अरुको छोरी तरुणी देख्नेले आफ्नो छोरीको सुरक्षा कसरी गर्लान्
Tags: No Comments
- सम्झना घिमिरे
प्यारि छोरी निकुञ्ज,
तिमी मेरो जिवनमा आएको पनि ११ बर्ष पुरा भइसकेछ । म आफु २१ वर्षको उमेरमा तिमीलाइ जन्म दिएकी थिएँ । आज स्वयम् जन्मदिन मनाइरहँदा तिम्रो र आफनो जीवनको परिकल्पनासँगै तुलना गदैछु ।मैले मेरी आमालाई पुर्ण नारी बनाएकी, हैन किनकी मभन्दा अघि आमाले दुइ सन्तानलाई जन्म दिनुभयो ।
तर तिमीले मलाई पुर्ण नारी बनाएकी हौ । तिमी कोखमा आएदेखि मातृत्वको अनुभूति गरेकी मैले । तिम्रो भ्रुण अवस्थाको पहिलो भिडियो एक्सरे गर्दा तिम्रो मुटुको चाल महसुस गरिरहँदा आँखाले खुसि मनाएको अनुभूति अझै ताजा छ । तर तेही अनुभूति मेरी आमाले गर्न पाएनुभएन । जब तिमी यही अनुभूति गरिरहेकी हुन्छौ त्यो परिस्थिति भने अर्कै हुनेछ ।
मेरो कोखभित्र भइरहने तिम्रो सलबलाईसँगै मेरा आँखामा धेरै सपनाहरु सजिएका थिए । तिम्रो हुर्काइसँगै मेरा सपनाहरु पनि हुर्किरहेका छन्। थाहा थिएन मेरो कोखमा तिमी छौ तर चाहना भने मेरो तिमी नै थियो । मनमा छोरी सुरक्षित छैनन् भन्ने बोध हुदै गर्दा मेरो मनमा आफु हुनु प्रतिको गर्व पनि उत्तिकै उच्च थियो र छ पनि । म जस्तै तिमीलाई पनि आफु प्रति गर्व महसुस होस् ।
त्यो दिन २०६६ श्रावण ३१ गते रातको समयमा म हस्पिटलको बेडमा छटपटाइरहेको थिएँ । प्रसव पीडाले छटपटाइरहँदा समेत तिम्रै कुशल जन्मको कामना थियो । नेपालमा सुरक्षित रुपमा सुत्केरी नहुँदा कयौ आमाहरुले ज्यान गुमाइरहेका छन् । जब समय आयो तिमीले यस धर्तिमा पाइला टेक्ने तब म मात्र हैन तिमी पनि बल प्रयोग गर्दै थियौ ।
तिम्रो आवाज सुने, मेरो आत्माले ठुलो सन्तुष्टि पायो । नर्सले सोधिन् ‘के चाहनुहुन्छ ?’ मैले भए भरको स्वास बटुलेर भने ‘छोरी’ । नर्सले बधाइ दिदै तिमीलाई मेरो छातिमा टासिदिदै रहर पुरा भो तपाईंको ल हेर्नुस भन्दै थिइन । मेरा हर्षले एकछीन अघि टुटेका शरिरका २० वटै हड्डिहरु जोडिएर निको भएको झै भए । मेरो हातका हत्केलामा अट्ने तिम्रो स्वरुप यति तिक्ष्ण थिए की लाग्दैथ्यो तिमी जति राम्री यो संसारमा मैले आज अघि न कैले देखेकी थिए न त देख्नेछु ।
तिमीलाई हत्केलामा खेलाउँदै गर्दा मनमा यो समाजमा छोरीले जुनसुकै उमेरमा पनि आफ्नो ज्यान यसरी नै आफ्नै हत्केलामा राखेर हिड्नु पर्ने सम्झेर मन ढक्क फुल्छ । जन्मिएको २ महिनाका शिशु देखि ७५ वर्षसम्मका वृद्धा समेतले बलात्कार जस्तो घिनलाग्दो अपराधको सिकार हुनुपरेको छ ।
तिमी हुर्कदै गयौं । मेरो मनमा डर र रहर सँगसँगै हुर्किरहेका छन् । एकैपल आँखाबाट ओझेल भए आत्तिने मन अझ पनि उस्तै छ । समाजमा धेरै घटना ‘क्लोज रिलेसनसिप’ बाटै हुने गरेका छन् । आफ्नैलाई बलात्कार गर्दा घटना बाहिर जाँदैन भन्ने मनसायको कारण पनि बालिका/महिला
असुरक्षित छन् ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयको तथ्यांकअनुसार गत आव २०७६।७७ मा २ हजार १ सय ४४ वटा बलात्कारका मुद्दा दर्ता भएका थिए । यो वर्ष सुरु भएयता देशभर साउनमा मात्र २ सय ६० वटा बलात्कारका मुद्दा दर्ता भएका छन् । पछिल्लो तथ्यांकलाई हेर्दा साउनमा सबैभन्दा बढी बलात्कारका घटना भएको पाइएको छ । समाजमा सायद सुरक्षित भएर बाँच्ने अवस्था यदि थियो भने मैले तिमीलाई बारम्बार भनिरहँनु पर्ने थिएन ‘म नआउन्जेल ढोकाको चुकुल नखोल्नु है, तिमी पढ्न होस या अन्य कामले बाहिर जाँदा बाटोमा परिचित या अपरिचित जो कोहिले दिने खानेकुरा नखानु है, कुनै केटा साथीहरुसँग हिमचिम नबढाउनु है, साथीहरुको घर नजानु है, साथमा पिन या कलमहरु सदा सहज भेटिने गरि राख्नु है ताकि कसैले छुन खोजे हतियारको रुपमा प्रयोग गर्न काम आउँछ । तिमीलाइ मैले आत्मरक्षाको सिप दिइराख्नु पर्ने थिएन । तिमीलाइ मैले दिनहुँ जीवनको पाठहरु र छोरी भएकै कारण आउन सक्ने चुनौतीको बारेमा पढाउनु पर्ने थिएन । तिमीलाइ बारबार समयको परिधिमा राख्नु पर्ने थिएन ।
पारिवारिक होस या शिक्षकहरुबाट हुने हर व्यवहारहरुको बारेमा सोधिरहनु पर्ने थिएन । आफ्नै शरिरका संबेदनशील अंगहरुको राम्रो संग ज्ञान नभइकनै तिमीलाई तिम्रो यौनाङ तथा बक्षस्थलमा कसैले एकोहोरो हेरिरहे या त छुने प्रयास गरे उक्त व्यक्तिको आचरण र सोचाइ गलत छ है सम्हालिएर हिड्नु भन्नु पर्ने थिएन । मेरी आमाले झैं तिमीलाई हरसमय साथमा राखेर हुर्काउन पाउने परिवेशमा कहाँ थियौ र हामी । तिम्रो बाबा र म पालैपालो कुरेर हुर्काएका छौ जतनले । मेरी आमाले जसरी मेरो सुरक्षा गरेकी थिइन तेसैगरी मैले तिम्रो सुरक्षामा कसर छोडेकी छैन । पुरुषप्रधान मुलुकमा तिमी र म सुरक्षित रहन सक्ने अवस्था छैन भनेर पढाउन पनि सक्दिन किनकी प्रधान पुरुष मात्र भो पुरुषको सोच प्रधान भएन यहाँ ।
पुरुषप्रधान मुलुकमा तिमी र म सुरक्षित रहन सक्ने अवस्था छैन भनेर पढाउन पनि सक्दिन किनकी प्रधान पुरुष मात्र भो पुरुषको सोच प्रधान भएन यहाँ
कोरोनाको करह आइलाग्यो । यसले पनि बलात्कृत हुनेको संख्या ह्वात्तै बढ्यो । चैत ११ गते यता देशभर हरेक दिन कम्तीमा पनि २ वटाका दरले बलात्कारका घटना भएका छन् । अझ सबैभन्दा धेरै उपत्यका र प्रदेश ५ मा बलात्कारका घटना भएका छन् । प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार चैतदेखि साउन मसान्तसम्म प्रदेश–५ मा सबैभन्दा धेरै ९० भन्दा बढी मुद्दा दर्ता भएका छन् भने उपत्यकामा ८७ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । यसबाहेक उपत्यकामा १२ वटा बालयौन दूराचारका घटना भएका छन् ।
मंशिर ३ गते मात्र मकवानपुरको पुर्वी बागमती गाउँपालिका वडा नंबर ७ लामिटारकी स्थानीय ४ वर्षीया बालिका रुविना पाख्रिन साँझ ६ बजेदेखि हराएकीमा पाख्रिनकै घरबाट उत्तर तर्फको ह्वाङ्ग खोल्सामा मृत अवस्थामा ६ः४० बजेको समयमा फेला परेकी थिइन । निजको शरिरको टाउकोमा गहिरो चोट देखिनुका साथै रगत लतपतिएको, विभिन्न अङहरुमा चोट भएकी ति बालिकाको बलात्कार पश्चात हत्या भएको आशंकामा दुइ युवाहरुलाइ नियन्त्रणमा लियो । तिमीले यही समाचार झट्ट सुनेपछि म सामु बालिका मारेको रिसमा झोक्किदै आएर मामु यो बलात्कार भन्या चाहि के हो भनेर प्रश्न ग-यौ । मलाई फेरी पीडाबोध भयो ।
तिमी प्रति मेरो थप जिम्मेवारी बढेको छ । बलात्कार के हो भन्ने शब्दको ज्ञान नहुदै अधिकांश बालिकाहरु यसको शिकार हुनुपरेको छ । अरुका छोरी चेलिलाइ तरुण देख्ने पुरुषले आफ्ना छोरी चेलिलाइ कसरी सुरक्षित राख्न सक्लान् ? के सिकाउलान् आफ्ना प्यारा प्यारा छोरी र छोराहरुलाई ? मनभरी यस्तै पश्न आइरहन्छन् ।
मैले मेरो छोरालाइ राम्रो संस्कार सिकाउनु पुर्व, आमा बुबा शब्द सिकाउनु पुर्व नै बलात्कार शब्दको पहिचान गराउनु पर्ने भान परिरह्यो । मैले जन्माएर विरूपका तिम्रा कोमल तेल लगाउदै सेकेका अंगहरुलाइ मानवता नभएका पुरुषको नजरबाट विवाह नहुन्जेलसम्मका लागी कसरी बचाउने र सोच्दैमा बिताउनु पर्ने अवस्था आएको छ । तिमी जीवनको दोस्रो सिँढीमा छौ । तिमीलाइ रजस्वला के हो भन्ने समेत थाहा नहुदै शारीरिक परिपक्कता देखियो । मानसिक रूपमा कोमल तिमी शारीरिक रुपमा सबैको तारो बन्ने बेला आएको छ । नेपालमा बलात्कारको सिकार हुनेमध्ये सबैभन्दा धेरै पीडित कम उमेरका छन् ।
१५ वर्षमुनिका ६० प्रतिशत यो अपराधको सिकार हुने गरेको पाइएको छ । त्यस्तै ११ देखि १५ वर्ष बिचका पीडित सबैभन्दा धेरै छन् । गत आवमा यो उमेर समूहभित्रका ७ सयभन्दा बढी व्यक्ति पीडित रहेको प्रहरी तथ्यांकमा उल्लेख छ । तिमी प्रति मेरो थप जिम्मेवारी बढेको छ । बलात्कार के हो भन्ने शब्दको ज्ञान नहुदै अधिकांश बालिकाहरु यसको शिकार हुनुपरेको छ । अरुका छोरी चेलीलाई तरुण देख्ने पुरुषले आफ्ना छोरी चेलीलाई कसरी सुरक्षित राख्न सक्लान् ? के सिकाउलान् आफ्ना प्यारा प्यारा छोरी र छोराहरुलाई ? मनभरी यस्तै पश्न आइरहन्छन् ।
भूमि सम्बन्धि समस्या समाधान आयोग र स्थानीय तहका पदाधिकारी बिच समझदारी पत्रमा हस्तान्तरण र अभिमुखिकरण कार्यक्रम बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडामा सुरु भएको छ ।
भूमी ब्यवस्थ्य कृष्ण तथा सहकारी मन्त्रालय बागमती प्रदेश को आयोजनामा सुरु भएको कार्यक्रममा प्रदेशको २८ वटा स्थानीय तहहरूको प्रमुख उपप्रमुख्हरूको उपस्थिति रहेको छ ।
कार्यक्रम प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेल, प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता इन्द्रबहादुर बानियाँ, भूमी सम्बन्धि समस्या समाधान आयोग सदस्यहरु लगायतको उपस्थिति रहेको छ ।
कार्यक्रम आज दिनभर चल्ने बताईएको छ ।
मकवानपुर / लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको लागि व्यक्ति व्यक्ति लाग्नु पर्ने मनहरी गाउँपालिका अध्यक्ष एकराज उप्रेतीले बताएका छन् । व्यक्ती व्यक्तिको व्यवहारबाट समाजले सिकाई गर्ने भएकोले व्यक्ति पहिले हिंसा विरुद्ध लाग्नुपर्ने अध्यक्ष उप्रेतिले बताए । लैङ्गिक हिंसा विरूद्व १६ दिने अभियान अन्तरगत मनहरीमा भएकाे कार्यक्रममा उनले यस्ताे बताएका हुन् ।
लैङ्गिक हिंसा पुरुषलाई पनि हुनसक्ने भएकोले महिला मात्रैको सवाल नभई सामाजिक सवाल भएको उनले बताए । ‘हामीले आफ्नो व्यवहारमा सुधार गर्नुपर्छ’ उनले भने । अभियान मनाईदै गर्दा बिगतको अभियानको मुल्यांकन गर्नु पर्ने उनले बताए । महिला र पुरुषले गर्न हुने नहुने भनेर काम बाड्ने गर्न नहुने उनले बताए । अभियान अन्तरगत विभिन्न टोलमा सचेतना कार्यक्रमपछि अभियानको समापन तथा जनप्रतिनिधि र स्थानीय महिलाबिचको लोक दोहोरी कार्यक्रममा अध्यक्ष उप्रेतिले यस्तो बताएका हुन् ।
‘हिंसा पिटेर मात्रै है नपिटेरै, नबोएरै पनि हुन्छ’ उप्रेतिले भने ‘अरुलाई हिंसा नगर्न भन्ने तर आफूले चै त्यही व्यवहार गर्ने हो भने समाजलाई सिकाई सकारात्मक बन्न सक्दैन हामी आफ्नै व्यवहारमा सुधार गरौं ।’ कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला बिष्टले हिंसा सहेर बस्न नहुने बताइन् । मनहरी गाउँपालिकाले महिला,बालबालिका, बालश्रम, हिंसा, बिचबिखन विरुद्धको कार्यक्रमसँगै आय आर्जनको कार्यक्रम जोडर अगाडि बढाएको बताइन् । घर परिवार कार्यालय सबै क्षेत्र हिंसा रहित हुनुपर्छ उनले बताइन् ।
पालिकाले हिंसा न्यूनीकरणको लागि सधै सचेतना मुलक कार्यक्रम राखेको उनले बताईन । कार्यक्रम जनप्रतिनिधि तथा स्थानीय सहकारी तथा महिलाको बिचमा प्रतियोगिता गरिएको थियो । प्रतियोगितामा जनप्रतिनिधिले आफ्नो कर्तव्यको बारेमा गित गाएका थिए भने स्थानीय प्रतियोगी समूहले हिंसाको भोगाईको बारेमा गित गाएका थिए ।

कामक्रममा ग्रामीण महिला सेवा केद्र मकवानपुर अध्यक्ष उर्मिला कार्कीले अभियानको ऐतिहासिक बिषयमा प्रष्ट पारेकी थिइन्। एकै घरका ३ दिदी बहिनीलाइ त्रिजुलाे सरकारले सामुहिक हत्या गरेकाे र उनीहरूकाे साहसकाे प्रशंसा तथा स्मरणमा याे अभियान मनाउने गरेकाे कार्कीले बताइन् ।
कार्यक्रममा प्रहरी सहायक निरीक्षक रमशरण दुलालले हिंसाको विरुद्ध लाग्न सबैलाई आग्रह गरे । कार्यक्रम गाउँपालिका वडा ८ का अध्यक्ष दीलबहादु स्याङ्तानले बालमैत्री शासन लागुहुदा हिंसाका घटना नहुने बताए । प्रतियोगीतामा रामप्रसाद पौडेल, प्रलय चौलागाईं र दिपक अधिकारीले मुल्यांकनको भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।
कार्यक्रममा गाउँ कार्यपालिका सदस्यहरु कृष्ण बिडारी पम्फा रोक्का र गीता प्रजालगायतको उपस्थिति रहेको थियो । प्रतियोगितामा गाउँपालिकाका संघसंस्थाहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने टोली प्रथम भएको छ । जनप्रतिनिधिहरुको टोलीले द्वितिय स्थानमा हासिल गरेको प्रतियोगिताका निर्णायक प्रलय चौलागाईंले जानकारी दिए । प्रथम र द्वितिय हुने टोलीलाई सम्मान गरिएको थियो ।
मकवानपुर / नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखाले ६० वर्ष उमेर पुगेका जेष्ठ पत्रकारका लागि मासिक ४ हजार रुपैयाँका दरले पेन्सन दिने भएको छ । पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखाको आज (बुधबार) को कार्यसमिति बैठकले ‘जेष्ठ पत्रकार पेन्सन सम्बन्धी कार्यविधी, २०७७’ पास गर्दै पेन्सन दिनका लागि सुरुवात गर्न लागेको हो ।
पेन्सन दिनका लागि हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले कोषमा दश लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । यस्तै महासंघको मुद्दती खातामा रहेको दुई लाख रुपैयाँसमेत पेन्सन कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरेको छ । मुद्द्ती रकम र उपमहानगरपालिकाको गरी जम्मा १२ लाखको व्याज रकमबाट पेन्सन दिन लागिएको पत्रकार महासंघ मकवानपुरका अध्यक्ष हरि हुमागाईँले बताए । पेन्सन सम्बन्धी कार्यविधिलाई महासंघको यही मंसिर २६ गतेको साधारण सभाले पारित गर्ने अध्यक्ष हुमागाईँले बताए ।
महासंघ मकवानपुर शाखामा आवद्ध हुनुभएका सदस्यहरु मध्ये जेष्ठ सदस्यको वृत्ति विकास गर्नका लागि पेन्सन दिन लागिएको हो । लगातार कम्तिमा बीस वर्ष मुख्य पेशा पत्रकारिता गरेर सक्रिय पत्रकारिता छोडी विश्राम लिइसकेपछि प्राप्त निबेदनका आधारमा पेन्सन रकम दिन लागिएको हो ।
जेष्ठ पत्रकार पेन्सन कार्यक्रम लागू भएपछि कोषबाट व्यय हुने गरी मासिक रुपमा चार हजार रुपैयाँ प्रदान गरिने छ र कोषमा रकम वृद्धि भएसँगै पेन्सन रकम पनि वृद्धि गरिने बताईएको छ ।
यस्तै, राज्यबाट उपलब्ध हुने अन्य कुनै सामाजिक सुरक्षा भत्ता वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार, वा स्थानीय तहबाट कुनैपनि संघ संस्था, गैर सरकारी संस्थाबाट सेवा सुविधा प्राप्त हुने पदमा बहाल रहेको भए मासिक पेन्सन उपलब्ध नगराइने प्रावधान रहेको अध्यक्ष हुमागाईँले बताए । जनतासमाचारबाट
मकवानपुर/लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियान अन्तरगत माइती नेपाल मकवानपुरको आयोजनामा बालबालिकामाथि हुने व्यवसायिक यौन शोषण विरुद्ध अभिमुखिकरण कार्यक्रम गरिएको छ ।
मकवानपुर जिल्लाको भिमफेदी गाउँपालिका वडा १ काे राष्ट्रिय माविकाे कक्षा ८,९ र १० का ५ जना किशोर र १५ जना किशोरीहरुलाई बालबालिकामाथि हुने व्यवसायिक यौन शोषण विरुद्ध सचेतनामुलक जानकारी प्रदान गरिएको हो । बालबालिकाहरुमाथि पछिल्लो समय व्यवसायिक यौन शोषणको घटनाहरु बढ्दो रहेकोले यसबारे कक्षा सञ्चालन गरिएको माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया लामाले बताइन् । बालबालिकामाथि हुने व्यवसायिक यौन शोषण, मानव बेचविखन, लैङ्गिक हिंसालगायतको बारेमा अभिमुखिकरण गराइएको माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख लामाले बताइन् ।
लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान अन्तरगत सुरु गरिएको यो कार्यक्रम विभिन्न समूहका किशोर किशोरीहरुलाई निरन्तर जारी रहने लामाले बताइन् । कोरोना भाइरसको संक्रमणको कारण वैकल्पिक सिकाइलाई व्यवहारिक गराउनु पर्ने बाध्यात्मक अवस्थासँगै इन्टरनेटको प्रयोगबाट पनि बालबालिकामाथि व्यवसायिक यौन शोषणको संभावना बढेको उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय माद्यामिक विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष रामेश्वर थिङ्ग, प्रध्यानाध्यापक प्रमिला अर्याल, शिक्षक भवानी दाहाल लगायतको सहभागीता रहेको थियो ।

अभिमुखिकरण कार्यक्रममा माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख लामा र हिमराइट्स मकवानपुर प्रमुख कुमारी वाइबाले सहजिकरण गरेका थिए । कोरोना भाइरसको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दा उच्च स्वास्थ्य सावधानी अपनाई कार्यक्रम आयोजना गरिएको वाइबाले बताइन् । कार्यक्रममा सहभागी विद्यार्थीहरुलाई सामान्य ज्ञानको प्रश्नावली सोधेर उत्कृष्टलाई पुरस्कृत समेत गरिएको थियो । साथै कार्यक्रममा सहभागी २० जना किशोर किशोरीहरुलाई स्टेशनरी समेत सहयोग गरिएको माइती नेपाल मकवानपुर सहजकर्ता सरिता तामाङ्गले बताइन् ।