- मञ्जु मैनाली
मकवानपुर/ विश्वभरी फैलीरहेको कोरोना भाईरस (कोभिड १९) संक्रमित भएर होम आइसोलेसनमा बसिरहेका आर्थिक अवस्था कमजाेर भएका संक्रमितहरुको घर घरमा पुगेर डिस्इनफेक्ट गर्ने कामलाइ नेपाल स्काउटले अभियानकाे सरूमा सुरू गरेकाे छ ।
आज हेटौंडा लेडि जेसिजको आयोजना तथा नेपाल स्काउट बागमती प्रदेश र हेटाैंडा उपमहानगरपालिकाकाे सहकार्यमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा ४ मा कोभिड संक्रमितको घरमा पुगेर डिस्इनफेक्ट गरिएको हो। हेटौंडा ४ का वडा अध्यक्ष नवीन सिग्देलको प्रमुख आतिथ्यतामा सामग्री हस्तान्तरण गरिएको थियाे । कार्यक्रममा वडा अध्यक्ष सिग्देलले स्थानीय नागरिकलाइ आवश्यक परेको खण्डमा वडा कार्यलयबाट हुने सबै सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।
महामारीमा सहकार्य गरेकाे भन्दै अध्यक्ष सिग्देलले हेटौंडा लेडि जेसिज र नेपाल स्काउटप्रति आभार व्यक्त गरे । कार्यक्रममा निभव पोलिकिल्निक डा.नरेन्द्र कुमार झाबाट २५ लिटर औषधि , 2 थान वाइसेबल पिपिइ प्रदान गरिएकाे थियाे । यसैगरी मकवानपुर भेट एण्ड डाइग्नोसिस सेन्टर हेटौंडा ७ बाट ५० हजार बराबरको औषधि उपलब्ध गराएको र आवश्यकता अनुरुप आगामी दिनमा पनि उपलब्ध गराउदै जाने शाखा अध्यक्ष प्रतिमा श्रेष्ठले बताइन्।
नेपाल स्काउट बागमती प्रदेश सदस्य असोक सारु मगर, समेतकाे सहभागिता रहेकाे थियाे । कार्यक्रममा जेसीआई हेटौडा लेडी शाखा अध्यक्ष प्रतिमा श्रेष्ठ , पूर्व अध्यक्ष रश्मि बस्नेत , हेटौंडा जेसिजका अध्यक्ष लिसेन बस्नेत,नेपाल स्काउट हेटौंडा उपमहानगर समिति संयोजक दिपेन्द्र रोक्का, नेपाल स्काउट बागमती प्रदेश सदस्य असोक सारु मगर, जेसिजका पदाधिकारीहरुको उपस्थित रहेको कार्यक्रमको संयोजक मन्जु मैनालीले बताइन् ।
मकवानपुर । हेटाैडामा ज्याला मजदुरी गर्ने र घरेलु हिंसाबाट प्रभावित महिलाहरुलाई खाद्यान्न सहयोग गरिएकाे छ । नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश संसदीय दलका नेता एवं कांग्रेस मकवानपुरका पार्टी सभापति ईन्द्रबहादुर बानियाँले ज्याला मजदुरी गर्ने र घरेलु हिंसाबाट प्रभावित महिलाहरुलाई खाद्यान्न सहयोग गरेका हुन् ।
माईती नेपाल हेटौंडाको संयोजनमा नेता बानियाँले सोमबार कोरोना महामारीको मारका कारण ज्याला मजदुरी गर्न नपाएका र घरेलु हिंसाबाट प्रभावित १५ जना महिलाहरुलाई चामल २५ किलो, तेल २ लिटर, नुन दुई प्याकेट, दाल ३ किलो, चना २ किलो, चिउरा ५ किलो, चिनी ३ किलो, चियापती एक प्याकेट, मस्यौरा २ प्याकेटलगायतका खाद्य सामाग्री सहयोग गरेका हुन्।
कोरोना महामारीको विषम परिस्थितिमा श्रम गरेर खाने महिलाहरुलाई परेको असरलाई थोरै भएपनि राहत होस् भनेर माईती नेपाल मकवानपुरकी कार्यक्रम संयोजक माया लामाको समन्वयमा सहयोग गरेको नेता बानियाँले बताए । आगामी दिनमा यसरी ज्याला मजदुरी गर्ने र घरेलु हिंसाबाट प्रभावित महिलाहरुलाई रोजगारीको लागि विशेष पहल गर्ने समेत बाँनियाले जनाकारी दिए ।
कार्यक्रममा माईती नेपालकी कार्यक्रम संयोजक लामा, फिल्ड सुपरभाइजर मन लामा, महिला मुक्ति मञ्च मकवानपुरकी अध्यक्ष उर्मिला लटौलालगायतले नेता बानियाँलाई खाद्यान्न सहयोग गरेकोमा धन्यवाद ज्ञापन गरेका थिए । साे अवसरमा कार्यक्रम संयोजक लामाले मकवानपुरमा ज्याला मजदुरी गर्ने र घरेलु हिंसाबाट प्रभावित महिलाहरुको अवस्था बारे जानकारी गराएकी थिइन् ।
नेपाली महिला समाज पोर्चुगलको प्रथम अधिवेशन सम्पन्न
Tags: No Comments
मकवानपुर । नेपाली महिला समाज पोर्चुगलको अध्यक्षमा माया पौडेल खराल चयन भएकी छन् ।जेठ ९ गते (मे २३) भएकाे प्रथम अधिवेशनबाट जुझारु महिला खरालको अध्यक्षतामा १९ सदस्यीय नयाँ कार्यसमिति चयन भएकाे छ।
लिस्बनका लागि अवैतनिक नेपाली महाबाणिज्यदूत मकरबहादुर हमालको प्रमुख आतिथ्यतामा भर्चुअल रूपमा सम्पन्न समाजको अधिवेशनले नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको हो। अधिवेशनले महिला समाज पोर्चुगलको ३ जना उपाध्यक्षमा सरिता शर्मा र दीपा लिम्बू (एक स्थान पछि पदपूर्ति गरिने), महासचिवमा शान्ति अर्याल अधिकारी, सचिवमा रेनु परियार र देवी घिमिरे, कोषाध्यक्षमा शोभा गिरी, सह-कोषाध्यक्षमा संगिता थापा मगर चयन भएका छन्।

त्यस्तै अधिवेशबाट सदस्यहरुमा अप्सरा बर्तौला, इन्दिरा परियार, सुमित्रा दिवाली, इन्दिरा बस्याल, सीता कडेंल सापकोटा, शान्ता ढुंगाना, रिता ढकाल ,आशा रिजाल, मनिशा दुलाल, शशी शेर्पा, रबिना भाट चयन भएकाे निर्वाचित महासचिव शान्ति अर्याल अधिकारीले बताइन् ।
यसैगरी संस्थाको प्रमुख संरक्षकमा लिस्बनका लागि अवैतनिक नेपाली महाबाणिज्यदूत मकरबहादुर हमाल, संरक्षकमा निवर्तमान अध्यक्ष निर्मला ढकाल र सल्लाहकारहरुमा निवर्तमान कोषाध्यक्ष सुशीला थापा र गीता राना रहेको महासचिव अधिकारीले जनाकारी दिइन् । सुशीला थापाको संयोजकत्वमा गीता राना र निमलामु शेपा रहेको निर्वाचन समितिले नवनिर्वाचित कार्यसमितिको घोषणा गरेकाे हाे ।

सन् 2019 march 23 मा स्थापना भएकाे महिला समाजले विदेशमा नेपाली कला, संस्कृति, साहित्य, पर्यटनको प्रबर्द्धन र संरक्षण गर्दै प्रचारप्रसार गर्ने, पोर्चुगलमा रहेका सम्पुर्ण नेपाली वा नेपाली मुलका महिलाहरुमा एकता, सद्भाव र समन्वय कायम गरी साझा हितकालागि काम गर्ने, महिलाकालागि महिला ( Women for women) भन्ने भावनाकासाथ महिलाहरुमा परेका समस्या र पीरमार्का समाधान र निराकरण गर्न पहल र प्रयास गर्ने, लैङ्गिक विभेद, सामाजिक आर्थिक असमानता, महिला हिंसा, यौन शोषण तथा कुनैपनि खालको अन्यायका विरुद्ध ससक्तरूपमा आवाज उठाउने, महिला जागरण र सशक्तीकरणकालागि अभियान संचालन गर्ने, महिलाहरुमा भएका अनुभव, सीप, कला, ज्ञान, दक्षतालाई आदानप्रदान गर्ने उदेश्यले समाज गठन गरिएकाे महासचिव अर्याल अधिकारी बताउँछिन् ।
यस्तै पोर्चुगल र अन्य देश तथा ठाउँका महिला हकहितका पक्षमा काम गर्ने राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरुसंग सम्बन्ध बिस्तार र सहयोग आदानप्रदान गर्ने, सीपमूलक तालिम प्रारम्भिक स्वास्थ्य शिविर नियम बमोजिम संचालन गर्ने, सामाजिकरूपमा कठिनाइ भोगिरहेका र किनारामा पारिएका महिलाहरुलाई सहयोग र उद्दार गर्ने, पोर्चुगल, नेपाल र विश्वव्यापीरूपमा हुने महिला अभियान र सशक्तीकरण आन्दोलनलाई नैतिक, भौतिक,आर्थिक सहयोग समर्थन र एक्यवद्धता जनाउने, असाहाय महिला, बालबालिका बृद्दबृद्दा र पिचाडिएको वर्ग समुदायलाई सक्दो सहयोग पुर्याउने लगायतका समाजका उदेश्यकाे रहेकाे छ ।

उद्घाटन कार्यक्रममा एनआरएनए आइसिसीका सहकोषाध्यक्ष लोक दाहाल, पोर्चुगलका नेपाली पर्यटनदूत रमेश गुरुङ एनआरएनए पोर्चुगलका अध्यक्ष तिलक गैरे, वरिष्ठ कानुनविद् राजेन्द्र शर्मा, अधिवक्ता शारदा पौडेल, नेपाल पोर्चुगिस नागरिक महिला अगुवा, जुन्ता फर्गेसियाका प्रतिनिधिहरु लगायत पोर्चुगलस्थित विभिन्न संघ-संस्थाका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधि, पत्रकार, व्यवसायी लगायत नेपाली समुदायका दर्जनौं व्यक्तिहरूकाे आतिथ्यता रहेकाे थियाे ।
समाज स्थापनाकालदेखि संस्थालाइ महत्त्वपूर्ण सहयोग पुर्याउने गैरआवासीय नेपाली सङ्घ (एनआरएन) केन्द्रीय सहकोषाध्यक्ष लोकप्रसाद दाहाल, वरिष्ठ कानुनविद् राजेन्द्र शर्मा, अधिवक्ता शारदा पौडेल, पोर्चुगलमा पहिले नेपाली प्रचालीका इन्दिरा ब्यञ्जनकार श्रेष्ठ, सौन्दर्यकर्मी मीरा कार्की, मनोज भट्टराई र अनु क्षेत्रीलाई सम्मान समेत गरिएकाे गरेको थियो। सो अवसरमा विभिन्न महानुभावहरुलाइ सम्मान समेत गरिएको महासचिव शान्ति अर्याल अधिकारीले जानकारी दिइन् ।
समाजकी तत्कालीन अध्यक्ष निर्मला ढकालको अध्यक्षमा सम्पन्न कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य तत्कालीन उपाध्यक्ष माया खरेल र संचालन तत्कालीन महासचिव सरिता शर्माले गरेकी थिइन्।
बालबालिकाको सवालमा भर्चुअल अन्तरक्रिया
Tags: No Comments
मकवानपुर/ कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को महामारीको समयमा मकवानपुरको विभिन्न बालगृहहरुमा बस्दै आएका बालबालिकाहरुको अवस्था बारे अन्तरक्रिया कार्यक्रम गरिएको छ ।
मकवानपुर जिल्लाका बालगृह संचालक र मानव अधिकार संरक्षण तथा मानब वेचबिखन बिरुद्धको सन्जाल का पदाधिकारीहरु विच सोमबार भर्चुअल अन्तर्कृयात्मक कार्यक्रममा गरिएको हो ।
कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को महामारीमा बाल्बालिकाहरुको सुरक्षा के कसरी गरिएको छ र बालबलिकाहरुको बहुआयामिक क्षेत्र लाई कसरी ब्यवस्थित गरिएको भन्ने बिषयमा छलफल तथा आगामी दिनमा बालबालिका लक्षित योजना र कार्यक्रम बनाउदा समाबेश गर्नु पर्ने विषयमाथि सुझाव प्राप्त गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम गरिएको थियो ।
संघीय सरकारले उपलब्ध गराउन पर्ने भ्याक्सिन लगाउन नपाउनाले कोभिडको जोखिम बढी भएको भन्दै सहभागीहरुबाटले गुनासो गरेका थिए । कार्यक्रममा मकवानपुरका ८ वटा बालगृह संचालकहरुले आ–आफ्नो बाल गृहको वर्तमान अवस्था बारे जानकारी गराएका थिए ।
हाम्रो घर बालगृहकी सन्चालक इन्दिरा डल्लाकोटीले १६ जना बाबु र ११ जना नानीलाई महामारीबाट बचाउँन बाहिरको मान्छेसँगको भेट प्रतिबन्ध गरेको बताइन् । उमेर अनुसार बालबालिकाहरुलाई खेल्ने र पढ्ने समयको व्यवस्थापन गरिएको उनले बताइन् ।
औपचारिक कक्षाहरु बन्द रहेकोले बालगृह मै आश्रित ठुलो कक्षामा अध्यनरत बालबालिकाहरुले सानो कक्षामा अध्ययनरत बालबालिकाहरुलाई नियमित सिकाइमा सहयोग गरिरहेको उनले बताइन् । यसैगरी नारी संरक्षण केन्द्रका कार्यक्रम संयोजक राम मिजारले २६ बालिका र २ बालक गरी हाल २८ जनालाई हप्तामा ३ वा ४ पटक आवश्यक बिषयमा परामर्श गर्ने गरिएको र अरितिक्त कृयाकलापमा ब्यस्त गराउँने गरिएको बताए । ‘विभिन्न उमेरका बालबालिकाको समुह बनाइ उत्प्रेरित गराउँदै कोभिड बाट बचेँर बसेका छौं’ मिजारले भने ।

यसैगरी मामाघर नेपालका अर्पण पराजुलीले बालकहरुलाई अतिरिक्त कृयाकलापमा ब्यस्त
गराउनेमा बढी ध्यान दिएको बताए । मामाघर नेपालमा हाल १८ जना बालकहरु आश्रित छन्।यसैगरी शान्ता घर बालगृहका कार्यालय प्रमुख केदार आचार्यले हाल २० जना बालिकाहरु गृहमा रहेको र उनीहरुलाई यो महामारीको कारण हालसम्म कुनै समस्या नभएको बताए ।
मानव अधिकार संरक्षण तथा मानब वेचबिखन बिरुद्धको सन्जाल का उपाध्यक्ष माया लामा,सचिब जगन्नथ सुबेदी, सदस्य कुमारी लामा, बाल कल्याण समाजका प्रकाश खतिवडा, शेयर एन्ड केयरका कृष्ण श्रेष्ठ, नारी सीप सृजना केन्द्र अध्यक्ष सरस्वती बर्तौलालगायतले संस्थाले बालबालिका केन्द्रित कार्यक्रमको बारेमा जानकारी गराएका थिए ।
सञ्जालकै सदस्य संस्था सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरका प्रमुख तथा बगमती प्रदेश बाल अधिकार समितिका सदस्य झविन्द्र ज्ञवालीले लकडाउनको अवस्थामा भएका बाल संरक्षण र उद्धारका घटना जानकारी गराएका थिए । लकडाउनको अबधिमा मकवानपुरका हेटौंडा, मकवानपुर गढी, बकैया र मनहरिमा ४ वटा हुन लागेका बाल विवाहको घटनालाई
रोक्न सफल भएको ज्ञावलीले बताए ।
बालगृह सञ्जाल मकवानपुरको अध्यक्ष समेत रहेका ज्ञवलीले बालगृहका बिषयमा सबै सरोकारवालाहरुसँग सहकार्य गरिने बताए । ज्ञावलीले बालगृहमा आश्रित बालबालिकाहरुको लागि बाल कानूनी साक्षरता कक्षा सञ्चालन गर्नु पर्ने आवश्यकता रहेको बताए । उनले कानुन अन्वेषण तथा स्रोत विकास केन्द्र (सेलर्ड) का फिल्ड अफिसर अधिवक्ता जगन्नाथ सुबेदीलाई लकडाउनको अवस्थामा बाल गृहमा बसेका बालबालिकाको निम्ती बाल कानुनी साक्षरता बारे भर्चुअल कक्षाहरु नियमित रुपमा चलाउनु आवश्यक भएकोले यस्तो कार्यक्रम गर्नको लागि अनुरोध समेत गरे ।
हेटौंडा उपनगरपालिका महिला तथा बालबालिका महाशाखा प्रमुख बिष्णु कुमारी लामिछानेले बाल गृह र अन्य संस्थाको कार्यसम्पादन र भावी योजनाको बारेमा आगामी समयको निम्ती उपयुक्त्त कार्यक्रम योजना तर्जुमाको गर्न सुझाब दिएकी थिइन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला तथा बालबालिका महाशाखाको आयोजना र सिविन नेपाल बाल हेल्प लाइनको संयोजनमा कार्यक्रम भएको थियो । तस्बिरःझविन्द्र ज्ञावलि
सम्बन्ध र सन्तान
Tags: No Comments
‘बाल बालिकाको सर्वोत्तम हितको कुरा म बेला बेलामा यस्तै कार्यक्रममा सुन्छु, अभिभावकहरु, शिक्षकहरु, अधिकारकर्मीहरुबाट सबैले बालबालिकाको हितको कुरा गर्नु पर्छ भन्ने गरेका छन्, तर आफ्नै घरमा आमाबुबाको सम्बन्धबाट पीडित बालबालिकाको हितको लागि कस्ले के गर्ने ?’
एउटी १८ वर्षिया नानीको यो सवालले मलाई चसक्क छोयो । भर्चुअल माध्यमबाट सञ्चालित कार्यक्रममा उनी बोलिरहेकी थिइन् । क्यामरा अन नभएकोले उनको अनुहार मैले देख्न पाइन । तर, उनको बोलिको गतिले म आभाष गर्दै थिएँ कि उनको आँखा पनि रसाएका छन् ।
‘गाउँपालिका अध्यक्ष ज्यूलाई मेरो यो प्रश्न’ उनले यति बेलेर माइक पनि अफ गरिन् । लगत्तै मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष विदुर हुमगाई बोले । ‘बालबालिकामाथि हुने हिंसा, मानसिक टर्चर तथा पारिवारीक बेमेलको कारण सिर्जना हुने कठिन अवस्थाहरुमा हामी सधैं चनाखो छौ । स्थानीय टोल विकास संस्था, वडा कार्यालयले यो समस्याको समाधान गर्न सक्छ, नत्र गाउँपालिकाले नै पनि विवाद मिलाउने काम गर्छ । यो भन्दा महत्वपूर्ण कुरा हामी सिङ्गाे गाउँपालिकालाई बालमैत्री स्थानीय तह घोषणाको तयारीमा छौ । यो अघि यस्ता समस्या समाधान हुनेछ ।’ अध्यक्षको पनि कुरा टुङ्गियाे ।
आमा बुबालाई सम्बन्ध टुटाउनको लागि अदालतको ढोका खुल्नु नै नानी बाबुहरुको भविष्यको धेरै संभावनाहरुको ढोका बन्द हुन सक्ने जोखिम बढ्नु हो ।
गाउँपालिका अध्यक्ष ज्यूको यि कुरा ति नानीले बुझिन् या बुझिनन् । उनको चाहेको प्रश्नको पूर्ण उत्तर यो थियो कि थिएन, उनले कति गहिरायि चाहेकी थिइन् ? कस्तो घटनाको बारेमा अग्रजसँग के सहयोग चाहन्थिन् गहिरायीमा कोही कसैले जान्न चाहेनन् । या त्यो उपर्यक्त समय भएन । त्यसपछि ति बालिकाले प्रतिप्रश्न पनि गरिनन् । उत्तरले चित्त बुझ्यो वा आफैं मन बुझाएर बसिन् ।
कार्यक्रम अगाडि बढ्दै रह्यो । बालअधिकारकर्मीहरु विभिन्न सवालमा अन्तरसंवाद गरिरहे । यो बिचमा मेरो मानसपटलमा भने धेरै प्रश्नहरु मडारिरहे ।
जीवन सधैं सरल रेखामा सहज गतिमा कहाँ बग्दछ र ? चाहेर वा नचाहेर जीवनको गति प्रायः सधैं बक्र रेखामा आफ्नै गतिमा बढीरहन्छ । ‘सम्बन्ध’ मात्रै जुन यस्तो कुरा हो, यसले बक्ररेखामा कष्टकर बन्ने जीवनलाई सहज बनाउन सक्दछ । जतिवटा पय लगाए पनि डोरीको एकै गाँठो भने झै जतिवटा सम्बन्धहरुको पयबाट जीवन डोर्याउँदै रहेपनि सहज बनाउने जीवनको डोरीमा एउटै गाँठो भनेको नै ‘सम्बन्ध’ हो । डोरीको कुनै ‘पय’ मा कुहिएको ‘गाँस’ पर्न जाँदा त्यहाँनेर डोरी कमजोर हुन्छ, सबै पयहरु उत्तिय बलियो नमक्किएको पर्यो भने, सिङ्गाे डोरीले धेरै भारीहरु बोक्न सक्छ ।
जुन भारीलाई भारीको रुप दिन,कसिलो बनाउ, डोरीलाई डोरीको रुपमा राख्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण काम त्यहीँ एउटा गाँठोले गर्दछ । अर्थात् जीवनमा ‘सम्बन्ध’को गाँठो । त्यही सम्बन्ध पनि चाहे जस्तो हुन सक्दैन । या भनौ चाहे जस्तो बनाउन सकिएन भने जीवन कहाँनेर चुडिने हो पत्तो हुन्न,बिचमा मक्किएको गाँसको पय परेको डोरी जस्तै । १८ वर्षिया ती नानीले उठाएको त्यो सवालमा मेरो मथिङ्गल अझै पनि रगमगाइरह्यो । साँच्चै सम्बन्ध संधै सुमधुर रहंदो हो त, हजारौं नानीबाबुको जीवन कस्तो मज्जाले फक्रँदो होला है खुल्ला आकाशमा । कति प्रगति गर्दा हुन् तिनीहरुले खुलेर यो धरतीमा ।
जीवन सधैं सरल रेखामा सहज गतिमा कहाँ बग्दछ र ? चाहेर वा नचाहेर जीवनको गति प्रायः सधैं बक्र रेखामा आफ्नै गतिमा बढीरहन्छ । ‘सम्बन्ध’ मात्रै जुन यस्तो कुरा हो, यसले बक्ररेखामा कष्टकर बन्ने जीवनलाई सहज बनाउन सक्दछ ।
आमा बुबाको सम्बन्धकै कारण बालबालिका पीडित हुनुपर्ने यो जत्तिको विडम्बना अर्को के होला र? जन्मदाताले नै सन्तानलाई बेवास्ता गर्दाको मार्मिक पीडामा जकडिएर हुर्किएपछि त्यो सन्तानले भोलीको भविष्य कस्तो बनाउँला ? उसलाई शिक्षाको प्रयाप्त ज्योती कसरी प्राप्ता होला ? आमा बुबा जसले संसार टेकाउँछन्, उनीहरु हुदाँहुदै उनीहरुबाट आभाष हुन नसकेको आफ्नोपन अरु को बाट प्राप्त गर्नसक्लान् यस्ता बालबालिकाहरुले ।
अर्को घटनाको याद आयो ।
केही दिन अगाडि जिल्ला अदालत परिसर पुग्दा एक जना अधबैंसे पुरुष भेटिए । साथमा थिइन् सानी नानी । नजिकै थिइन् अर्की अधबैंसे महिला । साथमा आएका अन्य केही महिलाहरुको गुनगुन आवास सुनेर थाहा लाग्यो कि उनीहरु सम्बन्ध विच्छेदको लागि अदालत परिसरमा थिए ।
कोरोना महामारीको कारण अघिल्लो वर्षको लकडाउनमा घरैबस्दै बिग्रेको अरे सम्बन्ध ।
‘कसरी के भयो र’ मैले जान्न चाहे ।
‘अघिपछि त खाना खायो अफिस गयो, साँझमा घर आयो, थोरै समय हुने भेट खासै तनाव दिन्नथ्यो, लकडाउनको समयमा अति नै भयो, बच्चाको अगाडि सधैंभरी झगडा, अनि छुट्टीन थालेको ।’
ति महिलाको आफन्त रहेछिन् अर्की महिलाले एकै स्वाशमा यत्ति भनिन् ।
‘कति वर्ष भयो विहे भएको ?’
‘१३ वर्ष, लब म्यारिज, पहिलो अति राम्रो थ्यो, पोहोरबाट खै के भयो उनीहरु नै जानुन्’ ती महिलाले थपिन् ।
‘अनि बच्चा ?’ मैले सोधे ।
‘९ वर्षकी नानी छ, खै अदालतले के भन्छ कुन्नि ।’
घडी हेर्दै उनीहरु अदालतभित्र पसे । म गेटबाट बाहिरीएँ ।
म गेटबाट त बाहिरीएँ तर मन बाहिरिन पटक्कै मानेन । आँखामा ति ९ वर्षिया नानी घुमिरहिन् ।
…… फुलबुट्टे पिङ्क कलरको फ्रक लगाएकी, पँहेलो फूलवाला हेडबिन शिरमा अड्याएर कपाल छाडेकी, सामान्य चप्पल, आँखामा गाजल लगाएकी ती नानी । अब ति नानीले बाबाबाट आमा बाबा दुबैको वा आमाबाट बाबा आमा दुबैको माया कसरी पाउलिन् ?
जसरी आमा बाबाले सहजै सम्बन्ध छुटाउनको लागि अदालतको बाटो रोजे, के ती नानीको जीवन पनि सहजै अगाडि बढ्ला त ? यो अघिल्लो वर्षको कोरोना महामारीले निम्त्याएको घटना थियो त्यो । हामी फेरि निषेधाज्ञाको परिधिमा छौ । यस वर्ष फेरि कोरोना महामारीको झनै डरलाग्दो चपेटामा परेका छौ । थाहा छैन, यस्ता हजारौं नानीबाबुहरुको आमा बुबाले सम्बन्धलाई समझदारीमा अगाडि बढाउन नसकेकै कारण अदालतको ढोका ढकढक्याउने छन् । बस् उनीहरुलाई अदालत खुल्ने दिनको प्रतिक्षा छ सायद । आमा बुबालाई सम्बन्ध टुटाउनको लागि अदालतको ढोका खुल्नु नै नानी बाबुहरुको भविष्यको धेरै संभावनाहरुको ढोका बन्द हुन सक्ने जोखिम उत्तिकै बढ्नु हो (मेरो बुझाइमा, केही अवस्था फरक पनि हुन सक्लान् ।)
सम्बन्धको डोरी कसिलो बनाउनको लागि समझदारी, अर्थात एकापसको बुझाइ अनिवार्य सर्त रहन्छ । ढुङ्गाेलाई माटोको भर भनेझौ दुबैलाई दुबैको आड–भरोस, भर–थेग हुँदा मात्रै सम्बन्धमा मिठास जन्मन्छ । र, त्यही मिठासमा सन्तानको भविष्य फक्रन्छ निस्फिक्रीले । एउटाले अर्कोको आवश्यकता, दुख पीडा, पीरमर्कामा साथ नदिने हो भने किन देखावाटी सम्बन्धमा रहनु भन्ने धारणा बढेको छ । आमा बुबाको सम्बन्ध आफैंमा सन्तुष्टि हुन सकेन भने सन्तानको सउज्वल भविष्य कसरी संभव छ । झ्वाट्ट सुन्दा सामान्य लागेपनि यहाँ सबैभन्दा गहिरो कुरा सेचना कै अभाव छ । के श्रीमान् श्रीमतीको सम्बन्धलाई समझदारीमा कसिलो बनाउने कुरामा दुबै सचेत भैदिए सम्बन्ध समझदारीमा चल्दैनथ्यो होला त ? यसो भन्दैमा महिलामाथि हुने हिंसा सहेरै बसौ भन्न खोजिएको अर्थ नलगाइयोस् । आमाबुबा सेचत भएमा बालबालिकाहरु आफ्नो अभिभावकहरुको आफ्नोपन नपाएर बैचैन हुनुपर्ने अवस्था आउँन्न ।
पुनः त्यहीँ १८ वर्षिया नानीको सवालमा फर्कन चाहन्छु, ‘आफ्नै घरमा आमाबुबाको सम्बन्धबाट पीडित बालबालिकाको हितको लागि कस्ले के गर्ने ?’ आमा बुबाबाहेक अन्य पक्षको जिम्मेवारी छ कि छैन यहाँ ? अहिले कोरोना महामारीको कारण सबै बालबालिका घरको चौघेरामा सिमित बस्न बाध्य छन् । उसैपनि उनीहरुलाई घर भित्र भन्दा बाहिर रमाएको आदत बढी छ । स्कुलको कक्षा कोठा, चौर, अतिरीक्त कक्षाहरु, घर–छिमेकको खेल मैदानहरु साथीभाइहरु सबैलाई बिरानो मान्न बाध्य छन् आजको परिस्थितीमा बालबालिकाहरु । यतिमात्रै हैन दैनिक सयौं बालबालिकाहरु कोरोना संक्रमणबाट पीडित भइरहेका छन्, कतिले त अभिभावकाको न्यानो काम समेत गुमाइसकेकका छन् कोरोनाकै कारण । यो सकसपूर्ण घडीमा सबै सन्तानको रक्षा गर्नु जरूरी छ, बालबालिकाहरूलाइ उनीहरूकाे इच्छा अनुसार रमाउने वातावरण प्रदान गर्दै सिप कला काैशलतालाइ प्राेत्साहन गर्दा मात्रै पनि सकारात्मक प्रभाव पर्नसक्छ ।

अब यहाँनेर बालबालिकाको सर्वोत्तम हितको सवाल के हो ? कसले ध्यान दिने यस्तो
परिस्थितिमा बालबालिकाको हितको खातिर ? महामारीको कारण त्रसित बालमनोविज्ञानको लागि कसले के गर्ने ? स्वास्थ्य स्वस्थ बालबालिकाहरुको लागि मानसिक स्वास्थ्य पनि ठिक राख्न घरलु वातावरण ठिक राखेर पनि धेरै हदसम्म अभिभावकले भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन् ।
बालबालिकाहरुलाई उनीहरुको इच्छा अनुसारको गतिविधिमा संलग्न हुन प्रेरित गर्ने, उनीहरुसँगै खेल्ने रमाउने गरिदिँदा नै पनि धेरै हदसम्म उनीहरुको बैचेनलाई कम गर्न सकिन्छ ? टोल टोलमा स्थानीय सरकार छ । यो अवस्थामा बालबालिकालाई घरैमा रहेर रमणीय वातावरणमा सिकाइलाई बढावा दिने प्रकारको कार्यक्रमहरु ल्याउनु पर्छ । बालअधिकारको क्षत्रमा कार्यरत संघसंस्थाहरुले बालबालिकाको आन्तरीक क्षमता प्रस्फुटको लागि कार्यक्रमहरु सञ्चारमाध्यमार्फत गर्न सक्छन् । यो विषय अवस्थालाई अवसरको रुपमा लिने सकिने प्रकारको कार्यक्रमहरु ल्याउन किन पहल नगर्ने ? (सहीखबर साप्ताहिकको प्रिन्ट संस्करणबाट)