काभ्रेपलाञ्चोक । काभ्रेको रोशी गाउँपालिका-२ काफलडाँडामा रहेको पर्यटकीयस्थल तीनधारे झरना आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको रोजाइमा पर्न थालेको छ ।
यहाँ पर्यटकको सहजताका लागि शौचालय, कपडा फेर्ने कोठा, माथि डाँडाबाट सुन्दर झरनाको दृश्यावलोकन गर्न विश्रामस्थल, रेलिङलगायत संरचना निर्माण गरेसँगै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आगमन बढ्न थालेको हो ।
छिनभरमा बदलिरहने मौसम र बादलको लुकामारीको दृश्यले पुल्कित बनाउँछ । ‘मनमोहक झरनालाई नजिकबाट साक्षात्कार गर्न पाउँदा आनन्द आइरहेको छ’, झरनासँग डुबुल्की मार्दै धरानका नवीन किरातीले भने, ‘सामाजिक सञ्जालबाट थाहा पाएर आएको हुँ । यो ठाउँ सुन्दर र आकर्षित रहेछ, यहाँसम्मको यात्राका क्रममा भएको थकानलाई बिर्सायो।’ सल्लाको सुसेली, चराचुरुङ्गीको चिरबिर सुमधुर आवाजले यात्रालाई थप रोमाञ्चक बनाइदिने उनको बुझाइ छ ।
काभ्रेको रोशी गाउँपालिका–२ काफलडाँडामा रहेको पर्यटकीयस्थल तीनधारे झरना पछिल्लो समय आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आकर्षक गन्तव्यका रुपमा विस्तार हुन्दै गएको छ ।
‘उचाइ बढ्दै गयो मौसम बदलिन्छ । बादलुको घुम्टो उघार्दा झरनाको रङ्गीविरङ्गी दृश्यावलोकनले जो कोहीलाई मोहित तुल्याउँछ । झरनाको चिसो पानीमा खेल्दा थप मन आनन्दित हुन्छ’, काठमाडौँको कागेश्वरी मनोहरा–७ का प्रमेश थापाले भने, ‘मनै फुरुङ्ग भएको छ, सारा दुःख, कष्ट बिर्साएर मन हलुङ्गो भएको छ । झरनाको थेरापीले शारीरिक आनन्दको वर्ण गर्न सकिदैन।’ प्रकृतिको अनुपम उपहारका रुपमा रहेको झरनाको प्रचारप्रसार गरी महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
थापाले टिकटकमा भाइरल भएको बाहुबली झरनाको रुपमा चिनिने तीन धारे झरना अवलोकन गर्न आएको बताउँदै प्रकृतिको सुन्दर उपहारका रुपमा रहेको यस झरनाले मानिसका दुःख र पीडाका भारी बिसाउने उत्कृष्ट गन्तव्य बन्न सक्ने उल्लेख गरे ।
‘झरनाको स्पर्शले सबै कष्ट बिर्साउँछ । कञ्चन कलकल बहने पानीले रोमाञ्चकारी दृश्यलाई कैद गर्न÷गराउँन बाध्य गराउँछ । अझ पानीमा खेल्दै छाँगाबाट झरना चढ्नुको आनन्द बेग्लै हुन्छ । मानिसका तृप्तिलाई झरनाले दुर गराइदिन्छ’, उनले भने ।
काभ्रेपलाञ्चोकको तीनधारे झरना अवलोकन गर्न जाने जो कोहीलाई उल्लेखित दृश्यले मोहित तुल्याउँछ । समुद्री सतहबाट एक हजार आठ सय मिटर उचाइमा रहेको यो झरना अहिले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकका लागि आकर्षक गन्तव्य बनिरहेको छ । यो झरना अहिले सामाजिक सञ्चालमा पनि चर्चामा छ ।
दक्षिण भारतीय फिल्म बाहुबलीमा देखाइएको झरनासँग मिल्दोजुल्दो भएकाले यसलाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले बाहुबली झरना नाम दिएका छन् । काफलडाँडासम्म सडक पहुँच विस्तार भएको छ । सडकबाटो सकिएपछि मुख्य केन्द्रबाट करिब आधा घण्टाको पैदल यात्रापछि तीनधारे झरना पुगिन्छ । यहाँ पुग्न एक हजार ८० मिटर दूरीको यात्रा गर्नुपर्दछ ।
नेपालका प्रसिद्ध झरनामध्ये तेह्रथुम जिल्लामा रहेको सबैभन्दा अग्लो ह्यात्रुङ झरना र म्याग्दीको चर्चित रुप्से झरना पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचुर सम्भावना बोकेका गन्तव्य हुन् । ती क्षेत्रमा उल्लेख्य सङ्ख्यामा पर्यटक पुग्ने गरेका नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ ।
पोखराको पातले छाँगोलगायत चर्चित गन्तव्यले पर्यटक लोभ्याइरहेका छन् । राजधानी नजिकैको तीनधारे झरनाको आनन्द लिन छोटो समय र कम खर्चमा पुगिने उपयुक्त गन्तव्य हो ।
नेपालमा झरना पर्यटन बढिरहेकाले यसको आवश्यक प्रचारप्रसारमा पर्यटन बोर्डले सम्बन्धित स्थानीय तह र सरोकार भएका निकायसँग समन्वय र सहकार्य बढाएको बोर्डका निर्देशक मणिराज लामिछानेले बताए ।
रोशी गाउँपालिकाका अध्यक्ष दिनेश लामाले जिल्लाको महत्वपूर्ण पर्यटकीयस्थल तीनधारे झरनाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा पालिका लागिपरेको बताए । ‘गाउँपालिकाभित्रको सम्भावित पर्यटकीयस्थलको पहिचान गरी संरक्षण र प्रवर्द्धनमार्फत आन्दानीको स्रोत बढाउन गाउँपालिकाले येजनाबद्ध रुपमा काम गरिरहेको छ’, उनले भने, ‘झरनाको संरक्षण, प्रवर्द्धन गरी आर्थिक आम्दानीसँग जोड्ने उद्देश्यले वार्षिक नीति र कार्यक्रममा समावेश गरेर अगाडि बढेका छौँ।’
तीनधारे झरनालाई स्थानीयले कोरोनाको बेला फोटो खिचेर सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गरेपछि चर्चामा आएको अध्यक्ष लामाले जानकारी दिए । पछिल्लो तीनवर्षयता झरना पुग्ने पहुँच मार्गमा आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गरी थप व्यवस्थित गरिएको उनको भनाइ छ ।
अध्यक्ष लामाले झरनालाई बाह्रैमहिना सञ्चालनका लागि व्यवस्थापकीय काम गरिरहेको उल्लेख गरे । उनले पदमार्गमा सिँडी निर्माण, शौचालय, फोहर व्यवस्थापन, खानेपानीको व्यवस्थापनलगायत क्षेत्रलाई थप व्यवस्थित बनाएर लैजाने योजनामा पालिका रहेको जानकारी दिए ।
‘झरनालाई प्रवर्द्धन गर्नका लागि आसपासका बासिन्दालाई होमस्टे (घरबास) सम्बन्धी तालिम दिएका छौँ । अहिले चार÷पाँच वटा होमस्टे बनिसकेका छन्’, अध्यक्ष लामाले भने, ‘पर्यटक वृद्धि भएसँगै होमस्टे बढाउने, पदमार्गलाई व्यवस्थित बनाउने, ठाउँठाउँमा विश्रामस्थल, झरनामा पोखरी निर्माणलगायत कार्यक्रमलाई आगामी दिनमा प्राथमिकता दिने छौं ।’ उहाँका अनुसार तीन÷चार वर्षको अवधिमा उल्लेख्य सङ्ख्यामा झरना अवलोकन गर्न पर्यटक पुगेका छन् ।
होमस्टेमा फापरको ढिँडो, हरियो मकै, गुन्द्रुकको अचार, काँक्रोलगायत स्थानीय परिकारको स्वाद लिन पाइन्छ । ‘रोशीको दृष्टि पर्यटन र कृषि’ भन्ने नाराका साथ गाउँपालिकाले पर्यटकीय गन्तव्यको विकासलाई प्राथमिकता दिएको छ ।
चालु आर्थिक वर्षमा झरना स्थलमा स्वागतद्वार निर्माण गर्ने, बाटोमा रेलिङ र ढुङ्गा विछ्याउने योजना छ । भविष्यमा निश्चित शुल्क तोकेर आम्दानीको स्रोत बनाउने गाउँपालिकाको योजना छ । नमोबुद्ध आउने पर्यटकलाई तीनधारे झरनामा आकर्षण गर्ने र झरनाबाट माथितिर ताराखसे तालभएर पदमार्ग विस्तार गर्ने योजना छ ।
सङ्घीय राजधानी काठमाडौँ नजिक रहेको यो गन्तव्यमा पछिल्लो समय पर्यटक बाक्लो सङ्ख्यामा जाने गरेका छन् । तीनधारे झरनाको उद्गम स्थान महाभारत पर्वत शृङ्खला हो । काभ्रेको सदरमुकाम धुलिखेलबाट ३० किलोमिटर दूरीमा झरना स्थल पुगिन्छ । महाभारत लेकबाट तीनवटा धारा झरेकाले यसलाई तीनधारे झरना भनिएको स्थानीय बताउँछन् ।
प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण झरना हेर्न सो ठाउँमा सिजनमा दैनिक पाँच छ सय आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक आउने गरेका घरबास कार्यक्रम ‘होमस्टे’ एण्ड फम हाउसका सञ्चालक सुनिल तामाङले जानकारी दिए । उनका अनुसार अन्य समयमा भन्दा साउनदेखि असोजसम्म उल्लेख्य सङ्ख्यामा पर्यटक आउँछन् । शुक्रबार र बिदाको दिन आन्तरिक पर्यटकको उल्लेख्य उपस्सित हुने उनले बताए ।
विसं २०८० मा स्थापना भएको होमस्टेमा अहिले पाहुनाको भीड लाग्ने गर्दछ । उक्त स्थानबाट सूर्य उदाएको र अस्ताएको देख्न पाइन्छ । हिउँदमा यहाँबाट सर्वोच्च शिखर सगरमाथा पनि अवलोकन गर्न सकिन्छ ।
काठमाडौँ नजिकको गन्तव्य भएर पनि धेरै सङ्ख्यामा पर्यटक आउन नसकेका घरबास सञ्चालक बताउँछन् । सडक बाटो राम्रो भइदिए अगामी दिनमा पर्यटकको आगमन बढ्ने पर्यटन व्यवसायीको विश्वास छ ।
झरना अवलोकनमा जाने पर्यटकलाई रोशी किनारका हरियाली फाँटले झनै मोहित बनाउँछ । रैथाने बस्ती, आकर्षक घर, स्थानीय बालीनाली र परिकारको आनन्द यहाँका विशेषता हो ।
कसरी पुग्ने झरनामा
विसं २०२८ मा पत्ता लागेको यो झरनाको उचित प्रचारप्रसार हुन नसक्दा राजधानी नजिक रहेर पनि ओझेलमा परेको छ । पछिल्लो सयम सामाजिक सञ्जाल, सञ्चारमाध्यमलगायतमा झरनाको चर्चा चुलिएपछि अहिले स्थानीय तहले उक्त गन्तव्यको पूर्वाधार विकासका क्षेत्रमा काम गरिरहेका छन् । विस्तारै पर्यटक बढ्न थालेपछि पर्यटक व्यवस्थापनका लागि होटल तथा होमस्टे सञ्चालन गरिएका छन् ।
तीनधारे झरनामा काठमाडौँबाट सडक मार्गबाट धुलिखेल, नमोबुद्ध दाप्चा हुँदै जान सकिन्छ । पहाडी भूगोलको आकर्षक झरना, रमणीय र मनमोहक ठाउँ र हरियाली शान्त वातावरण भएकाले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको रोजाइमा पर्न थालेको हो ।
यहाँ पर्यटकको आगमन बढ्न थालेसँगै पर्यटकले व्यवस्थापनमा ध्यान दिन स्थानीय सरकारलाई सुझाव दिएपछि मोटरबाटो, पैदलमार्ग र झरना क्षेत्रमा थप पूर्वाधार निर्माण भइरहेको रोशी गाउँपालिकाले जनाएको छ ।
रोशी गाउँपालिकाका प्राविधिक हिमाल जिसीले पदमार्ग संरक्षण र व्यवस्थित बनाउन प्राथमिकता दिइएको बताए । चालु आर्थिक वर्षमा रु ५० लाख बजेट विनियोजन गरिएको जनाउँदै उनले जानकारी दिए । शौचालय, कपडा फेर्ने कोठा र माथि डाँडाबाट सुन्दर झरनाको दृश्यावलोकन गर्न विश्रामस्थल र रेलिङलगायत संरचना निर्माण गरिएको उनले जानकारी दिए ।
वर्षातको समयमा हरियाली र झरना हेर्न आन्तरिक र विदेशी पर्यटक लालायित हुने गरेका छन् । गर्मी छल्नका लागि चिसो पानीमा नुहाउने र फोटो खिच्दै रमाउने युवायुवतीको सङ्ख्या पनि बढ्दै गएको छ।
नेपालका पहाडी जिल्लामा मनमोहक, आकर्षक र सुन्दर झरनाहरू छन् । वर्षायाममा झरनासँगै हरियाली अवलोकन गर्न आउने पर्यटक लालायित हुने गरेका स्थानीय बताउछन् ।
सिबी अधिकारी/राससद्वारा तयार पारिएकाे समाचार हामीले www.onlinekhabar.com बाट साभार गरेका हाैं ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकाेटाले कृषि प्रविधि विकास आजकाे आवश्यकता भएकाे बताएका छन् । बी.पी. चिन्तन प्रतिष्ठान मकवानपुरले शनिबार आयोजना गरेको “नेपालमा कृषि क्रान्तिः सम्भावना र चुनौती” विषयक विचार गोष्ठीलाई सम्बाेधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् ।
‘हामी एक्काइसौ शताब्दीमा सूचना, प्रविधि र नवीनतम विकासमा लाग्छौं’ देवकाेटाले भने ‘ती विकासलाई “कृषि प्रविधि” केन्द्रीत गर्नु पर्ने आजको आवश्यकता हो ।’ नेपालमा कुल घर परिवार संङ्ख्याको ६२ प्रतिशत कृषिमा आश्रित छन् । कुल जनसङ्ख्याको ६७ प्रतिशत कृषिमै निर्भर रहेको नेपाल जस्तो मुलुकमा कृषि क्षेत्रको विकास सबैभन्दा उत्तम विकल्प भएकाे उनले बताए ।
उनले बी.पी. कोइराला र पुष्पलाल श्रेष्ठजस्ता व्यक्तित्वहरुमा कृषिप्रतिको आमूल परिवर्तनको सोच रहेकाे बताए । ‘समयको त्यो आयाममा वास्तविक किसानलाई जग्गा, किसानका हक अधिकारको बारेमा यथेष्ठ आवाज उठेको थियो’ उनले भने ‘उहाँहरु कृषि क्रान्तिका अग्रणी हुनुहुन्थ्यो।
नेपाल कृषिप्रधान मुलुक भएको हुदाँ यस क्षेत्रको विकासको विकल्प छैन।’ ‘जग्गा खण्डीकरण र वास्तविक किसानभन्दा इतर व्यक्तिले जग्गाको स्वामित्व लिंदा कृषिमा अपेक्षित सुधार देखिदैन’ उनले भने । राज्यले बीउ, बिजन, मलखाद, बजारका क्षेत्रमा यथेष्ट सहयोग नगर्दा उत्पादनमा कमी आएकाे उनले बताए ।
उनले चुनौतीहरुका बावजूद नवीनतम प्रविधिको अधिक प्रयोगले कृषि उत्पादनमा वृद्धी गर्न सकिने जानकारी दिए । ‘कृषिका धरै सम्भावना छन् । डोल्पाको माटोे होस वा मनाङको, माटो र बालीको अध्ययन गरी कुन बालीनाली उपयुक्त हुन्छ त्यो लगाउनु पर्छ’ उनले भने ‘प्रविधिको विकासमा केन्द्रीत हुन सकेका उपलब्धी हासिल गर्न सकिन्छ। खेर गएका हरेक डाँडाकाँडा कृषिले भरिभराउ हुनसक्छन्।’
‘नेपालमा पनि कृषिक्षेत्रलाई प्रविधिमैत्री बनाउन सकियो भने रोजगारीको खोजिमा भौतारिदै विदेशीने युवाहरुलाई स्वदेशमा कृषि उद्यममा लगाउन सकिन्छ’ उनले भने ‘कृषिक्षेत्रको दक्ष जनशक्ति त नेपाल जस्तो कृषि प्रधान देशको लागि गहना हुन् । दक्षता र क्षमताको कदर पनि आवश्यक छ ।’
प्रतिष्ठान अध्यक्ष विष्णु प्रसाद लामिछानेकाे सभाध्यक्षता तथा प्रदेश प्रमुख देवकाेटाकाे प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे गोष्ठीमा विपि चिन्तन प्रतिष्ठानका स-अध्यक्ष पुष्पराज पराजुली, नेपाली काङ्ग्रेस जिल्ला सभापति बुद्द लामा, प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष जयराम लामिछाने, काँग्रेस मकवानपुर पूर्व सभापति रघुरमण न्याैपाने, कृषि कार्यालय चितवनको प्रमुख झलक कंडेल, प्रतिष्ठानका केन्द्रीय सदस्य देवि प्रसाद आचार्य लगायतकाे उपस्थिति थियाे ।
हेर्नुहाेस भिडियो
हेटौंडाकाे राप्तीमा र्याफ्टिङकाे मज्जा (भिडियाे)
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा शनिबारबाट र्याफ्टिङ सुरु भएको छ। नेचर स्पोर्टस एन्ड एडभेन्चर्स प्रालिद्वारा हेटौडा १० स्थित राप्ती पुलदेखि रजैयासम्म र्याफ्टिङ संचालनमा ल्याएकाे हाे ।
यसअघि त्रिशूली नदीमा मात्र उपलब्ध रहेको र्याफ्टिङको मज्जा सँगै अनुभव समेत अब हेटौंडावासीले आफ्नै शहरमा लिन पाउने भएका छन्। संचालनमा आएकाे र्याफ्टिङ स्थानीय आन्तरिक पर्यटन र आर्थिक विकासको दृष्टिले महत्वपूर्ण रहने मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष रञ्जन कालाखेतीले बताए ।
राप्ती खोलामा शुरू गरिएको र्याफ्टिङ सेवा हेटौंडाको राप्तीपुलदेखि रजैया-ज्यामिरेसम्म सञ्चालन हुनेछ।शनिबार मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष सहित मकवानपुरका पत्रकारहरू सहभागी भइ पहिलाे पटक हेटौडादेखि रजैयासम्म ३ घण्टा लामाे र्याफ्टिङ गरे ।
राप्ती नदीको पानीको बहाव, सुरक्षा र मनोरञ्जनका दृष्टिले वर्षा याममा र्याफ्टिङको राम्रो सम्भावना रहेको एडभेन्चर्सले जनाएकाे छ । राप्ती नदीकाे सुरक्षा र मनोरञ्जनको दृष्टिकोणले अत्यन्तै उत्कृष्ट रहेको र्याफ्टिङको लागि अनुभवी गाइड हिमाल मिजारले बताए । पहिले दिन हेटौंडाका पत्रकारहरूले र्याफ्टिङ गरेका थिए । र्याफ्टिङ जीवनकै अविस्मरणीय क्षण तथा रमाइलो समय रहेको सहभागी पत्रकारहरुले बताए ।
कम्पनीले हेटौंडाको राप्तीपुलदेखि मनहरी ज्यामिरेसम्मको र्याफ्टिङका लागि जसको लागि खाना बाहेक प्रतिव्यक्ति ९ सय र खाना सहित प्रतिव्यक्ति १२ सय शुल्क लाग्नेछ । कम्पनीले छिट्टै नियमित र्याफ्टिङ सेवा सुरु गर्ने जनाएको छ।
सौराहा (चितवन) । ८ बर्षदेखी टांगा चलाएर दैनिकी गुजारिरहेका टोनि पाउ सौराहाको हात्ती चोकमा पर्यटक कुरिरहेका थिए ।
सांझ ५ बजे चोकमा भेटिएका उनी पैदलयात्री देखिएपछि आफूले सेवा गर्ने मौका पाइने आशामा आँखा त्यतै लगाइरहेका देखिन्थे
“आज कतिखेप भ्याउनु भयो दाइ ?” प्रदाईको उत्तरमा उनले भने, “एकै खेप पाएको छैन, आज अलि ढिलो गरि निस्केको,त्यसमाथि अचेल पर्यटक नै छैनन्।”
हात्ती चोक नजिकै बसोवास गर्द आएका उनलेे पर्यटको आवागमन कम भएसंगै आफूहरू आर्थिक समस्या हुने बताए । “परिवारमा ५ जना छौ, आम्दानीको बाटो यतिमात्र हो,पढ्नेहरूलाई पढाउनै पर्यो, घरखर्च भैहाल्छ” उनले भने “अब कम्तीमा ३ महिना पर्यटक पाउनै कठिन छ।”
उनलेे जस्तै टांगा चलाएर दैनिकी चलाउंदै आएका ५० भन्दा बढी जना अहिले आफ्नो दैनिकीमा आएको सुस्तताले चिन्तामा छन् । उनीहरू मात्रै हैन, पर्यटनको सख्या घटेपछि होटल व्यवसायीहरुको कारोवार पनि सुस्ताएको छ ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज आसपासका क्षेत्र बर्सातको तीन महिना ‘अफ सिजन’ मानिन्छ । असारको मनसुन सुरु भएसंगै पर्यटनको आवागमन पतलिदै गएको होटल व्यवसायी सम्राट लामाले बताए । “पर्यटक घटेपछि व्यापार स्वाट्टै घटेको छ” उनले भने ।
सौराहामा धेरै जसो पर्यटकहरूको मुख्य गन्तव्य हुन्छ जङ्गल सफारी गर्ने, वन्यजन्तुको अवलोकन गर्ने । तर १६ असारदेखि जिप सफारीका लागि जङ्गल प्रवेशमा रोक लगाइएपछि सौराहाको आकर्षण नै घटेको छ । तर निकुञ्जभित्र प्रवेश रोक लगाए पनि मध्यवर्ती क्षेत्रमा भने पर्यटकको गतिविधि लगभग उस्तै रहेको छ मध्यवर्ती क्षेत्रमा प्रवेश रोकिएको छैन ।
क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका अध्यक्ष गङ्गा गिरीका अनुसार निकुञ्जमा जिप सफारी बन्द हो, अन्य गतिविधि बन्द नगरिएको कारण अझै पर्यटनलाई अवसर रहेको छ । अफ सिजनमा पर्यटकको सङ्ख्यामा गत वर्ष जस्तो कमी नआएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार अफ सिजन भए पनि २५/३० प्रतिशत पर्यटक अहिले सौराहा क्षेत्रमा आएका छन् । यहाँको व्यवसाय चलायमान रहनुमा मुख्यत पर्यटन नै हो ।
हाल निकुञ्जभित्र जङ्गल ‘वाक’, डुङ्गा सयर, सौराहाको कुमरोज, बाघमारा, चित्रसेन मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा आउने पर्यटकका लागि हात्ती सफारी सञ्चालन भइरहेको छ ।
बर्सातमा रुख ढलेर बाटो बन्द हुने, जिप यात्रा जोखिम हुने, खोला बढेर बाढी आउनेलगायतका कारणले जिप सफारी बन्द गर्दै आएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारी गणेशप्रसाद तिवारीले जानकारी दिनुभयो । “हामीले हरेक वर्ष जिप सफारी बन्द गर्दै आएका छौँ, अहिले पनि तीन महिना बन्द गर्छौं,” निकुञ्जको ‘कोर’ क्षेत्रबाहिरका मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा सधैँ हात्ती, जिप र डुङ्गा सफारी हुने जानकारी उनले बताए ।
पूर्वी चितवन, पश्चिम चितवन, माडी, नवलपरासीलगायतका निकुञ्जका मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा पर्यटकीय गतिविधि नरोकिने उनले बताए । बाघमारा क्षेत्रमामात्रै एक वर्षमा एक लाख ५० हजारभन्दा बढी पर्यटकले सफारी गरेको थिए ।
सौराहा आएका पर्यटक सबैभन्दा धेरै यसै क्षेत्रमा सफारी गर्दछन् । यस वनमा हात्ती सफारी, ‘जङ्गल वाक’, जङ्गलमा बनाइएको मचानमा बासलगायतका गतिविधि गर्दै आएका छन् । निकुञ्ज र मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा पाइने दुर्लभ एकसिङे गैँडा, पाटे बाघलगायतका वन्यजन्तु हेर्न पर्यटक आउने गर्दछन् ।
३ दिनदेखी सौराहा अवलोकन गरिरहेका जापानी नागरिक समाई कोजिले आफूलाई प्रकृति दृश्यले आनन्द प्रदान गरेको बताए । नेपालमा मनसुन सुरु भएको ठ्याक्कै एक महिना भयो । यो बिचमा चितवन क्षेत्रमा नै सबैभन्दा बढी पानी परेको तथ्यांकले देखाउँछ । झरिसंगैको नदिको बहाव छिनछिनमै बढ्ने घट्ने गरेको छ । यहि बहाव हेरेर दंङ्ग छ जापानी नागरिक कोजि ।
विहिबार बिहानैबाट सुर्यदर्शन गर्न पर्खेको बताउंदै उनले भने “जंगलको दृश्यसँगै सुर्यास्त हेर्न लालायित थिएं,पाइन ।” यद्यपि दुरवीनको सहायताले केही जनावर हेर्न पाएको उनलेे बताए ।
उनी ३ दिनदेखि ४ जना परिवार सहित सौराहमा छन् ।
विदेशका लागि निकुञ्ज प्रवेशमा दुई हजार शुल्क तोकिएको छ । भने हात्ती सफारीका लागि दुई हजार पाँच सय, जिप सफारीका लागि दुई हजार शुल्क लाग्छ ।
युनाइटेड हात्ती सहकारी संस्था लिमिटेडका अध्यक्ष दीपेन्द्र खतिवडाका अनुसार मौसमकै कारण हात्ती सफारी बुकिङ घटेछ ।
अद सिजनको कारण आर्थिक कारोवार ८५/८० प्रतिशत घटेको होटल व्यसायिक विकल दाहालले बताए । युवा उद्यमी मंचको चितवनको निवर्तमान अध्यक्ष समेत रहेका उनी भन्छन् “मन्दीकै कारण त हाम्रो तिर त्यस्तो धेरै समस्य थिएन, अहिले अफ सिजनले चाहिँ व्यवसाय सुस्ताएको छ।”

उनको सहकारीमा हाल ३० वटा हात्तीले दैनिक एउटा ‘ट्रिप’समेत पाउन नसकेको अवस्था छ। दैनिक १२ देखि १५ वटा ट्रिप आउने गरेकोमा वर्षा सुरुभएपछी यो लगभग सुन्यमा झरेको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र वर्षामा सफारी बन्द गरिन्छ। निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत दिलबहादुर पुर्जा पुनका अनुसार अब पानीको मौसम रहुन्जेल यो बन्द नै रहने छ ।
“अब असोज १० गतेदेखि निकुञ्ज खुला गरिनेछ, बाटो र पुलहरू धेरै बिग्रिएका छन् त्यसपछि पनि मर्मतको लागि समय लाग्न सक्छ।” असोज १० पछि ती ठाउँबाहेक अन्यत्र खुला गरिने उनले बताए।
पर्यटन क्षेत्र घोषणा गर्न माग
पर्यटनलाई अझै प्रवर्द्वन गरि व्यवसाय बढाउन तर्फ स्थानीय सरकारले ध्यान दिन माग गरिएको छ । स्थानीयवासीले गत ३० बैशाख २०८१ मा सौराहालाई पर्यटन क्षेत्र घोषणा माग गरेका थिए ।
साथै चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रवेशमा पर्यटकहरुलाई लिइने पार्क टिकटको एक दिनको समयावधि अत्यन्तै कम भएको हुँदा यसलाई लम्ब्याइ कम्तीमा पाँच दिनसम्म लागू गर्न आग्रह गर्दै व्यवसायीहरुले माग गरेका थिए । यसबाट हाल जम्मा भइरहेको राजस्व सङ्कलनमा उल्लेखनीय वृद्धि हुने विश्वास समेत दिलाएका छन् ।
स्थानीयले गृहमन्त्री मन्त्री रवि लामिछानेलाई ध्यानाकर्षणपत्र बुझाएका हुन् । गृहमन्त्री लामिछानेले सौराहालाई पर्यटन क्षेत्र घोषणा गरेर व्यवस्थित गराउनको लागि सकारात्मक रहेको प्रतिक्रिया पाएका स्थानीय कार्यान्वयनको प्रतीक्षामा छन् ।
पर्यटन गिज्याउने हिलाम्य सडक
पर्यटनको लागि आकर्षक गन्तव्य भए पनि यहाँका सडक पुर्वधार दिक्क लाग्छ बनेको छ । हिउँमा दुलाम्य हुने सडक अहिले बर्षमा भने होलाम्य भइरहेका छन् ।
नगरपालिका देख्दैन, खबरदारीमात्रै कती गर्नु स्थानीय व्यापारी सुजन खत्रीले भने “देश विदेशका पर्यटक आउने बजारको सडकको हातल लाजमर्दो छ ।” सौराहा बजारको हात्ती चोक, गैंडाचोक र चराचोक आसपासको भत्केका सडकको मर्मत, जिर्णोद्वार नभएपछि बर्षमा समस्या ग्रस्त बनेका छन् । ढलको राम्रो व्यवस्थापन नहुंदा सडक थप हिलो हुने गरेको स्थानीय संझना जैसिले बताइन् ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश, कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री राजेन्द्रमान श्रेष्ठले आफ्नो कार्यकालमा भएको कार्यको प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । मन्त्री श्रेष्ठले साेमबार १४ महिनाको अवधिमा भएको प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेका हुन् ।
उक्त अवधिमा लम्पी स्किन डिजिज नियन्त्रण तथा रोकथामको लागि १ हप्ते अभियान चलाइ ४८ हजार ३ सय ६४ गाईमा निःशुल्क रुपमा खोप लगाइएको जानकारी दिए । कृषि, पशुपन्छी तथा मत्स्य क्षेत्रमा प्रतिकुल असर पार्ने प्राकृतिक र गैर प्राकृतिक विपद्बाट प्रभावित किसानलाई हालसम्म २ करोड ३० लाख राहत रकम ५९ हजार ८३ रुपैयाँ कृषकको खातामा पठाइसकेको उनकाे प्रगतिमा समावेश गरिएकाे छ ।
भेडाबाख्रामा लाग्ने पिपिआर रोग नियन्त्रणका लागि बागमती प्रदेशको १३ वटै जिल्लामा सप्ताहव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गरी ११ लाख ४२ हजार ३ सय २७ भेडाबाख्रालाई पिपिआर रोगविरुद्धको खोप लगाइएको समेत प्रगतिमा उल्लेख गरिएकाे छ । स्थानीय तहसँगको समन्वयमा प्रदेशका २६ स्थानमा ‘एक वडा, एक पशु स्वास्थ्य क्लिनिक’ स्थापनाका लागि निमार्ण कार्य अन्तिम चरणमा रहेको समेत उनले बताए ।
मन्त्री श्रेष्ठले प्रदेशका ८ जिल्लाको १० स्थानमा निर्माणाधिन शीत भण्डारहरुको निमार्ण कार्य ८६ प्रतिशत सम्पन्न भएको जानकारी दिए । उनले हेटाैैडाकाे तरकारी बजार निर्माणका लागि ४ करोड रकम विनियोजित गरेको समेत बताए ।