मकवानपुर । मानव अधिकार संरक्षण तथा मानव बेचबिखन बिरुद्धको जिल्ला सञ्जाल मकवानपुरले प्रमुख जिल्ला अधिकारी समक्ष ज्ञापन पत्र बुझाएको छ ।
आत्मसम्मान सहितको जीवन बाँच्न पाउनु प्रत्येक नागरिकको अधिकार संरक्षणको माग गर्दै सञ्जालले ज्ञापन पत्र बुझाएको हो ।
हाम्रो मुलुकी देवानी संहिताले विवाहलाई अनतिक्रम्य सामाजिक बन्धन हुने भन्दै विवाह गर्ने स्वतन्त्रता र विवाह हुन सक्ने अवस्थाको विषयमा उल्लेख गरेको छ । मुलुकी अपराध संहिताले बहु विवाहलाई अपराध परिभाषित गरि दण्ड सजायको प्रावधान गरेको छ ।
नेपालमा लामो प्रतिक्षा र प्रयासबाट निर्माण भएका मुलुकी संहिताहरुले तय गरका कानुनी प्रावधानको भावनाको प्रतिकुल हुनेगरी यदि कुनै श्रीमानले वैवाहिक सम्बन्ध कायम भएकै अवस्थामा आफ्नी श्रीमती बाहेक कुनै बच्चाकी आमालाइ श्रीमती बनाउने मनसायले आफुसँग ल्याउँछ र उक्त बच्चा आफ्नो भएको स्विाकार्दछ भने अब ति महिलालाई पनि कानुनी रुपमा नै श्रीमती हुन पाउने अधिकार सहितको मुलुकी संहिता संसोधनको दुखद चर्चा समुदायमा सुनिन थालिएकोले यसो नगर्न सुझाव सहित ज्ञापन पत्र पेश गरिएको हो ।
महिलाहरुको गरिमा र आत्मसम्मानमा दख्खल पुग्ने गरी महिलाहरुलाई सम्भावित डर र शंकामा रहन पर्ने गरी कुनै पनि कानुन निर्माण नगर्न संजालले माग गरेको हो।
“जे सुनिदै आएको छ,यस किसिमका संसोधनका कुचेष्टा हुन नपाओस भन्ने कुरामा सञ्जाल संवेदनशील छ दृढ संकल्पित छ” ज्ञापन पत्रमा भनिएको छ ।
कानुन निर्माण र संसोधनको विषयसँग सम्बन्धित सरोकारवाला निकाय तथा पदाधिकारीहरुको यस सवालमाथि ध्यानाकर्षणको निम्ति जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुर मार्फत कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयमा ज्ञापनपत्र बुुुझाइएको संजाल सह संयोजक माया तामाङले बताइन् ।
अविश्वास
Tags: No Comments
नेपाली समाजमा महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण फरक भएकाले महिलाहरूले विभिन्न विभेद र पीडा भोग्न विवश छन् । पुरुषको अहंकारका कारण पढेलेखेको घरमा त महिलाहरू घरेलु हिंसाको शिकार भएका छन् भने अनपढ परिवार तथा समाजमा यस्ता समस्या झन् बिकराल रूपमा देखिन्छ । समाजमा रहेका यस्ता अवस्थालाई अवलोकन गरिरहँदा अर्धविकसित एउटा पहाडी गाउँमा भएको घटनाले मेरो मनमा स्पर्श गरायो ।
लक्ष्मीको एक कथित दलित परिवारमा पन्ध्र वर्ष अगाडि विवाह भएको थियो । के कारणले हो उनको विवाह भएको सात वर्षसम्म कुनै पनि बच्चा जन्मिएनन्। जसका कारण उनलाई घरपरिवार तथा समाजले बाँझी जस्तो उपनाम दिएर श्रीमानलाई यसबाट घरवार हुँदैन भन्दै अर्को विवाह गर्ने सल्लाह दिन्छन् । लक्ष्मी भने यस्ता हरेक कुरालाई बेवास्ता गर्दै मैले सहनु पर्छ भन्दै पीडालाई शक्तिमा बदल्दै दिनचर्या अगाडि बढाउँदै गएकी हुन्छिन् । सात वर्षपछि लक्ष्मीले एक छोरीको जन्म दिइन् । त्यसपछि लगातार एक वर्षको फरकमा अर्का दुई छोरी गरी तीन छोरीको जन्म दिइन् । बाँझीको उपनाम पाएकी लक्ष्मी तीनवटा बच्चाको धनी भइन् ।
दिनहरू बित्दै जाँदा पारिवारिक बोझले गर्दा एक दिन लक्ष्मीका श्रीमान् कामको खोजीमा शहर पसे । घरमा लक्ष्मीका तीन छोरीका साथमा बुबाआमा स्याहारमा तल्लिन रहिन् । केही समयपछि लक्ष्मीका श्रीमान् शहरबाट घर आउँछन्। छिमेकीका अनेक कुरा सुनेर परपुरुषसँग लागेको आरोप लगाउँदै लक्ष्मीलाई गाली गर्ने, पिट्ने गर्दै लगातार यातना दिन थाल्छन् । लक्ष्मीले अनेक तबरले सम्झाउँदा पनि अबुझकी श्रीमान् उनी प्रति नकरात्मक कुरा मात्र गरेर घरबाट निस्केर जा भन्दै हरेक दिन किचकिच गर्न थाल्छन् । लक्ष्मी भन्छिन्, ‘म निस्केर कहाँ जाउँ, छोरीहरू लिएर जाउँ कसरी पाल्ने, छोड्यौँ कसरी छोड्ने, छोरीहरू हामीलाई छोडेर नजानु बाबासँग बस्दैनौ भन्दै रुन्छन् । कहिलेकाहीँ त अनेकौँ कुविचार पनि नआएको होइन ।’
लक्ष्मी छिमेकीहरूसँग मेरो श्रीमान् यस्तो खालको होइन कसले बिगारिदिएको होला, कसरी सम्झाउने होला, कसले सम्झाइदेला भन्दै खुइए गर्दै लामो सास तान्छिन् ।
लक्ष्मी, श्रीमानलाई मेरो त माया लागेन छोरीहरूको समेत किन नलागेको होला, आमाबुबाको काखबाट छुट्याएको बच्चालाई कस्तो मानसिक असर पर्छ भन्ने कुरा किन थाहा नभएको होला, क्षणिक आवेगको निर्णयले देखिने असर आफैँलाई पर्छ भनेर पनि किन नबुझेको होला भन्दै चिन्तित हुन्छिन् । यस्तो निर्णय लिएर हामी छुट्टिनुले सिङ्गो परिवारलाई सुख हुँदैन ।
लक्ष्मीले श्रीमानलाई अनेक तबरले सम्झाउँदा पनि मानेनन् । घर छोड्न बाध्य बनाए । आखिरमा छोरीहरूलाई घरमै छोडेर उनी माइतीको शरणमा पुगिन् । माइतमा केही दिन बसेपछि आमाबुबाले पनिसम्झाउँदै भन्नुभयो, छोरी तिम्रो बिहेपछि पराइ घर नै तिम्रो घर हो, जे जस्तो भए पनि धैर्यताका साथ त्यही बस्नुपर्छ। साना बच्चाहरूलाई छोडेर तिमी यहाँ बस्न मिल्दैन भनेर घर पठाउने कुरा गर्नुहुन्छ । कसरी सम्झाउँ मैले पीडाको अन्तिम सीमा नागेर आएको भनेर रु आमाबुबाको इज्जत, घरपरिवारको मायाले कयौँ दिन, राती निन्द्रा न दिन भोक नभनी बसेको हो भनेर । सामाजमा आफ्नो र घर परिवारको इज्जतका लागि छोरीहरूले कहिलेसम्म यस्ता पीडा भोग्नुपर्ने र जहाँ गए पनि किन उनीहरूले कुराको सुनुवाइ हुँदैन ।
लक्ष्मीले असैह्य पीडापछि मात्र आफू आएको कुरा बताएपछि मात्र राख्न राजी हुनुभयो । लक्ष्मी माइतमा पनि आमाबुबालाई दुस्ख हुन्छ भनेर ज्यालादारी गरी गुजरा चलाउन थालिन् । उनी दिनभरी काममा व्यस्त भएपनि रातीमा घरीघरी बच्चाको यादले सताउँथ्यो, के गरेका होलान्, के खाएका होलान्, मलाई सम्झी कति रोएका होलान् । भेट्न जाउँ भने परिवारले भेट्न दिँदैनन् होला भन्ने चिन्ता लागिरहन्थ्यो।
उता लक्ष्मीका श्रीमानलाई श्रीमतीलाई पठाएपछि झन् जिम्मेवारी बढेको थियो । बुढा भएका आमाबुबा, साना केटाकेटी रुन्छन्, दुस्ख दिन्छन् । काम नगरी जहान पाल्न सक्ने अवस्था छैन । काम गरेर आउँदा घरमा अस्तव्यस्त अवस्था देखेर दिक्क लागेर आउँथ्यो। त्यसपछि श्रीमतीको अभाव खड्किन थाल्यो । उनले घर कति सहजै समालेकी थिइन् । उनले मलाई कहिल्यै दुखको गुनासो गर्थिनन् । मलाई बाहिरको एकसरो काम थियो, सजिलै भएको थियो ।
अनाहकमा अरूको कुरा सुनेर श्रीमतीको भावना नबुझि उसलाई घरबाट निकाले अहिले यो अवस्था भएको छ भन्दै पश्चताप गरेका छन् । अब अर्को विवाह गर्यौ भने यी छोरीहरूलाई माया गर्ने श्रीमती पर्ने हो कि होइन अब कसो गरौँ भन्दै आफ्नो अन्तर्मनलाई सोध्छन् । तिमीले गल्ती गरेका छौ, साना छोराछोरीको आमाको माया र काख छुटाएका छौ, सोझी कर्तव्यनिष्ट श्रीमतीलाई अरूका कुरा सुनेर अनेक यातना दिँदै घरबाट निकालेका छौ त्यसैले तिम्रा अब अझै दुखका दिन आउँदैछन् तिमीले पुनर्विचार गर भन्ने सन्देश उनको कानमा आउँछ, उनी झल्याँस्स हुन्छन्।
हो, आफ्नै अविश्वास र गल्तीले गर्दा छोराछोरी, श्रीमती र आफैँलाई पनि दुख भएको छ अब लक्ष्मीलाई घर फिर्ता ल्याउनुपर्छ भन्ने लाग्छ ।
उनी भोलिपल्ट ससुरालीमा लक्ष्मीलाई लिन जान्छन् । बेलुकीपख त्यहाँ पुग्दा लक्ष्मी मेलाबाट झुत्रे कपडामा निन्याउरो हुँदै घर आउँदै थिइन् । श्रीमानलाई आफ्नो घरमा देख्दा खुसी भइन् । उनलाई पनि श्रीमान् र छोराछोरीको याद नआएको होइन, खाली आफैँ जान सकेकी थिइनन् । अब मबाट यस्तो गल्ती कहिल्यै हुँदैन म तिमीलाई लिन आएको भन्दै श्रीमानले भन्दा लक्ष्मी झनै खुसी भइन् । भोलिपल्ट दुवैजना एक-अर्काको भावना बुझेर अघि बढ्ने संकल्पकासाथ घर फर्के । घर आइपुग्दा आमाको मायाबाट बञ्चित भएका छोरीहरू पनि धेरै खुसी भए । त्यसपछिका समय सबै परिवार खुशीयालीका साथ बित्यो ।
हेटौंडामा दुई जना बालश्रमिक भेटिए
Tags: No Comments
मकवानपुर । हेटौंडा उपमहानगरपालिका भित्र ७ वटा वडामा बालश्रम अनुगमन गरिएको छ । हेटौंडाका वडाहरु ६, ७, ८, ९, १६, १७ र १८ नं. का होटल, ग्यारेज, वर्कशप, किराना पसलहरुमा अनुगमन गरिएको हो ।
यस क्रममा हेटौंडा ८ कमाने निम चोकमा अवस्थित चाँद मोटरसाइकल वर्कशपमा १७ वर्षिय दुई बालकहरु बालश्रम गरिरहेको अवस्थामा अनुगमन टोलीले फेला पारेको छ । सो वर्कशप सञ्चालकहरुलाई श्रम तथा रोजगार कार्यालयले दश हजार रुपियाँ जरिवाना गराइएको श्रम तथा रोजगार कार्यालय हेटौंडाका प्रमुख रुद्र नारायण शाहले जानकारी दिनुभयो । उद्धार गरिएको दुई बालकहरुलाई सञ्चालकले १२ घण्टा बिना पारिश्रमिकमा काममा लगाइएको सञ्चालक स्वयमुले बताएका छन् । बालकहरुले काम सिकिरहेको अवस्था भएकाले पारिश्रमिक नदिएको उनको भनाइ छ । २ बालक मध्ये एक बालक रौतहट र अर्का बालक पर्सा जिल्लाका रहेको छन् ।
टोलीले चुच्चेखोला, पुतलीबजार, कमाने, नागसोती, हटिया, हर्नामाडी, पशुपतिनगर, तल्लो सिमेन्ट रोडका होटल, किराना, खुवा पसल, वर्कशप ग्यारेजहरुमा अनुगमन गरिएको हो । ५ वडामा जम्मा ११ वटा ग्यारेज तथा वर्कशपहरु, ७ होटल, २ वटा किराना पसलहरुमा गरिएको अनुगमनमा ८ नं. वडाका वर्कशपमा मात्रै २ बाल श्रम फेला पर्नुले व्यवसायीहरु बालश्रम प्रयोगमा तुलनात्मक रुपमा निकै सचेत भएको पाइएको बाल कल्याण अधिकारी बिनामाया थिंगले बताउनु भयो ।
हेटौंडा उपमहानगर बालमैत्री गाउँपालिका घोषणा भए तापनि यदाकदा बालश्रम भेटिइराख्ने हुँदा यो सवालमा सबै सरोकारवाला पक्षबाट निरन्तर सहयोग गरिरहन आवश्यक भएको अनुगमन समिति संयोजक बर्तौैलाले बताए ।
पहिले अनुगमनमा होटलहरुमा बालश्रमिक धेरै मात्रामा भेटिने गरेको थियो हाल छिटफुट मात्रा भेटिने गरेको छ तर वर्कशपहरुमा अझै पनि तुलनात्मक रुपमा सुधार त भएको छ तापनि केही मात्रामा फेला पर्ने गरेको बाल हेल्पलाइन मकवानपुर प्रमुख ज्ञवालीले अनुगमनको ताजा अनुभव बताउनु भयो । अनुगमनका क्रममा बाल श्रम प्रयोग नगर्नुभएका व्यवसायीहरुलाई प्रंशशासहित धन्यवाद समेत व्यक्त गरिएको उहाँले बताउनु भयो ।
श्रम तथा रोजगार कार्यालय, हेटौंडा उपमहानगरपालिका, प्रहरी, बाल हेल्पलाइनलगायतका सरोकारवालाहरुको सहभागितामा अनुगमन गरिएको थियो । टोलीमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको बाल श्रम अनुगमन समितिका संयोजक सुरज बर्तौला, सदस्यहरुः श्रम तथा रोजगार कार्यालय हेटौंडाका नायब सुब्बा रेणु तामाङ्ग र सर्मिला राई, बाल कल्याण अधिकारी बिनामाया थिङ्ग, नासु निर्मल सिं रावल, प्रहरी चौकी चोकीटोलका असई निर्दोश लामा, हेटौंडा ६ नं. वडा सदस्य विजय पौडेल, सिविन बाल हेल्पलाइन १०९८ का प्रबन्धक झबिन्द्र ज्ञवाली र कार्यक्रम अधिकृत एवम् मनोविमर्शकर्ता सम्झना अधिकारीलगायतको उपस्थिति रहेको बाल हेल्पलाइन मकवानपुरले जनाएको छ ।
मकवानपुर । महिनावारी भएको बेला छाउगोठमा बस्दा सर्पले डसेर महिलाको निधन भएको प्रति अनेमसंघले आफ्नो ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ ।
कञ्चनपुर जिल्ला कृष्णपुर नगरपालिका वार्ड नं.१ की २८ वर्षिया महिला कमला आउजीको छाउगोठमा सर्पले टोकेर निधन भएपछि संघले यस्तो ध्यानाकर्षण जनाएको हो । आउजीको २७ असारमा निधन भएको थियो ।

“छाउगोठमा सर्पको टोकाइले अकालमा मृत्यूवरण गर्नुपरेको घटनाले अखिल नेपाल महिला संघलाई स्तव्ध तुल्याएको भन्दै अनेमसंघ कैलाली जिल्ला ईञ्चार्ज रुकमणी देवकोटाले विज्ञप्ति मार्फत संघको ध्यानाकर्षण जनाउनु भएको हो ।
कानुनतः अवैध मानिएको छाउपडी प्रथा अझै पनि सुदूरपश्चिमका पहाडी र तराई जिल्लाहरुमा नारीहरुको लागि अभिश्रापको रुपमा रहेको अनेमसंघ कैलाली जिल्ला ईञ्चार्ज देवकोटाले विज्ञाप्तिमा भन्नुभएको छ ।
“मौलिक र मानव अधिकार उल्लङ्घन मात्र होइन राज्यको कानुनको खिल्ली उडाउने गरि संस्कारको नाममा यस्ता कुरीतिहरु समाजमा कायम रहनु अत्यन्तै दुःखद कुरा हो” विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।
अनेमसंघले कमलाको निधनप्रति गहिरो शोक प्रकट गर्दै उनका ३ अबोध सन्तानहरुको पालनपोषण र शिक्षादीक्षाको लागी सम्बन्धित निकायसँग माग गरेको छ ।
कुरीति र अन्धविश्वासलाई पूर्णतः नकार्दै र आफ्ना सम्पूर्ण तहका महिला दिदीबहिनीहरुलाई छाउगोठलगायत अन्य कुप्रथा बिरुद्व लाग्न अनेमसंघले अपिल गर्दछ ।
सभ्य र समतामूलक समाज आधुनिक युगको अपरिहार्यता हो । कुरीति र कुसंस्कार विकास र समृद्धिको वाधक हुन् । कुरीति र कुप्रथा बिरुद्व सबै एकजुट हुनुपर्ने बेला आएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । कुनैपनि नारी कुप्रथाको शिकार भई शोषणमा पर्ने, हेपिने, दुव्र्यवहारको शिकार हुने र अकालमा मृत्युवरणसम्म गर्नुपर्ने प्रवृत्तिको अन्त्यको लागि सबैको तर्फबाट पहल आवश्यक भएको अनेमसंघले जनाएको छ ।
सोचाईं र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याई कुप्रथा र सबैखाले शोषणको अन्त्य गर्न अनेमसंघले अहम् भूमिका खेल्ने कुरामा प्रतिवद्धता जनाउँदै यस्ता दुःखद घटना हुन नदिन पहलकदमीको लागी अनेमसंघले राज्यका सम्पूर्ण निकाय, संघ संस्था, राजनैतिक पार्टीलगायत सम्पूर्ण नागरिक समाजलाई आह्वान गरेको छ । (more…)
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा ‘एक तिहाई महिला सहभागिता अधिकार, उपलब्धि र चुनाौति माथि बहस भएकाे छ । छैठौं राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवस २०८२ को अवसरमा उक्त विषयमा बहस कार्यक्रम भएको हाे ।
कार्यक्रममा बागमती प्रदेश सरकारकी उद्योग, वाणिज्य, भूमी तथा प्रशासन मन्त्री शुक माया तामाङले महिला आन्दोलनकै कारण महिलाहरूले अधिकार हासिल गर्न सफल भएको बताइन् । ‘महिलाले प्राप्त अधिकारलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न धेरै काम गर्न बाँकी रहेको छ’ उनले भनिन् ‘आर्थिक सशक्तिकरणको नारा उठे पनि व्यवहारमा प्रभावकारी कार्यान्वयन नहुँदा चुनौती कायम रहेको छ ।’
मन्त्री तामाङले आफू मन्त्री बनेपछि महिलाको उद्यमशीलता प्रोत्साहनका लागि उद्योग दर्तामा ५० प्रतिशत छुट र शुल्क ७ हजारबाट घटाएर ३५ सयमा ल्याएकाे जानकारी दिइन् । महिला तथा युवालक्षित कोष स्थापना गर्ने तयारी भइरहेकाे उनले बताइन् । नेकपा एमाले मकवानपुरका ईन्चार्ज रामेश्वर रानाले एमाले सधैं महिलाको हक–अधिकारका पक्षमा खटिएको दाबी गर्दै महिला अधिकार सुनिश्चिततामा पार्टीको भूमिका महत्वपूर्ण रहेकाे बताए ।
बहस कार्यक्रममा गैर नेकपा एमालेका केन्द्रीय सदस्य जुनेली श्रेष्ठ, प्रदेश कमिटी सदस्य रघुनाथ खलाल, इन्द्रमान तामाङ, एमाले मकवानपुरकी सचिव सिता विष्ट, उप–सचिव आरती पाठक, गैरसरकारी संस्था मकवानपुरी अध्यक्ष रमिला सापकोटालगायत विभिन्न संघ–संस्थाका महिला प्रतिनिधिहरूले महिला सहभागिता, अधिकार कार्यान्वयनका चुनौती र आगामी दिनमा लैङ्गिक समानताको दिशामा आवश्यक रणनीति तथा नीति निर्माणका विषयमा छलफल भएको थियो ।
महिला अधिकारका सवालमा राजनीतिक दल, सरकारी निकाय तथा नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेकाे कार्यक्रम अखिल नेपाल महिला संघ मकवानपुर जिल्ला कमिटी अध्यक्ष सुमित्रा काफ्लेको सभाध्यक्षतामा भएको थियाे ।