोधन गरे पनि यसले अप्रत्यक्ष रुपमा सबैको सवलिकरणलाई सम्बोधन गर्छ । यो नयाँ, र बृहत् अवधारणा हो । यसले महिनावारीलाई लैङ्गि क हिंसा र मानव अधिकारको हननको रूपमा व्याख्या गर्छ ।
दिगो विकासको लक्ष्य र मर्यादित महिनावारीको अवधारणा समान रहेपनि दिगो विकास लक्ष्यमा महिनावारी केन्द्रित विशिष्ट लक्ष्य तथा सूचकहरू नराखिएको मर्यादित महिनावारीका विश्व अभियन्ता डा.राधा पौडेलको तर्क छ ।

दिगो विकास लक्ष्यको बहस वा कुनै पनि काम छलफल गर्दा मर्यादित महिनावारी क्रस कटिङ सवालको रूपमा आइरहनु पर्दछ । दीगो विकासको १७ वटा लक्ष्यहरू मध्ये ९ वटा लक्ष्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध छ महिनावारीको सवाल । पौडेलको भन्छिन् “मर्यादित महिनावारीको बहसविना ती लक्ष्यहरूको प्राप्ति सम्भव नै छैन ।” पहिलो लक्ष्य (१.४) गरिबी हटाउनेसंग सम्बन्धित छ किनभने महिनावारी विभेद रहीरहेमा कुनै पनि स्रोत साधन, सेवा, प्रविधि र आर्थिक स्रोतमा समान हक स्थापित हुन सक्दैन ।
जुन व्यक्तिले महिनावारीलाई गौरवको रूपमा स्वीकार गर्न सक्दैन उसले न बिहे न परिवार नियोजन न सुरक्षित यौन जीवन बारे छलफल गर्न वा अधिकार प्रयोग गर्न सक्छ । यसैगरी यसैको सोह्रौँ लक्ष्य अनुसार शान्ति र न्याय संग सम्बन्धित छ, जहाँ महिनावारी विभेदले स्वयम् व्यक्तिभित्र, परिवारमा, समुदाय र राज्यसँग अदृश्य द्वन्द निम्त्याएको हुन्छ, परिणामस्वरूप समानता, सामाजिक न्याय र मानव अधिकारको हनन भएको हुन्छ ।
दिगो विकासका नौवटा लक्ष्यसंग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष्य सम्बन्ध रहेको मर्यादित महिनावारीलाई बहिष्करण गरेर वा भैसकेको अवस्थामा महिनावारी प्याड वा सरसफाइ वा चर्पीको कुरा मात्र गरेर न दिगो विकासका लक्ष्य पुरा हुन्छ न कोही पनि नछुट्ने नारा सफल हुन्छ ।
यसैले पनि दिगो विकास लक्ष्यमा काम गर्ने जो कोहीले मर्यादित महिनावारीलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्नु आवश्यक रहेको पौडेलेको तर्क छ । “मर्यादित महिनावारीको मूलप्रवाहीकरणको कुनै विकल्प नै छैन, अब विलम्ब गरिनु हुँदैन” उनी भन्छिन् ।
हेटौंडाकाे राप्तीमा र्याफ्टिङकाे मज्जा (भिडियाे)
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा शनिबारबाट र्याफ्टिङ सुरु भएको छ। नेचर स्पोर्टस एन्ड एडभेन्चर्स प्रालिद्वारा हेटौडा १० स्थित राप्ती पुलदेखि रजैयासम्म र्याफ्टिङ संचालनमा ल्याएकाे हाे ।
यसअघि त्रिशूली नदीमा मात्र उपलब्ध रहेको र्याफ्टिङको मज्जा सँगै अनुभव समेत अब हेटौंडावासीले आफ्नै शहरमा लिन पाउने भएका छन्। संचालनमा आएकाे र्याफ्टिङ स्थानीय आन्तरिक पर्यटन र आर्थिक विकासको दृष्टिले महत्वपूर्ण रहने मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष रञ्जन कालाखेतीले बताए ।
राप्ती खोलामा शुरू गरिएको र्याफ्टिङ सेवा हेटौंडाको राप्तीपुलदेखि रजैया-ज्यामिरेसम्म सञ्चालन हुनेछ।शनिबार मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष सहित मकवानपुरका पत्रकारहरू सहभागी भइ पहिलाे पटक हेटौडादेखि रजैयासम्म ३ घण्टा लामाे र्याफ्टिङ गरे ।
राप्ती नदीको पानीको बहाव, सुरक्षा र मनोरञ्जनका दृष्टिले वर्षा याममा र्याफ्टिङको राम्रो सम्भावना रहेको एडभेन्चर्सले जनाएकाे छ । राप्ती नदीकाे सुरक्षा र मनोरञ्जनको दृष्टिकोणले अत्यन्तै उत्कृष्ट रहेको र्याफ्टिङको लागि अनुभवी गाइड हिमाल मिजारले बताए । पहिले दिन हेटौंडाका पत्रकारहरूले र्याफ्टिङ गरेका थिए । र्याफ्टिङ जीवनकै अविस्मरणीय क्षण तथा रमाइलो समय रहेको सहभागी पत्रकारहरुले बताए ।
कम्पनीले हेटौंडाको राप्तीपुलदेखि मनहरी ज्यामिरेसम्मको र्याफ्टिङका लागि जसको लागि खाना बाहेक प्रतिव्यक्ति ९ सय र खाना सहित प्रतिव्यक्ति १२ सय शुल्क लाग्नेछ । कम्पनीले छिट्टै नियमित र्याफ्टिङ सेवा सुरु गर्ने जनाएको छ।
मकवानपुर । सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरले हास्यव्यङ्ग्यात्मक गाईजात्रा कार्यक्रम गर्ने भएकाे छ । सिस्नुपानी मकवानपुरकाे आयोजना तथा हेटौडा उपमहानगरपालिका ४ नम्बर वडा कार्यालयकाे प्रवर्धनमा कार्यक्रम गरिने शनिबार हेटौडामा पत्रकार भेटघाट आयोजना गरी जानकारी गराइएकाे हाे ।
सिस्नुपानी मकवानपुरले ४ नम्बर वडा कार्यालयकाे सहयोग तथा समन्वयमा कविता, प्यारोडी गायन, समसामयिक राजनीति र सामाजिक क्षेत्रका विकारका विरूद्धमा प्रहसन, मनोरञ्जनात्मक क्यारिकेचरसहितकाे गाइजात्रा गर्न लागेकाे हाे ।
आगामी ३ भदौमा हेटौडामा हुने हास्यव्यङ्ग्यात्मक गाईजात्रा कार्यक्रममा स्थानीय कलाकारहरुकाे विभिन्न प्रदर्शन हुने छन् । गाईजात्रा कार्यक्रममा मनोरञ्जनात्मक क्यारिकेचर, प्यारोडी गायन, सामाजिक मुद्दामाथि प्रहसन/नाटकीय प्रस्तुति, कविता, बजेट भाषणलगायतकाे प्रस्तुति रहने उपाध्यक्ष तथा कार्यक्रम संयोजक मिनप्रसाद लामिछानेले जानकारी दिए ।
पत्रकार भेटघाटमा ४ नम्बर वडा अध्यक्ष नविन सिग्देलले साहित्यकाे एक माध्यम हास्यव्यङ्ग्य भएकाे बताउँदै भने ‘साहित्यकारहरुले व्यवस्था बदल्न भूमिका खेलेकाेमा अव अवस्था परिवर्तन गर्न तथा व्यवस्थालाई टिकाइ राख्न समेत लागि पर्नु पर्छ ।’ भाषा कला साहित्यकाे प्रवर्धन तथा उन्नयनमा स्थानीय सरकारकाे सहयाेग रहिरहने उनले बताए ।
राजनीति, समाज, प्रशासनिकलगायत सबै क्षेत्रमा रहेका विकृति र विसंगतिविरूद्ध हास्यव्यङ्ग्य सिर्जनामार्फत् आवाज बुलन्द पार्दै आइरहेको सिस्नुपानी नेपालको स्थापना २०५५ सालमा भएको हाे । विभिन्न हास्यव्यङ्ग्यात्मक सिर्जनाहरू प्रहसन, प्यारोडी, कविता, क्यारिकेचर मार्फत् मनोरञ्जन समेत प्रदान गर्दै आइरहेको सिस्नुपानीकाे जिल्ला शाखाका रूपमा सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुर रहिआएको सिस्नुपानी मकवानपुर अध्यक्ष राजकुमार लामिछानेले जानकारी दिए ।
संस्थाले विगतमा राष्ट्रव्यापी खुला हास्यव्यङ्ग्य कविता प्रतियोगिता, हास्यव्यङ्ग्य सिर्जनाका सर्जकलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रेरणा र हौसला, अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशाला निर्माणमा आर्थिक सहयोग जाजरकोट भूकम्पपीडितलाई आर्थिक सहयोगलगायतका कार्यसमेत गर्दै आएकाे उनले बताए ।
संस्थाले स्थापना दिवस विशेष हास्यव्यङ्ग्य कार्यक्रम, गाईजात्रा विशेष हास्यव्यङ्ग्यात्मक कार्यक्रम, भैरव जयन्ति विशेष कार्यक्रम, देउसीभैलो विशेष हास्यव्यङ्ग्य कार्यक्रम गर्दै आइरहेकाे अध्यक्ष राजकुमार लामिछानेले जानकारी दिए । उनका अनुसार हास्यव्यङ्ग्य रचना, क्यारिकेचर तथा कार्टुन सिर्जनासँग सम्बन्धित कार्यशालाकाे तयारी समेत गरिएकाे छ ।
सिस्नुपानी मकवानपुरद्वारा तीन वटा पुरस्कार प्रदान गरिदै आएकाे छ । संस्थापक गणेशकुमार पौडेल परिवार रहेकाे गणेशकुमार पौडेल स्मृति हास्यव्यङ्ग्य साहित्य सम्मान, हास्यव्यङ्ग्यकार आरसी रिजाल संस्थापक रहेकाे हास्यव्यङ्ग्य प्रतिभा पुरस्कार, भैरव अर्याल स्मृति सम्मान (साहित्य सङ्गम मकवानपुरसँग संयुक्त) संस्थापक भैरव अर्याल परिवार रहेकाे पुरस्कार र सम्मान हरेका वर्ष प्रदान गरिदै आएकाे लामिछानेले बताए ।
हेटौडा ४ स्थित ओम्याक्स सिनेमा हलमा हुने कार्यक्रमका लागि अनिवार्य तर निःशुल्क प्रवेश पासको व्यवस्था गरिएको आयोजकले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर प्रमुख ललित बहादुर घलानले सामुदायिक वनलाई बजेटकाे आवश्यक रहेकाे बताएका छन् । सामुदायिक वन दिवसको अवसरमा सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ नेपालले आयोजना गरेकाे विचार गोष्ठी तथा प्रशंशा-पत्र बितरण कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।
‘सामुदायिक वनलाई बजेटकाे व्यवस्था भएमा आम्दानीसँगै आयाअर्जनको लागि थप टेवा पुग्छ’ प्रमुख घलानले भने । आम्दानी भएकाे वन समूहले कम आम्दानी भएकाे वा आम्दानी नभएकाे वन सँग समन्वय गर्न सके क्षमता अभिबृदी भई अगाडी बढ्ने उनले बताए । ‘न्युनतम ५ हेक्टर क्षेत्रफल रहेको वनलाई आयअर्जन सँग जोड्न सकिन्छ, पर्यटन सग जोड्न सकिन्छ’ उनले भने ‘सामुदायिक वनको लगानी स्थानीय तहले बुझ्न जरुरी रहेको तथा प्रदेश तथा स्थानीय तहमा जोडिनुपर्छ ।’
नेपालमा ४५ प्रतिशत वन क्षेत्र रहेकोमा मकवानपुर जिल्लामा ६७ प्रतिशत रहेको बताउँदै प्रमुख घलानले भने बिज्ञहरुले ३० प्रतिशत वन क्षेत्र आवश्यक रहेकाे बताउँछन् । विपद्को क्षेत्रमा वनले धेरै सहयोग गरिरहेको उनले बताए । ‘वन क्षेत्रमा १० प्रतिशत स्थानीय तहले लगानी गरिरहेको छ’ उनले भने ‘सरकारी कार्यलयमा अनिवार्य रुपमा काठकाे सामग्री प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने नीति लिइएकाे छ ।’
‘अहिलेको समयमा बृक्षारोपण गरिनुका साथसाथै त्यसको संरक्षणमा समेत ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ’ उनले भने । ‘तपाईंहरुको मेहनत सराहनीय छ, डाडा काँडा हरियाली भएको छ’ उनले भने ‘निरन्तर अन्तरक्रिया, छ्लफलबाट समन्वय गरी अगाडी बढ्न जरुरी रहेको छ ।’
कार्यक्रममा वन समुह, वन अभियान्ताहरु र सञ्चारकर्मीलाई सम्मान गरेको छ । सम्मानित हुनेमा सामुदायिक उपभोक्ता वन समुहतर्फ हेटौंडा ६ काे चुच्चेखोला वन समुह, हेटौडा ५ काे पिप्लेपोखरा वन समुह, हेटौडा १९ काे चनौटा वन समुह, हेटौडा ६ काे रानी वन समुह, मकवानपुरगढी ५ काे बुङदल वन समुह र थाहा नगर स्थानीय महासंघ रहेकाे छ। यस्तै वन अभियन्ता बुद्धि प्रसाद पौडेल र बाल कुमारी थापालाई सम्मान गरेकाे छ । सञ्चारकर्मीतर्फ सुरेश श्रेष्ठ र भीमसेन पौडेललाई सम्मान गरिएकाे छ ।
सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ मकवानपुर अध्यक्ष साघुराम चौलागाईंको सभाधक्षता तथा जिल्ला समन्वय समिती प्रमुख ललित घलानको प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे कार्यक्रममा डिभिजन वन कार्यलय हेटौंडाका प्रमुख राकेश चन्द्रबन्शी, वनस्पति अनुसन्धान केन्द्र प्रमुख रघुराम पराजुली, सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ बागमती प्रदेश सदस्य केशव प्रसाद न्यौपाने, सब डिभिजन कार्यलय हेटौंडा प्रमुख यदु कुमार घिमिरे, जिल्लाका विभिन्न वन उपभोक्ता समुहका पदाधिकारीलगायतकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।