मकवानपुर । आगामी १३ गतेबाट सुरु हुने दादुरा रुबेला खोप अभियानमा बागमती प्रदेशको ८ लाख ४८ हजार ३२५ जना बालबालिकाहरुलाई खोप लगाइने भएको छ ।
प्रदेशको काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर र चितवनमा ९ महिना देखि १५ बर्षसम्मका बालबालिकालाइ खोप लगाइने छ । यि जिल्लाहरुमा विद्यालय र समूदाय स्तरदेखि खोप केन्द्र रहने छन् । प्रदेशको अन्य ९ वटा जिल्लामा ९ महिनादेखि ५ बर्षसम्मका बालबालिकालाई खोप लगाइने छ । यि जिल्लाहरुमा समुदायस्तरमा खोप केन्द्रहरु रहने छन् ।
खोप अभियानको आगामी १३ गतेदेखि राष्ट्रिय दादुरा रुवेला खोप अभियान चितवन जिल्लाको ईच्छामनकामना गाउँपालिकाको सर्व शान्ति मावि कुरिनटारबाट बागमती प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्रि उत्तम जोशीबाट उद्घाटन गर्ने छन् ।
नेपाल मुलुकमा ४ प्रतिशत र बागमती प्रदेशमा ९ प्रतिशत बालबालिकाहरुले एक पटक पनि खोप नलगाएको स्वास्थ्य मन्त्रालय बागमती प्रदेशले जनाएको छ । यस पटकको खोप कार्यक्रममा दादुरा रुवेलासँगै डीपीटी, हेप–बी–हिप चार प्रकारको खोप समावेश गरिएको बागमती प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशक दिपक तिवारीले बताए ।
अभियानमा लगाइने खोपमा ग्रामिणभन्दा शहरी क्षेत्रका बालबालिका छुट्ने गरेकोले सूचना सञ्चारलाई प्रभावकारी बनाउन तिवारीले आग्रह गरे । “ग्रामिण व्यक्तिहरु खोप कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका रुपमा लिने गरेका छन् तर खोप केन्द्र पहुँच भएको शहरी क्षेत्रमा अन्य आवश्यकता प्राथमिकतामा पर्ने र खोप छुट्ने गरेको पाईएको छ” उनले भने ।
बागमती प्रदेश सरकार स्वास्थ्य मन्त्रालय स्वास्थ्य निर्देशनालय हेटौडाको आयोजनामा दादुरा–रूबेला खोप अभियान सम्बन्धी सञ्चारकर्मीहरुसंगको अभिमूखीकरण तथा अन्तरक्रियात्मक गोष्ठीमा यस्तो जानकारी गराइएको हो ।
कार्यक्रममा स्वास्थ्य मन्त्रालय सचिव बद्रीबहादुर खड्काले खोप अभियानलाई सफल पार्नको लागि स्थानीय स्तरदेखि मन्त्रालयतहसम्म समन्वय र सहकार्य हुँदै सबै तयारी सकिएको बताए ।
खोप छुटको कारण पहिल्याइ पुर्ण खोप शतप्रतिशत बनाउने लक्ष्य रहेको खड्काले बताए । अभियानमा लगाइने खोपबाट रोग तथा महामारी नियन्त्रण गर्न, अपाड्डता र मृत्युदरलाई कम गर्न, रोगहरुको निवारण र उन्मुलनको लक्ष्य हासिल गर्न सकिने र दिगोपन कायम राख्न सकिने भएकोले सबैको सहकार्य आवश्यक भएको उनले बताए ।
नेपालले सन् २०२६ सम्ममा पोलियो रोग उन्मूलन गर्ने लक्ष्य लिएको छ । खोप कार्यक्रमको चुनौति धेरै भएको निर्देशनालयका फोकल पर्सन उत्तम राज प्याकुरेलले बताए । अपेक्षित प्रगति ९५ प्रतिशत रहेको र सबै तहमा एकरुपता नभएको, राष्ट्रिय स्तरको तुलनामा प्रादेशिक, प्रदेशको तुलनामा जिल्लाहरुको र जिल्लाको तुलनामा स्थानिय तहको प्रगतिमा एकरुपता नभएको, शून्य खोप तथा ड्रप आउटको सख्या बढ्दै जानुले पनि चुनौती रहेको उनले बताए ।
नेपालमा सन् २०२६ सम्ममा दादुरा, रुबेला रोग निवारण गर्न नेपाल सरकारको प्रतिवद्धता गरेको भए पनि नियमित दादुरा–रुबेला खोपको कभरेज ९५ प्रतिशतभन्दा कम भएकोले अझै लक्ष्य हासिल गर्न चुनौती रहेको उनले बताए । दादुरा–रूबेला खोप अभियान २०७६÷७७ पछि गरिएको सर्भेक्षणअनुसार दादुरा–रुवेला खोपको कभरेज ८८ प्रतिशत मात्र रहेको छ ।
यसपटकको खोप अभियानमा दादुरा रुबेलासँगै डि.पि.टी.–हेप बी–हिव खोपको पनि समाबेश गरिएको छ । १५ वर्ष मुनिका १४ प्रतिशत बालबालिकाको मृत्युको कारण न्यूमोनिया रहेको र विगत तीन वर्षमा पि.सि.भी. खोपको कभरेज कम रहेकोले अभियानमा यो समाबेश गरिएको हो ।
सर्वसाधारणमा खोपमा पहुँच विस्तारको लागि शहरका घना बस्ती, सुकुम्बासी वस्ती, उद्योग, कारखाना, बाल मन्दिर, अनाथ आश्रम, इटा भट्टा, अन्तरदेशीय सिमा, बसपार्क जस्ता ठाउँमा पनि खोप केन्द्र राख्ने सकिने व्यवस्था सरकारले गरेको छ ।
गाउँपालिकाको प्रत्येक वडामा एउटा खोप केन्द्र, नगरपालिकाको प्रत्येक वडामा दुईटा खोप केन्द्र, उमहानगरपालिकाको प्रत्येक वडामा तीनवटा खोप केन्द्र र महान निकाको प्रत्येक वडामा चारवटा खोप केन्द्र थप गरिएको छ ।
कार्यक्रममा स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुर प्रमुख कृष्णबहादुर मिजार, युनिसेफका तापक्रम विशेषज्ञ हेमराज जोशी, विश्व स्वास्थ्य संगठनका सर्भिलेन्स मेडिकल अफिसर डा सस्मृता बास्तोलालगायतले खोप अभियानको तयारीबारे जानकारी गराएका थिए ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला मनहरी गाउँपालिकाकी ५४ वर्षिया अनिता गौतमलाई स्वास्थ्य उपचारमा समस्या भएपछि सहयोगको अपिल गरिएको छ।
माघ १ गते आगलागीबाट घाइते भएकी मनहरी गाउँपालिका ४ मसिने निवासी अनिताको उपचारका लागि आर्थिक समस्या भएपछि सहयोगको अपिल गरिएको हो ।
हाल काठमाडाैकाे किर्तिपुर हस्पिटलमा उपचाररत अनिताको उपचारमा हालसम्म ५८ हजार ४ सय रुपैया खर्च भएको मनहरी गाउँपालिका निवर्तमान उपाध्यक्ष मनिला विष्टले बताइन् । उनकाे उपचारार्थ केही सहयाेगीहरुबाट संकलन गरिएकाे रकममध्ये अब ७ हजार ५ सय मात्रै बाँकी रहेकाेले सहयाेगीहरुलाई अपिल गर्नु परेकाे विष्टले बताइन् ।
आगाे ताप्ने क्रममा कपडामा आगाे सल्केर घाइते भएकी अनिता ८ वर्षदेखि एक्लै बस्दै आएकी छिन् । अरुकाे घरमा भाँडा माझ्ने दैनिक ज्यालादारी काम गर्ने गरेर जुगारा चलाउँदै आएकी उनलाई बचाइदिन विष्टले अनुराेध गरिन् ।
हालसम्म विभिन्न सामाजिक अभियन्ताहरुबाट सहयोग संकलन गरेर खर्च जुटाएको तर अझै समस्या भएको विष्टले बताइन् । आर्थिक सहयोगले औषधि उपचारदेखि बिरामीलाई चाहिने कपडा खाना खाजा बिरामी कुरुवा समेतको दैनिक खर्च व्यहोर्न समस्या भएको उनले बताइन् ।
‘आगामी दिनमा कसरी उपचार गर्ने भनेर नै आत्तेस लागिसक्यो’ उनले भनिन् । बिरामीको अवस्था भने सुधार भएको विष्टले बताइन् ।
उपचारको क्रममा हस्पिटलको तर्फबाट बेड र डक्टर शुल्क छुट गरिएको तर औषधि उपचार, अन्य सामग्रीहरु जुटाउन सहयोगको अपिल गरिएको हाे ।
मकवानपुर । बालिका बलात्कारको आरोपमा पूर्वलडाकु हरि श्रेष्ठ पक्राउ परेका छन् । मकवानपुरकी एक बालिका बलात्कारको आरोपमा छिमेकी जिल्ला सिन्धुलीका पूर्वमाओवादी लडाकु कमाण्डर श्रेष्ठ पक्राउ परेका हुन् ।
पीडित पक्षको जाहेरी अनुसार श्रेष्ठले फागुन ४ गते १३ वर्षीया बालिकालाई बलात्कार गरेका थिए । सिन्धुली मरिन गाउँपालिका ७ का श्रेष्ठलाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी प्रवक्ता लक्ष्मी भण्डारीले बताए ।
उनलाई पहिलोपटक म्याद थप गरेर अनुसन्धानको लागि हाल जिल्ला प्रहरीको हिरासतमा राखिएको छ । जनयुद्धकालमा प्रमोद नामले चिनिने श्रेष्ठ माओवादी जनमुक्ति सेनाको दोस्रो डिभिजन कमाण्डर थिए । उनी लडाकुलाई शिविरमा राखिएका बेला दुधौलीमा थिए ।
अहिले उनी बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नेपाल समाजवादी पार्टीको केन्द्रिय सचिवालय सदस्य छन् ।
मकवानपुर । स्वास्थ्य संस्थाहरुको स्तरोन्नती गर्ने तर स्रोत साधनको कारण सेवामा सुधार नभएको गुनासो आइरहेको बेलामा बागमती प्रदेशमा पहिलो पटक बायोमेडिकल वर्कसप स्थापना गरिएको छ । अब स्वास्थ्य जाँचको क्रममा प्रयोग भएका सामग्रीहरुको गुणस्तरको बारेमा समेत जाँच गर्न सकिने भएको छ ।
प्रदेशको स्वास्थ्य आपूर्ति व्यवस्थापन केन्द्रमा बायोमेडिकल वर्कसपको स्थापना गरिएको हो । वर्कसप विहीबारबाट सुरु भएको छ । बायोमेडिकलको वर्कसप स्थापना भएसँगै अब बागमती प्रदेशका अस्पतालहरूका लागि स्वास्थ्य जाँचको उपकरणहरुमा आउने समस्याबाट केही राहत मिल्ने भएको छ । वर्कसपबाट अबदेखि बागमती प्रदेशका अस्पतालमा बिग्रिएका स्वास्थ्य उपकरणहरूको मर्मत गरिने भएको छ। निग साइमन इन्स्टिच्युटको सहयोगमा वर्कसपमा आवश्यक सामग्रीको व्यवस्थापन गरिएको छ ।
वर्कसपको उद्घाटन गर्दै बागमती प्रदेशका स्वास्थ्यमन्त्री उत्तम जोशीले सरकारी अस्पतालमा भएका ल्याबका उपकरणहरू धेरै छिटो बिग्रने समस्या रहेको बताउँदै यस्तो किन भइरहेको छ भन्ने बारे प्रश्न गरे । यो वर्कसपबाट अब बिग्रिएका उपकरणहरू मर्मत गर्नका लागि सहयोग पुग्ने उनले बताए । “उस्तै प्रकारका सामनहरु सँगै प्रयोगमा ल्याउँदा पनि निजी तर्फकाले राम्रो काम दिने र हाम्रोतिरका बग्रेर थन्किने अनि सेवामा समस्या आउने कारण मन्त्रालयले पनि थाहा पाउनु पर्छ” मन्त्री जोशीले भने “अब यही वर्कसपबाट यस्ता कारण र बेथितीहरु समेत पत्ता लाग्ने अपेक्षा राखेका छौं ।” सामना बिग्रेर प्रयोगमा नआएको हो वा निजी संस्था चलाउने द्यय हो अब बुझिने उनले बताए ।
यसैगरी स्वास्थ्य मन्त्रालयका सचिव बद्री बहादुर खड्काले प्रदेशका अस्पतालहरूमा स्तरोन्नति गरिएकाले यसका लागि भएका सामानको मर्मत गर्दै प्रयोगमा ल्याउनुपर्ने बताए । स्वास्थ्य उपकरणहरुमा समस्या आएकै कारण सेवा प्रवाहमा अवरोध हुन नदिने उद्देश्यले वर्कसपको स्थापना गरिएको हो । “अस्पतालको भौतिक स्तरोन्नती मात्रै भएर हुँदैन” खड्काले भने “जनशक्ति, स्रोत साधनको पनि स्तरोन्नती आवश्यक छ ।”
आपूर्ति व्यावस्थापन केन्द्रका प्रमख बसन्त अधिकारीका अनुसार अस्पतालहरुमा पुन प्रयोगमा आउने सामन बिग्रेको र प्रयोगमा नआएको कारण सेवामा हुने अवरोध÷समस्यालाई अब धेरै हदसम्म कम गर्न सकिने छ । सेवा चुस्त हुनेछ, सक्षम सामग्रीहरुले सेवा प्रवाहलाई सहजीकरण र सबल बनाउने छ । यहाँ प्रादेशिक अस्पताल, आयुर्वेद स्वास्थ केन्द्र सबैतिर सामग्रीको गुणस्तर जाँच र मर्मत गरिने छ ।
निग साईमण्ड ईन्स्टिच्युट कार्यकारी निर्देशक अर्चना अमात्यका अनुसार संस्थाले ७१ लख रुपैयाँ बजेट सहयोग गरी वर्कसपमा स्पेयर पार्ट, फर्निचर, ¥याम्पहरू समेत निर्माण गरेको छ । किगले अबको कम्तीमा ५ बर्ष नियमित सहजीकरण गर्ने, आवश्यता अनुसार जनशक्तिलाई तालिम समेत गर्नेछ । ईन्स्टिच्युले यस अघि नेपालको गण्डकी, लुम्बिनी सुदुरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा बायोमेडिकल वर्कसप स्थापना गरिसकेको छ ।
अस्पतालहरुमा एक्सरे मिसेन, ल्याबहरुको विभिन्न सामग्रीहरुनमा समस्या भएपछि बिरामी जाँचको क्रममा अस्पतालहरुले रिफर गर्ने गरेका छन् । जसका कारण सरकारी अस्पतालबाट पाइने सस्तो सर्वसुलभ सेवाको बदला निजीको महड्डो मारमा सर्वसाधारणहरु पर्ने गरेका छन् ।