चितवन । बागमती प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्री किरण थापाले चितवनको बकुलहर रत्ननगर अस्पताल र आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालयको शुक्रबार छड्के अनुगमन गरेका छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयका सचिव डा. सुमित्रा गौतम र चिकित्सा महाशाखा प्रमुख डा. खगेश्वर गेलाल सहित मन्त्री थापाले बकुलहर रत्ननगर अस्पतालको आकस्मिक अनुगमन गरेका हुन् ।
अनुगमनका क्रममा उनले अस्पतालको सेवा प्रवाह, उपलब्ध स्रोत-साधन अवस्था तथा संरचनाको जानकारी लिए। अनुगमनपछि मन्त्री थापाले अस्पतालले आफ्नो क्षमता भन्दा बढी बिरामीको चाप भएपनी सेवा दिइरहेको बताए। उनले भने ‘हामी सेवाका क्रममा कुनै कन्जुस्याइँ गर्दैनौं। प्राथमिकता अनुसार बजेट समावेश गरेर अस्पताललाई थप सहयोग गर्नेछौं।’ स्वास्थ्य मन्त्रालयले अस्पतालका समस्या समाधानका लागि मार्गनिर्देशन गर्ने, आवश्यक आर्थिक तथा भौतिक सहयोग प्रदान गर्ने उनले प्रतिबद्धता जनाए।
उनले डाक्टर तथा स्वास्थ्यकर्मीले एप्रोन र परिचयपत्र अनिवार्य रूपमा लगाउन निर्देशन दिँदै अस्पताल व्यवस्थापनलाई यसमा थप ध्यान दिन आग्रह गरे। अनुगमनलाई नियमित बनाउने र सेवा बिस्तारलाई आवश्यक अध्ययनपछि मात्रै अघि बढाउने उनले जानकारी दिए । बकुलहर रत्ननगर अस्पतालमा ग्रामीण भेगका सेवाग्राहीको चाप बढी रहेको भन्दै मन्त्री थापाले सेवाको गुणस्तर कम हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाए । अस्पताल व्यवस्थापनलाई बिरामीहरूको सुविधाका लागि प्रभावकारी योजना बनाउन समेत उनले निर्देशन दिए ।
सचिव डा. गौतमले अस्पतालको सेवामा केही सुधार देखिएको भन्दै सन्तोष व्यक्त गरिन् । उनले भनिन् ‘केही समयअघिको तुलनामा अहिले सेवा विस्तार भएको देखिन्छ, जुन सकारात्मक पक्ष हो। तर, अझै सुधार आवश्यक छ।’ प्रदेश सरकारको ध्यान स्वास्थ्य सेवा सुदृढीकरणमा रहेकाले आगामी दिनमा अस्पतालको सेवा प्रवाह थप गुणस्तरीय बनाउने उनले बताइन् ।
चिकित्सा महाशाखा प्रमुख गेलालले टीम वर्क गरेर सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी बनाउन सुझाव दिएका छन्। अनुगमन टोलीले अस्पताल भवनको निर्माण कार्य समयमै सम्पन्न गर्न निर्माण व्यवसायीलाई ताकेता गर्ने मन्त्रालयले जनाएको छ । साथै, आँखा सेवामा सुधार गर्दै अन्य आँखा अस्पतालहरूसँग समन्वय गरी १३ वटा अस्पतालमा सेवा विस्तार गर्ने योजना बनाइने बताइएकाे छ।
अस्पताल व्यबस्थापन समितिका अध्यक्ष गोपाल कर्मचार्य र मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. मदन ज्ञवालीले मन्त्रालयको सुझाव र निर्देशन अनुसार सेवा बिस्तार तथा सुधार गर्दै लगिने बताएका छन् ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्री किरण थापाले प्रदेशमा स्वास्थ्य सेवा सहज, सर्वसुलभ र प्रभावकारी बनाइने बताएका छन् ।
बागमती प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयको आयोजनामा सुरु आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को अर्धवार्षिक समीक्षा तथा आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को योजना तर्जुमा गोष्ठीमा उनले उक्त कुरा बताएका हुन् । ‘समिक्षा गोष्ठीले कार्यक्षमताको मूल्यांकन गर्न र आगामी योजना बनाउन मार्गनिर्देशन गर्छ’ मन्त्री थापाले भने । ‘यो वर्ष स्वास्थ्य पूर्वाधार, जनशक्ति व्यवस्थापन र प्रविधि सुधारमा विशेष जोड दिने हाम्रो योजाना छ’ उनले भने ‘स्वास्थ्य सेवा प्रणाली सुधार गर्न सरकारले काम गरिरहेको छ ।’
बागमती प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालयका सचिव डा. सुमित्रा गौतमले स्वास्थ्य सेवा प्रवाहका मुख्य चुनौतीहरू पहिचान गर्दै समाधानका लागि समन्वय आवश्यक रहेको बताइन् । ‘सेवा गुणस्तर सुधारका लागि दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन, प्रविधिको अधिकतम उपयोग तथा प्रभावकारी अनुगमन प्रणालीलाई अगाडि बढाउछौ’ उनले भनिन् । त्यस्तै, प्रदेश नीति तथा योजना आयोगका सदस्य डा. दिपेन्द्र श्रेष्ठले नीति निर्माणलाई तथ्यांक र वास्तविकतामा आधारित बनाउनु आवश्यक रहेको बताए। ‘गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रवाहका लागि अनुसन्धान र प्रविधिमा लगानी बढाउनुपर्छ’ उनले भने ।
स्वास्थ्य निर्देशनालयका निर्देशक डा. नरेन्द्र कुमार झाले समिक्षात्मक गोष्ठीबाट प्राप्त सुझावलाई आगामी नीति तथा कार्यक्रमहरूमा समावेश गरिने बताए । ‘प्रदेशको स्वास्थ्य सेवा प्रणाली सुधार गर्न सबै निकायहरूले समन्वयात्मक रूपमा काम गर्न आवश्यक छ’ उनले भने ‘समीक्षाले कमजोरीहरू पहिचान गर्दै सुधारका लागि मार्गनिर्देशन गर्ने अवसर दिन्छ।’
प्रदेशका स्वास्थ्य संस्थाहरूको मूल्यांकन गर्दै आगामी वर्षका लागि प्रभावकारी रणनीति निर्माण गर्ने उद्देश्यले आइतबारबाट सुरु सनिक्षा गोष्ठी ३ दिनसम्म संचालन हुनेछ । पहिलो दिन अस्पतालको प्रस्तुति रहेको समिक्षामा दोस्रो दिन जनस्वास्थ्य र तेस्रो दिन आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालयको प्रस्तुति रहने निर्देशनालयले जनाएको छ ।
मकवानपुर । सरकारले राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम अन्तरगत सञ्चालन गरेको पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरूद्धको एचपीभी खोप अभियानमा मकवानपुर जिल्लामा ९७ प्रतिशत किशोरीले खाेप लगाएका छन् । पाठेघरको मुखको क्यान्सर गराउने एचपीभी (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) विरुद्धको खोप अभियानकाे रुपमा दिइएकाे हाे ।
२२ माघबाट सुरु अभियानकाे अन्तिम दिन ६ फागुनसम्म जिल्लाका १० वटै पालिकामा २० हजार १२३ जनाले खाेप लगाएका हुन् । जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार जिल्लाका २० हजार ७८३ जना किशोरीहरुमा खाेप लगाउने लक्ष्य लिइएकाेमा २० हजार १२३ जनालाई उक्त खाेप लगाइएकाे हाे । अभियानका क्रममा ६ कक्षादेखि १० कक्षासम्म अध्ययनरत छात्रा र विद्यालयबाहिर रहेका १० देखि १४ वर्षका किशोरीलाई स्थानीय तहमा रहेका केन्द्रहरूमार्फत खोप प्रदान गरिएको हाे ।
जिल्लाकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा सुबै भन्दा बढी किशाेरीले खाेप लगाएका छन् । उपमहानगरमा ९ हजार २३८ जनालाई खाेप लगाउने लक्ष्य लिइएकेमा ९ हजार ११ जनालाई खाेप लगाइएकाे स्वास्थ्य कार्यालयका सूचना अधिकारी लक्ष्मण घिमिरेले जानकारी दिए । यो उपमहानगरमा लगाइएकाे खाेपकाे ९८ प्रतिशत हाे ।
यसैगरी थाहा नगरपालिकामा १ हजार ८८९ जना किशाेरी लक्षितमा १ हजार ८०५ जना अर्थात ९५ प्रतिशत, इन्द्र सरोवर गाउँपालिकामा ४८८ जनकाे लक्ष्य गरिएकाेमा ४ सय ५७ जना अर्थात ९५ प्रतिशत, भीमफेदीमा ८४४ जनाकाे लक्ष्यमा ७९५ अर्थात ९४ प्रतिशत, मकवानपुरगढी गाउँपालिकामा १ हजार ७३ जनाकाे लक्ष्यमा ९ सय ८५ जना अर्थात ९२ प्रतिशत, बकैयामा १ हजार ८५३ जनाकाे लक्ष्यमा १ हजार ७१० अर्थात ९२ प्रतिशत किशाेरीलाई उक्त खाेप लगाइएकाे घिमिरेले जानकारी दिए ।
उनका अनुसार बागमतीमा १ हजार ३३९ जनकाे लक्ष्यमा १ हजार २९५ जना अर्थात ९७ प्रतिशत, मनहरीमा २ हजार २६२ जनाकाे लक्ष्यमा २ हजार ५४ अर्थात ९१ प्रतिशत राक्सिराङमा ७ सय ९८ जनामा ७ सय ७३ अर्थात ९७ प्रतिशत, कैलाशमा १ हजार १ मा ९ सय ९३ अर्थात ९५ प्रतिशत किशाेरीमा खोप लगाइएकाे हाे । यसैगरी एमसीएच क्लिनिक मार्फत २ सय ६३ जना किशोरीलाई एचपीभी खाेप लगाइएकाे उनले बताए ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिकालाई वितरण गरिएकाे खाेप डोज मध्ये १५ भायल खाेप ड्यामेज भएकाे तथा मकवानपुर गढीमा ४५ जना किशाेरीले गत वर्ष नै खाेप लगाइएकाे पाइएकाे उनले जानकारी दिए ।
बागमती प्रदेशमा २ लाख ५६ हजारले लगाए खाेप
बागमती प्रदेशका २ लाख ५६ हजार १९१ जना किशाेरीले खोप लगाएका छन् । अभियानकाे अन्तिम दिन ६ फागुनसम्म २ लाख ९८ हजार ९०५ जना किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य लिइएकाेमा प्रदेशमा ८६ प्रतिशतले मात्रै खोप लगाएका हुन् । बागमती प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको जानकारी अनुसार प्रदेशका १३ जिल्लामध्ये लक्ष्यको सबैभन्दा बढी नुवाकोटमा सबै भन्दा बढी ९९.८३ प्रतिशत किशोरीहरुले खोप लगाएका छन् ।
यस्तै दोलखामा लक्षित किशोरीमध्ये ९९ प्रतिशतले खोप लगाएका छन् । रामेछापका ९८ प्रतिशत, सिन्धुपाल्चोकका ९७ प्रतिशत, सिन्धुली र काभ्रेका ९६ प्रतिशत किशोरीलाई खाेप लगाइएकाे छ । मन्त्रालयका अनुसार धादिङका ९५ प्रतिशत, मकवानपुरका ८८ प्रतिशत, चितवनका ८४ प्रतिशत, भक्तपुरका ८५ प्रतिशत, काठमाडौं र ललितपुरका ७९ प्रतिशत र सबैभन्दा कम रसुवाका ९६.१ प्रतिशत एचपिभी खोप लगाइएको हाे ।
संख्यात्मक हिसाबले काठमाडौंमा सबैभन्दा बढी किशाेरीलाई खाेप लगाइएकाे छ । काठमाडौंका १ लाख ११ हजार १०४ जनालाई खाेप लगाउने लक्ष्य राखिएकाेमा ८८ हजार १०८ जना किशोरीलाई खाेप लगाइएकाे मन्त्रालयले जनाएकाे छ । सबैभन्दा कम रसुवाका १ हजार ६८६ जनामा एक हजार ६२० जनालाई खाेप लगाइएकाे हाे । नुवाकोटमा ११ हजार १७८ जनालाई खोप लगाउने लक्ष्य लिइएकोमा ११ हजार १६० जना किशोरीहरुले खोप लगाएकाे मन्त्रालयले जनाएकाे छ ।
यसैगरी दोलखामा ६ हजार ५२० जना किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य राखिएकोमा ६ हजार ४८० जनाले खोप लगाएका हुन् । रामेछापका ७ हजार ७८ जना किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य राखिएकोमा ६ हजार ९५२, सिन्धुपाल्चोकका १० हजार ४६८ मध्ये १० हजार ११७ जना, सिन्धुलीका १४ हजार ६२२ मध्ये १४ हजार ८२ जनालाई एचपीभी खोप लगाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
यस्तै मन्त्रालयका अनुसार काभ्रेका १६ हजार ११३ जनामा १५ हजार ५१५, धादिङका १४ हजार ५७३ जनामा १३ हजार ८२४, मकवानपुरका २२ हजार ७१३ जनामा २० हजार ९३, चितवनका ३१ हजार ५७० जनामा २६ हजार ४४७, भक्तपुरका १९ हजार २९५ जनामा १६ हजार ३७६ ललितपुरका ३१ हजार ९८५ जनामा २५ हजार ११७ जना किशोरीले खोप लगाएका छन् ।
अभियानका क्रममा ६ कक्षादेखि १० कक्षासम्म अध्ययनरत छात्रा र विद्यालयबाहिर रहेका १० देखि १४ वर्षका किशोरीलाई स्थानीय तहमा रहेका केन्द्रहरूमार्फत खोप प्रदान गरिएको छ । खोप अभियान सञ्चालनका लागि प्रदेशमा ८ हजार ७३६ स्वयंसेवक र ४ हजार ३२४ जना कर्मचारी खटाइएको प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।

मकवानपुर । मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान हेटौंडाकाे लागि स्नातकोत्तर तह (पीजी) मा ८ सिट थप भएकाे छ । प्रतिष्ठानकाे लागि चिकित्सा शिक्षा आयोगले स्नातकोत्तर तहमा ८ सिट थप गर्ने निर्णय गरेकाे हाे ।
सरकारी स्वामित्वमा रहेका प्रतिष्ठान तथा कलेजहरुमा गरेर विभिन्न विषयमा गत वर्षको तुलनामा थप २३१ सिट संख्या थप गर्ने निर्णय गरेकाे आयोगले प्रतिष्ठान हेटौंडाका लागि ८ सिट थपेकाे हाे । प्रतिष्ठानका उपप्राध्यापक सुपेन्द्र कार्कीका अनुसार गत वर्ष पीजीमा एक सिट पनि नपाएकाे प्रतिष्ठानले सन् २०२५ काे लागि ८ सिट प्राप्त गरेकाे बताए ।
प्रधानमन्त्री एवं चिकित्सा शिक्षा आयोगका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको अध्यक्षतामा बसेको आयोगको १७ औं बैठकले १४ वटा संस्थामा सिट संख्या थप गर्ने र चार वटामा घटाउने निर्णय गर्दा मदन भण्डारी प्रतिष्ठानका लागि सिट संख्या थप भएकाे छ। बैठकले प्रदेशका दुई प्रतिष्ठानमा २२ सहित १४ वटा संस्थामा २३१ सिट थप गर्ने निर्णय गरेको हो। मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको सहित १७ औं बैठकले २३१ सिट थप गर्ने निर्णय गरेको आयोगले जानकारी दिएकाे हाे ।
यो वर्ष सरकारी स्वामित्वमा रहेका प्रतिष्ठान र संस्थाहरुमा गरेर पीजीमा सबै विषय गरेर एक हजार २६ सिट पुगेको छ। गत वर्ष यी संस्थाहरुमा ७९५ सिट थियो।
गत साता प्रतिष्ठानलाई पीजीमा १ सिट प्राप्त भएकाे बताइएकाे थियाे । पीजीमा अध्यापन हुने भए संगै हेटौंडा अस्पतालमा बिशेषज्ञ सेवाको सुरुवात हुनेछ ।
मकवानपुर । सरकारको राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम अन्तरगत पाठेघरको मुखको क्यान्सर गराउने एचपीभी (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) विरुद्धको खोप सरकारले आजदेखि देशभर सुरु गरेको छ ।
फेब्रुअरी ४ आज मनाईने विश्व क्यान्सर दिवसको अवसर एचपीभी खोप लगाउन सुरु गरिएकाे हाे । देशव्यापी अभियानका रुपमा आज २२ माघदेखि ६ फागुनसम्म खाेप अभियान सञ्चालन हुदैछ । पहिलो पटक अभियानकै रुपमा खोप कार्यक्रम आएकोले विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थी तथा विद्यालय बाहिर रहेका किशाेरी लक्षित गरी खोप लगाइने भएकाे छ ।
मकवानपुर जिल्ला २२ हजार ७ सय १३ किशोरीलाई पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरुद्धको खोप (एचपिभी) लगाउने लक्ष्य रहेको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएकाे छ । मकवानपुरका दश पालिकाका विद्यालय जाने २२ हजार ५९ जना छात्रा र विद्यालय नजाने ६ सय ५४ किशोरीलार्ई एचपिभी (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) खोप लगाउनले लक्ष्य रहेको स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरका सूचना अधिकारी लक्ष्मण घिमिरेले जानकारी दिए ।
अभियानमा देशभरका विद्यालयका कक्षा ६ देखि १० सम्मका र विद्यालय बाहिर रहेका १० देखि १४ वर्ष उमेर समूहका १६ लाख ८८ हजार ७६८ किशोरीलाई खोप दिइदैछ । यसका लागि २७ हजार स्वास्थ्यकर्मी र ५४ हजार स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ । सरकारले १ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ लगानी गरी १७ लाख ७० हजार २० डोज खोप लगाउँदै छ । घिमिरेका अनुसार मकवानपुर जिल्लाका कक्षा ६ देखि कक्षा १० सम्मका १० देखि १४ वर्ष उमेर समुहमा पर्ने छात्रालाई लक्षित गर्दै खोप अभियान सञ्चालन गरिएकाे छ । खोप अभियान मकवानपुरका २४० वटा विद्यालय र ११० वटा स्वास्थ्य संस्थाबाट सञ्चालन गरिनेछ । देशभर १८ हजार विद्यालय र ८ हजार स्वास्थ्य संस्थामा खोप केन्द्र तोकिएका छन् ।

जिल्लामा सबैभन्दा बढि हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका ११ हजार १७३ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाइँदै छ भने सबैभन्दा कम इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाका ४८६ किशोरीलाई खोप लगाइने भएकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरका विद्यालयमा अध्ययनरत ११ हजार ६८ छात्रा तथा विद्यालय बाहिरका किशोरीको संख्या १ सय ५ रहेको छ । इन्द्रसरोवरको ४४८ विद्यालयका छात्रा र ३८ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य छ ।
यसै गरी थाहा नगरपालिकाको १ हजार ८१६ विद्यालयका छात्राहरुलाई एचपिभी खोप लगाइने भएकाे छ भने ७३ जना विद्यालय बाहिरको बालिकालाई खोप लगाइने छ । भीमफेदी गाउँपालिकाका ८ सय ११ विद्यालयका छात्रा र ३३ जना विद्यालय बाहिरका किशोरी, मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको १ हजार १२ विद्यालयका छात्रा र ६१ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाउने लक्ष्य स्वास्थ्य कार्यलायकाे छ ।
त्यसैगरी मनहरी गाउँपालिकाले २ हजार २ सय विद्यालयका छात्रा र विद्यालय नजाने ६२ किशोरीहरुलाई खोप लगाउने लक्ष्य राखेको छ भने, राक्सिराङ गाउँपालिकाले ७ सय ७९ विद्यालयका र १९ जना विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई खोप लगाउने लक्ष्य लिइएको छ । कैलाश गाउँपालिकाले विद्यालयका ९ सय २२ र विद्यालय बाहिरका ७९ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाउने लक्ष्य राखेको छ ।
बागमती गाउँपालिकाले विद्यालयका १ हजार ३०७ विद्यालयका छात्रा र विद्यालय बाहिरका ३२ किशोरीलाई तथा बकैया गाउँपालिकाका १ हजार ६९६ विद्यालयका छात्रा र विद्यालय बाहिरका १५२ किशोरीलाई एचपिभी खोप लगाइने विवरण सहितकाे लक्ष्य स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरमा पेश गरेको सूचना अधिकारी घिमिरेले बताए ।
मकवानपुरमा खोप अभियानमा ३६७ जना तालिम प्राप्त स्वास्थ्यकर्मी र ७३४ जना स्वयंमसेवक परिचालन गरिएकाे छ । प्रत्येक खोप केन्द्रमा एक जना स्वास्थ्यकर्मी र २ जना स्वयंमसेवक परिचालन गरिएकाे स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएकाे छ ।
सरकारले खोप सन् २०३० सम्ममा कम्तीमा ९० प्रतिशत किशोरीलाई लगाउने लक्ष्य लिइएको छ । सन् २०३० सम्ममा पाठेघर मुखको क्यान्सर निर्मूल ९० प्रतिशतलाई खोप लगाउने, ९० प्रतिशतको स्क्रिनिङ गर्ने र ९० प्रतिशतको सफल उपचार गरिने बताइएकाे छ । यसलाई ९०ः९०ः९० योजनाकाे रुपमा अघी सारिएकाे छ ।

एचपीभी भनेको के हो ?
एचपीभी भनेको भाइरस हो । यसमा दुई सयभन्दा बढी प्रजातिका भाइरस छन् । तीमध्ये पनि १६ देखि १८ प्रजातिका भाइरसले क्यान्सर गराउँछन् । त्यसमध्ये पाठेघर मुखको क्यान्सर गराउने भाइरस चार थरी रहेकोले नेपालमा सोही विरुद्ध खोप अभियान सुरु गरिएको हाे ।
यी भाइरसहरू प्रमुख गरी शारीरिक सम्बन्धबाट सर्ने भएकाले शारीरिक सम्बन्ध राख्नु पहिला नै खोप लगाएमा प्रभावकारी हुनेछ । पाठेघरको मुखको क्यान्सर ३० वर्षपछि देखिने गर्छ । त्यसकारण अहिले लगाइएको एचपीभी खोपको असर ३० वा ३५ वर्ष पछि देखिने गर्छ ।
खोप लगाउँदा सामान्य असर देखिन सक्छ । कहिलेकाहीँ बालिका सियो देखेर डराउने, केही प्यानिक हुने हुन्छन् । यसका साथै खोप लगाएको ठाउँमा दुख्ने हुन्छ । दुखाइका कारणले कहिलेकाहीँ ज्वरो पनि आउन सक्छ ।
देशभर पाठेघर मुखको क्यान्सर भएका संख्या करिब २२ सय छ । वार्षीक २ हजार १४९ जना महिला पाठेघर मुखको क्यान्सरबाट पीडित रहेको सरकारी तथ्यांक छ । तीमध्ये करिब १३ सय जनाको बर्सेनि मृत्यु हुन्छ । सुरुमा परीक्षण गरेर पहिचान हुन सके बचाउन सकिन्छ ।
यो खोप भाइरस संक्रमणविरुद्ध हो । पाठेघर मुखको क्यान्सरको प्रमुख कारण एचपीभी अर्थात् ह्युमन प्यापिलोमा भाइरसलाई मानिन्छ । यो भाइरसको संक्रमणबाट जोगाउँछ । ह्युमन प्यापिलोमा भाइरसको संक्रमण एक न एकपटक हुन्छ नै । लामो समयसम्म संक्रमण भइरहँदा संक्रमणबाट हुने घाउबाट क्यान्सरमा परिणत हुन्छ । यो खोपको काम नै ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस संक्रमण रोक्ने हो ।