बिना बुढाथोकी
१.
घरनघाटकाे जिन्दगी मेराे बनाएर गयाै
मायाकाे परिणाम कस्तो जनाएर गयाै
अब मायाकाे बिकल्प अरू राेज्ने छैन,
म रूदा तिमीले खुसियाली मनाएर गयाै ।
२.
चढेर शिखर अरूलाई चढाउन सक्नुपर्छ
पढेर सहजै अरूलाई पढाउन सक्नुपर्छ
आज घाम पानी सहेर भाेलीकाे भविष्य साेच्दै,
हाँस्दै जिन्दगानी अगाडि बढाउन सक्नुपर्छ ।
३.
सुधार्ने गर केही तिम्रो बानी, हेर्न मन छ अझै
बनाई सुन्दर आँखाकाे नानी, हेर्न मन छ अझै
छैन त्यति मन दुखाउने खालकाे काम त कुनै,
तर राम्रो भएको जिन्दगानी, हेर्न मन छ अझै।
४.
अनगिन्ती मायाका रङ्गहरू फिजाएर गयाै
नभिजेका आँसुका परेली भिजाएर गयाै
रहिछाै साच्चै मायामा नाटक गरेकाे तिमीले,
निकाल्न गार्हो मुटुमा काँडा बिजाएर गयाै ।
सिद्ध कुमाख-१ उपल्लो बाँझकाँडा, सल्यान
मकवानपुर । मकवानपुरको बकैयामा ११ घरपरिवारलाई जग्गाधनी पूर्जा वितरण गरिएको छ । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्मकट्टेलले भूमिहीन दलित र भूमिहीन सुकुम्बासी बकैया ५ ११ घरपरिवारलाई जग्गाधनी पूर्जा वितरण गरेका हुन् ।
बकैया-५ को राजदमार स्थित वडा कार्यालयमा कार्यक्रम गरी बकैया-५ का शुक्रबहादुर बुलुन, निरमाया भुलुन, फुलमाया भुलुन, सुवास कुमार विक, शुसिला विश्वकर्मा, बाबुलाल थिङ, कमलबहादुर थिङ, हस्तबहादुर थिङ र लक्ष्मण थिङलाई जग्गाधनी पुर्जा वितरण गरिएकाे हाे । उनीहरुले ३४० वर्ग मिटर क्षेत्रफल जग्गाकाे पूर्जा प्राप्त गरेका हुन् ।
यसैगरी, बकैया ५ कै कान्छीमाया पुलामीले ३३८.२७२ वर्गमिटर र विनोद वाईवाले १५०.५२ वर्गमिटर क्षेत्रफलको जग्गा प्राप्त गरेको राष्ट्रिय भूमि आयोग मकवानपुरको जनाएको छ । आयोगको गत असार १३ गतेको निर्णय अनुसार उनीहरुले पूर्जा प्राप्त गरेका हुन् । वडामा लगत संकलन भएका ६४ घरपरिवार मध्ये ११ घरपरिवारले मात्रै पूर्जा प्राप्त गरेको र बाँकीको प्रकियामा रहेको बकैया ५ नम्बर वडा कार्यालयले जनाएको छ ।
धनीपुर्जा वितरण कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री जम्मकट्टेल, प्रदेश सामजिक विकास मन्त्री कुमारी मोक्तान, प्रदेश सदस्य, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुको सहभागिता रहेको थियो ।
मकवानपुर । ‘कम्युनिष्ट आन्दाेलनकाे आवश्यकता एमाले पार्टी बलियो हुदाँ पुरा हुन्छ’ नेकपा एमाले स्थायी कमिटी सदस्य काशीनाथ अधिकारीले बताएका छन् ।
एमाले केन्द्रीय संगठन विभागका प्रमुख समेत रहेका अधिकारीले नेकपा एमाले, मकवानपुरद्वारा ४५ औ पुष्पलाल स्मृति दिवसको अवसरमा आइतबार आयोजित प्रवचन कार्यक्रममा एमाले बलियो हुदाँ कम्युनिष्ट आन्दोलनकाे आवश्यकता तथा समग्र मुलुककै आवश्यकता पुरा हुने बताएका हुन् । ‘नेपाली राजनीतिमा निर्णायक तथा आदर्श पार्टी निर्माण गर्ने अभियानमा एमाले रहेकाे छ’ अधिकारीले भने ‘समाजवादमा पुग्नको लागि संघीय लोतान्त्रिक गणतन्त्रको सुदृढ गर्दै राष्ट्रिययता, विकास र समृद्विको लागि मुलुकमा नेकपा एमालेको नेतृत्व विना सम्भव छैन ।’
नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनमा पुष्पलालको योगदानमा अधिकारीले भने ‘पार्टी स्थापना गर्नु, पार्टी निर्माणमा बैचारिक आधार खडा गर्नु र लोकतन्त्रको लागि संयुक्त जनआन्दोलनको प्रस्ताव महत्वपूर्ण रहेको थियाे ।’ ‘पुष्पलालकाे संयुक्त जनआान्दोलनको प्रस्तावलाई नेपाली काँग्रेसले नटेर्दा मुलुकमा २०१७ सालमा निरंकुश शासन आएको हाे’ उनले भने ‘प्रस्ताव स्वीकार्दा २०४६ र २०६२/०६३ सालको जनआान्दोलन सफल भयाे । लोकतन्त्र र गणतन्त्रकाे शासन हामीले अभ्यास गर्न पाएका छाै ।’
कार्यक्रममा पोलिटव्यूरो सदस्य तथा मकवानपुर इञ्चार्ज देवी ज्ञवालीले दुःख, कष्ट र संकटमा जो टिक्न सक्छ त्यहि नेता हुने पुष्पलालबाट सिक्नुपर्ने बताए । ज्ञवालीले मकवानपुर जिल्लालाई नेकपा एमाले बलियो पार्टी बनाउने र पहिलो बन्ने दावी समेत गरे । एमाले केन्द्रीय सदस्य रामेश्वर रानाले पुष्पलालले युवा अवस्थामा विचार, संगठन र संघर्ष कम्युनिष्ट आन्दोलनमा विशेष योगदान रहेको बताए । पुष्पलालले क्रान्तिको शत्रु र मित्र छुट्याएर सही वर्ग विश्लेषण गरेकाेले आजको एमाले पुष्पलालको विरासत भएको रानाले बताए ।
माओवादी र एस परित्याग गरी एमाले प्रवेश
प्रवचन तथा पार्टी प्रवेश कार्यक्रममा नेकपा माओवादी केन्द्र, मकवानपुरका जिल्ला सदस्यहरू दिलबहादुर दोर्जे पाख्रिन, गंगा भट्टराई, नेकपा एकीकृत समाजवादीका जिल्ला सचिवालय सदस्य नारायण तिमल्सिना, राजप्रकाश भण्डारी, भरत लामिछाने, राजेश्वर दाहाल, जानुका संजेल, विष्णुमाया सापकोटा, गोविन्द देवकोटा, बकैया गाउँपालिका कमिटीका सदस्य कृष्ण बहादुर भोलनलगायत एमाले प्रवेश गरेको नेकपा एमाले जिल्ला कमिटी सचिव नवीन सिग्देलले जानकारी दिए ।
।
एमाले प्रवेश पछि दिल दोर्जे पाख्रिनले हिजो नौलो जनवाद, समाजवाद भन्दै कुर्सीलाई प्राथमिकता दिएको र माओवादी पार्टीमा विचलन भएकोले व्यक्तिवादी हावी भएको, जनता र मुलुकको भविष्य नरहेको बताए । नेकपा एकीकृत समाजवादीका जिल्ला सचिवालय सदस्य नारायण तिमल्सिनाले पार्टी विभाजन हुनु नेतृत्वको गल्ति भएको र मुहान सफा हुनु पर्ने बताए।
यस अघी नेकपा एमाले मकवानपुरले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संस्थापक महासचिव पुष्पलाल श्रेष्ठको ४५ औँ स्मृति दिवस हेटौंडा–५ स्थित जिल्ला पार्टी कार्यालय अगाडि रहेको पुष्पलालको शालिकमा माल्यार्पण गरी मनाएको हो । दिवसकाे अवसरमा एमाले मकवानपुरले पार्टी कार्यालयमा रक्तदान कार्यक्रमको आयोजना गरेकाे थियो ।
पार्टी जिल्ला अध्यक्ष एकालाल श्रेष्ठको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा एमालेका पोलिटब्युरो सदस्य ज्ञवाली, केन्द्रीय सदस्यद्वय रामेश्वर राना, कृष्णप्रसाद दाहाल, प्रदेश सदस्यहरु क्रमशः अनन्त पौडेल, रघुनाथ खुलाल, नारायण सापकोटा, सचिव नवीन सिग्देललगायतकाको सहभागिता रहेको थियो ।
मकवानपुर । मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरले महालक्ष्मी साहित्य पुरस्कार साहित्यकार डा.गोविन्दराज भट्टराईलाई प्रदान गरेकाे छ । शनिबार भट्टराईलाई ५१ हजार राशीको महालक्मी साहित्य पुरस्कारबाट हेटौडामा सम्मानित गरिएकाे हाे ।
महालक्ष्मी विकास बैंकका प्रबन्धक शम्भु पराजुली, साहित्यकार केदारनाथ खनाल, मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरका अध्यक्ष माधव पोखरेलले भट्टराईलाई पुरस्कारसहित सम्मान गरेका थिए । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक भट्टराई अनुवादक, उपन्यासकार, अनुसन्धानदाता र कवि समेत हुन् ।
महालक्ष्मी विकास बैंकले स्थापना गरेकाे उक्त पुरस्कारकाे २१ औं संस्करण बैंक र समाजले संयुक्त रुपमा प्रदान गरेकाे हाे । नेपाली साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएबापत भट्टराईलाई महालक्ष्मी साहित्य पुरस्कारबाट यस वर्ष सम्मान गरिएकाे समाजका अध्यक्ष माधव पाेखरेलले जानकारी दिए ।
त्यस्तै, समाजले यसवर्षको केशवलाल स्मृति मातृभूमि पत्रकारिता पुरस्कार हेटौंडाका पत्रकार सुरेश श्रेष्ठलाई प्रदान गरेकाे छ । ७ हजार ५ सय रुपैयाँ राशीकाे उक्त पुरस्कार ईश्वर मैनालीले आफ्नो बुबाको स्मृतिमा स्थापना गरेको हुन् । मकवानपुर क्याम्पसमा पत्रकारिता विषयका प्राध्यापक पत्रकार श्रेष्ठ हेटौडाबाट प्रकाशित हुने समृद्ध समाज दैनिकका सम्पादक तथा रेडियाे निकाशका स्टेशन म्यानेजर हुन् ।

यसैगरी मातृभूमि साहित्य समाज मकवानपुरले ५ जना व्यक्तित्वलाई शुक्रबार सम्मान गरेकाे छ । समाजले शुक्रबार ४ पुरस्कारबाट ५ जना व्यक्तित्वलाई सम्मान गरिएकाे समाजका अध्यक्ष पाेखरेलले बताए ।
समाजले श्याम श्रेष्ठ स्मृति मातृभूमि पुरस्कारबाट मकवानपुरका साहित्यकार आरआर चौलागाईंलाई सम्मान गरेकाे छ । उक्त पुरस्कारकाे राशी १५ हजार रुपैया रहेकाे छ । यस्तै ईश्वर स्मृति मातृभूमि पुरस्कारबाट शैलेन्दु प्रकाश नेपाल सम्मानित भएका छन् । उक्त पुरस्कारको राशी १५ हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
यस्तै १५ हजार रुपैया राशी रहेको होमनाथ बलदेवी मातृभूमि छन्द पुरस्कार चितवनका साहित्यकार लकाश पौडेललाई प्रदान गरिएकाे अध्यक्ष पोखरेलले जानकारी दिए । शेखर शर्मा रिजाल स्मृति मातृभूमि शैक्षिक सम्मानबाट २ जना सम्मानित भएका छन् । उक्त सम्मानबाट हेटौंडाका शिक्षाविद् रामचन्द्र आचार्य ‘फुर्सती’ र महिलातर्फ अमर माध्यमिक विद्यालयका प्रअ मालती उप्रेती सम्मानित भएका छन् ।
समाजले असार ५ गते शुक्रबार ५ जान र असार ६ गते शनिवार २ जना गरी ७ जना व्यक्तित्वलाई एकै थलाेमा कार्यक्रम गरी सम्मान गरेकाे हाे ।
शनिबारकाे पुरस्कार समर्पण कार्यक्रमा विभिन्न साहित्यकारहरुले कविता गजल प्रस्तुत गरेका थिए ।

मकवानपुर- अवैधानिक गाँजा खेती छाडेर मकवानपुर राक्सिराङका किसान वैधानिकता प्राप्त कफीमा लागेका छन् । परम्परागत रूपमै गाँजा खेती गर्दै आएका मकवानपुर राक्सिराङ वडा न. ९ का किसान उमेश चेपाङले अहिले आफ्नो बारीमा कफी लगाएका छन् । गाँजा छाडेर उनी कफी खेती तर्फ आकर्षित भएका हुन् ।
गाँजाको खेती गरेर बिरुवा रोपेदेखि फल लिएर बेच्दासम्म डरैडरमा बस्नुभन्दा ढुक्कले कफी खेती गर्ने सोच आएको उनी बताउँछन् । उनी मात्रै हैन यहाँका अन्य किसानहरू पनि अहिले कफी खेतीतिर लागिपरेका छन् ।
हरेक वर्ष बागमती प्रदेश प्रहरी र जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले बिघौबिघा गाँजा नष्ट गर्ने गरेका छन् । गाँजा नष्टसँगै आफूलाई कारबाही हुने त्रास उस्तै हुन्थ्यो किसानलाई । लुकेर गरिने खेतीमा जोखिम बढी हुने भएकाले पनि उनी कफीतर्फ लागेका हुन् । ‘हाम्रो जीविकोपार्जन चल्ने भए कुन दिन जेलमा पुगिने हो पत्तो नहुने, डरैडरमा किन गाँजा खेती गर्नु म त कफी खेती गर्न पाउँदा धेरै खुसी छु,’ उनले भने ।

उनले जस्तै वडा नम्बर ६ का चन्द्रमान प्रजा, वडा ५ का वियोग लामाले पनि आफ्नो बारीमा कफी लगाएका छन् । आफूले लगाएको गाँजा फाँड्न प्रहरी आउँदा किसान गाउँ छाडेर भाग्थे, अहिले तिनै किसानले प्रहरीकै हातबाट कफीको बिरुवा रोपेर, सँगसँगै बिरुवा रोप्न लागिपरेका छन् । ‘अब यसैलाई हुर्काउने हो, यसैबाट आम्दानी लिने हो,’ लामाले भने, ‘जे लगाए पनि हाम्रो जीविका चल्ने आय हुनुपर्यो ।’
मकवानपुर गाँजाका लागि पकेट क्षेत्र मानिन्छ । मकवानपुरको विशेषगरी राक्सिराङ गाउँपालिकामा गाँजा नै किसानको मुख्य आयस्रोत हो । जिल्लाको कैलाश, मनहरी गाउँपालिकामा पनि गाँजा खेती हुने गरेको छ । कानुनी रूपमा अवैध गाँजा उत्पादन छाडेर किसानलाई वैकल्पिक खेतीमा आकर्षित गर्ने अभियानमा प्रहरी र स्थानीय प्रशासनको ध्यानाकर्षण गराउँदै आइएको थियो । २०६५ सालताका मकवानपुरका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारीमार्फत स्थानीय किसानहरूले आफूहरू गाँजा छाड्न तयार रहेको तर, विकल्प सरकारले देखाउनु पर्ने माग गर्दै कृषि मन्त्रालय र गृह मन्त्रालयमा ज्ञापन पत्र बुझाएका थिए । तर, प्रशासन वा मन्त्रालयले यसबारे ध्यान दिएन ।
अहिले जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुर, बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयलगायतको संयुक्त पहलमा गाँजाको विकल्प कफी खेतीको प्रवर्द्धन प्रयास गरिएको छ । मकवानपुर जिल्लाको राक्सिराङ गाउँपालिका वडा न. ५ स्थित ठाडेचुरेमा मास्के मल्टी प्रपोज एग्रिकल्चर एण्ड रिसर्च प्रा.लि. चितवनसँगको सहकार्यमा समुदाय प्रहरी साझेदारी कार्यक्रम अन्तर्गत कफीको ४ हजार बिरुवा रोपिएको छ । अन्य १५ हजार बिरुवा गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्ललाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।
बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाका प्रमुख प्रहरी नायव महानिरीक्षक किरण राणा, जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका निमित्त कार्यालय प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक टेकबहादुर कार्कीको उपस्थितिमा स्थानीय कृषकहरूलाई गाँजाको विकल्पमा कफीका बिरुवाहरू रोपिएको हो । यही सिजनमा रोप्ने गरी अरु ५ लाख वटा कफीका बिरुवाहरू हस्तान्तरण गर्ने तयारी भएको मास्के मल्टी प्रपोज एग्रिकल्चर एण्ड रिसर्च प्रा.लि. चितवनका प्रमुख धनबहादुर श्रेष्ठले बताए ।
कफी किसानको हितमा
बागमती प्रदेशका विभिन्न क्षेत्रमा गाँजा, अफिमजस्ता लागूऔषधको अवैध खेती भइरहेको डरलाग्दो अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै प्रदेश प्रहरीले यसलाई नियन्त्रण गर्न कदम चालेको बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाका प्रमुख प्रहरी नायव महानिरीक्षक किरण राणाको भनाइ छ । लागूऔषध खेती हुने क्षेत्रका कृषकहरूलाई कानुनी र नगदे बालीतर्फ लाग्न उत्प्रेरित गर्न विशेष अभियान सुरु गरेको उनले बताए । लागूऔषधको अवैध खेती, विशेष गरी गाँजा र अफिम यस क्षेत्रका लागि जटिल बनिरहेकाले कफी खेती किसानको हितमा रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका निमित्त कार्यालय प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक टेकबहादुर कार्कीले बताए । प्रहरी चितवन जिल्लाको राप्ती नगरपालिका –१ मा पनि २० हजार बिरुवा वितरण गरेको छ ।
कफी खेतीले गैरकानुनी लागूऔषध खेतीको एक आकर्षक विकल्प प्रदान गर्दै वातावरण संरक्षण गर्दै किसानलाई दिगो जीविका उपलब्ध गराउन सक्ने प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक दिपक रेग्मीले बताए । उनका अनुसार अभियानले अवैध खेतीमा संलग्न किसानहरूको अभ्यासलाई वातावरणमैत्री र लाभदायीक उद्यममा रूपान्तरण गर्न प्रेरित गर्ने उद्देश्यले बागमती प्रदेश प्रहरीले दिगो कृषि र वन वृक्षारोपणको दिशामा सक्रिय कदम चाल्दा अवैध लागूऔषध खेतीको छायाँ छोडेर आगामी पुस्ताका लागि उज्यालो भविष्य अँगालेर थप मेलमिलाप र वातावरणीय सचेत समाज निर्माण गर्ने लक्ष लिएको समेत उनले जानकारी दिए ।

गाँजा जस्तै कफी पनि नगदे बाली हो तर यो गाँजा जस्तै गैरकानुनी खेती हैन, नगदे बाली भएकोले उस्तै आयआर्जन गर्न सकिन्छ । यो क्षेत्रले हरियाली र दिगो भविष्यको विकास गर्दै लागूऔषध खेतीमा कमी ल्याउन सकिने गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले बताए । राक्सिराङ क्षेत्रको माटो हावा पानी अनुसार पनि कफी खेतीको सम्भावना रहेको मल्लकाे भनाइ छ ।
कफी खेतीका क्रममा किसानलाई केही समस्या भएमा कृषि शाखा मार्फत सहजीकरण गर्न स्थानीय सरकार तयार रहेको राक्सिराङ गाउँपालिका वडा ६ का अध्यक्ष अकलबहादुर मोक्तानले बताए ।
नेपालको कानुनमा गाँजा र वैधताको बहस
गाँजालाई वैधता दिनु पर्ने बहसले बेला बेलामा संसददेखि सामाजिक सञ्जालसम्म तताउने गरेको छ । संघीय सरकारका पूर्व स्वास्थ्यमन्त्री हेटौंडामा नेता विरोध खतिवडाले आफ्नो कार्यकालमा गाँजालाई वैधता दिनुपर्ने सवाल संसदमा समेत पटक पटक उठाएका थिए । अघिल्लो कार्यकालमा मकवानपुरको निर्वाचन क्षत्र २ बाट संघीय सांसद विजयी भएको खतिवडाले राक्सिराङ, कैलाश, मनहरी क्षेत्रका किसानलाई आफूले संयीय सांसद जितेमा गाँजा खेतीलाई वैधता प्रदान गर्ने एजेण्डा नै उठाएका थिए, उनले जितेपछि संसदमा यो सवाल उठाए पनि तर कानुनले सहज बाटो दिएन ।
नेपालमा गाँजा खेती गैर कानुनी हो । नेपालले गाँजामा प्रतिबन्ध लगाउन अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा हस्ताक्षर गरेको छ । उक्त सन्धिमा गाँजालाई अफिम र हिरोइन जस्तै लागूऔषधको सूचीमा राखिएको छ । सार्क मुलुकहरूको व्यापार सम्झौताले पनि नेपालमा सजिलै गाँजाको प्रतिबन्ध हटाउन गाह्रो पर्न सक्छ । अहिले नेपालको कानुनअनुसार कसैको खल्तीमा ५० ग्राम गाँजा भेटियो भने पनि तीन महिना कैद र तीन हजारसम्म जरिवाना हुन सक्छ । त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि सम्झौता अनुसार गाँजा प्रयोग, ओसारपसार तथा खेती सबै प्रतिबन्धित छ ।
हाल यस क्षेत्रबाट निर्वाचन जितेर सांसद भएका महेश बर्ताैलाले निर्वाचनको तयारीमा किसानहरूलाई गाँजाको विकल्प दिने एजेण्डा उठाएका थिए । ‘कानुनी रूपमै प्रतिबन्धित गाँजालाई लुकेर खेती गर्दै युवाहरू जेल पुग्ने बिडम्बनाको विरुद्धमा मेरो संघर्ष हो,’ बर्ताैलाले भने, ‘सोझा किसानका युवा भाइबहिनीहरू गाँजाको कारण जेल पुगेका छन्, उनीहरूको परिवार तहसनहस भएको छ ।’ अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिले रोकेको खेतीको विकल्प खोज्ने र रोज्ने अधिकार किसानलाई भएको उनको भनाइ छ ।
हाल मकवानपुरको भिमफेदी कारागारमा रहेका कैदीबन्दीमध्ये ८५ प्रतिशत कैदीबन्दीहरू गाँजाकै कारण जेल परेको केही समय अघि एक गैरसरकारी संस्थाले गरेको अध्ययनबाट देखिएको थियो ।
कफीको बजार गाउँपालिकाको जिम्मा : अध्यक्ष मल्ल
गाँजा छाडेर कफी खेती गर्ने किसानको समृद्धिका लागि स्थानीय सरकारले पूर्ण साथ दिने भएको छ । कफी खेतीबाट उत्पादित कफी कहाँ बेच्ने कसरी बेच्ने भन्नेबारे अन्यौलताले किसानले कफी लगाउन सकेका थिएनन् । अब यसको जिम्मेवारी गाउँपालिकाले नै लिने भएको छ ।

उत्पादनको जिम्मेवारी मात्रै हैन गाउँपालिकाले कफी खेतीको बीमा समेत गरिदिने भएको छ । बीमाको प्रिमियम गाउँपालिकाले तिर्ने छ, उत्पादन नहुँदा क्षति बीमा संस्थानबाट किसानले पाउने छन् । गाउँपालिकाले कफीका लागि लाग्ने अन्य लागतका लागि कृषि ऋण समेत प्रदान गर्ने गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले बताए । ‘बजार व्यवस्थापन सबैभन्दा ठूलो चिन्ता थियो, अब हामीले त्यसको समन्वय गर्नेछौं,’ मल्लले भने, ‘हामी यहाँको खाली जग्गाको लगत लिँदैछौं, हामी बाँझो नराख्ने गरी अभियानकै रूपमा कफी लगाउने थालेका हौ ।’
राक्सिराङ गाउँपालिकाले खालि जग्गा नराख्न स्थानीयलाई प्रोत्साहन गर्दै आएको छ । गाउँपालिकाले खेती खेतीका लागि विभिन्न सेवा सुविधा दिने भएपछि अहिले कफीको माग ह्वात्तै बढेको मल्लले बताए । ‘कफी बाँड्ने भनेपछि निवेदन र फोनको ओइरो नै लागेको छ,’ मल्लले भने, ‘यहाँ पौरखी किसानहरू छन्, विकल्प नभएर मात्रै गाँजा लगाएका हुन्, अहिले गाँजा छोडेर कफी रोज्नेको हानथाप छ ।’
आफूहरूको योजनालाई प्रदेश र जिल्ला प्रहरीले ऊर्जा दिएको उनले बताए । अभियानको क्रममा रोकिएका कफीको नियमित अनुगमन गर्नेछु, निगरानी गर्छौं, समूह र व्यक्तिलाई नै आवश्यक तालिम दिने काम पालिकाको कृषि शाखा मार्फत गरिने उनले बताए ।
‘मैले वि.स २०५४ सालमा गाविस अध्यक्ष हुँदा नै विकल्प खोजेको हो, सडक र गाँजाको विकल्प भएमा यहाँको भिरालो जमिनमा गाँजा हैन कफी फल्ने छ, हामीले उही बेला भनेको थियौं, कि त गाँजालाई वैधानिकता कि त विकल्प चाहियो भनेर,’ मल्लले भने ।
