मकवानपुर । आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ काे बजेट प्रदेश सभामा पेश गरेपछि प्रदेश सभाकाे बैठक बस्न सकेकाे छैन । प्रदेश सरकारले १ असारमा ढिलो गरी ल्याएकाे बजेटमाथि छलफलकाे लागि १२ असारमा बाेलाइएकाे प्रदेश सभाकाे बैठक दलहरु विच सहमति हुन नसक्दा स्थगित भएकाे थिायो । आज १६ असारकाे लागि सारिएकाे बैठक समेत स्थगित गरी बैठककाे लागि नयाँ मिति तोकिएकाे हाे ।
१९ असारमा बस्ने गरी प्रदेश सभा बैठक सूचना जारी गरी ताेकिएकाे हाे । प्रदेश सभा सचिवालयका अनुसार आजको बैठकमा बजेटमाथि छलफल सुरु गरिने कार्यसुची तय भएकाे थियाे । बजेटमाथिको छलफलसँगै संशोधन प्रस्तावहरू समेट्दै बैठकहरू निरन्तर सञ्चालन गरिने तयारी गरिएकाे सचिवालयले जनाएको छ।
यसै बीच प्रदेश सरकारले प्रस्तुत गरेकाे बजेटमा विवाद बढ्दै जाँदा प्रतिपक्षी दलहरुले बजेट सच्याउनु पर्ने माग गरेका छन् । प्रदेशसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिपक्षी दलहरु नेकपा माओवादी केन्द्र, राप्रपा र एकीकृत समाजवादी पार्टीले बजेट सच्याउन वा मार्ग प्रशस्त गर्न सरकारलाई आग्रह गरेको हो ।
सोमबार गरिएकाे पत्रकार भेटघाटमा माओवादी केन्द्रका तर्फबाट प्रमुख सचेतक ढकालसहित एकीकृत समाजवादीका प्रदेशसभा सदस्य बसन्त मानन्धर, राप्रपाका संसदीय दलका उपनेता गिरबहादुर तामाङले हस्ताक्षर गरी संयुक्त विज्ञप्ति सार्वजनिक गरे । प्रमुख प्रतिपक्षी दल माओवादी केन्द्रको अगुवाईमा भएकाे पत्रकार भेटघाट पछि जारी विज्ञप्तिमा भनिएकाे छ ‘सरकार छलफल र संवादबाट भागिररहेको छ ।’
आगामी आवकाे बजेट प्रदेशसभामा पेश गरिएकाे तर सरकारले प्रदेशसभा सुचारु गरेर बजेटमाथिको छलफल सुरु गर्न नसकेको आरोप प्रतिपक्ष दलहरुकाे छ । सरकार छलफल र संवादबाट भागेर लगातार प्रदेशसभा बैठक स्थगन गर्दै आएको विज्ञप्ती मार्फत उनीहरुको भनाई राखेका छन् ।माओवादी केन्द्र बागमती प्रदेश संसदीय दलका प्रमुख सचेतक रत्नप्रसाद ढकाल भने ‘सरकारले बजेट संशोधन वा पुरक पुस्तक ल्याउनुपर्छ । सरकारले असन्तुलित बजेट सच्याउन वा पूरक पुस्तक ल्याउन नसक्ने अवस्था भए मार्ग प्रशस्त गर्नु पर्छ ।’
सरकारको एकलौटी निर्णयप्रति आपत्ती जनाउँदै प्रमुख सचेतक ढकालले सरकार बजेटमाथिको छलफलबाट भागिरहेको बताए । ‘प्रदेश सरकारको बजेट निर्माण प्रक्रिया नीतिगत रुपमा त्रुटिपूर्ण रहेको छ’ उनले भने ‘बजेटमा असन्तुलन, विभेद र मिलेमतो झल्किएकोले सत्तारूढ दललाई संवादका लागि आव्हान गरी बजेटको नीतिगत त्रुटिहरु सच्याउनु पर्छ ।’ सभालाई अवरोध गरेर जनताको अधिकार कुण्ठित गर्न नपाइने प्रतिपक्ष दलहरुले भनेका छन् ।
सरकार बजेटमाथि छलफल सुरु गर्नुको साटो प्रदेशसभालाई बन्धक बनाउने प्रयास गरिरहेको उनीहरुले आरोप लगाएका छन् । सभा संचालन नहुनु संवैधानिक व्यवस्था, संसदीय मर्यादा र लोकतान्त्रिक अभ्यासविरुद्धको कार्य भएकाे विज्ञप्तिमा भनिएकाे छ । असार १ गते समयमै बजेट नआउँदा सरकारमा रहेका दल र मन्त्रीहरु बीच विवाद सुरु भएको बताइएकाे छ । सत्तारुढ दलहरुको असहमति र गुटगत विवादका कारण प्रदेशसभा बैठकमा अवरोध भएको प्रमुख प्रतिपक्ष दलकाे भनाई छ ।
प्रदेश सरकारले बजेट सभामा पेश गर्ने दिन १ असार मै आर्थिक मामिला मन्त्री र सचिवबिचको विवाद सार्वजनिक भएको तथा मन्त्रालयहरुबीच समन्वय अभाव देखिएको उनीहरुले प्रतिपक्ष दलहरुले जारी गरेकाे विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । सत्ता घटक दलहरुबीचको असमझदारी छरपस्ट भएको कारण उक्त दिन समयमै बजेट प्रस्तुत हुन नसकेको उनीहरुको भनाइ छ । राती अबेर मात्र बजेट प्रस्तुत भएको बजेट हेर्दा सरकार बजेट निर्माणमा पूर्णत असफल भएको प्रतिपक्षीको आरोप छ ।
मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामा नेतृत्वको सरकारले ल्याएको बजेटप्रति सत्तारुढ दलकै प्रदेशसभा सदस्यहरूबीच असन्तुष्टि देखिए पछि सभामा छलफल हुन सकेकाे छैन । विशेषगरी नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेका प्रदेशसभा सदस्यहरूले बजेटमा विकास योजनाको वितरण असमान भएको भन्दै आलोचना गर्दै आएका छन् ।
नेपाली कांग्रेसका प्रदेशसभा सदस्यहरूले सरकारको प्राथमिकता प्राप्त योजना बजेटमा नपरेको गुनासो गर्दै आएका छन् भने एमालेभित्र पनि योजना छनोट प्रक्रिया पारदर्शी नभएको भन्दै असन्तोष देखिएको छ । केही प्रदेशसभा सदस्यहरूले बजेट संशोधनको माग गर्दै सार्वजनिक रूपमा असहमति जनाइसकेका छन् । बजेट विवादकाे कारण सत्तारुढ दल एमालेको संसदीय दलको बैठक नै बस्न सकेकाे छैन् भने काँग्रेसकाे दलकाे बैठकमा सहमति जुटन् सकेकाे छैन् ।
बागमती प्रदेश सरकारले भौतिक पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि र रोजगारीमुखी कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ का लागि ६७ अर्ब ४७ करोड ७३ लाख रुपैयाँ बराबरको बजेट सभामा पेश गरेकाे थियो । ।
मकवानपुर । महेन्द्रराजमार्ग अन्तर्गत पूर्वी नवलपरासीको सबैभन्दा लामो दुम्किबासको विनयी खोलामा पक्की पुल ढलान ढीलो भएको प्रति यातायात व्यवासायीहरुको ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ ।
पुल भाँचिएपछि हिउँदमा खोलाबाट सवारी चलाइएको भए पनि वर्षा लागेसँगै समस्या बढेको छ । यही राजमार्ग अवरुद्ध भएको कारण अहिले भैरहवा नाकाबाट भित्रने सामग्रीहरु ढुवानीमा समस्या भएको छ । यता यातायात व्यवसायीहरुको मालवाहक गाडीहरु, यात्रु वाहक बसहरु समेत ग्यारेजमा थन्किएपछि रोजगारीमै समस्या भएको छ ।
सर्वसाधारणको समस्या प्रति गम्भिर हुन सम्बद्ध निकायलाई नारायणी यातायात व्यवसायी कम्पनी प्रालिका अध्यक्ष गोकर्ण पराजुलीले अनुरोध गरे । “ऋणमा लिइएका यातायातहरु राजमार्गको कारण ग्यारेजमा थन्किएपछि व्यवसायीहरु झनै ऋणमा डुब्दै जान्छन्” अध्यक्ष पराजुलीले भने “पहुँच हुनेहरु माथि माथि उड्छन्, सर्वसाधारणहरुको जीवनको कष्ट कसले बुझ्ने ?”
राजमार्ग बन्दको कारण यातायात मजदुरहरु आफ्नो दैनिकी गुजार्नै समस्या हुने अवस्थामा पुगेको गुनासाहरु आउन थालेको अध्यक्ष पराजुलीले बताए । पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत पूर्वी नवलपरासीमा पर्ने दुम्कीबासको पुल भाँचिएको ६ महिना पुग्न लाग्दा पनि सरकारले विकल्प नदिँदा गाडी चालक र यात्रुहरूले सास्ती खेप्नुपरेको छ । गएको पुस २६ गते विनयी खोलाको पुल भाँचिएको थियो । पुल भाँएिपछि बनाएको डाइभर्सन दर्जन पटक बगिसकेको छ । डाइभर्सन बगेपछि आवातजावात ठप्प हुने र गाडीको लामो लाइन लाग्ने गरेको थियो ।
यसैमा सास्ति भोग्दै आएका सर्वसाधारणले पछिल्लो साताबाट राजमार्ग नै बन्द भएपछि मार खेप्नु परेको छ । यो राजमार्गमा दैनिक झन्डै १८ हजार गाडी चल्ने गरेको थियो ।
भैरहवा–चितवन–हेटौंडा रुटमा ट्रक चलाउँदै आउनुभएका केशव श्रेष्ठले पछिल्लो साता घरैमा बस्नु पर्दा आर्थिक समस्या भएको बताउनु भयो । “बाटो नै बन्द छ, काम गर्नै पाएको छैन, आर्थिक समस्याको कुरा कसलाई सुनाउनु” उनले भने “एक पटक त गाडी साहुलाई गुनासो गरेर केही पैसा अग्रीम लिएँ, कति पटक यसरी चलाउनु ।”
भैरहवाबाट काठमाण्डौ पुग्न एक साता लागेपछि अहिले आफू काठमाण्डौमा थन्किनु परेको अर्का ट्रक चालक विबेक कठायतले बताए । “एकै ठाउँमा ४ दिन त बर्दघाटमै रोकिएँ, ट्रकमा आलु र प्याज बोकेको थिएँ, आधा त कुहियो होला” कठायतले भने “ट्रकमा भएको आलु र प्याज कुहिएर गन्हाउँदा गाडीमै सुत्नसमेत समस्या भएको थियो ।” अहिले काठमाण्डौमा अल्झिनु पर्दा आर्थिक समस्या भएको उनले बताए ।
“प्रकृतिसँग त कसले सक्छ र, तर मौसमी पूर्वानुमान त थियो नि, सोही अनुसारको रफ्तारमा काम नहुँदा यो सास्तीको शिकार जनता हुनु परेको हो” नेपाल यातायात राष्ट्रिय महासंघका केन्द्रीय सदस्य समेत रहेका पराजुलीले बताए ।
विनय खोलामा ५२ वर्षअघि निर्माण भएको फलामे पुल ६ महिनाअघि भाँच्चिएका कारण त्यहाँ डाइभर्सन सडकबाट आउजाउ भइरहेको थियो । गतसाता यात्रु बोकेको बस डाइभर्सनबाट बगाएपछि अहिले यो राजमार्गबाट साना सवारीहरुमात्रै सुचारु छन् । मालवाहक ट्रक र यात्रुबाहक बसहरु पूर्ण रुपमा बन्द रहेको पूर्वी नवलपरासी जिल्लाका प्रहरी प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक यादव ढकालले बताए ।
आगामी शनिबारबाट पुल सञ्चालनमा ल्याइनेछ : प्रवक्त खनाल
विनयी खोलामा निर्माण भएको नयाँ पक्की पुल आउँदो शनिबारबाट सञ्चालनमा ल्याउने उद्देश्यका साथ आफूहरुले काम गरिरहेको सडक विभाग अन्तरगत बुटवल नारायणगढ सडक आयोजना, पूर्वी खण्डका सूचना अधिकारी तथा प्रवक्ता इन्जिनियर शिव खनालले बताए ।
“बाटोको ढलान सकिएको छ, अब पुलको मात्रै भाग बाँकी छ” खनालले भने “आगामी ५ तारिख (२१ असार) बाट पुल सञ्चालनमा ल्याउने जमर्को हाम्रो तर्फबाट छ।” यद्यपी मौसमले साथ दिएन भने केही ढीलाइ हुनसक्ने उनले बताए । चिनियाँ निर्माण कम्पनी चाइना स्टेट इन्जिनियरिङ कर्पोरेसन, परामर्शदाता तथा आयोजनाबीचको छलफलअनुसार शनिबारबाट पुलको प्रयोगमा खुला गरिने तयारी भएको उनले बताए ।
गत २६ पुसमा मालबहाक ट्रक ठोक्कीदा पुल भाँचिएको थियो। त्यसपछि अस्थायी डाइभर्सनमार्फत यातायात सञ्चालन हुँदै आएकोमा पछिल्लो साता पूर्ण रुपमा राजमार्ग ठप्प छ ।
चिनियाँ निर्माण कम्पनी चाइना स्टेट इन्जिनियरिङ कर्पोरेसन र परामर्शदाता कम्पनीलाई अबको दुई महिना दाउन्ने सडकमा केन्द्रित भएर काम गर्न निर्देशन दिइएको बताइएको छ । चिनियाँ पक्ष पनि चाँडै काम गर्न र परिणाम देखाउनेतर्फ सकारात्मक देखिएको दावि गरिएको छ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशसभा बैठक आज सोमबार दिउँसो १ बजे बस्दैछ । गत १२ असारका लागि तोकिएको बैठक बस्दै नबसी स्थगित भएकाे थियाे ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ काे बजेटमाथिकाे छलफलकाे लागि बाेलाइएकाे बैठक दलहरुकाे विवादका कारण स्थगन भएको थियो । प्रदेशसभा सचिवालयले सूचना जारी गर्दै बैठक असार १६ गते सारिएको जानकारी गराएको थियो ।
आजको बैठकमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेटमाथि छलफल हुने कार्यसूची रहेको प्रदेशसभा सचिवालयले जनाएको छ । बजेटमाथिको छलफलमा प्रस्तुत प्रस्तावलाई समेटेर प्रदेश सभा निरन्तर सञ्चालन गरिने बताइएकाे छ ।
मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामा नेतृत्वको सरकारले ल्याएको बजेटप्रति सत्तारुढ दलकै प्रदेशसभा सदस्यहरूबीच असन्तुष्टि देखिएको छ । विशेषगरी नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेका प्रदेशसभा सदस्यहरूले बजेटमा विकास योजनाको वितरण असमान भएको भन्दै आलोचना गर्दै आएका छन् ।
कांग्रेस प्रदेशसभा सदस्यले बजेट माथिको असन्तुष्टिका कारण संसदीय दलको बैठक नै प्रभावित भएको थियो । बजेट निर्माण प्रक्रियामा उत्पन्न विवादले नेकपा एमालेको संसदीय दलको बैठकसमेत प्रभावित भएको छ । बजेट माथिको विवादले एमालेको संसदीय दलको बैठक नै बस्न सकेको छैन ।
नेपाली कांग्रेसका प्रदेशसभा सदस्यहरूले सरकारको प्राथमिकता प्राप्त योजना बजेटमा नपरेको गुनासो गर्दै आएका छन् भने एमालेभित्र पनि योजना छनोट प्रक्रिया पारदर्शी नभएको भन्दै आन्तरिक असन्तोष देखिएको छ । केही प्रदेशसभा सदस्यहरूले बजेट संशोधनको माग गर्दै सार्वजनिक रूपमा असहमति जनाइसकेका छन् ।
बैठकमा निष्कर्ष निस्कन नसकेपछि कांग्रेस सत्ता साझेदार दल एमालेको साथ खोज्न पुगेको छ । सत्ता साझेदार दल एमालेको धारणा अनुसार अघि बढ्ने गरी कांग्रेसले संसदीय दलको बैठक स्थगन भएकाेबताइएकाे छ ।
एमालेको निर्णय अनुसार बजेट माथिको छलफल गर्ने गरी कांग्रेस संसदीय दलको निर्णय गर्न मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामासहितका नेता आन्तरिक छलफलमा जुटे पनि उपलब्धी देखिएकाे छैन् ।
‘प्रदेशमा प्रतिनिधित्व गर्ने दलहरू कांग्रेसलाई १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ, एमालेलाई १ अर्ब रुपैयाँ, माओवादी केन्द्रलाई ७० करोड रुपैयाँ, नेमकीपालाई २ करोड रुपैयाँको बजेटको सिलिङ दिइएको थियो । त्यसमा पनि अर्थ मन्त्रालयले जानकारी नदिई आफ्ना योजना समावेश गरेको भेटिएको थियो ।
बजेट विनियोजन गर्दा आफ्नो कार्यक्षेत्रको स्पष्ट भएन । कार्यक्षेत्र निर्धारण नगरी बजेट विनियोजन भएको कारणले गर्दा समस्या निम्तिएको एक सांसदले बताए । टुक्रे र मापदण्ड विहीनका योजनाहरू धेरै भएकाले कार्यान्वयनमा पनि समस्या हुने उनले बताए ।
मकवानपुर । ‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’…। असार महिना किसानकाे लागि महत्वपूर्ण पर्व नै हुन्छ । अहिले मध्य असार चलिरहेकाे छ । खेतका गराहरु पानीले भरिएका छन् कतै रोपाई सकिए हाेलान् कतै सुरु हुँदैछ ।
आज असार १५ गते । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ । आजै धान दिवस पनि हाे । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । असारे भाकामा लोकलयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ छुपुछुपु हिलोमा धान रोपिन्छ ।
आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाने खुवाउने गरिन्छ । कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने गर्छन् भनिन्छ । यस बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् ।
विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते मन्त्री स्तरीय निर्णय गरी २०६२ साल असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो ।
मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एक पटक हिलोमा पस्नै पर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्त्वपूर्ण छ । शुभ कार्यका लागि घरबाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्त्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकामना निस्कनुअघि सगुनका रूपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ । निस्कने बेलामा दही खाएर हिँडे साइत पर्ने जनविश्वास रहिआएको छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्य वर्द्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेका थिए भनिन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ । भोजनान्ते पिबेत् तक्रं वैद्यस्य किं प्रयोजनम्’ भन्नेजस्ता वाक्य पनि आयुर्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ ।
पखाला लागेका बेला दही चिउरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही चिउरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहत् रूप लिएको छ ।
मकवानपुर । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई) २०८१ को नतिजामा मकवानपुरका ४६.८६ प्रतिशत परीक्षार्थी उत्तीर्ण भएका हुन्।
शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई, मकवानपुरकाे सार्वजनिक सूचना अनुसार मकवानपुर जिल्लाबाट परीक्षा दिने कुल ५८८७ मध्ये ३१२८ जना परीक्षार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। २८१० जना सामान्य विधाबाट र १३२ जना प्राविधिक विधाबाट गरी कुल ३१२८ जना परीक्षार्थी उत्तीर्ण भएका छन्।
सामान्यतर्फ ४७.०४ प्रतिशत र प्राविधिकतर्फ ४२.३ प्रतिशत परीक्षार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। दुबै गरेर ४६.८६ प्रतिशत परीक्षार्थी उत्तीर्ण भएकाे शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले जनाएकाे छ । यसपटक इनकम्प्लिट परीक्षार्थी संख्या २२९ रहेको छ ।
जिल्लाकाे नतिजा अनुसार, ४.० जीपीए ल्याउने विद्यार्थीको संख्या ५ जना रहेको छ । ४.० जीपीए भन्दा कम र ३.६ जीपीए भन्दा माथि ल्याउने विद्यार्थीको संख्या ३७२ जना सामान्य तर्फ र ६ जना प्राविधिक तर्फ गरेर जम्मा ३७८ जना रहेको छ ।
त्यसैगरी, ३.२ देखि ३.६ जीपीए ल्याउनेमा ८०२ जना (सामान्य ७७२, प्राविधिक ३०) , २.८ देखि ३.२ जीपीए ल्याउने ९८१ जना (सामान्य ९२७, प्राविधिक ५४), २.४ देखि २.८ जीपीए प्राप्त गर्ने ५३९ जना (सामान्य ५३२, प्राविधिक ७) तथा २.० देखि २.४ जीपीए प्राप्त गर्ने ५४ जना विद्यार्थी रहेकाे इकाईले जनाएकाे छ ।
यस वर्ष मकवानपुरले गत वर्षभन्दा नतिजामा सुधार ल्याएको छ । गत शैक्षिक सत्रमा मकवानपुरका ५ हजार सात सय ५२ जना विद्यार्थी माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई)मा सहभागी भएकामा २ हजार ९८ जना उत्तीर्ण भएका थिए ।
३६.४७ प्रतिशत विद्यार्थी मात्रै ११ कक्षामा भर्ना हुन योग्य हुँदा ३ हजार ६ सय ५४ जना विद्यार्थी ननग्रेडेड (एनजी) भएका थिए ।