मकवानपुर । मकवानपुरको बागमतीमा ३ फागुनबाट सातौं संस्करणको बागमती गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिता हुने भएकाे छ । गाउँपालिकाको आफ्नै रंगशालामा प्रतियोगिता हुने छ ।
गत वर्षकाे छैठौं संस्करणको प्रतियोगिता फापरबारीस्थित जनता माध्यमिक विद्यालयको खेलमैदानमा भएको थियो । सोमबार हेटौंडामा पत्रकार सम्मेलन गर्दै पालिकाकाे खेलकुद विकास समिति अध्यक्ष रहर सिंह थिङले गाउँपालिकाको मुख्य सहयोगमा हुने प्रतियोगिताकाे उद्घाटन नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष एवम् पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दहाल ‘प्रचण्ड’ ले गर्ने जानकारी दिए ।
प्रतियोगिताको उद्घाटन खेलमा आयोजक बागमती गाउँपालिका र बागमती युथ क्लब सर्लाहीको टिमबीच प्रतिस्पर्धा हुने थिङले बताए ।प्रतियोगिताको फाइनल खेल फागुन १२ गते हुने आयोजकले जनाएको छ । प्रतियोगितामा ७ वटा ‘ए’ डिभिजन क्लब र ३ वटा मोफसलका क्लबसहित १० टिमको सहभागिता रहने उनले जानकारी दिए ।
आयोजकका अनुसार प्रतियोगिताको उपाधि विजेता टिमले १० लाख रुपैयाँसहित शिल्ड, मेडल तथा प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछ भने उपविजेता टिमले ५ लाख रुपैयाँसहित शिल्ड, मेडल तथा प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछ । यस्तै, प्रतियोगिताको सर्वोत्कृट खेलाडीलाई १ लाख १ हजार रुपैयाँ तथा विधागत उत्कृष्ट खेलाडीलाई जनही २५ हजार प्रदान गरिनेछ । प्रत्येक खेलकाे म्यान अफ द म्याचलाई १० हजार रुपैयाँसहित ट्रफी प्रदान गरिने छ ।
बागमती गाउँपालिकाका अध्यक्ष सर्केश घलानले यस वर्षबाट पालिकाले आफ्नै खेलमैदानलाई व्यवस्थित गरेर प्रतियोगिताको आयोजना गरिने बताए । पालिकाले सबै विधाका खेलको संरचना निर्माण गर्नका लागि श्रमदानका लागि पहल गरिएको उनले जानकारी दिए । प्रतियोगिता आयोजना गर्न गाउँपालिकाबाट २५ लाख रुपैयाँ सहयोग रहने बताइएकाे छ । करिव ७४ लाख ७३ हजार रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको प्रतियोगिताका लागि मकवानपुरका १० वटै पालिका, सिन्धुली जिल्लाको मरिण गाउँपालिका र हरिहरपुरगढी गाउँपालिकासँग सहयोगका लागि पहल गरिएको अध्यक्ष थिङले जनाकारी दिए ।
छैटौं संस्करणकाे उपाधी काठमाडौंको मछिन्द्र क्लबले हात पारेकाे थियो भने सशस्त्र प्रहरी बलको एपीएफले उपविजेतामा चित्त बुझाएकाे थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका २ वटा सामुदायिक विद्यालय एकीकरण(मर्ज) गरिने भएको छ ।
मकवानपुर कै पुराना २ सामुदायिक विद्यालय एकीकरण प्रक्रियामा लैजान कार्यदल समेत गठन गरिएको छ । हेटौंडा ४ मा रहेको भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालय र आधुनिक राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयलाई एकीकरण सम्बन्धी प्रक्रियाको लागि उपमहानगरको कार्यपालिका बैठकले ४ नम्बर वडाका वडा अध्यक्ष नवीन सिग्देलको संयोजकत्वमा ७ सदस्यीय कार्यदल गठन गरेको छ ।
भुटनदेवी मावि व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षसमेत रहेका वडाध्यक्ष सिग्देल संयोजक रहेको कार्यदलको सहसंयोजकमा आधुनिक राष्ट्रिय माविका विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष मोहमद समिम छन् । सदस्य सचिवमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका शिक्षा शाखाका हरिष्चन्द्र सापकोटा तथा सदस्यहरुमा भुटनदेवी माविका प्रधानाध्यापक माधव दाहाल, आधुनिक राष्ट्रिय माविका प्रधानाध्यापक रामसागर गुरागाईँ, कार्यपालिका सदस्य जुना दाहाल र इश्वरी रसाइली रहेका छन् ।
कार्यदलको स्थायी आमन्त्रीत सदस्यमा उपमहानगरको सामाजिक विकास महाशाखा प्रमुख भीम प्रसाद तिमल्सिना, विज्ञ सल्लाहकार कृष्ण प्रसाद धिताल र कानूनी शाखाका लक्ष्मण मैनाली रहेका छन् ।
कार्यदलले माघ मसान्त सम्ममा दुबै विद्यालयको भौतिक विवरण, शिक्षक, विद्यार्थी, कर्मचारी लगायत अबस्थाको अध्ययन गरि तयार गरेको प्रारभ्भिक प्रतिवेदन बुझाउने कार्यदलका संयोजक सिग्देलले बताए । आगामी बैशाखबाट मेगा विद्यालय सञ्चालन गर्ने गरि कार्य अघि बढेको सिग्देलले जानकारी दिए ।
लामो समयदेखि शैक्षिक क्षेत्रमा उल्लेख्य योगदान पुर्याउँदै आएको दुवै विद्यालयलाई मर्ज गरी मेगा विद्यालयका रूपमा अगाडि बढाउन मर्ज गर्न लागिएको हो । हेटौंडालाई शैक्षिक हबका रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यले दुवै विद्यालय व्यवस्थापन समितिको निर्णय, वडा कार्यालयको सिफारिससहित वडाध्यक्ष, दुवै विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष र प्रधानाध्यापकसहितको टोलीले केही समय अघि हेटौंडा उपमहानगरपालिकाकी नगर प्रमुख मीनाकुमारी लामालाई आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाउन आग्रह गरेका थिए ।
‘हेटौंडा पछिल्लो समय शैक्षिक हबको रुपमा विकास भइरहेको छ । भौतिक पूर्वाधारको निर्माण गरी १० हजार विद्यार्थीलाई सुविधासम्पन्न रूपमा अध्ययन गराउने उद्देश्यले मर्जर प्रक्रिया अगाडि बढाइएको हो’ कार्यदल संयोजक सिग्देलले भने । उनका अनुसार दुवै विद्यालय मर्ज पश्चात भुटनदेवी माविको साधन र स्रोत पूर्ण रूपमा सदुपयोग हुने र आधुनिक माविलाई आवश्यक स्रोतको समेत सहजै पूर्ति हुनेछ ।
‘कार्यदलले अध्ययन प्रतिवेदन बुझाएपछि संघ र प्रदेश सरकारले समेत आवश्यक लगानी विद्यालयमा गर्नुपर्छ’ उनले भने । दुवै विद्यालय मर्जपश्चात खेलकुद मैदान, विज्ञान ल्याब, पुस्तकालय तथा अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माण हुने विश्वास वडा अध्यक्ष सिग्देलको छ ।आधुनिकमा करिब २८ सय र भुटनदेवीमा २२ सय बालबालिका अध्ययनरत छन् । भुटनदेवीमा प्राविधिक धारका विषयमा पनि अध्यापन गराइन्छ । दुबै विद्यालय एकीकृत गर्दा अहिले नै ५ हजार विद्यार्थी हुनेछन् ।
नेपालको सबैभन्दा ठूलो मानिएको बुटवलको कालिका माविमा करिब ८ हजार विद्यार्थी रहेका बताइन्छ । केही समय अघि वडाध्यक्ष सिग्देल दुबै विद्यालयका प्रअ, शिक्षा विकास महशाखाका कर्मचारी, शिक्षक सहितको टोलीले उक्त विद्यालयको अवलोकन समेत गरेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा खेलकुद महाेत्सव हुने भएकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका ४ नम्बर वडाले ९ माघदेखि १७ फागुनसम्म हेटौंडामा एक महिने खेलकुद महोत्सव गर्ने भएको हाे ।
४ नम्बर वडा कार्यालयकाे आयोजना तथा शैक्षिक गुणस्तर सुधार समिति हेटौंडा ४ को व्यवस्थापनमा दोस्रो खेलकुद महोत्सव हुन लागेको हो । आइतबार हेटौंडामा पत्रकार भेटघाट गरी आयोजक ४ नम्बर वडा कार्यालयले खेलकुद महोत्सव सम्बन्धी जानकारी दिएको हो ।विद्यालयहरुबाट खेलाडी उत्पादन गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गर्न लआगिएको ४ नम्बर वडाध्यक्ष नवीन सिग्देलले बताए ।
विद्यालयलाई ‘फोकस’ एक महिनासम्म सञ्चालन हुने महोत्सवमा वडास्तरीय, नगरस्तरीय र जिल्लास्तरीय गरी २१ वटा खेलकुदका क्रियाकलाप सञ्चालन हुने उनले जानकारी दिए । २१ विधा मध्ये २ वटामा जिल्लास्तरीय र ४ वटामा नगरस्तरीय क्रियाकलाप हुने उनले बताए ।
महाेत्सव अन्तरगत ९ माघमा नवोदय माविमा हाजिरी जवाफ प्रतियोगिता, १३ माघमा आधुनिक माविमा वक्तृत्वकला प्रतियोगिता, १४ माघमा सत्यम जेभियर्स माविमा वादविवाद प्रतियोगिता, १५ माघमा श्रमिक माविमा नेपाली हिज्जे प्रतियोगिता र स्लो स्कुटी प्रतियोगिता, २४ माघमा ब्रम्हदिक माविमा कविता प्रतियोगिता हुने आयोजकले जनाएको छ । त्यस्तै २५ माघमा भुटनदेवि माविमा निबन्ध लेखन प्रतियोगिता हुनेछ ।
यसैगरी २ फागुनमा विभिन्न दौड प्रतियोगिता, ३ फागुनमा आधुनिक माविमा नगरस्तरीय भलिबल प्रतियोगिता, सोही दिन श्रमिक माविमा नगरस्तरीय फुटबल प्रतियोगिता तथा नगरस्तरीय क्रीकेट प्रतियोगिता आयोजना गरिने आयोजकले जनाएकाे छ । यस्तै ५ फागुनमा सत्यम जेभियर्स स्कुलमा अफ वार प्रतियोगिता, सोही दिन नवोदय स्कुलमा नगर स्तरिय बास्केटबल प्रतियोगिता र १६ र १७ फागुनमा शैक्षिक गुणस्तर सुधार समितिको व्यवस्थापनमा जिल्लास्तरीय शिक्षक भलिबल प्रतियोगिता आयोजना हुनेछ ।
उनका अनुसार १५ माघमा शहीद दिवसको अवसरमा नेपाल राष्ट्रिय शिक्षक संगठनको व्यवस्थापन र वडा कार्यालयको आयोजनामा शिक्षकहरुको दौड प्रतियोगिता र महिला शिक्षकलाई लक्षित गरी स्लो स्कुटी रेस हुनेछ । विभिन्न प्रतियाेगिताका विजेतालाई १७ फागुनमा प्रमाणपत्र, शिल्ड र मेडल प्रदान गरि महाेत्सवकाे समापन गरिने आयोजकले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । वर्षौदेखि जग्गाको पुर्जा माग गर्दै आएका मकवानपुर मनहरी ४ का वनकरिया समुदायले सरकारसँग आफूहरु थाकेको गुनसो गरेका छन् । वनकरिया समुदायकी अगुवा सन्तोषी वनकरियाले वनकरिया जाति भूमी पुजक भएर पनि जग्गा नपाएपछि सरकारसँग संघर्ष गर्दागर्दै थाकेको बताइन् ।
२०६२ सालमा २० बर्षको लागि दिइएको कागजको समय २०८२ बैशाखमा सकिदै छ । त्यसपछि आफूहरुको वासस्थान कहाँ भन्ने टुङ्गो नभएपछि उनीहरुमा निराशा सँगै आक्रोशित छन् । “वनले हामीलाई पक्कै हटाउँछ, अनि हामी कहाँ जाने ?” सन्तोषिले भनिन् ।
“मैले साबुन उत्पादन गर्ने सीप सिकेको थिएँ । जानेको सीपको प्रयोग गरेर व्यवसायी बनौं न त भन्दा लालपुर्जा नभएर प्यान दर्ता गर्न पाइनँ” उनले भनिन् । व्यवसाय दर्ता गर्न नपाएपछि काम नै तीन महिना रोकिएको उनले बताइन् । स्थानीय वडाध्यक्ष प्रकाश थापाले आफ्नो जग्गा राखेर उद्योग दर्ता गर्ने वातावरण मिलाइदिएपछि उनले उद्योग दर्ता गरेर काम गर्दै आएकी छिन्। “सधैं हामी यसरी नै कतिञ्जेल चल्ने ?” उनले प्रश्न गरिन् ।
स्थानीय संगिता वनकरियाले आफ्नो समुदायको लागि भत्ता होइन,जग्गा र रोजगारी चाहिएको बताइन्। जग्गाको पुर्जा र रोजगारी भए सरकारले आफूहरुलाई भत्ता नदिएपनि त्यो भन्दा बढी हुने उनले बताइन् । “सरकारले बालबालिकालाई १० कक्षासम्म निःशुल्क पढाइदिएको छ भन्छन्, तर हाम्रो बालबालिकाको महिनैपिच्छे शुल्क बुझाइरहेका छौं” उनले भनिन् “यसको लागि हामीले कस्लाई भन्नुपर्ने हो ?” महिनाको ४ हजार रुपैंया भत्ता ३÷३ महिनाको अन्तरमा प्राप्त हुदाँ त्यसले उपचार गर्न, खान र बालबच्चा पढाउन निकै समस्या भएको उनले बताइन् ।
यसैगरी स्थानीय राम वनकरियाले आफूहरु बसोबास गर्ने स्थानमा बाटोको पनि असुविधा रहेको बताए । बाटो पनि छैन । बर्षामा खोलाको बाटो हिड्नै सकिदैनँ, बालबालिकाहरुलाई विद्यालय पुग्न मुस्किल छ, भएको कच्चीबाटोमा बर्षभरी गाडि चल्ने व्यवस्था मिलाइदिन पर्यो” उनले भने “स्थानीय सरकार र प्रदेश सरकारले हाम्रो समस्यामा पनि ध्यान दिनुपर्यो।”
यस्तै अर्का स्थानीय बिष्णुबहादु प्रजाले विद्यालय टाढा रहेको कारण वनकरिया बालबालिकाहरुको पढाइ छुट्ने गरेको बताए । “निकुञ्जका कारण बस्न पनि निकै समस्या भइरहेको उनले बताए । आर्मीहरु घर घेर्न आउँछन्, यो समस्याबाट हामीले कहिले मुक्ति पाउने ?” उनले भने ।
मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिका वडा नम्बर ४ मुसेधापमा रहेको वनकरिया वस्तिमा संवादको लागि पुगेका प्रदेश सभा सदस्यसँग उनीहरुले आफूहरुको पीडा सरकारले वर्षौदेखि सम्बोधन नगरेको गुनासो गरे ।
बागमती प्रदेशका उद्योग, पर्यटन तथा वातावरण समितिका सभापती आनन्द कुमार श्रेष्ठ, पूर्व मन्त्री तथा बागमती प्रदेशसभाका सदस्य कुमारी मुक्तान, प्रदेशसभाका सदस्यहरु समिता खड्गी, सुना परियार, गिरबहादुर तामाङले उनीहरुको समस्या सुनेका थिए । समस्या सुनेर मात्रै फर्कने नभइ समाधानको पहल आफूहरुले गर्ने आश्वासन दिएका छन् ।
कार्यक्रममा युएनडिपिका नीति तथा कार्यक्रम समर्थन व्युरो उपसहायक प्रशाशक र उपनिर्देशक डाक्टर फ्रान्सिन पिकअपले
वनकरिया समुदायका समस्याहरु सांसदहरु र आफुले बुझेको बताए । अब नीति निर्माण तहमा काम गर्नेमा आफूले विश्वास लिएको बताए ।
लोपोन्मुख जाती वनकारिया समुदायको समस्याका बिषयमा बागमती प्रदेश सभा र प्रदेश सभाको समिति मार्फत समाधान गर्ने प्रतिवद्धता जनाइएको छ । वनकरिया समुदायका विविध सवालहरुमा जनप्रतिनिधि र जनताबीच अन्तरसंवाद कार्यक्रममा सहभागी प्रदेश सांसदहरुले
वनकरिया समुदायको न्यायका लागि पहलकदमी चाल्ने प्रतिवद्धता गरेका छन् ।
निकुञ्ज क्षेत्रको जमिनमा बसोबास गर्दै आएका वनकरिया समुदायलाई जग्गा धनी पुर्जा उपलब्ध गराइदिन गरेका उनीहरुको मागको सम्बोधन गर्दै प्रदेश सभा सांसद तथा प्रदेश समितिका सभापति र सदस्यहरुले उनीहरुको न्यायका लागि सदन र समितिमा आवाज उठाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।
सभापति आनन्द श्रेष्ठले वनकरियाबीचमा आफू पहिलो पटक उपस्थित भएको बताउँदै उनीहरुको न्यानको लागि आफूले आफ्नो तर्फबाट भूमिका निर्वाह गर्ने बताए।वनकरिया समुदायको हक अधिकारको लागि सम्वन्धित क्षेत्रको जनप्रतिनिधि नै सक्रिय हुनुपर्ने बताए ।
“प्रदेश सभाको समितिको तर्फबाट गर्नुपर्ने कामलाई हामीले हेरिहरेका छौ” उनले भनें । यस्तै, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा कृषि समितिका सदस्य तथा प्रदेशको पूर्व मन्त्री कुमारी मोक्तानले यस बस्तीमा यो भन्दा धेरै समस्या रहेको स्मरण गरिन् ।
यस समुदायमा यो भन्दा पहिला धेरै समस्या थियो, उनले भनिन् “पछिल्लो समय वनकरियालाई विभिन्न सेवा सुविधाहरु उपलब्ध गराएको छ, जग्गा प्राप्तीको लागि पनि निकै प्रयत्न गरिरहेको छ,प्रदेश सरकारले जमिनको बिषयमा बोल्न सक्छ ।” तर संघको अधिनमा भएकोले अपनत्व लिन नसकिने उनले बताइन् ।
यता, सार्वजनिक लेखा समिति सदस्य गिर बहादुर तामाङले वनरिया बस्तीको संरक्षण र अधिकारको लागि आफ्नो समितिमा आवाज उठाउँने र सदनबाट कानुन बनाउने बताइन् । अर्थ समितिकी सदस्य सुना परियारले वनरिया समुदायको पीडा सुनेको भन्दा आफनै आँखाले देख्दा निकै दुखदायी रहेको बताइन्।
यसअघि वनकरिया जातीको बिषयमा सदन र समितिमा कहिल्यै अवाज नउठाएको स्वीकार गर्दै उनले भनिन् “यसअघि यसरी बुझ्ने मौका पाइएको थिएन,अब वनकरियाको दुख बुझ्ने मौका पायौ, पक्कै पनि सदनमा कुरा उठाउनेछु ।” यस्तै, शिक्षा स्वास्थ्य तथा कृषि समिति सदस्य समिता खड्कीले वनकरिया समुदायका हितका लागि यसअघि केही नगरे पनि आगामी दिनमा यस समुदायको अधिकारको लागि सधैं आवाज उठाउने बताइन् ।
मकवानपुरगढी सञ्चार प्रा.लि. हेटौंडा २ को आयोजना, नर्बेजियन दुतावास काठमाडौं तथा संसद सहयोग परियोजना संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (युएनडीपी)को सहकार्यमा वनकरिया समुदायका विविध सवालहरुमा जनप्रतिनिधि र जनताका बीच अन्तरसम्वाद कार्यक्रम गरिएको हो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे राक्सिराङ गाउँपालिकाकाे १७ औं गाउँसभाले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम संशोधन गर्ने प्रस्ताव स्वीकृत गरेको छ । बिहीबार गाउँपालिकाकाे १७ औं गाउँसभाले आव २०८१/०८२ काे संशोधित बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत गरेकाे हाे ।
यसैगरी सभामा विनियोजन ऐन, २०८१ माथिको संशोधन सम्बन्धी विधेयक, २०८१ पेश हुँदा उक्त विधेयक समेत पारित भएकाे छ । गाउँसभाले चालु आर्थिक वर्षको अर्धवार्षिक समीक्षा अनुमोदन गरेको छ । यस्तै न्यायिक समितिको वार्षिक प्रतिवेदन तथा मेलमिलाप कर्ताहरूको नाम अनुमोदन गर्ने निर्णय गरेको छ । गाउँसभाले स्थानीय तह संस्थागत क्षमता स्वमूल्याङ्कन नतिजा,खानेपानी तथा सरसफाइ र स्वच्छता सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक, २०८१ पारित गरेको छ ।
७ नम्बर वडा चेपाङ सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा
राक्सिराङ गाउँपालिकाले वडा नम्बर–७ लाई चेपाङ सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा गर्ने निर्णय गरेको छ । बिहीबार बसेको गाउँपालिकाको १७ औँ गाउँसभाले वडा नम्बर–७ लाई चेपाङ सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा गर्ने निर्णय गरेको हो ।
नेपालको संविधान (२०७२) को धारा ४२ ले अल्पसंख्यक सीमान्तकृत नागरिकको संरक्षण, उत्थान तथा सशक्तीकरण र विकासको व्यवस्था गरे अनुसार उक्त निर्णय गरिएको पालिकाकाे गाउँसभामा जानकारी गराइएकाे थियाे । सामाजिक सांस्कृतिक संरक्षण तथा आर्थिक विकासका विशेष संरक्षित क्षेत्र कायम गरिने व्यवस्था भएअनुसार वडा नम्बर–७ लाई चेपाङ संस्कृति वा पर्यटकीय क्षेत्र घोषण गरेको गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले बताए ।
चेपाङ समुदायको आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक मार्फत पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न गाउँपालिकाले चेपाङ सांस्कृतिक तथा पर्यटन क्षेत्र नामकरण गर्ने निर्णय गरेको हाे । उक्त निर्णय कार्यान्वयनको लागि गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा नै बजेट व्यवस्था गर्ने तयारी गरेको छ । गाउँसभाकाे बैठकमा कार्यपालिका सदस्य हबिल प्रजाले चेपाङ सांस्कृतिक तथा पर्यटन क्षेत्र घाेषणासम्बन्धी प्रस्तावमा कार्यपालिका सदस्य रामबहादुर प्रजाले समर्थन जनाएका थिए । गाउँपालिका अध्यक्ष मल्लले उक्त प्रस्ताव सभामा निर्णायार्थ प्रस्तुत गरेकाेमा सर्वसम्मतले पारित भएकाे हाे ।
विपन्न चेपाङ समुदायकाे जिविकाेपार्जन कार्यक्रमअन्तर्गत संरक्षित क्षेत्रमा एक टाेल एक उत्पादन कार्यक्रम ल्याइने अध्यक्ष मल्लले बताए । साथै संरक्षित क्षेत्रमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्न गाउँपालिकाले छुट्टै वार्षिक ५० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याउने पनि उनले बताए । धादिङ र चितवनको सिमानामा रहेको वडा नं ७ मा राक्सिराङ्गको पनि विकट भूभागहरु जिराङ्ग, दाम्राङ्ग, गलिङ्ग, जुरेथुम, चरीमारा, रिङचाराङ्ग लगायतका गाउँ पर्छन् । वडा अध्यक्ष राम बहादुरका अनुसार वडा -७ मा हालसम्म गाउँपालिकाको सडक सञ्जाल जोडिएको छैन । चितवनको भण्डारा वा लोथरबाट जानुपर्ने बाध्यता छ ।
विपन्न चेपाङ जातिकाे उत्थानका लागि विभिन्न तहका सरकारले कार्यक्रमहरु घाेषणा गरे पनि त्याे प्रभावकारी नभएकाले स्थानीय तह आफैँ जागरुक भएर विशेष क्षेत्र घाेषणा गरिएकाे अध्यक्ष मल्लकाे भनाइ छ ।
संविधानको अनसुची (८) र अनुसुची (९) बमोजिमको सुचीमा भाषा संस्कृति र ललितकलाको संरक्षरण र विकास गर्ने कानुन स्थानीय तहले बनाउन सक्ने अधिकार दिएकाे छ भने स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनमा पनि गाउँपालिकाले आफ्नो क्षेत्र भित्रका कुनै स्थानलाई संरक्षित क्षेत्र घोषणा गर्न सक्ने उल्लेख रहेकाे छ ।
यस्तै संविधानकाे मौलिक हक अन्तर्गत प्रत्येक व्यक्ति र समुदायलाई आफ्नो भाषाको प्रयोग सांस्कृतिक जीवनमा सहभागिता हुने एवम् भाषा लिपी सांस्कृतिक सभ्यता र सम्पदाको संरक्षण र समाधान गर्ने हक हुनेछ भनी उल्लेख गरेकाे छ । राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार राक्सिराङ्ग–७ को जनसंख्या ३ हजार २ सय ८८ छ ।
गाँजा खेती वैध गर्नुपर्छः मुख्यमन्त्री लामा
बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाले गाँजा खेतीलाई वैध गर्नुपर्ने बताएका छन् । राक्सिराङ गाउँपालिकाकाे १७ औं गाउँसभालाई सम्बाधोन गर्दै उनले भने ‘संघीय सरकारले कानून निर्माण गरेर गाँजा खेती गर्ने वातावरण तयार गर्नुपर्छ ।’
‘अभावका कारण मकवानपुरकाे राक्सिराङ, कैलाशका नागरिकले गाँजाकाे विकल्प पाउन नसक्दा अनाहकमा जेल जान बाध्य हुनु परेको छ’ मुख्यमन्त्री लामाले भने ‘नागरिकको आवश्यकता अनुसारको विकास र गुणस्तरीय सेवा सहज रुपमा प्रदान गर्नु वर्तमान सरकारको दायित्व हाे ।’
आन्तरिक समस्या र कानुनी अड्चन सुल्झ्याएर नागरिकको आवश्यकता अनुसारको विकासका काम गर्नुपर्ने उनले बताए । ‘विकट क्षेत्रका नगरिकलाई विकासमा जोड्ने गरी र सिमान्तकृत वर्गको नागरिकको जिवनस्तर सुधारका लागि सरकारले रणनीतिक योजना कार्यान्वयन गर्नेछ’ उनले भने । ‘चेपाङ समुदायको विकास र उत्थानका लागि संरक्षित क्षेत्र घोषणा गरी कार्यक्रम कार्यान्वयनको चरणमा सरकार रहेको उनले बताए । ‘आर्थिक उपार्जनमा नागरिकलाई जोड्न विशेष पकेट क्षेत्र मार्फत काम गर्नेपर्छ’ उनले भने ।
यसैगरी नेकपा एमालेका प्रमुख सचेतक महेश बर्तौलाले निर्वाचन पछि राजनीतिक विचारभन्दा माथि रहेर काम गर्नुपर्ने बताए । उनले स्थानीय तहले नाकावन्दी लगाउँँदा जनताका विषयमा जनप्रतिनिधिसँग जोडिन सक्ने अवस्था नरहेको आरोप समेत लगाए ।
‘स्थानीय तहका प्रमुख/उपप्रमुखले संघ तथा प्रदेश सांसदसँग समन्वय गरेर अघि बढ्नु पर्छ’ उनले भने । ‘स्थानीय तहका प्रमुख/उपप्रमुखले नै सांसदहरुसँग विकास माग्ने गरेका छन्’ बर्तौलाले भने सांसदहरुसँग नीति, नियम तथा कानून विषयमा प्रश्न गर्नुपर्छ ।’ सांसदहरुसँग विकासका आयोजना आम नागरिकले माग्नुपर्ने उनले बताए । नागरिकहरुमा सहज सेवा प्रदान गर्नेगरी सरकारले काम गरिरहेको उनले बताए । ‘विकट राक्सिराङ, कैलाश गाउँपालिकाको विकासका लागि त्रिभुवन राजपथ र महेन्द्र राजमार्ग जोड्ने गरी सडक पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्छ’ उनले भने ।