मकवानपुर । सञ्चार माध्ययमहरुले नागरिकहरुको सुसूचित हुने अधिकारको प्रर्वद्धन गरिरहेको बागमती प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले बताएका छन् ।
स्टेट भिजन प्रा.लि.द्वारा सञ्चालित तु खबर डटकमको ५ औं वार्षिक उत्सव तथा पत्रकारिता पुरस्कार वितरण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै प्रदेश प्रमुख शर्माले जिम्मेवार तथा सशक्त पत्रकारिता नै समाज परिवर्तनको सम्वाहक भएको उल्लेख गरे । ‘आगामी दिनमा थप सशक्त र जनताप्रति जवाफदेहीपूर्ण ढंगबाट सञ्चार क्षेत्र अघि बढ्नुपर्छ’ उनले भने ‘सत्यको सम्प्रेषण गर्न सकेको अवस्थामामात्रै पत्रकारिता क्षेत्रले सफलता प्राप्त गरेको मानिन्छ ।’
कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिकाको अतिरिक्त देश र जनतालाई अदम्य शाहस भएको स्वाभिमानयुक्त पत्रकारिता आवश्यक भएको शर्माले बताए । विभिन्न कालखण्डमा शासकहरुबाट पत्रकारिता क्षेत्रलाई दबाउन भएका प्रयासहरु बिफल पार्दै निडरतापूर्वक अघि बढेको पत्रकारिता क्षेत्रकै बलमा मुलुकमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापित भएकोमा यसको रक्षाका निम्ति पनि पत्रकारहरु उत्तिकै जिम्मेवार हुनुपर्ने उनले बताए ।
पत्रकारिता क्षेत्रले समाजमा विद्यमान, कुरीति, कुसंस्कृति, अन्धविश्वास र राजनीतिक क्षेत्रमा रहेका ययास्थितिवादीहरुको विपक्षमा उभिएर जनताको हक र हितको पक्षमा इमान्दार भएर काम गर्नुपर्ने बताए । मोफसलबाट सञ्चालित सञ्चार माध्ययमले यो स्तरको अनुकरणीय कार्य गरेको भन्दै प्रशंसा समेत उनले गरे । उनले तु खबर स्मारिकामा दृष्टिकोण, सूचना, विचार, मनोरञ्जन तथा अभिप्रेरणा प्रवाहित गर्ने सामग्री समावेश भएको बताउँदै आगामी दिनमा निरन्तर सफलताको कामना गरे ।
तु खबरका सम्पादक गिरिजा अधिकारीको सभाध्यक्षतामा वार्षिक उत्सव तथा पत्रकारिता पुरस्कार वितरण कार्यक्रम भएकाे हाे ।
मकवानपुर । हेटौंडामा ५ जना पत्रकार र १ जना छापाखानामा कार्यरत कर्मचारी पुरस्कृत भएका छन् । बागमती प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले उनीहरुलाई नगद र प्रमाणपत्रसहित पुरस्कृत गरेका हुन् ।
स्टेट भिजन प्रा.लि.द्वारा संचालनमा रहेकाे तु खबर डटकमको ५ औँ वार्षिक उत्सवको अवसरमा शनिवार आयोजना गरिएकाे वार्षिक उत्सव एवम् पत्रकारिता पुरस्कार वितरण समारोहमा अन्नपूर्ण पोष्ट राष्ट्रिय दैनिकका सम्पादक अखण्ड भण्डारी नगद १५ हजार १ रुपैयाँ राशीको ‘जागरण तु खबर अग्रज पत्रकार पुरस्कार –२०७८ बाट सम्मानित भएका छन् । २०५१ सालदेखि पत्रकारिता क्षेत्रमा क्रियाशील रहेर आम नागरिकको सूचित हुने अधिकारको निम्ति पुर्याएको योगदानको कदर गर्दै सम्पादक भण्डारीलाई मकवानपुर जागरण अभियानसँगको सहकार्यमा तु खबरले स्थापना गरेको ‘जागरण तु खबर अग्रज पत्रकार पुरस्कार २०७८’ प्रदान गरिएको हो ।
यस्तै पत्रकार ध्रुव लम्साल नगद १२ हजार १ राशीको ‘रुपचन्द्र विष्ट स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार–२०७८ बाट सम्मानित भएका हुन् । २०५७ सालदेखि निरन्तर पत्रकारिता क्षेत्रमा क्रियाशील रहदै आएका लम्साल कला क्षेत्रमा कलम चलाउँछन् । पछिल्लाे समय उनी राजधानी दैनिकको अनलाइन संस्करण राजधानी डेल्ली डटकमका सम्पादक हुन् ।
यसैगरी नेपाल समाचारपत्रका मकवानपुर संवाददाता रोशन पराजुली नगद १० हजार १ रुपैयाँ राशीको ‘जागरण तु खबर समकालीन पत्रकार पुरस्कार–२०७८ बाट पुरस्कृत भएका हुन् । २०५२ सालदेखि पत्रकारिता क्षेत्रमा क्रियाशील रहेका छन् पराजुली । उनले केही समय पत्रकारिता विषय अध्यापन समेत गरेका थिए । रेडियो मकवानपुरका समाचार प्रमुख राजन दाहाल (खुसराज) नगद १० हजार १ राशीको ‘तु खबर रेडियो पत्रकारिता पुरस्कार–२०७८ पुरस्कृत भएका छन् । २०४८ सालदेखि पत्रकारितामा निरन्तर रुपमा काम गर्दै आएका दाहाल हाल रेडियो पत्रकारितामा स्थापित छन् ।
यस्तै धादिङ्पोष्ट डटकमका सम्पादक नारायण शिलवाल नगद १० हजार १ राशीको तु खबर अनलाइन पत्रकारिता पुरस्कार–२०७८ बाट पुरस्कृत भएका हुन् । २०६२ सालदेखि पत्रकारितामा क्रियाशील भई हाल अनलाइन पत्रकारको रुपमा स्थापित छन् सिलवाल । यस्तै २०४० सालदेखि हेटाैडाका विभिन्न छापाखानामा छपाईको काम गर्दै आएका कर्मचारी सोमबहादुर विष्टलाई ५ हजार नगदसहित सम्मान गरिएकाे हाे ।

कार्यक्रममा तु खबरले वार्षिक उत्सवको अवसरमा प्रकाशन गरेको तु खबर स्मारिकाको पाँचौँ संस्करण विमोचन गरिएको थियो । प्रदेश प्रमुख शर्मा, बागमती प्रदेश भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री सन्त प्रजा, नेकपा एकीकृत समाजवादी बागमती प्रदेश संसदीय दलकी मुख्य सचेतक मुनु सिग्देललगायतले उक्त पुस्तक विमोचन गरेका थिए ।
तु खबरका सम्पादक गिरिजा अधिकारीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा बागमती प्रदेशसभा सदस्य प्रेमबहादुर पुलामी, मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भरतमणि पाण्डे, नेपाली कांग्रेस मकवानपुरका सभापति बुद्ध लामा, नेकपा एमालेका अध्यक्ष एकलाल श्रेष्ठ, नेकपा माओवादी केन्द्र मकवानपुरका सचिव भीम पाख्रिन, पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश समितिका उपाध्यक्ष रुपेश दुलाल, मकवानपुर अध्यक्ष मणिराज गौतम, पूर्व अध्यक्षहरु, मकवानपुर जागरण अभियानका अध्यक्ष कृष्णराज कोइरालालगायत सञ्चारकर्मीहरुको उपस्थिति रहेको थियो ।
- प्रकाश कुइँकेल
चारहरफको आफैमा स्वतन्त्र अर्थ दिने विधा हो मुक्तक विधा। मुक्तकलाई छोटो कविता पनि भन्दछन् । तर यो कविताभन्दा अलग प्रकारले लेख्ने गरिन्छ। साहित्यको लोकप्रिय विधामा पर्दछ मुक्तक विधा । मुक्तक चार हरफको हुन्छ जसमा पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान गर्दछ, दोस्रो हरफले पहिलो हरफलाई थप समर्थन गर्दछ,तेस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ जसले कौतुहल उत्पन्न गर्छ अनि चौथो हरफले मार हान्छ अर्थात झट्का हानेर समापन गर्छ। अन्तिम हरफले सम्पूर्ण कौतुहल मेटाउने काम गर्दछ। सम्पूर्ण मुक्तकको भार थामेको हुन्छ अन्तिम हरफले।
मुक्तक बन्नलाई तुक चाहिन्छ तुकविनाको मुक्तक-मुक्तक हुँदैन त्यो केवल एक रचना मात्रै भन्न सकिन्छ। उस्तै उच्चारण हुने उस्तै सुनिने शब्दसमूहलाई तुक भनिन्छ। तुकपछि दोहोरिने उहीँ शब्दसमूहलाई अन्त्यानुतुक भनिन्छ। मुक्तक बन्नलाई अन्त्यानुतुक हुनैपर्छ भन्ने छैन। अन्त्यानुतुक भएको मुक्तक वाचन गर्न सजिलो एवम् सुन्न मीठो भन्ने कुरा मात्र हो।
जस्तैः
केही नसम्झी पाउ अनि शिर जलाइदिए हुन्छ
नमानी, सुर्ता बरु नमानी पिर जलाइदिए हुन्छ
तिमी सुत्दाखेरि कहिँकतै बिझाउन पनि सक्ला,
सिरानी मुनिको मेरो तस्बिर जलाइदिए हुन्छ।
यो मुक्तकको पहिलो हरफमा भएको शिर, दोस्रो हरफको पिर अनि अन्तिम हरफको तस्बिर (बिर) यी तुक हुन् भने पहिलो,दोस्रो र चौथो यी तिनवटै हरफमा तुकपछि दोहोरिएको शब्दसमूह (जलाइदिए हुन्छ) यी अन्त्यानुतुक हुन्। तेस्रो हरफ सदा स्वतन्त्र रहन्छ।
भारतमा मुक्तक लेख्ने स्रष्टाहरू हेर्ने हो भने अघिदेखि नै धेरै पाइन्छ्न् । अनि मुक्तकलाई अरू नै नाम दिएर लेखिएको पनि देखिन्छ। मुक्तक सङ्ग्रह भनेर लेखिएको पनि भेटियो तर त्यहाँ भएका मुक्तकहरू मुक्तकका नियमभित्र नभएका पनि देखिए। रवि पौडेल, कमल थुलुङ जस्ता स्रष्टाहरूले लगभग २० साल अघि नै मुक्तक सङ्ग्रह निकालिसकेको पनि पाइन्छ। असमका जनप्रिय कवि हरिभक्त कटुवालका कतिपय लेखहरू पनि मुक्तक जस्तै धेरै पाइन्छन्। पहिलाको समयमा मुक्तक विधा ओझेलमा परे तापनि पछिल्लो समयमा यसको चर्चा परिचर्चा अत्याधिक नै छ भन्न सकिन्छ।
पछिल्लो समयमा निक्कै रुचाइएको र लेखिएको विधा हो मुक्तक विधा। सबैको जनप्रिय विधा बनेको छ यो। सामाजिक सञ्जालमा मुक्तकको निक्कै चर्चा हुने गर्दछ। एउटा सिकारु कलमले पनि पहिला मुक्तक विधामै कलम चलाएर अरू धेरै विधामा पाइला अघि सारेको पाइन्छ। पहिला पहिला मुक्तक कुनै साहित्यविधा नै होइन भन्ने अग्रजहरूले पनि अहिले मुक्तक लेख्दै गरेको देख्न पाइन्छ यो मुक्तकका लागि सकारात्मक पक्ष मान्न सकिन्छ। छिमेकी देश नेपालबाट पनि मुक्तक लेखनमा धेरै सहाय, प्रेरणा मिलेको छ भारतवासी मुक्तककारहरूलाई । जो जहाँ रहे तापनि नेपाली साहित्यले एउटा परिवार बनाएर सबैलाई जोडेर राखेको छ यो आफैमा उत्तम कुरा हो। जे नहोस् मुक्तकको विकास नै असल मुक्तककारको लक्ष्य हुनु पर्दछ।

पिता सोमदत्त उपाध्याय अनि माता छविमाया उपाध्यायका कोखबाट लिङमो दक्षिण सिक्किममा जन्मएकी गीताश्री शर्माको पहिलो कृति नै मुक्तक सङ्ग्रह (मुक्ता) रहेको छ। जसमा जम्मा ३१८ वटा मुक्तकहरू अटाएका रहेछन्। मुक्तककार गीताश्री शर्माको पुस्तक हातमा लिएर हेर्दा आवरण पृष्ठले नै मलाई मोहित बनायो। उनले आफ्नी छोरी मुक्ता र वर्षालाई समर्पण गरिएको भनेर लेखेकी रहिछन् तापनि मुक्तक सङ्ग्रहको नाम `मुक्ता´ भएको हुनले उनकी जेठी छोरी मुक्ताकै नाम दिएकी रहिछन्, यो पनि उत्तम कुरा हो। उक्त सङ्ग्रहको भूमिका आदरणीय साहित्यकार `राजन कार्की´ज्यूले गर्नुभएको पाइयो। पन्ना नपल्टाई बस्नै सकिनँ म भित्रसम्म पुग्ने जमर्को गर्न थालेँ। विभिन्न आदरणीय व्यक्तिहरूले विभिन्न राम्रा राम्रा शुभकामनाहरू दिनुभएको रहेछ।
मुक्तक:१
साथी भन्ने शब्द मीठो जिन्दगीको पाटोमा
एक्लै हिँड्न गाह्रो हुन्छ सुमसान बाटोमा
परिस्थितिसँग जुध्ने हो जस्तो मोड आए पनि
शान्तिसँग बाँच्न पाऊँ आफ्नै देशको माटोमा।
गीताश्रीको पहिलो मुक्तक यसप्रकारको रहेछ। तुकको हिसाबले मुक्तक भएको छ विषयवस्तुको तालमेल थोरै नमिलेजस्तो, हरफ अर्कैतिर बतासिएजस्तै लाग्यो बाँकी सबथोक सुन्दर पाएँ।
मुक्तक:२१
संस्कार छ भने यहाँ संसार छाइन्छ
आफू ठाउँमा बसे सबैतिर अटाइन्छ
मान्यजनको आशीर्वाद शिरोपर गर्ने गर
नत्र कमाएको यश अहङ्कारले गुमाइन्छ।
उक्त मुक्तक चेतनामूलक रहेको छ। एउटा असल मान्छे बन्नलाई सर्वप्रथम उसमा संस्कार चाहिन्छ। आफू असल बन्यो भने संसारै असल लाग्छ। अहङ्कार पतनको अर्को एउटा नाम हो जो मान्छेले कहिल्यै गर्नु हुँदैन। यस्तै यस्तै सन्देश दिन खोजेको यो मुक्तक निक्कै मनपर्यो। मानव जीवनलाई अर्थपूर्ण सन्देश दिएको छ यो मुक्तकले।
मुक्तक: २९
यदि तिमी मलाई माया गर्छौ भने
मायाको शरणमा तिमी पर्छौ भने
म झगडा गर्दिनँ अब तिमीसँग
लगत्तै मेरो मनमा बसाइँ सर्छौ भने।
प्रेम यस्तो एउटा चिज हो जहाँ साना साना खुसीहरूले पनि निक्कै उमङ्ग दिने गर्छ र एउटा सानो गल्तीमा पनि बहुतै मन रुने गर्छ। मुक्तककारले आफ्नो प्रेमीलाई मनमा बसाइँ सर्छौ भने म सदा तिम्रो भएर बाँच्छु, तिमीसँग झगडा पनि गर्दिनँ बस तिमी मायाको सरणमा परिदेऊ मलाई माया गर्छु भनिदेऊ बाँकी केही चाहिँदैन भन्न खोजेकी छन्। याे मुक्तकले प्रेमील भाव बोकेको छ ।
उनकाे मुक्तामा मुक्तक: ५१ यस्ताे रहेकाे छ
सधैँ केही न केही कुराको घात लागेकै छ
जिन्दगीमा पीडा र वेदनाको खात लागेकै छ
कहिले आफैँभित्र खुसीको पल खोज्ने गर्छु
चुपचाप बस्दा पनि बोल्दिन भन्ने बात लागेकै छ।
साँच्चै दुनियाँ अचम्मको छ अनि यहाँको सोच झनै विचित्रको छ। केही राम्रो गर्दा पनि जल्नेहरूको ताँती लाग्छ, खुट्टा तान्नेहरूको ताँती लाग्छ र केही काम बिरायो भने पनि कुरा काट्नेहरूको ताँती लाग्छ। सधैँ केही कुरामा घात लाग्छ, पीडाहरूको खात लाग्छ, कोहीसँग बोल्दा पनि पागल होइन्छ अनि नबोल्दा पनि बोलेन ठूलो भयो भन्ने बात लाग्छ। मुक्तककारले समाजको तीतो यथार्थ मुक्तकमार्फत बाेलेका छन् ।
मुक्तक: ५६
आमा भन्दा ठूलो भगवान अर्को पाइनँ
उनकै दर्शन गर्न पाउँदा मन्दिर धाइनँ
दु:ख- सुख कति झेलिन् मलाई हुर्काउँदा,
जननीकै महिमा गाएँ भजन किर्तन गाइनँ।
आमा धर्ती हुन्, जननी हुन्, देवीको अर्को रूप हुन्, आमा परमात्मा हुन्। संसारका सारा चिज फिक्का छन् आमाका सामु। उनको वर्णन जति गरे पनि कमै हुने गर्दछ। आफ्नी आमा नै भगवान हुन्। निस्वार्थ आमाको सेवा गर्नेले मन्दिर जाने भजन किर्तन गर्ने जरुरत नै पर्दैन। दशमहिना गर्भमा राखेर जन्माएर, हुर्काउने आमाका सामु सारा भगवानहरू फिक्का छन् ।
मुक्तक:१८२
चारैतिर भौगोलिक सिमानाले घेरिएको सिक्किम
शान्ति र प्रदुषणरहित प्रकृतिले बेरिएको सिक्किम
कञ्च्नजङ्घा, खेचीपेरी, चारधाम, छाङ्गु पोखरी,
पवित्र धार्मिकस्थलले मुहार फेरिएको सिक्किम।
चारैतिर भौगोलिक सिमाले घेरिएको तर पनि शान्तिको अर्को एउटा नाम हो सिक्किम, जहाँ विभिन्न जाति जनजाति गुजारा गरेर बसेका छन्। जहाँका मानिसहरू धर्मकर्म, पूजाआजामा नित्य रमाउँछन्। चारैतिर हरियाली, चारैतिर पहाड निक्कै रमाइलो छ सिक्किम भन्न चाहन्छिन् मुक्तककार गीताश्री शर्मा। आफ्नो ठाउँको वर्णन गर्नु भनेको एउटा लेखकका लागि सकारात्मक पक्ष हो।
मुक्तक: २९४
कहिलेसम्म बग्छौ टिस्टा सबैलाई छुँदै
दिन रात, साँझ बिहान सधैँ एक्लै रुँदै
गाउँ घर, पाखा पखेरा छहरा र पँधेराको
मैलाहरू जम्मा गरी सबको पाउ धुँदै।
सिक्किममा जन्मिएकी मुक्तककार टिस्टा नदीकै बगरमा खेलेर हुर्किएकी भन्न रुचाउँछिन । दुनियाँमै नाम चलेको नदी हो टिस्टा नदी जुन नदीले हरेक राम्रा नराम्रा चिजहरूलाई सागरमा पुर्याउने काम गर्दछ। मुक्तककार टिस्टासँग प्रश्न गर्छिन्- कहिलेसम्म बग्छौ टिस्टा, दुनियाँको फोहोर बगाउँछौ, पाउ धुन्छौ अनि प्यासीको प्यास मेटाउँछौ आखिर कहिलेसम्म ?? तिमी नबग्ने हो भने यो जगत पाप र फोहोरले नै भरिभराउ हुन्थ्यो होला।
सामाजिक विकृति- विसङ्गति, धार्मिक नीतिनियम, अन्धविश्वास, बा-आमा प्रतिको प्रेम आदिको भावसँगै मुक्तककार गीताश्री शर्माका धेरै मुक्तकहरूमा प्रेमभाव झल्किएको पाइन्छ। प्रेमका तीतामीठा गुणहरू छर्लङ्ग पार्न खोजिएको अनि कतै प्रेमीसँग गुनासो पोखिएको पनि पाइन्छ। मुक्तककार सिक्किमकी हुनाले अधिकतम मुक्तकले आफ्नो जन्मथलो, कर्मथलो, डाँडा-काँडा, नदी, पहाड आदि भाव झल्काएको छ। आफ्नो ठाउँ, आफ्नो गाउँलाई माया गर्नु एक लेखकको अर्को एउटा सकारात्मक पक्ष हो। उनका मुक्तकहरूमा कहिँकतै स्थानीय भाषाको प्रभाव परेको पनि देखिन्छ, हो पनि जो जहाँ छ त्यहाँको केही न केही त प्रभाव पर्छ नै।
गीताश्रीको मुक्तक सङ्ग्रह `मुक्ता´ पहिलो पन्नादेखि अन्तिम पन्नासम्म पढिसक्दा कति उत्कृष्ट मुक्तकहरूमाँझ निक्कै त्रुटि भएका मुक्तकहरू पनि फेला परे।
मुक्तक:२६
यति धेरै माया नगर न मलाई यहाँ
मायाको पीडा हुन्छ कहाँ कहाँ
आफन्तको हातबाट टुक्रिएपछि
कसले रुवायो भन्न गाह्रो हुन्छ यहाँ।
यो रचना मुक्तकजस्तो देखिए तापनि यसलाई मुक्तक भन्न सकिन्न। पहिलो हरफ अनि समर्थन् ठिकै भए तापनि स्वतन्त्र हरफ र प्रहार पहिला दुई हरफभन्दा बाहिर निस्किएका छन् त्यसमा पनि यहाँ, कहाँ अनि फेरि यहाँ। यश रचनामा तुक पनि दोहोरिएको छ। तुक दोहोरिनु भनेको मुक्तकमा ठूलो त्रुटि हुनु हो।
मुक्तक: ३०
एउटा पुरुष र महिला कतै गफ गर्दै भेटिँदैमा
एकदुई कदम गफ गर्दै सँगै बाटो काटिँदैमा
शंका गर्दै कुरा काट्नेको जमात पाइन्छ यहाँ
गन्तव्य एउटै परेर हिँडेका पाइलाहरू मेटिँदैमा।
यो मुक्तकमा तुक नमिलेको देखियो। भेटिँदैमा र मेटिँदैमासँग काटिँदैमाको तुक मिल्दैन। अनि मुक्तकमा चाहिने प्रहार पनि अन्तिम हरफले दिन सकेको छैन त्यसैले यसलाई एउटा चारहरफको रचना मात्रै भन्न सकिन्छ।
अरू विधामा निक्कै प्रखर गीताश्री शर्मा मुक्तक विधामा सिकारु हुन् यो निर्धक्कसँग भन्न सकिन्छ। सिकारु कलमले आज मुक्तक सङ्ग्रह निकाल्यो यो आफैमा गर्वको कुरा हो। लेख्दै गएपछि पक्कै पनि सिकिन्छ। अबका दिनहरूमा उनका हातबाट दोषमुक्त मुक्तकहरू जन्मिउन्। उनीबाट यो भन्दा पनि अझ उत्कृष्ट मुक्तकहरू पढ्ने आशा राख्दै र दोस्रो मुक्तक सङ्ग्रह चाँडै आओस् भन्दै उनको उज्ज्वल साहित्यिक भविष्यको शुभकामना ।
बङ्गालीपाडा, असम, भारत
मकवानपुर । राप्रपा नेपाल मकवानपुर अध्यक्षमा गुरुप्रसाद सापकोटा चयन भएका छन् ।
विहीबार कमल थापा नेतृत्वकाे राप्रपा नेपाल मकवानपुरको हेटौंडामा भएको घोषणा सभामा वर्तमान अध्यक्ष अर्जुन ढुङ्गनाले सापकोटाको नाम जिल्ला अध्यक्षमा घोषणा गरेका हुन् । सभामै राप्रपा नेपालका केन्द्रीय अध्यक्ष थापाले सर्वसम्मत चयन भएका सापकोटालाई पार्टीको माईनेट र झण्डा हस्तान्त्रण गरेका थिए ।
यसअघि, सापकोटा राजेन्द्र लिङ्देन नेतृत्वको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी मकवानपुरका जिल्ला अध्यक्ष थिए । उनले केहिदिन अघि मात्रै राप्रपा भित्र सैद्धान्तिक विचलन देखिएको भन्दै साधारण सदस्य समेत नरहने गरि राप्रपा परित्याग गरेको घोषणा गरेका थिए ।
यसैगरी कमल थापाले राप्रपा नेपालको केन्द्रीय सदस्यमा मकवानपुरका बालकृष्ण कार्की र अम्बिका खतिवडा चयन गरेका छन् । उनीहरुलाई राप्रपाका केन्द्रीय अध्यक्ष कमल थापाले केन्द्रीय सदस्य पदको जिम्मेवारी पत्र प्रदान गरेका थिए ।
घाेषणा सभामा केन्द्रीय अध्यक्ष कमल थापाले आफुलाई राजनीतिमा कमजोर बनाउन चाहनेहरु पछिल्लो समय सकृय भएको बताए । उनले केही साथीहरू अलमलिनु भएको तर छिटै नै वास्तविकता बुझेर संगै हिड्न आउने बताए । ‘राप्रपाको बहुमत केन्द्रिय सदस्य आफ्नो पक्षमा रहेको र कानुन बमोजिम नै पार्टी फुटाउन सक्ने भए पनि आफू एक्लै पार्टीबाट बाहिरिएकाे हुँ’ थापाले भने– ‘अझै हजारौं सङ्ख्या लोकतन्त्र, हिन्दुराष्ट्र, सुशासनमा बिश्वास गर्ने समुह रहेकोले आफूले त्यसैको नेतृत्व गरेको छु ।’
गत मंशिरमा काठमाडाैमा भएकाे राप्रपाकाे महाधिवेशनमा पूर्व राजाको सचिव तथा सहयोगीले प्रतिनिधिलाई फकाउने र आफूलाई हराउने काम गरेकाे समेत सभामा थापाले बताए । अबको चुनाव सकेसम्म नेकपा एमाले सङ्ग मिलेर चुनाव लड्ने पक्षमा आफूहरु रहेकाे उनले जनाकारी दिए ।
निकुञ्जले घरमा आगो लगाएपछि सडक अन्दोलनको तयारीमा चेपाङ संघ
Tags: No Comments
मकवानपुर । अनिकालको समयमा बस्ने बास गुमाएर विचल्ली भएका चितवन जिल्ला माडि नगरपालिका वडा नम्बर ९ का चेपाङहरु न्यायको लागि सडक आन्दोलमा आउने भएका छन् ।
गत आइतबार राती चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रशासनले माडीको कुसुमखोलामा रहेको २० घरमा आगजनी गरिदिएपछि उनीहरुको बास उठेको छ । निकुञ्जले आफ्नो जंगल क्षेत्रमा घर बनाएर बसोबास गरेको भन्दै स्थानीयको घरमा आगो लगाइ दिएको थियो । जसमा १७ घर पूर्ण रुपमा ध्यस्त भएको नेपाल चेपाङ संघका पूर्व केन्द्रीय सदस्य तथा संविधान सभा पूर्व सांसद गोविन्दराम चेपाङले बताए ।
उनका अनुसार निकुञ्जले आगो लगाएपछि अहिले झण्डै एकसय जना चेपाङहरु बास विहीन भएका छन् । ओत लाग्ने ठाँउ नभइरहेको बेला हिजो (मंगलबार) साँझ परेको असिना पानीले झनै समस्या भएको उनले बताए । असिना पानी परेपछि उनीहरु अहिले छिमेकी बस्ति भालुखोला भन्ने ठाउँ आश्रमय लियर बसेका छन् ।
“सरकारले घर दिएको छ भनेर एउटै कुरा गर्छ, घरले खान दिंदैन, के खाने ?” उनले भने । राजनीति र राष्ट्रिय निकुञ्ज बिचकै कुरा नमिल्दा चेपुवामा चेपाङ परेको उनले बताए । राजनीति (सरकार) ले घर बनाएर राखें भन्छ, अहिले सारेको क्षेत्र पनि बफर्जुन क्षेत्र नै हो आर्मीले फेरी लखेट्छ” उनले भने “२ दशकदेखि यहि समस्या भोग्दै आएका छौ, कहिलेसम्म भोग्ने ?” चेपाङलाई सधैंभरी दुखै मात्रै दिएको तर, काम गरेर खाने व्यवस्था नगरेको उनले बताए । अन्न उब्जाउने, मेलापात र ज्यालादारी गर्ने ठाउँ पनि चाहियो, ओत लागेर मात्रै त बाचिन्न नी, हामी पनि मान्छे नौ हौ” पूर्व सांसद चेपाङले भने ।
सरकारले चेपाङको समस्या नसुन्ने पीडामात्रै दिने गरेपछि नेपाल चेपाङ संघले सडक आन्दोलनमा जाने तयारी गरेको उनले बताए । “सुरुमा हामी धादिङ, चितवन मकवानपुर केन्द्रीत आन्दोलन गर्ने तयारीमा छौं” उनले भने । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज स्रोतका अनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत प्रमोद यादवको नेतृत्वमा गएको नेपाली सेना सहितको टोलीले आइतबार राती स्थानीयको घरमा आगो लगाएका थिए। एकपटक स्थानान्तरण गरिसकेपछि पुनः पुरानै स्थानमा पुगेर घर बनाउने र बस्ने गरेको कारण घर जलाएको निकुञ्जले जनाएको छ ।

माडी नगरपालिका वडा नम्बर ९ का वडाध्यक्ष तथा माडी नगरपालिकाका प्रवक्ता शिवहरी सुवेदीका अनुसार माडी नगरपालिका वडा नम्बर ९ मा पर्ने कुसुमखोलामा यसअघि गत साउनमा पनि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रशासनले आगजनी गरेको थियो। उक्त क्षेत्र निकुञ्ज भित्र पर्ने भन्दै २०७७ साल भदौ महिनामा पनि स्थानीयलाई हटाउन निकुञ्ज प्रशासनले आगजनी नै गरेको थियो।
यसअघि माडी नगरपालिकाले कुसुमखोला लगायतका निकुञ्जको क्षेत्रका बासिन्दाहरु बाढी, जंगली जनावरको जोखिममा रहेको भन्दै दुई सयभन्दा बढी घरधुरी स्थानान्तरण गरेको थियो। त्यसयता यहाँका सुकुम्बासीलाई माडीको ७, ८ र ९ नम्बर वडाका विभिन्न क्षेत्रमा राखिएको छ।
यो क्षेत्र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको पूर्ण मध्यवर्ती क्षेत्रमा पर्दछ। उक्त क्षेत्रका निकुञ्ज छेउछाउ अव्यवस्थित बसोबास गर्ने सुकुम्बासीहरुको स्थायी बसोबासको विषयलाई लिएर राजनीतिक दलहरुबीच विवाद पनि हुँदै आएको छ । पछिल्लो समय सरकारले भूमीहीनहरुलाई बसोबास गरिरहेको स्थलको जमिनको निस्सा वितरण गरिरहेकोले बसोबास स्थानान्तरण गरिएकाहरू पनि पुनः कुसुमखोला फर्किएर घर निर्माण गरेको निकुञ्ज स्रोतको दाबी छ।
आगलागी विरुद्ध विरोधको विज्ञप्ती
माडी नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ कुसुमखोलास्थित चेपाङ बस्तीमा आगोलागि गराइएको प्रति मानव अधिकारवादीहरुले विरोध जनाएका छन् ।
नेपाल चेपाङ संघ चितवन र नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ जिल्ला समन्वय परिषद चितवनले छुट्टाछुट्टै विज्ञप्ति जारी गरी उक्त घटनाप्रति आफूहरुको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएका छन् । चेपाङ संघ चितवनका अध्यक्ष भीमबहादुर चेपाङले विज्ञप्तिमार्फत अति सिमान्तकृत चेपाङ समुदायमाथि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रशासनले आगो लगाएको घटनाको निन्दा गरेका छन् ।
घरबारविहीन भएका चेपाङ परिवारलाई तत्काल गास, बास र कपासको व्यवस्थापन गर्न सरकारसमक्ष माग गरिएको छ।
घटनाको नेकपा एमाले चितवनले पनि विरोध जनाएको छ । एमाले चितवनका अध्यक्ष रामप्रसाद न्यौपानेद्वारा जारी विज्ञप्तिमा घरभित्र भएका अन्नपात, लत्ताकपडा समेत झिक्न नपाई नष्ट गर्ने कार्य अत्यन्त निन्दनीय र भत्सर्नायोग्य भएको उल्लेख छ ।
यसै गरी नेपाल चेपाङ संघका पूर्वअध्यक्ष गोविन्दराम चेपाङले माडी कुसुमखोलामा रहेका चेपाङवस्तीमा गरिएको आगजनी घटनाको छानविन गर्न माग गरेका छन् । सरकारभन्दा ठुलो भएको दम्भ राख्दै चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले कुसुमखोलामा बस्दै आएका चेपाङ समुदायमाथि दुव्र्यवहार वर्षेनी दोहोर्याउनु गलत भएको पूर्व सांसद समेत रहेका चेपाङले इकाजसँगको कुराकानीमा भने ।
गत १० चैतमा कुसुमखोलाका चेपाङलाई बस्नको लागि राइडाँडामा बनाइएको नमुना वस्तीमा सार्नको लागि बस्तिको उद्घाटन गरिएको थियो। राइडाँडामा निर्वाचन क्षेत्र विकास कोषबाट ४१ घरहरु बनाइएका छन् । तर, माडी–९ कुसुमखोलामा अझैपनि चेपाङ वस्ती रहेको छ । २४ वर्षयता सो ठाउँमा चेपाङ समुदायको बसोबास रहेको छ ।
माडी नगरपालिकाका मेयर ठाकुर ढकालले स्थानीयको गास र बासको लागि नगरपालिकाले पहल गरिरहेको बताए । मेयर ढकालका अनुसार चेपाङ बस्तिको एक पुरानोसहित केही १९ वटा नयाँ घरमा आगजनी गरिएको छ । कुसुमखोलामा २०४८ सालदेखि बसोबास गर्दै आएका चेपाङलाई माडी नगरपालिकाले गत वर्ष स्थानान्तरण गरेको थियो । अहिले फेरि पुरानै बस्तिमा गएर बनाइएका नयाँ घरमा निकुञ्जको सेनाले आगजनी गरिदिएको हो ।
मेयर ढकालले चेपाङ बस्तिमै पुगेर आफूहरुले स्थानान्तर गरेको बस्तिमा सर्नको लागि समन्वय गरिरहेको बेलामा एक्कसी गएर निकुञ्जले रातको समयमा घरघित्रको सामान समेत झिक्न नदिइ आगो लगाएको बताए । “हामीले स्थानीय चेपाङहरुलाई समन्वय गर्दै, सार्ने काम गरिरहेका थियौ, निकुञ्जले हामीसँग समन्वय नै नगरी बस्तिमा आयो लगाएछ” उनले भने ।
सरकारले स्थानान्तरण गरेको स्थामा उनीहरुको लागि २ कोठाको घर मात्रै छ, तर चेपाङहरुले आफूहरुलाई कम्तिमा ६ कठ्ठा जग्गा नदिएसम्म स्थानान्तरण भएर नजाने अडान राख्दै आएका छन् ।