मकवानपुर । मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकामा बाेरिङ सिँचाई आयोजना संचालनमा आएकाे छ ।बागमती प्रदेश सरकारकाे सहयोगमा निर्माण भएकाे बकैया – ७ स्थित हर्दा खहरे बोरिङ सिँचाई आयोजनाको बुधबार उद्घाटन गरेसँगै संचालनमा आएकाे हाे ।
आयोजनाको नेपाली काँग्रेसकी सह–महामन्त्री एवम् पूर्व जलश्रोत राज्यमन्त्री महालक्ष्मी उपाध्याय डिना र प्रदेश खानेपानी उर्जा तथा सिँचाईमन्त्री श्याम बहादुर खड्काले संयुक्त उद्घाटन गरेका हुन् ।
नेपाली कांग्रेसकी सहमहामन्त्री महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’ ले रासायनिक मलको कारण माटोको उर्वराशक्ति ह्रास हुँदै गएकोले रासायनिक मलको विकल्प खोज्न आवश्यकता रहेको बताइन् । ‘जल र मलको संयोजन मिलाउन सके कृषि उत्पादनमा उल्लेख्य वृद्धि गर्न सकिन्छ’ उनले भनिन् । स्थानीय सरकारले जैविक मलमा अनुदानको व्यवस्था गर्नुपर्ने उनले बताइन् ।
प्रदेशका खानेपानी ऊर्जा तथा सिँचाईमन्त्री खड्काले प्रदेशमा रहेका उर्वर जमिनमा मल, जल, बीउ र सिँचाइको व्यवस्था गरेर रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने बताए । ‘नेपालमै रोजगारीको वातावरण बनाउन कृषि क्षेत्रको उत्पादकत्व बढाउनु पर्छ’ उनले भने । मन्त्री खड्काले अब ग्राउन्ड रिचार्ज प्रणालीको आवश्यकता बताए ।
कुल ३६ लाख लागतमा सम्पन्न आयोजनाबाट बकैयाका १५ बिगाहा क्षेत्रफल जमिनमा सिँचाई सुविधा उपलब्ध हुने छ । १० हर्जपावर क्षमताको पम्पमार्फत ८ लिटर प्रति सेकेन्ड पानी प्रवाह गर्न सक्ने क्षमता राख्ने भूमिगत सिँचाई आयोजना प्रमुख केशव जैशीले बताए । हर्दाका स्थानीय आकाशे पानीको भरमा वर्षको एकबाली मात्रै खेती गर्दै आएका थिए । बाेरिङकाे ब्यवस्था भएपछि वर्षभर खेती गर्न पाउने भएकाले उत्साहित बनेका छन् ।
सिँचाई उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष तोत्रप्रसाद बोलखेको सभाध्यक्षतामा भएकाे उद्घाटनमा बकैया गाउँपालिका अध्यक्ष धर्मराज लामिछाने, नेपाली कांग्रेसका नेता आनन्दराम पराजुली, पूर्व पालिका अध्यक्ष दामोदर खनाललगायतकाे उपस्थिती थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाले विद्यार्थीहरुका लागि पढ्दै कमाउँदै (लर्निङ् बाई अर्निङ्) कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने भएको छ ।
पालिकाको आर्थिक बर्ष २०८१/०८२ को बार्षिक कार्यक्रम अनुसार कृषि विकासअन्तर्गत प्राविधिक विधामा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरुका लागि पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको मकवानपुरगढी गाउँपालिकाले जनाएकाे छ । कृषि शाखाका प्रमुख गोपाल लम्सालका अनुसार उक्त कार्यक्रमका लागि ३ लाख बजेट बिनियोजन गरिएको छ ।
प्राविधिक विधा अध्यापन गराउने विद्यालयहरुलाई उक्त कार्यक्रम सञ्चालन गर्नका लागि चैत २७ गते दोस्रो पटक प्रस्ताव आवाह्न गरिएको उनले बताए । पहिलो पटक चैत ४ गते सूचना प्रकाशन गरिएको थियो । पालिकाले प्राविधिक बिषय ( कृषि बाली विज्ञान) अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरु, बाली बस्तु उत्पादन गर्ने जमिन भएको विद्यालयलाई विशेष प्राथामिकतामा राखेको छ । उक्त बजेट उत्पादन सामग्री, प्रविधि, सिचाई, यान्त्रिकरण क्षमता अभिवृद्धिलगायतका कार्यमा ८० प्रतिशत लगानी गर्ने शाखा प्रमुख लम्सालले जानकारी दिए ।
आवेदन परेकाबाट उत्कृष्ट प्राविधिक शैक्षिक संस्था छनोट गरी तत्काल कार्यक्रम सुरु गरिने उनले बताए । उत्पादन बिक्रीबाट आएको आम्दानीलाई ‘पढ्दै कमाउँदै’ कोषमा राखेर त्यसलाई ‘सिड मनी’का रुपमा प्रयोग गर्न सकिनेछ । त्यसलाई सिड मनिका रुपमा इच्छुक विद्यार्थीहरुले आफ्नो घरमा कृषि खेती गर्न चाहेमा आवश्यक बिउ, मल, प्रविधि समेत लिन सक्ने उनले बताए ।
शिक्षालाई सीपसँग, सीपलाई श्रमसँग, श्रमलाई उत्पादनसँग र उत्पादनलाई बजारसँग जोडी भविष्यमा उद्यमी, व्यावसायिक, सीपयुक्त एवम् स्वावलम्बी नागरिक उत्पादन गर्न यस कार्यक्रमले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने पालिका अध्यक्ष दोर्जे लामा स्याङ्तानले बताए ।
गत आर्थिक बर्षदेखि निमित बजेट गदै आएको र यस कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रुपमा निरन्तरता दिइने उनको भनाई छ । गत आबमा मकवानपुरगढी–२ मा रहेको बंशगोपाल माध्यामिक विद्यालय (प्राविधिक शिक्षालय) यसै कार्यक्रमका लागि २ लाख बजेट उपलब्ध गराएको थियो । जसबाट विद्यालयले गड्यौला प्ल्यान्ट निर्माण गरेको थियो ।
शिक्षालाई सीपसँग, सीपलाई श्रमसँग, श्रमलाई उत्पादनसँग र उत्पादनलाई बजारसँग जोडेर भविष्यमा स्वलम्बी नागरिक उत्पादन गर्ने मुख्य लक्ष्यसहित संघीय सरकारले यसअघि नै विद्यालय तहमा पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रम लागू गरेको हो ।
संघ सरकारले कार्यक्रम सञ्चालनका लागि प्रतिविद्यालय २० लाखको दरले रकम खर्च गर्दै आएकोमा यसमा कति विद्यार्थी संलग्न छन् र यसको प्रभावकारिता कति छ ? भन्ने अझै एकिन भइसकेको छैन । विद्यालयको मुख्य उद्देश्य हातखुट्टा चलाएर सक्षम बनाउने अर्थात विद्यार्थीलाई गरिखान बनाउने रहेको छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशकाे राजधानी हेटौंडादेखि चितवनकाे सौराहासम्म साइकल यात्रा हुने भएकाे छ । बागमती प्रदेश संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालय तथा आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयकाे सहयोगमा साईकल सिटी हेटौंडाकाे आयोजनामा साइकल यात्रा हुने भएकाे हाे ।
१२ बैशाख,२०८२ मा आयोजना हुने साइकल यात्रामा ४३ जिल्लाका करिब ५ सय जनाकाे सहभागिता रहने आयोजकले जनाएकाे छ । मकवानपुरकाे हेटौंडाबाट सौराहासम्म ७५ किमिकाे यात्रा रहने छ । ११ बैशाखमा बाहिरी जिल्लाबाट आउनेलाई हेटौंडामा स्वागत गरिने तथा १२ गते बिहान भुटनदेवी मन्दिर दर्शन सँगै यात्रा सुरु हुने छ ।
‘साइकल यात्राकाे मुख्य उदेश्य आन्तरिक पर्यटन प्रवर्द्धन, पर्यावरणीय सन्तुलन, स्वास्थ्य जागरूकता तथा सांस्कृतिक आदानप्रदान हाे’ साइक्लिङ सिटी हेटौंडाका आध्यक्ष लेखनाथ ढकालले भने । यात्रीहरु हेटौंडाकाे थानाभर्याङ, नवलपुर, लेवट, बस्तिपुर, विगडाँडा, मनहरी गाउँपालिकाकाे रजैया अग्निहोत्र आश्रम, चितवनकाे भण्डारा वजार, पर्सा खैरहनी बजार, रत्ननगर नगपालिकाहुँदै सौराहा प्रवेश गर्नेछन् । ती स्थानहरुमा स्थानीय युवा क्लब, वडा कार्यालय, गाउँपालिका तथा नगरपालिकाले स्वागत र सम्मान गर्ने कार्यक्रम रहेकाे बताइएकाे छ ।
साइकल यात्री चितवनकाे सौराहा प्रवेशसँगै सौराहा रेष्टुरेन्ट व्यवसायी तथा होटल व्यवसायी संघले स्वागत गर्ने कार्यक्रम तालिका रहेकाे आयोजकले जनाएकाे छ । यात्रीहरुलाई सौराहाकाे होटल सेभेन स्टारमा विविध साँस्कृतिक कार्यक्रम समेत देखाइने भएकाे छ । १३ बैशाखमा जंगल सफारी गरेसँगै कार्यक्रम समपन हुने छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री प्रकाश श्रेष्ठले ८० प्रतिशत जमिन उपयाेग गर्न सके आयात नियन्त्रण हुने बताएका छन् । प्रदेश राजधानी मकवानपुरकाे हेटौंडामा आइतबार भएकाे ‘किसान हक, हित र सामाजिक सुरक्षा विषयक’ बहस कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।
राष्ट्रिय किसान आयोग काठमाडौंकाे आयोजनामा भएको उक्त कार्यक्रममा मन्त्री श्रेष्ठले भने ‘निर्यात प्रवर्द्धन गर्न कृषियोग्य जमिन बाँझो नराखी ८० प्रतिशत भन्दा बढी जमिनमा खेति गर्नु पर्छ ।’ ‘एक निर्वाचन क्षेत्र एक प्राङगारिक मल’ याेजना लिएर प्रदेश सरकार अघि बढेकाे तथा सरकारले युवा वर्गलाइ प्राेत्साहन स्वरुप स्नातक अध्ययन गरेकाकाे लागि ८ लाख रुपैया अनुदान कृषि क्षेत्रका व्यवसायिक हुन व्यवस्था गरेकाे उनले बताए । ‘रासायनिक मल तथा विषादीकाे कारण कृषि उत्पादन बढेकाे भए पनि रैथाने वाली क्रमशः हराउदै गएकाेले प्राङ्गारिक मललाई विशेष जाेड दिने लक्ष्य सरकराले लिएकाे छ’ उनले भने ।
यसैगरी स्नातकोत्तर अध्ययन गरेकाकाे लागि १० लाख र पीएचडी गरेका युवा कृषकका लागि २२ लाख अनुदानकाे व्यवस्था गरेकाे उनले जानकारी दिए । कृषि क्षेत्रकाे विकासकाे लागि आर्थिक वर्ष २०८२/८३ काे नीति तथा कार्यक्रम बनाउदैं गरेकाे उनले बताए । ‘कृषि विकासकाे प्रबर्धन र विकासका लागि सरकारले आगामी बर्ष १४ अर्ब ऋणकाे व्याजमा अनुदान दिने याेजना लिएर अघि बढेका छाै‘ मन्त्री श्रेष्ठले भने ‘सिन्धुली जिल्लामा भैसीपालनका लागि विशेष कार्यक्रम सुरु गर्ने, बाझाे जमिन प्रयाेगकाे लागि जमिनकाे व्यवस्थित रुपमा उपयाेग गर्ने, सामुहिक खेती गर्ने याेजना छ ।’
कृषक परिचय पत्र र कृषक वर्गिकरण सुचीकरणलाई कृषककाे पहिचानकाे आधार मान्दै अनुदान वितरण कार्यगर्ने उनले बताए । कृषक सुचीकरणकाे लागि छुट्टै सफेटवेयर मार्फत काम सुरु भैसकेकाे उनले जानकारी दिए । सरकारले दिएका अनुदानको उचित सदुपयोग किसानबाट नभएको भन्दै उनले अनुदान माग मात्र नभई त्यसलाई सदुपयोग गरी कृषिमा आत्मनिर्भर हुन समेत उनले आग्रह गरे ।
उत्पादनमा आधारित भएर बैंक तथा वित्तिय संस्थामार्फत कृषकले लिएको कृषि ऋणमा ६ प्रतिशतका दरले ब्याजमा अनुदान उपलब्ध गराउनुका साथै १० अर्ब ऋण प्रवाह गर्ने लक्ष्य लिएकोे पनि उनको भनाई छ । साथै उनले सम्भाव्यताको आधारमा १३ वटै जिल्लालाई पशुपालन, फलफुल र कृषि उत्पादनको पकेट क्षेत्र घोषणा गरी सघन रुपमा कृषिका कार्यक्रमहरु लागू गरिने बताए ।
कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्रालयका सचिव विनोद कुमार भट्टराईले सरकारसँग पर्याप्त स्रोत साधन नहुँदा माटो परीक्षण प्रयोगशाला हुँदाहुँदै पनि सबै पालिकालाई समेट्न नसकेको बताए । प्रदेशमा कृषकको संख्या ३ लाख ३१ हजार रहेको र प्रदेश सरकारलाई प्राप्त बजेटका आधारमा यो संख्या धेरै भएको भन्दै उनले राज्यको स्रोत साधन र सामर्थ अनुसार यसको व्यवस्थापनमा लागिरहेको बताए ।
बागमती प्रदेश सभा प्रमुख सचेतक गाेविन्द लम्सालले कृृषिका कुरा धेरै गर्ने गरिएकाे तर व्यवहारमा लागु गर्न नसकिएकाे बताए । नेपाल सरकारबाट कृषि सम्बन्धी धेरै याेजनाहरु संचालन भएकाे भए पनि उत्पादनमा अनुदान नभएर उत्पादन बृद्धि हुन नसकेकाे उनले बताए । ‘कृषकले पाउने दुःखकाे बारेमा मेडियाले समेत कम बोलिरहेका छन्’ उनले भने ‘कृषि सम्बन्धी सहुलियत अनुदान तथा ऋणका बारेमा बोल्नु पर्छ । कृषि अनुदानकाे कार्यान्वयन पक्ष सवल हुनु पर्छ ।’
यस्तै, कार्यक्रममा राष्ट्रिय किसान आयोगका सदस्यहरु टेक बहादुर बोगटीले तिनै तहका सरकारसँग आयोगको समन्वयात्मक सम्बन्ध स्थापित गर्दै नीतिगत तहमा किसानका समस्याहरु समेटियोस् भन्ने उद्देश्यले कार्यक्रमको आयोजना गरिएको बताए । कार्यक्रममा कृषक टीका प्रसाद दहाललगायतले किसानहरुले अनुदानको नाममा काम भन्दा कागजलाई प्राथमिकतामा राखेर विभेद गरिएको, किसानसम्म अनुदान नपुगेको, सरकारले माटो परीक्षण केन्द्रको स्थापना नगरेको गुनासो गरेका थिए । यस्थै किसानहरुले पिडामा रहेकाे तथा अध्याराे मुख लगाउने जति कृषकहरु भएकाे बताएका थिए ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय किसान आयोगका सदस्य मञ्जु धिमाल, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा कृषि समितिका सभापति ठाकुर प्रसाद ढकाल, प्रदेश सभा सदस्यहरु गोविन्द लम्साल, मधु सुदन पौडेल, रत्न प्रसाद ढकाल, कृष्ण प्रसाद शर्मा खनाल, सुरेन्द्रराज गोसाई, एकालाल श्रेष्ठ, जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख ललित घलान, अखिल नेपाल किसान महासंघ बागमतीका अध्यक्ष एकालाल उप्रेतीलगायतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
नमस्ते झरना सिम्सुवा, धनकुटा । धनकुटा जिल्लामा रहेकाे नमस्ते झरना पर्यटकको गन्तव्य बन्न थालेको छ । जिल्लाकाे साँगुरीगढी गाउँपालिका सिम्सुवा खोलाको अनकन्टार ठाउँमा रहेकाे झरना भएकाे स्थानमा जान डराउनेमा अहिले हुलका हुल पर्यटक जान थालेका छन्।
धरान धनकुटा मार्गकाे सिम्सुवाबाट झरना सम्म जान २ किमि पैदल जानु पर्छ । अनकान्टार ठाउँमा रहेकाे झरना हेर्न विदाकाे दिन अहिले दैनिक १ हजारसम्म पर्यटक आउने गरेकाे झरना व्यवस्थापन समितिले जनाएकाे छ । धरान धनकुटा मार्ग भएर यात्रा गर्नेलाई झरनाले तान्ने गरेकाे छ । धनकुटाकाे भेडेटारबाट ८ किमि उत्तरमा नमस्ते झरना रहेकाे छ ।
करिब ८० मिटर उचाइबाट झरेको पानीको फोहरा तथा चल्ने बतासले झरनाकाे फोहाेरालाई यत्रतत्र घुमाइदिदा उकालाे चढेर गएका पर्यटकले सितलता महसुस गर्छन् । आन्तरिक पर्यटकहरुको भिड लाग्ने गरेको झरना अवलोकल गर्न छिमेकी भारतबाट समेत पर्टक आउने गरेका छन् । साथै नेपालको विभिन्न स्थानबाट समेत गरी दैनिक करिब ४०० जना पर्यटक आउने गरेको झरना व्यवस्थापन तथा सरसफाई समितिले जनाएकाे छ ।
भेंडेटार हुँदै पुर्वका हिले तेह्रथुम फिदिम घुम्न आएका हेटौंडाका सन्ध्या आचार्यले यतिका बाटो पुर्व आएपछी झरनामा नआएको भए यात्रा अधुरै रहने बताइन् । नमस्ते झरनामा किशोर–किशोरीदेखि उमेर ढल्किँदै गरेकाहरु पनि पुग्ने गरेको छन्। राजमार्ग नजिकै रहेकाले प्रेमिल जोडीहरुको पनि यहाँ घुइँचो लाग्ने गरेको छ। तराईमा गर्मी छल्न झरनामा पर्यटकको बाक्लो आगमन हुन गर्दछ। शैक्षिक भ्रमण, वनभोजजस्ता कार्यक्रम झरना छेउछाउमा हुने गरेका छन्।

तत्कालिन भेडेटार गाविस, जिल्ला विकास कार्यालय धनकुटा, पर्यटन कार्यालय, पूर्वी सहरी विकास डिभिजन कार्यालय धनकुटा र सिम नेपाल धरानको सहकार्यमा पर्यटक भित्र्याउने उद्देश्यले ०६७ बाट झरनालाई पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा सञ्चालनमा ल्याइएको हो। झरना सञ्चालनमा आएपछि स्थानीय स्तरमा उत्पादित सागसब्जी, फलफूललगायत कृषिजन्य वस्तु गाउँमै बिक्री हुन थालेको स्थानीयको भनाइ छ।
झरनाको प्रवेशद्वार वरपर साना ठूला गरी दर्जन बढी होटल सञ्चालनमा छन्। झरनासम्म जाने बाटो बार सहित बनाइएकाे छ । पर्यटन विकास कार्यालय र होटल एसोसियसन भेंडेटारले झरनाको प्रचारप्रसार र प्रवर्द्धन गरिरहेका छन्। पर्यटन विकास कार्यालयको सहयोगमा झरना नजिकै कपडा फेर्नका लागि ‘चेञ्जिङ रुम’ निर्माण गरिएको छ। नमस्ते झरना आम्दानीको स्रोत बनेको छ। झरना प्रवेश शुल्कबाट वार्षिक अढाई लाख रुपैयाँभन्दा बढस् राजस्व संकलन हुने गरेको झरना व्यवस्थापन समितिले जानकारी दिएकाे छ।
राजमार्गबाट २ किमि मात्र टाढा रहेकाे झरनासम्म जान पहिले पहिरोको डर, खोल्सीमा भालु सिस्नुको डर र एकान्त छाँगो भएकोले जो कोही एक्लै दुक्लै कोही नजाने गरेकाे स्थानीय दिपा लिम्बु बताउँछन् । यो झरनाको शीरलाई लिम्बूनी लोहोसे भनिन्छ । उक्त झरना नमस्ते बाजे समेत भनेर चिनिने स्थानीय गोबिन्द राज लिम्बूको घर छेउबाट हेर्ने हो भने प्रकृति प्रेमी मन्त्रमुग्न हुन्छन । झरना सम्बन्धी अनुसन्धान गर्ने अनुसन्धानकर्ताको लागि सुगम स्थान तर चुनौतीपूर्ण खोच पनि हो ।
यो झरना हेर्न जति नजिक गयो त्यति हराउदै जान्छ । अग्लो ठाउँबाट झर्ने भएकाेले तलबाट माथि सम्मदेख्न सकिदैन् । उक्त स्थान हेर्नलाई सिम्सुवा मोडबाट खोला भएर उकालो लागेर झरना नजिक पुग्न सकिन्छ । अत्यन्तै रमणीय भेडेटार हुँदै हरियाली जङ्गलकाे उकालाे हुँदै त्यहाँ पुग्दा झरनाको सप्तरङ्गी इन्द्रणीको दृष्य हेर्न पाइन्छ ।

झरनाकै कारण सो क्षेत्रमा आर्थिक चहलपहल समेत निकै बढेको छ । १३ बर्षको अबधिमा झरनाको प्रवेशद्वार नजिकै साना ठूला गरी एक दर्जनभन्दा बढी होटल सञ्चालनमा छन् । प्रत्येक होटलले दैनिक १० देखि ५० हजार सम्म कारोवार गदै आएका छन् । पहिलेका तुलनामा होटलमा कारोवार फस्टाएपछि ब्यवसायी समेत निक्कै उत्साहित देखिएका छन् । हाेटल व्यवसायी लक्ष्मी राईले भनिन् ‘झरनाकाे कारण खुलेका हाेटलका कारण दैनिक गुजारा चलेकाे छ अर्काे काम गर्नु पर्ने आवश्यकता परेकाे छैन ।’
झरनाको थप महत्व बढाउन क्याननिङ, पिकनिक स्पोटर्, पोखरी निर्माण गर्ने तथा झरनाको स्रोत संरक्षण हुने संकेत देखिएको छ । धनकुटाको भेडेटार तथा नाम्जेपछि पर्यटकहरुले प्राकृतिक नमस्ते झरनालाई आफ्नो गन्तव्य बनाउन थालेका हुन् ।
पूर्वको प्रमुख पर्यटकीयस्थल बन्दै गएको नमस्ते झरना पुग्न भेडेटारदेखि धनकुटा बजारतर्फ करिव ८ किलोमिटरको यात्रा गरिसकेपछी सिम्सुवा मोड पुगिन्छ । त्यहाँबाट करिव २ किमिको बाटो पैदल हिडेपछि झरना भएको स्थानना पुग्न सकिन्छ । मध्यपहाडी मार्ग हुँदै यात्रा गर्नेहरु हिलेबाट धनकुटा बजार हुँदै २६ किमिको यात्रा गरेपछि सिम्सुवा हुँदै झरना पुग्न सक्छन् ।
झरनाकै कारण सो क्षेत्रका सयैले प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रुपमा रोजगारी समेत पाएका छन् । पर्यटकीय स्थलमा पुर्वाधारहरु निर्माण गरि प्रचार–प्रसार समेत गर्न सके पर्यटकीय सम्भावना बलियो हुने देखिन्छ ।