मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारको आगामी आव २०८३/०८४ को बजेट सर्वसहमतिले पारित भएको छ । शनिबार बसेको प्रदेश सभाको बैठकले अर्थ सम्बन्धी प्रस्तावलाई कार्यान्वयन गर्न बनेको विधेयक र विनियोजन विधेयक २०८३ सर्वसहमतिले पारित गरेको हो ।
बैठकमा आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री प्रभात तामाङले संसदमा पेश गरेको प्रदेश सरकारको आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ को सेवा र कार्यका लागि प्रदेश सञ्चित कोषबाट केही रकम विनियोजन गरियोस् र प्रदेश सरकारको अर्थ सम्बन्धी प्रस्तावलाई पारित गरियोस् भन्ने प्रस्तावलाई पारित गरेको हो ।
मन्त्री तामाङले पेश गरेको उक्त प्रस्तावलाई उपसभामुख अप्सरा चापागाईले निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्नु भएकाे थियो । उपसभामुख चापागाईले निर्णायार्थ प्रस्तुत गरेको प्रस्तावको पक्षमा मात्रै सांसद रहनु भएकाे थियो । प्रस्तावको पक्षमा बढी सांसद रहेकाले उपसभामुख चापागाईले सरकारको विनियोजन विधेयक र अर्थ विधेयक सर्वसहमतिले पारित भएको घोषणा गर्नु भएकाे थियो ।
प्रदेश सभामा सरकारको बजेटमाथि सांसदहरुले गत असार १६ देखि निरन्तर छलफल गर्दै आएका थिए । सांसदहरुले बजेटमाथिको छलफलमा राखेका धारणा बारेमा शुक्रबार र शनिबारको बैकठले विभागीय मन्त्रीहरुले जवाफ दिएका थिए । बागमती सरकारले असार १ मा आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि ६६ अर्ब ९३ करोड ३३ लाख रुपैयाँको बजेट पेश गरेको थियो ।
बागमती प्रदेशमा नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेको संयुक्त सरकार छ। सरकारकाे नेतृत्व कांग्रेलले गरेकाे छ ।
चितवन । चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२३ बेलहट्टामा जङ्गली हात्तीको आक्रमणबाट आमा–छोराको मृत्यु भएको छ ।
हात्तीले घरमै पसेर आक्रमण गर्दा २५ वर्षीया आशिका बोटे र उनका चार वर्षीय छोरा भरत बोटेको मृत्यु भएको चितवन प्रहरीले जनाएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका अनुसार शनिबार राति ११ बजे स्थानीय पूर्ण बोटेको घरमा जङ्गली हात्ती प्रवेश गरी घरभित्र सुतिरहेका आमाछोरामाथि आक्रमण गरेको थियो । हात्तीको आक्रमणबाट दुवै जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
घटनाको जानकारी प्राप्त हुनासाथ प्रहरी टोली घटनास्थल पुगेको थियो । दुवै शव पोस्टमार्टमका लागि भरतपुर अस्पताल ल्याइएको प्रहरीले जनाएको छ ।
मकवानपुर । आज असार १५ गते । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । असारे भाकामा लोकलयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ ।
‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’…। असार महिना किसानकाे लागि महत्वपूर्ण पर्व नै हुन्छ । अहिले मध्य असार चलिरहेकाे छ । खेतका गराहरु पानीले भरिएका स्थानमा रोपाई सकिए पनि पानीकाे अभावमा कतै सुरु भएकाे छैन । आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाने खुवाउने गरिन्छ ।
कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने गर्छन् भनिन्छ । यस बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् । आफ्नो खेतीपाती नहुनेहरू पनि अरूको खेतमा रोपाईं गरी हिलो छ्यापेर रमाइलो गरी दही चिउरा खान पछि पर्दैनन् । दोहोरी रोपाईं गीतको रन्कोमा रोपाईं गर्नु असारको अर्को आकर्षण हो ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्त्वपूर्ण छ । शुभ कार्यका लागि घरबाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्त्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकामना निस्कनुअघि सगुनका रूपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ । निस्कने बेलामा दही खाएर हिँडे साइत पर्ने जनविश्वास रहिआएको छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्य वर्द्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेका थिए भनिन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ ।
भोजनान्ते पिबेत् तक्रं वैद्यस्य किं प्रयोजनम्’ भन्नेजस्ता वाक्य पनि आयुर्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ । पखाला लागेका बेला दही चिउरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही चिउरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहत् रूप लिएको छ ।
धान दिवस
आज धान दिवस । नेपालमा धान दिवस मनाउन थालेकाे २३ वर्ष भएकाे छ । किसानको मनोबल उच्च राखी उनीहरूको श्रमको सम्मान गर्ने उद्देश्यले विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते मन्त्रीस्तरीय निर्णय गरी २०६२ असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् २००४ मा संयुक्त राष्ट्र संघले ‘धान नै जीवन हो’ (Rice is Life) भन्ने नाराका साथ धान वर्ष मनाएपछि नेपालमा असार १५ लाई धान दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो ।
कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नैपर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
यस वर्ष असार मध्यसम्म पनि देशका सबै भागमा पर्याप्त मात्रामा वर्षा नभएका कारण हुनुपर्ने जति रोपाइँ हुनसकेको छैन । कति ठाउँमा रासायनिक मलको पनि अभाव भएको गुनासो किसानले गर्ने गरेका छन् । नेपालमा ८५ प्रतिशत मनसुन जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्ममा र १० प्रतिशत हिउँदमा हुने गरेको छ।
नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ । जुम्लामा लगाइने धानखेतीलाई विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा धानखेती भएको मानिन्छ । पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ । तथ्याङ्क अनुसार धान खेतीको ७९ प्रतिशत क्षेत्रफल विकासे जातका धानखेतीले ओगटेको बताइन्छ ।
असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
- छुपु र छुपु धान नै रोपौँ हातैको बर्माले,
- झ्यालमा बस्ने ज्यान थियो मेरो दिएन कर्मले…..।
- पुर्वकी दिदी, पश्चिमकी बहिनी भेट हुन्छ भनेर,
- पटुकी कसी, घुम ओढी आएँ रोपार बनेर…….
मकवानपुर । बागमती प्रदेशमा अपाङ्गताकाे क्षेत्रमा काम गर्ने अधिकारकर्मी आन्दोलित भएका छन् । बागमती प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ काे बजेटमा अपाङ्गता भएकाको क्षेत्रका नियमित कार्यक्रम तथा बजेट कटौती गरेको भन्दै अपाङ्गता अधिकारकर्मीहरूले चरणबद्ध आन्दोलनका कार्यक्रम घोषणा गरेका छन् ।
प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्षकाे बजेटमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि प्रदान गरिँदै आएका सहायक सामग्री निःशूल्क वितरण तथा क्षमता विकास, पुनःस्थापना, सीप विकास, सशक्तीकरणका कार्यक्रम कटौति गरेको अधिकारकर्मीको भनाइ छ । प्रदेश सरकारको यस्तो निर्णयले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार, दैनिकी, जीवनयापन तथा सामाजिक सहभागिता र सशक्तीकरणमा गम्भीर असर पर्ने भन्दै अपाङ्गता भएकाहरुको स्वतन्त्र आन्दोलन परिचालन समिति बजेट पुनरावलोकन गरी आफ्ना सात बुँदे माग तत्काल सम्बोधन गर्न आग्रह गरेको छ ।
अपाङ्गता भएकाहरुको स्वतन्त्र आन्दोलन परिचालन समितिले आन्दोलनका कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको हो । असार ८ गते नै सात बुँदे मागसहित प्रदेश सरकारलाई असार १३ गतेभित्र माग सम्बोधन गर्न आग्रह गरिएको भए पनि प्रदेश सरकारको तर्फबाट हालसम्म कुनै ठोस पहल, संवाद वा सकारात्मक प्रतिवद्धता नआएको भन्दै आन्दोलनलाई थप सशक्त र चरणबद्ध रूपमा अघि बढाउने निर्णय गरिएको आन्दोलन परिचालन समितिका संयोजक अश्विन लम्सालले बताउनु भयो ।
सार्वजनिक कार्यक्रमअनुसार असार १४ गते आइतबार (आज) हेटौंडाको संगमचोकदेखि बुद्धचोकसम्म सिठ्ठी जुलुससहित कोणसभा आयोजना गरिनेछ । असार १५ गते सम्बन्धित मन्त्रालयहरूमा धर्ना दिँदै मन्त्रीहरूको मन्त्रालय प्रवेशमा अवरोध गरिने आन्दोलन परिचालन समितिका उपसंयोजक गणेशचन्द्र दवाडीले जानकारी दिनुभयो ।
त्यसैगरी असार १६ गते प्रदेश सभा सचिवालय परिसरमा धर्ना दिँदै प्रदेश सभा सदस्यहरूको सभा प्रवेश अवरोध गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।असार १७ गतेदेखि २० गतेसम्म रिले अनशन सञ्चालन गरिने तथा असार २१ गतेदेखि माग पूरा नभएसम्म अनिश्चितकालीन आमरण अनशन सुरु गरिने समितिले चेतावनी समेत दिएको छ ।
समितिले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार कुनै दया वा अनुदानको विषय नभई संविधानतः सुनिश्चित मौलिक अधिकार भएको उल्लेख गर्दै आफ्ना माग तत्काल सम्बोधन गर्न प्रदेश सरकारसँग आग्रह गरेको छ । अन्यथा आन्दोलन सडकदेखि सदनसम्म थप सशक्त बनाइने र त्यसबाट उत्पन्न हुने सम्पूर्ण परिस्थितिको जिम्मेवारी प्रदेश सरकारले नै लिनुपर्ने बताएकाे छ ।
क्षितिज समर्पण मकवानपुरमा सम्मानित
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा साहित्यकार क्षितिज समर्पण सम्मानित हुनु भएकाे छ । शनिबार साहित्य सङ्गम मकवानपुरले ‘मकवानपुर कृति सम्मान २०८२’ बाट जाजरकोटका क्षितिजलाई सम्मान गरेकाे हाे ।
उहाँको पहिलो उपन्यास ‘तोरकीन’ का लागि ३५ हजार नगद राशीसहित ‘साहित्य सङ्गम मकवानपुर कृति सम्मान २०८२’ प्रदान गरिएको संगम अध्यक्ष डीबी बर्तौलाले जानकारी दिनुभयो । गत वर्ष उक्त सम्मानकाे पुरस्कार राशी २५ हजार रहेकाेमा यस वर्ष बढाएर ३५ हजार पुर्याइएकाे हाे ।
यसअघि साहित्य संगम मकवानपुरले कृति सम्मानका लागि आव्हान गरेको थियो । २०८२ सालभित्र प्रकाशन भएको कृति आव्हान गरिएकाेमा समर्पणको तोरकिनसहित बसन्त पराजुलीको ‘बखान’, सीमा आभाषको ‘महायुग’, निष्प्रभा सजीको ‘याली’, गणेश खनितको ‘लाफा’ र झम्क तिमल्सिनाको ‘विमुक्ति’ लाई अन्तिम सूचिमा अटाएका थिए ।
समर्पणका ‘आगोका फुलहरु’ (एकल गजल सङ्ग्रह २०६७), ‘कैफियत’ (संयुक्त गजल सङ्ग्रह, २०७०) प्रकाशित छन् । उहाँ बाह्रखरी कथा लेखन प्रतियोगिता २०७६ र २०७७ मा समेत पुरस्कृत हुनुभएको थियो । साहित्यकार क्षितिज समर्पण तथा उहाँको कृति तोरकीन माथि मकवानपुरे साहित्यकार सुवास खनालले समीक्षा गर्नुभएको थियो ।
यसैगरी सङ्गमले ३६८ औं नियमित साहित्य सन्ध्या कार्यक्रम गरेकाे छ । मकवानपुरे साहित्यकार डा. केशव श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यमा भएको कार्यक्रममा दिवंगत मकवानपुरे साहित्यकारहरु गोविन्द खड्का, डा. गणेश कुमार पौडेल, दीपक मुडबरीको स्मृति विशेष रुपमा उहाँहरुको जीवनका स्मरणीय घटनाहरु चर्चा गरिएको थियो । प्रमुख अतिथि श्रेष्ठले मकवानपुरे साहित्यको इतिहास तथा परिवेशबारे चर्चा समेत गर्नुभएको थियो ।