मकवानपुर । चितवनका लेखक वसन्त पराजुलीको आख्यान (उपन्यास) बखानकाे हेटौंडामा परिचर्चा गरिएकाे छ । नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुरको आयोजनामा शुक्रबार ऐतिहासिक उपन्यास बखानको विषयबस्तु र विविध पक्षबारे परिचर्चा गरिएको हो ।
पत्रकार पराजुलीकाे तेस्राे कृति बखानकाे अग्रज साहित्यकार डा. निमेष निखिलले विविध पक्षमा संक्षिप्त टिप्पणी गरे । पुस्तकमाथि चर्चा गर्दै निखिलले सरल र वर्णनात्मक तथा विवरणात्मक भाषाको प्रयोग गरी ऐतिहासिक पात्र बखानसिं गुरुङको जीवनी र त्यससँग सम्बन्धित रहेर ऐतिहासिक उपन्यास लेखिएको बताए । कुनै विषय र सन्दर्भको भित्री तहसम्म पुग्नका लागि गहिरोसँग व्यक्ति तथा सन्दर्भहरूको प्रयोग गर्ने विशेषता लेखकमा रहेको उनले बताए ।
प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका प्रणेता मध्येका बखानसिंह चितवनमा बस्ती बसाउन अगुवाइ गर्ने तथा चितवनमा नेपालकै पहिलो सहकारी बखान ऋण सहकारी संस्था स्थापना गर्ने व्यक्ति हुन् । उनी २००७ सालको जनक्रान्तिका एक योद्धा पनि हुन् । शाही सेनाको क्याप्टेन पदको जागिर छाडेर राणाविरोधी क्रान्तिमा होमिएका उनले क्रान्तिकै क्रममा दुई छोरासमेत गुमाएका थिए ।
गुरुङको जीवनका विविध संघर्षका क्षणहरूको रोचक चित्रणले उपन्यास जीवन्त बनेको निखिलको भनाइ थियो । चित्रसेन बाबाको मन्दिरको कथा, सोमेश्वर गढी तथा त्यहाँ रहेको मन्दिरको कथा, उपरदाङ गढीको सन्दर्भ, देवघाटको प्राचीनताको कथा, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको स्थापना र यहाँ राजपरिवार तथा विदेशीहरूले शिकारका नाममा गरेको जङ्गली जनावरहरूको सिकारको नृशंस कथा उपन्यासमा अनुसन्धानमूलक ढङ्गले समेटिएको उनकाे विश्लेषण थियो ।
त्यसै गरी २००७ सालको राणाविरोधी जनक्रान्ति, २०१७ सालमा राजा महेन्द्रले गरेको कु, त्यसपछि नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वमा भएको विद्रोह, पुलिमराङदेखि बन्दीपुरसम्मका जनसरकार गठन तथा क्रान्ती र कब्जा लगायतका तत्कालीन सन्दर्भ, चितवनमा बस्ती विकासका प्रारम्भिक दिनको अवस्थालाई कथाका माध्यमले कलात्मक रूपमा उपन्यासमा उनिएकाे उन बताए । उपन्यासमा वर्णनात्मकता र विवरणात्मकता बढी भएका कारण साहित्यिक मिठास भने केही कम भएको महसुस हुने निखिलले टिप्पणी गरे ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी वसन्त अधिकारीले उपन्यास मार्फत उपन्यासकार पराजुलीले आफ्नो जिल्ला चितवन र त्यहाँका विशिष्ट स्थान तथा ऐतिहासिक सन्दर्भहरूलाई चिनाउने प्रयास गरेको बताए । बखान सिंह गुरुङले २० चैत २० चैत २०१३ मा स्थापना गरेकाे बखान बचत तथा ऋण सहकारी सन्दर्भमा हरेक वर्ष चैत २० गते राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउँदै राष्ट्रले उनकाे स्मरण गरेको उनले बताए । २० चैत २०१३ मा चितवनको बखानपुरमा बखान बचत तथा ऋण सहकारी स्थापना गरेर बखान सिंले सहकारी अभियान थालेका थिए । प्रजातन्त्र ल्याउन सशस्त्र संघर्ष गरेको आधारमा बखानपुरलाई पछि शारदानगर नामाकरण गर्दै राजनीतिक प्रतिशोध साधिए देखिने समेत उनको भनाई थियो ।
पाठककाे तर्फबाट आरपी गुरागाईंले पुस्तक राजनैतिक आर्थिक सामाजिक ऐतिहासिक भौगोलिक परिवेशलाई समेटर लेखिएकाेले जुन सुकै क्षेत्रका लागि समेत पठनीय र संग्रहणिय रहेकाे बताए । उनले चितवनको वस्ती विकासको केन्द्रमा लेखिएकाे पुस्तकले बसाई सराई संगै सस्कृती समेत सर्दै आएको बताउँदै लेखकले आख्यानमा उल्लेख भएका महिला पात्रको चरित्रलाई अलि कम महत्व दिएकाे देखिएकाे बताए ।
लेखक पराजुलीले पुस्तक राजनैतिक पृष्ठभूमिमा आएकाे भए पनि चितवनकाे वस्ति विकासकाे रुपमा बखानको आँखाबाट मात्रै हेरिएकोले अरु गौण लाग्नु स्वाभाविक रहेको जानकारी दिए । उनले पुस्तकमा चितवन मात्रै नभइ छिमेकका जिल्लाहरुकाे समेत विकासमा भूमिका रहेकाे बताए । मकवानपुरकाे हर्नामाडी क्षेत्रकाे समेत उल्लेख भएकाेले दुन क्षेत्रमा तत्कालिन समयमा वस्ति विकासमा बखान सिंहकाे सक्रियता रहेकाे पाइएकाे उनले जानकारी दिए ।
पत्रकार महासंघ मकवानपुरका अध्यक्ष बालकृष्ण अधिकारीको अध्यक्षता तथा प्रजिअ अधिकारीको प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे कार्यक्रममा पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश उपाध्यक्ष हरि हुमागाईले लेखकको कृतिगत सफलताको शुभकामना व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक सुवासचन्द्र बोहरा, महासंघ केन्द्रीय सदस्य नारायण अधिकारी, महासंघ बागमती प्रदेश संस्थापक अध्यक्ष प्रताप विष्ट, महासंघ मकवानपुरका पूर्व अध्यक्ष राममणि दाहाललगायतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
मकवानपुर । हेटौंडाका अटो रिक्साहरुको व्यवस्थित पार्किङका लागि स्थानीय र प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण गराइएकाे छ । नेपाल अटो इ-रिक्सा व्यवसायी संघको आठौं साधारण सभामा नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष सरोज सिटौलाले अटो रिक्साको व्यवस्थित पार्किङका लागि ध्यानाकर्षण गराएका हुन् ।
संघकाे साधारण सभा उद्घाटन गर्दै सिटौलाले हेटौँडामा पार्किङको समस्या भइरहेकाले हेटौंडा उपमहानगरले यसको व्यवस्थापन गर्न चासो लिन आग्रह गरे। ‘हाल संचालनमा रहेकाे २ हजार ५ सय भन्दा बढी अटो रिक्साहरुको हेटाैंडामा पार्किङ व्यवस्थापनकाे जिम्मा उपमहानगरपालिकाले लिनु पर्छ’ उनले भने । ‘यातायातको संख्या बढेको बढ्यै छ तर ससाना सडक र सडकसँग जोडिएका घरले समस्या भइरहेको छ’ उनले भने ‘यातायात व्यवसायी महासंघ हेटौंडाकाे सडक विस्तारको पक्षमा छ ।’
सिटौलाले यो सरकारले यातायात क्षेत्रमा केही राहत दिने गरी काम गर्न लागेको बताए । ‘हामीले विगतमा कैयौं सरकारसँग यातायात क्षेत्र सुधारका लागि हारगुहार गरेका थियौँ, सुनेन, यो सरकारले केही काम गर्न खोजेको अनुभूत गरेका छौं नतिजा कुरेका छौं’ उनले भने । एक महिनामा केही विवरण आउने आशा गरेकाे बताउँदै उनले भने ‘सरकारले विभिन्न समिति बनाएर यातायात क्षेत्र सुधारको काम गरिरहेको छ ।’ सरकारका प्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री, जेन्जी आन्दोलनका अगुवा सुदन गुरुङसँग पनि यातायात क्षेत्र सुधारका लागि सकारात्मक अन्तरक्रिया भएको सिटौलाले बताए ।
‘यातायात व्यवसायी नै लागुपदार्थ सेवन (लापसे) र मादक पदार्थ सेवन (मापसे) मा जोडिने गरेका छौं, यसमा महासंघ र यातायात संघले कुनै क्षमा दिन सक्दैन, तपाईंहरुले यात्रुसँग नरम व्यवहार गरिदिनुहोस्, ट्राफिक प्रहरीलाई पनि मद्दत गरिदिनुहोस्’ उनले भने । सबै अटो व्यवसायीलाई दर्ता गर्ने ठाउँमा दर्ता र नवीकरणमा पनि सरिक हुन उनले आग्रह गरे । ‘जेन्जी आन्दोलनले प्रहरी प्रशासनलाई कमजोर बनाइएको छ, उनीहरु हाम्रै सहयोगका लागि हुन्‘ उनले भने ‘हामीले मद्दत गरे उनीहरुले पनि हामीलाई मद्दत गर्छन्, हामी कुनै पनि अपराधयुक्त काममा जोडिनु हुन्न ।’
संघ अध्यक्षमा गौतम
बिहीबार भएको संघको पाँचौं अधिवेशनले भीम प्रसाद गौतमको अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ । समिति उपाध्यक्षमा होमलाल देउला, सचिवमा भीम बहादुर पाख्रिन, कोषाध्यक्षमा गोविन्द प्रसाद तिमिल्सिना चयन भएका छन् । यस्तै, सदस्यहरुमा फणिन्द्र सञ्जेल, सूर्यबहादुर थिङ, हरिप्रसाद न्यौपाने, उत्तम अधिकारी र टेक प्रसाद न्यौपाने चयन भएका छन् ।
संघका अध्यक्ष नवराज घिमिरेको अध्यक्षमा भएको कार्यक्रममा संघका उत्कृष्ट सदस्यहरुलाई पुरस्कृत गरिएको थियो । कार्यक्रममा नारायणी यातायात व्यवसायी संघका महासभिव सरोज खनाल, यातायात क्षेत्रका माधव अधिकारी, ज्ञानेन्द्र कार्की, रञ्जना बर्तौलालगायत सम्बाेधन गरेका थिए । संघमा २ हजार ५ सय सदस्य छन् ।
पटक पटकको प्रयासपछि हेटौंडाको सडक विस्तार सुरु भएको छ । घरधनी व्यवसायी र प्रशासनको रस्साकस्सी पछि गत शनिबार पूर्वपश्चिम राजमार्ग र त्रिभुवन राजपथ अन्तर्गतको बजार क्षेत्रमा सडक ऐन अनुसार सिमा क्षेत्रमा बनाइएका घर भत्काइएको छ । प्रशासनले घर भत्काएको भोलीपल्ट आइतबार अदालतको स्टे अडर्सको कारण विस्तारको कार्य रोकिएको बताएको छ ।
सडक विस्तारले दीर्घकालीन रूपमा हेटौंडालाई फाइदा पुर्याउनेमा दुई मत कसैको नहोला । पूर्वपश्चिम र काठमाडौं जोड्ने सवारी साधनको आवतजावत छिटो र सहज हुने सडक प्रदेश राजधानी समेत रहेको हेटौंडाको व्यवस्थित पेटीसहितको फराकिलो बनाउन अपरिहार्य छ । लामो समयदेखि चर्चा, विवादको विषय बन्दै आएको सडक विस्तार विषयले गति लिने नलिने अदालतको शुक्रबार वा त्यसपछि आउने आदेशले निर्धारण गर्छ ।
तर राजमार्ग क्षेत्रको सडकका कारण हेटौंडाको विकासमा असर परिरहेको बताइरहँदा मानविय पक्षलाई नहेरी सडक विस्तारको कार्यले धेरैको उठिबास लागेको छ ।सडक विस्तारले स्थानीय बासिन्दा र व्यवसायी मर्कामा छन् । संरचना भत्काउँदा पीडित भएकाले मुआब्जाको माग गर्दै आएका छन् । तर सर्वोच्च अदालतको २०८० सालको आदेशले २५ गज भन्दा बढी संरचना भत्काउनु पर्दा मात्रै मुआब्जा दिनु पर्ने भनी व्याख्या गरेको छ ।
हेटौंडाको सडक विस्तार नहुँदा दीर्घकालीन विकासमा बाधा पुगेकाे छ । सरकार, घरधनी, व्यवसायीबीच मुआब्जा तथा व्यवस्थापनकाे द्वन्द्वले अहिलेसम्म निकास पाउन सकेकाे छैन । एकातर्फ कानून अनुसार राष्ट्रिय राजमार्गलाई फराकिलो बनाउनु अपरिहार्य छ भने, अर्कोतर्फ वर्षौंदेखि बसोबास गरिरहेकालाई मुआब्जाको विषष चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
भत्किएका घरधनीहरूले उचित मुआब्जा नपाए आन्दोलन गर्ने चेतावनी समेत दिएका छन् । सडक ऐन तथा सर्वोच्चको उक्त आदेशले धेरैले न्याय पाउने देखिदैन् । यसको लागि प्रशासन, उद्योग वाणिज्य संघ तथा बास्तविक पीडित सहितको संयन्त्र बनाएर अवकाे बाटो टुंगो लगाउनु पर्ने देखिन्छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्र बहादुर बानियाँले राजनीतिक दललाई लामो समय बाहिर राखेर मुलुकमा स्थिरता ल्याउन नसकिने बताएका छन् । मुलुक राजनीतिक दलको नेतृत्वमा अघि बढ्नुपर्ने भन्दै उनले निर्धारित समयमै चुनाव सम्पन्न गरेर गैरदलीय सरकार विदा हुनुपर्ने बताएका छन् ।
सिन्धुली उद्योग वाणिज्य संघको ३५ औं साधारणसभालाई सम्बोधन गर्दै मुख्यमन्त्री बानियाँले उक्त कुरा बताएका हुन् । “मुलुकको संघीय सरकार लामो समयसम्म जनप्रतिनिधिविहीन हुनु हुँदैन। समयमै निर्वाचन गराएर गैरदलीय सरकार बाहिरिनु पर्छ” उनले भने । जनप्रतिनिधिमूलक सरकार नहुँदाकाे अवस्था हेटौंडाका व्यवसायीले भरखरै भोग्नु परेको उनले बताए । “जनताका प्रतिनिधिहरूको सरकार नहुँदा हेटौंडाका व्यवसायीमाथि प्रहार भयो । यसअघि पनि पटक पटक सडक भत्काउने प्रयास भएको थियो । जनप्रतिनिधिमूलक सरकार लखेटेर नागरिकको नाममा गठन भएको सरकारले समाधानको बाटो नखोजी के गर्यो सबैले देखेकै छौं” उनले भने ।
प्रदेश सरकार गरिब किसान, विपन्न नागरिकलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढिरहेको बताउँदै उनले शिक्षालाई प्राविधिक सीप दिएर मुलुकमै रोजगार सिर्जना गराउन प्रयासरत रहेको बताए । प्रदेश सरकार निजी क्षेत्रसँग मिलेर काम गर्न तयार रहेको बताउँदै उनले आगामी बजेट निर्माणको काम अघि बढ्नु अघि नै प्रस्तावहरू ल्याउन निजी क्षेत्रलाई आग्रह समेत गरे ।
कांग्रेस मुख्यसचेतक श्याम घिमिरेले धारा ७६ बाहेक अन्य कुनै पनि धाराले प्रधानमन्त्री बन्न नसक्ने बताए । वर्तमान सरकार संवैधानिक रहेको भन्दै उनले संविधानको उल्लेखसमेत नगरी गरिएको प्रतिनिधिसभा विघटन पनि असंवैधानिक रहेको बताए । मुलुकमा व्यवसायिक वातावरण निर्माण हुन नसकेको भन्दै उनले प्रदेश व्यवसायीमैत्री वातावरण निर्माण गर्न प्रदेश सरकारलाई आग्रह गरे ।
नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेता राजन दाहालले दल कमजोर बनाएर मुलुकलाई द्वन्द्वमा होम्ने षडयन्त्र चलिरहेको बताए । “नेपाललाई युक्रेनजस्तो अवस्थामा पुर्याउन जिलेन्स्कीको खोजी भइरहेको छ । समाजमा द्वन्द्व भित्र्याउन प्रयास भइरहेको छ” उनले भने “मुलुकमा शान्तिसुरक्षाको अवस्था कमजोर छ। हतियार र अपराधी बाहिर राखेर कस्तो निर्वाचन होला ?” उनले जेनजी आन्दोलनपछि व्यवसायिक वातावरण थप बिथोलिएको भन्दै बाह्य लगानी भित्र्याउन पनि नयाँ परिस्थिति निर्माण आउनुपर्ने बताए । “जेनजीसमेतको सहमतिमा संविधान संशोधन गर्दै प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीको निर्वाचनमा जानुपर्छ”उनले भने ।
विघटित प्रतिनिधिसभाकी सांसद तथा कांग्रेस सचेतक सुशीला थिङले अहिलेकाे सरकार असंवैधानिक रहेको बताइन् । उनले संसद् भंग गर्नु पनि असंवैधानिक भएको भन्दै त्यसैकारण संसद् पुनःस्थापना हुनुपर्छ भनेर आफूहरू अदालत गएको बताइन् । “समाजमा भाइरल प्रवृत्ति छ, त्यसले समाजलाई ठीक ठाउँमा पुर्याउँदैन । समाज र मुलुक थप दुर्घटनामा जान सक्छ” उनले भनिन् “जसले जे काम गर्ने हो, त्यही नगर्दा अहिले समस्या आएको हो ।”
प्रदेशकाे विशेष प्राथमिकता स्वास्थ्यमा
मुख्यमन्त्री बानियाँले स्वास्थ्यमा नागरिकको सहज पहुँच प्रदेश सरकारको विशेष प्राथमिकता रहेको बताएका छन् । सिन्धुलीको तीनपाटन गाउँपालिकामा नवनिर्मित नगर अस्पताल भवन उद्घाटन गर्दै मुख्यमन्त्री बानियाँले शिक्षा, स्वास्थ्यजस्ता विषयलाई संविधानले नै नागरिकका मौलिक अधिकारको रूपमा ग्यारन्टी गरेको भन्दै उनले प्रदेश सरकार मौलिक अधिकारलाई व्यवहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्न तत्पर रहेको बताए ।
“रोगमुक्त समाज, निरोगी नागरिक बनाउन प्रदेश सरकारले काम गरिरहेको छ” मुख्यमन्त्रीले भने । गणतन्त्र गरिबको व्यवस्था भएकाेले युवा शक्तिलाई प्रविधिमैत्री बनाउँदै रोजगारी सिर्जना गरिने उनले बताए । मुलुकभित्रै केही भएन भन्दै असन्तोष बढिरहेकाेमा मुख्यमन्त्री बानियाँले त्यसलाई चिर्दै भइरहेका विकासका कामलाई नागरिकसमक्ष पुर्याउन लागिपर्नु पर्ने बताए । विकासका पूर्वाधारसँगै नागरिकलाई अर्थोपार्जन गर्ने सीप विकास र लगानीसमेत दिनुपर्ने काममा प्रदेश सरकार लागि परेको बताए । उनीहरूलाई सीप र पूँजीको व्यवस्थासमेत गरिदिनुपर्ने हुन्छ हामी त्यसतर्फ अग्रसर छन्,’ मुख्यमन्त्रीले भने ।
मुख्यमन्त्री इन्द्र बानियाँले कर्मचारी संयन्त्रले नागरिकलाई केन्द्रमा राखेर सेवा दिनुपर्ने बताए । सिन्धुलीको तीनपाटन गाउँपालिकामास्थित स्वास्थ्य, शिक्षा, प्रशासनलगायतका सेवाका कर्मचारीलाई निर्देशन दिँदै मुख्यमन्त्री बानियाँले भने “नागरिकले सेवा पाए मात्र प्रदेश सरकारप्रति विश्वास आर्जन हुनेछ ।” ‘नागरिकलाई कुनै पनि सेवा पाउन कठिनाइ नहोस्, इमान्दारीपूर्वक सेवा दिनुहोला,’ उनले भने, कर्मचारीका समस्या भए हामी समाधान गर्छौं, कर्मचारी साथीहरूले पनि डेलिभरीमा पूर्ण योगदान गर्नुस् । त्यसपछि मात्र हामीले प्रदेश सरकारको महत्व स्थापित गर्न सक्छौं ।’
तीनपाटन गाउँपालिकाका अध्यक्ष कर्ण थापा मगरले सीमित स्रोतसाधनबीच पनि विकासका पूर्वाधार निर्माणलाई पालिकाले पहिलो प्राथमिकता दिएको बताए । पूर्वाधार विकाससँगै नागरिकलाई सीप विकासमा पनि ध्यान दिइएको अध्यक्षको भनाइ छ । नागरिकको आर्थिक समृद्धिका लागि पालिका भित्र कृषि, पशुपालन जस्ता क्षेत्र पहिचान गरी कार्यक्रम लागू गराइएको बनाए ।
करिब १२ करोड रूपैयाँको लगानीमा नगर अस्पताल भवन निर्माण भएको हो । कार्यक्रममा विघटित प्रतिनिधिसभा सदस्य श्याम घिमिरे, संविधानसभा सदस्य मोहन बराल, नेपाली कांग्रेस सिन्धुलीका पूर्वसभापति उज्वल बराल लगायत सहभागी थिए ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले भौतिक पूर्वाधारको क्षेत्रमा नतिजामुखी र उत्पादनसँग जोडिने गरी काम अघि बढाएको छ । भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री डा. दिनेशचन्द्र देवकोटाले मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेपछि ‘नयाँ माइलस्टोन’ (कोसेढुङ्गा) खडा गर्ने उद्देश्यका साथ विभिन्न ५ वटा मुख्य विषयलाई प्राथमिकतामा राखेर काम भइरहेको छ।
मंसिरभित्रै बहुवर्षीय ठेक्का
पूर्ण स्रोत सुनिश्चितता योजनाहरू अलपत्र पर्ने परिपाटी अन्त्य गर्ने मन्त्रालयले नीति लिएको छ। मन्त्री देवकोटाका अनुसार मंसिर महिनाभित्रै बहुवर्षीय ठेक्का लगाउने र स्रोत सुनिश्चितताको काम सम्पन्न गर्ने गरी गृहकार्य भइरहेको छ ।
“विगतमा पुलको जग हाल्ने तर स्ल्याब ढलान गर्ने बेला पैसा नपुग्ने समस्या देखियो। अब हामीले डीपीआर, वातावरणीय अध्ययन र आईई भएका योजनामा सुरुमै पूर्ण स्रोत सुनिश्चितता गरेर मात्र काम अघि बढाउँदैछौँ ” मन्त्री देवकोटाले भने। उनका अनुसार ठूला भवनहरूमा पनि यही प्याकेज लागु हुनेछ ।
सडक सञ्जाललाई केवल हिँड्ने बाटो मात्र नभई आर्थिक उपार्जनको माध्यम बनाउने मन्त्रालयको योजना रहेको उनले जानकारी दिए । “सडक त बन्यो तर बजारका सामान बढी गाउँ प्रवेश गरे, गाउँको सामान सहर आउन सकेन” मन्त्री देवकोटाले भने, “सडकबाट गाउँमा ‘चाउचाउ’ त गयो, तर गाउँबाट फिर्ता आउने चिज केही भएन। अब हामी अन्य मन्त्रालयसँग समन्वय गरेर ‘सडक र उत्पादन’ कार्यक्रम लागु गर्दैछौँ।”
प्रत्येक जिल्लामा ‘प्रादेशिक गौरव’का सडक
मन्त्रालयले प्रदेशका १३ वटै जिल्लामा कम्तीमा एउटा सडकलाई ‘प्रादेशिक गौरवको आयोजना’का रूपमा विकास गर्ने योजना अगाडि बढाएको छ। यसका लागि धादिङको रुबी भ्याली र सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी लगायतका रणनीतिक सडकहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर गृहकार्य भइरहेको मन्त्री डा. देवकोटाले बताए ।
मानव विकास सूचकाङ्क कम भएका पालिकालाई विशेष प्राथमिकता
प्रदेशभित्रका मानव विकास सूचकाङ्कमा सबैभन्दा पछाडि परेका तीन पालिकाहरूलाई मन्त्रालयले विशेष लक्षित गरेको छ। “११९ वटा पालिकामध्ये मानव सूचकाङ्कमा तल परेका सिन्धुलीको घ्याङलेख, धादिङको रुबी भ्याली र सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरीलाई केन्द्रित गरेर डीपीआर बनाई स्रोत सुनिश्चितताका साथ काम अघि बढाउँदैछौं” उनले भने ।
जलवायु अनुकूलित पूर्वाधार
‘हिउँदमा बाटो बन्ने र बर्खामा बग्ने’ नियति रोक्न मन्त्रालयले प्राविधिक समाधान खोजेको छ। “इकोसिस्टम बेस्ड एडप्टेसन र बायो–इन्जिनियरिङ प्रविधिको प्रयोग गरेर दिगो पूर्वाधार बनाउन हामीले काम थालेका छौँ,” मन्त्री देवकोटाले भने । अब बन्ने संरचनाहरू जलवायु परिवर्तन अनुकूल हुने गरी निर्देशिका तयार गरिँदैछ।
क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण र बस्ती विकास
पछिल्लो समय भएका आन्दोलन र अन्य कारणले प्रदेश सरकारका भौतिक संरचनामा पुगेको क्षतिको विवरण संकलन गरी पुनर्निर्माणको टेन्डर प्रक्रिया सुरु भइसकेको मन्त्री डा. देवकोटाले जानकारी दिए। १० वटा बस्तीलाई छनोट गरी तीन वर्षे कार्यक्रम लागु गर्ने, दक्षिणकाली नगरपालिकालाई केन्द्रित गरी फोहोर मैला व्यवस्थापन गर्ने र हेटौँडा उपमहानगरपालिकासँगको सहकार्यमा व्यवस्थित ‘ल्यान्ड पुलिङ’ (जग्गा एकीकरण) आयोजना सञ्चालन गर्ने तयारी मन्त्रालयको छ।
प्रदेशको विकासमा स्रोत र प्रविधिको अभाव हुन नदिन विभिन्न दातृ निकायसँग छलफल भइरहेको छ। मन्त्री देवकोटाले संघीय सरकारसँग सहजीकरण गर्दै र दातृ निकायहरूलाई प्रदेशमा भित्र्याएर छोटो समयमै देखिने गरी व्यवस्थित र ‘नयाँपन’ सहितको काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।